II SA/Bk 605/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wywłaszczeniu nieruchomości, wskazując na błędy w ustaleniu wysokości odszkodowania, w szczególności dotyczące wyceny przyłączy i zabudowy.
Sprawa dotyczyła wywłaszczenia nieruchomości M. Z. G. pod budowę drogi, gdzie kluczowym sporem była wysokość należnego odszkodowania. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję Wojewody, uznając, że odszkodowanie zostało zaniżone, zwłaszcza w zakresie wyceny przyłączy wodno-kanalizacyjnych oraz wartości odtworzeniowej zabudowy. Sąd wskazał na rozbieżności w operatach szacunkowych i potrzebę dokładniejszego wyjaśnienia kwestii kosztów związanych z budową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę M. Z. G. na decyzję Wojewody P. dotyczącą wywłaszczenia nieruchomości pod budowę drogi. Głównym przedmiotem sporu była wysokość odszkodowania. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy administracji popełniły błędy w ustaleniu należnego odszkodowania. Sąd zakwestionował obniżenie odszkodowania o wartość przyłączy wodno-kanalizacyjnych, uznając to za sprzeczne z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, które nakazują uwzględnianie infrastruktury technicznej jako elementu cenotwórczego. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na znaczące rozbieżności w wycenie wartości odtworzeniowej zabudowy pomiędzy różnymi operatami szacunkowymi, co budziło wątpliwości co do prawidłowości ustalonej kwoty. Sąd wskazał również na potrzebę wyjaśnienia kwestii kosztów związanych z budową, takich jak koszty zezwoleń i podatek VAT, które nie zostały jednoznacznie uwzględnione w wycenie. Sąd nie podzielił zarzutów dotyczących wyceny gruntu, uznając ją za prawidłową po weryfikacji przez organizację zawodową. Sąd podkreślił, że decyzja o wywłaszczeniu była zgodna z prawem, ale kwestia odszkodowania wymagała ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem wskazanych uchybień.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Tak, wartość przyłączy wodno-kanalizacyjnych powinna być uwzględniona w odszkodowaniu, ponieważ infrastruktura techniczna jest elementem cenotwórczym nieruchomości.
Uzasadnienie
Ustawa o gospodarce nieruchomościami nakazuje uwzględnianie infrastruktury technicznej przy wycenie nieruchomości, a umowa cywilnoprawna dotycząca kosztów rozbiórki przyłączy nie może stanowić podstawy do wyłączenia ich wartości z odszkodowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (24)
Główne
u.g.n. art. 128 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 134 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 134 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1a) i c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.g.n. art. 112
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 6 § pkt 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 113 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 115 § ust. 1,2,3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 121 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 129
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 130
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 132 § ust.1,2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 135 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 154 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 157
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 120
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 113 § ust. 1 pkt. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 131 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.p.t.u. art. 7 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
rozp. RM art. § 22 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
rozp. RM art. § 21 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe ustalenie wysokości odszkodowania poprzez pominięcie wartości przyłączy wodno-kanalizacyjnych. Znaczne rozbieżności w wycenie wartości odtworzeniowej zabudowy pomiędzy operatami szacunkowymi. Potrzeba wyjaśnienia kwestii uwzględnienia kosztów zezwoleń, projektów i podatku VAT w wycenie.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące nieprawidłowości wyceny wartości rynkowej działki. Brak odszkodowania za utracone korzyści z plonów drzew owocowych (sąd uznał, że wycena nasadzeń obejmuje utracone pożytki). Żądanie przyznania lokalu zamiennego (sąd uznał, że jest to tylko możliwość, nie obowiązek).
Godne uwagi sformułowania
odszkodowanie powinno odpowiadać wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości infrastruktura techniczna nieruchomości, która jest jednym z elementów cenotwórczych nie mogą stanowić elementu wywłaszczeniowej decyzji administracyjnej, albowiem brak jest ku temu podstaw administracyjnoprawnych znaczną rozpiętość w wycenie – ponad 24 000 zł, przy przyjęciu tej samej metody odtworzeniowej opinia wydana przez rzeczoznawcę majątkowego o wysokości odszkodowania nie ma charakteru wiążącego, jest opinią, która podlega ocenie właściwego organu administracyjnego
Skład orzekający
Grażyna Gryglaszewska
przewodniczący-sprawozdawca
Wojciech Stachurski
członek
Elżbieta Trykoszko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, w tym uwzględnianie infrastruktury technicznej, rozbieżności w operatach szacunkowych oraz koszty związane z budową."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod inwestycję celu publicznego (droga) i stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu wywłaszczeń i wysokości odszkodowań, a sąd szczegółowo analizuje kwestie wyceny nieruchomości, co jest istotne dla wielu właścicieli i profesjonalistów.
“Wywłaszczenie nieruchomości: Czy odszkodowanie było za niskie? Sąd analizuje błędy w wycenie.”
Dane finansowe
WPS: 166 178 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bk 605/05 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2005-12-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-06-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Elżbieta Trykoszko Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący sprawozdawca/ Wojciech Stachurski Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Wywłaszczanie nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603 art. 112, 6 pkt 1, 113 ust.1, 115 ust.1,2,3, 121 ust.1, 128 ust. 1, 129, art. 130 i art. 132 ust.1,2 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie asesor WSA Wojciech Stachurski,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi M. Z. G. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] maja 2005 r., Nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego M. Z. G. kwotę 200 (dwustu) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Uzasadnienie Starosta Powiatowy Z., po prawomocnym rozpoznaniu sprawy, decyzja z dnia [...] marca 2005 r., powołując artykuły: 112 w związku z art. 6 pkt 1, 113 ust. 1, 115 ust. 1, 2 i 3; 121 ust 1, 128 ust. 1, 129 ust. 1, 130, 132 ust. 1, 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 46 poz. 543), orzekł o : - wywłaszczeniu na rzecz miasta Z. działki nr [...] o pow. 355 m2 wraz ze składnikami znajdującymi się na nieruchomości (zabudowa, nasadzenia) położonej w Z. stanowiącej własność M. Z. G.; - przejściu prawa własności nieruchomości na rzecz miasta Z. z dniem, w którym decyzja będzie ostateczna; - ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 166 178 złotych na którą składa się: wartość rynkowa działki – 32 671 zł, wartość odtworzenia składników zabudowy – 125 948 zł, wartość nasadzeń – 7 559 zł. W wyniku odwołania się od decyzji starosty przez Burmistrza Miasta Z. i M. Z. G., Wojewoda P. decyzją z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej wysokości odszkodowania które ustalił na kwotę 149 120 zł, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. U podstaw rozstrzygnięć w/w organów legły następujące ustalenia: W związku z potrzebą budowy II etapu odcinka drogi łączącej ulicę B. z ulicą K. w Z. przebiegającą w projekcie m.in. przez nieruchomość o nr [...] o pow. 659 m 2 M. Z. G., dokonano z urzędu podziału w/w działki na dwie odrębne: nr [...] o pow. 304 m2 i nr [...] o pow. 355 m2 (decyzja Burmistrza Miasta Z. z [...] listopada 2003 r.). Działka nr [...] stanowiła działkę siedliskową zabudowaną budynkiem mieszkalnym, stodołą, garażem i innymi składnikami. Podział tej działki dotyczył też podziału budynków. W związku z tym Burmistrz Miasta Z. zaproponował M. Z. G. wykup obydwu działek o nr [...] i [...] wraz z zabudową i nasadzeniami za łączną kwotę 129 000 zł. Kwota ta wynikała z operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego S. M., sporządzonego we wrześniu 2003 r. na zlecenie burmistrza Miasta Z. M. G. nie zgodził się na sprzedaż nieruchomości, uznając proponowaną wartość za rażąco niską. W tej sytuacji Burmistrz Miasta Z. wystąpił do Starosty Z. z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości o nr [...] pow. 355 m2 na rzecz Miasta Z. i ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, niezbędną pod budowę planowanego odcinka drogi. Starosta wszczął postępowanie wywłaszczeniowe i zlecił rzeczoznawcy majątkowemu J. M. opracowanie operatu szacunkowego w zakresie wyceny działki nr [...] oraz składników zabudowy i nasadzeń. W pierwszym operacie szacunkowym z dnia [...] czerwca 2004 r. J. M. wycenił nieruchomość ogółem na kwotę 160 490 zł. W wyniku uwag Burmistrza, następny operat szacunkowy z dnia 10 sierpnia 2004 r. opracował na kwotę 156 380 zł (różnica in minus dotyczyła składników zabudowy). Aktualizacja operatu z dnia [...] września 2004 r. uwzględniająca wartość odtworzeniową przyłącza wody i kanalizacji (10 761 zł + 4 671 zł) określiła wartość nieruchomości na kwotę 165 669 zł. W wyniku skargi Burmistrza Z. skierowanej do Polskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Wyceny Nieruchomości Oddział w B. (pismo z dnia [...] września 2004 r.), Stowarzyszenie to wydało opinię z [...] stycznia 2005 r., w której zwróciło uwagę na zawyżenie wyceny nieruchomości gruntowej wskutek przyjęcia w metodzie porównawczej nieadekwatnej ceny nieruchomości – działki o nr [...] o pow. 1199 m2 położonej przy ulicy B. W kolejnym operacie szacunkowym z dnia [...] lutego 2005 r., po obniżeniu wartości działki i zaktualizowaniu wartości przyłączy wody i kanalizacji na kwotę 17 058 zł (11 895 zł + 5 163 zł) wartość całkowitą nieruchomości biegły przyjął na kwotę 166 178 zł. Taką też wartość odszkodowania tj. 166 178 zł. przyjął Starosta Powiatu Z. w decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia z [...] marca 2005 r. Uzasadniając swoją decyzje Starosta stwierdził, iż rzeczoznawca dokonał prawidłowego oszacowania nieruchomości gruntowej na kwotę 92,03 zł/m2 a nie, jak poprzednio, na kwotę 110 zł/m2, gdyż Komisja Opiniodawczo – Rozjemcza przy Polskim Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Wyceny Nieruchomości w B. słusznie zaleciła wyeliminowanie z wyceny porównawczej nieruchomości o nr [...] pow. 1199 m2 gdyż działka ta została opisana niezgodnie z przeznaczeniem w miejscowym planie zagospodarowania jako pod zabudowę "inne" niż zagrodowe. W rzeczywistości jest to zabudowa usługowa, a wysoka cena tej działki, nieadekwatna do porównania dla działki M. G., spowodowała zawyżenie ceny działki wycenianej. Organ przychylił się do sposobu wyceny zabudowy przez rzeczoznawcę – metodą odtworzeniową z uwzględnieniem stopnia zużycia, zaś wartości gruntu – metodą rynkową, co jest zgodne z art. 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wybór metody szacowania należy do rzeczoznawcy, który operat sporządził zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109). Starosta wyjaśnił, że pozostała, po wywłaszczeniu, działka M. G. o nr [...] jest przeznaczona zgodnie z planem miejscowym, zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta Z. z dnia [...] grudnia 2004 r., pod tereny komunikacyjne, parking, funkcje usług kultury. Stąd też nie może mieć zastosowania art. 120 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. potrzeby utrzymania urządzeń na działce sąsiedniej z wywłaszczoną stąd żądania właściciela co do przeniesienia przyłącza elektrycznego i wybudowania wjazdu są zbędne. Również za chybione uznał organ żądania M. G. dotyczące odszkodowania za pogorszenie stanu zagospodarowania działki o nr [...] z uwagi na złożone przez niego oświadczenie w trakcie rozprawy administracyjnej z dnia 29 września 2004 r., że wystąpi on do Burmistrza Miasta Z. o wykup tej działki jako nie nadającej się do prawidłowego wykorzystania na cele dotychczasowe (art. 113 ust. 1 pkt. 3 ustawy). W dalszej części uzasadnienia decyzji, Starosta negatywnie odniósł się do, żądanego przez M. G., doliczenia podatku VAT do wartości odszkodowania, albowiem nie przewiduje tego ustawa o gospodarce nieruchomościami zaś właściciel nie jest podatnikiem tego podatku. Organ uznał, że nie ma obowiązku dostarczenia lokalu zamiennego dla najemcy J. G. w wywłaszczonym budynku, który zgodnie z przedłożoną umową najmu z [...] lipca 1997 r. korzysta ze wspólnego lokalu wraz z rodziną M. G., nie jest więc lokatorem oni współlokatorem. Zdaniem organu, w skład wartości odszkodowania należy wliczać wartość wybudowanych przyłączy, albowiem jest to zgodne z art. 134 ust. 1, 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i § 21 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. Wojewoda P., wydając decyzję z dnia [...] maja 2005 r. (wskutek odwołań Burmistrza Z. i M. G.) zmienił decyzję organu I instancji poprzez zmniejszenie odszkodowania o kwotę 17 058 zł. stanowiącą wartość przyłączy. Organ II instancji odwołał się do umowy zawartej dnia [...] sierpnia 1994 r. między M. Z. G. a Urzędem Miasta Z. w sprawie budowy przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...]. Z umowy tej wynika, iż w przypadku konieczności likwidacji przyłączy, inwestor dokona tego na własny koszt i nie będzie domagał się odszkodowania od Urzędu Miasta. Wojewoda uznał więc, że ustalenie odszkodowania za przyłącza nie należy do decyzji administracyjnej. W pozostałym zakresie Wojewoda podzielił stanowisko starosty Z., wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2005 r. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, M. Z. G. zarzucił decyzji obrazę: art. 21 Konstytucji RP; art. 175 ust. 1, 128 ust. 4, 150 ust. 1, 2, 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535). Skarżący zakwestionował ostateczny operat szacunkowy J. M. przyjęty do wartości odszkodowania, podający, iz nie zgadza się: - z wyceną gruntu w cenie 92 zł/m2, która bezpodstawnie została obniżona z pierwotnej kwoty 110 zł./m2; - wyceną budynku mieszkalnego, która wyniosła po 750 zł/m2 w sytuacji przeprowadzenia kapitalnego remontu wnętrza lokalu mieszkalnego, a dla porównania ceny mieszkań z lat 60-tych kształtują się na rynku od 1200 zł za m2, zaś nowobudowane w stanie surowym od 1600 zł za m2; - z pominięciem przez rzeczoznawcę wyceny kosztów zezwoleń i usług związanych z podjęciem budowy budynku mieszkalnego wolnostojącego. Powołując się na art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skarżący żądał 50 000 złotych odszkodowania za pogorszenie warunków zagospodarowania pozostałej (po podziale) zmniejszonej o ponad połowę działki. Stwierdził, że należy się odszkodowanie za utracone plony z drzew, krzewów owocowych, które nie będą nadawały się do spożycia z uwagi na bliskość ulicy. Zwrócił uwagę, że został wprowadzony w błąd, gdyż w dacie wydawania decyzji o podziale jego działki o nr [...] pozostała po wywłaszczeniu część miała przeznaczenie w planie zagospodarowania miasta pod zabudowę jednorodzinną z usługami, zaś w grudniu 2004r. został zmieniony plan zagospodarowania, w którym zmieniono przeznaczenie gruntu pod parkingi i komunikację, co doprowadzi do bezużyteczności tej działki dla skarżącego (skarżący uważa tę zmianę za złośliwość ze strony Burmistrza wobec jego osoby). Oświadczył, że nie ma zamiaru dobrowolnie sprzedać miastu pozostałej części, tj. działki nr [...]. Stwierdził, że umowa z Urzędem Miasta Z. dotycząca zrzeczenia się przez skarżącego odszkodowania za usunięcie wybudowanego przyłącza wodnokanalizacyjnego została "wyszantażowana" i dotyczyła tylko takiej sytuacji, kiedy Burmistrz wykupi całą nieruchomość, czego nie uczynił. Skarżący domagał się zwiększenia odszkodowania o kwotę podatku VAT, która będzie musiał zapłacić w przypadku podjęcia się budowy nowego domu (powołał się na artykuł z "Gazety Prawnej" z dnia [...].02.2004r. pt. "Kłopotliwe odszkodowania", który załączył do skargi). Skarżący domagał się zapewnienia jego sześcioosobowej rodzinie lokalu zastępczego lub zrealizowania wywłaszczenia dopiero wówczas, gdy wybuduje nowy budynek mieszkalny. Skarżący wnosił o uchylenie decyzji i powołanie innego rzeczoznawcy do sporządzenia wyceny nieruchomości. Dołączył jako dowód do sprawy sądowej m.in. operat szacunkowy z czerwca 2005r., opracowany na zlecenie skarżącego przez rzeczoznawcę majątkowego J. B., który całkowitą wartość rynkową wywłaszczonej nieruchomości wycenił na kwotę 193 500 zł. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Nie ulega wątpliwości, że co do zasady decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości została podjęta zgodnie z prawem z zachowaniem procedury określonej w rozdziale 4-tym ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004r. nr 261 poz. 2603). Działka o nr [...] pow. 355 m2, stanowiąca własność M. Z. G., znalazła się w obszarze przeznaczonym pod budowę drogi, dla której została wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 122 i następne ustawy o gospodarce nieruchomościami). Kwestią sporną pomiędzy Burmistrzem Miasta Z. (na rzecz którego dokonano wywłaszczenia), a właścicielem nieruchomości, pozostała wysokość odszkodowania należnego z tytułu wywłaszczenia. Zarzuty skargi w znacznej części nie są pozbawione racji. Podstawową zasadę kształtującą zakres odpowiedzialności odszkodowawczej za wywłaszczenie nieruchomości w ustawie o gospodarce nieruchomościami zawiera art. 128 ust. 1, zgodnie z którym odszkodowanie powinno odpowiadać wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości, a podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości – zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy. Stanowi to realizację konstytucyjnej zasady dopuszczalności wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). Podstawą wydania decyzji o odszkodowaniu jest dla organu opinia rzeczoznawcy majątkowego (art. 130 ustawy). Określenie wartości rynkowej nieruchomości następuje poprzez zastosowanie m.in. metody porównawczej, która pozwala uwzględnić elementy cenotwórcze wymienione w art. 134 ust. 2 ustawy, a więc: rodzaj nieruchomości, jej położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualne ceny w obrocie nieruchomościami. Ustawodawca w art. 135 ust. 1 ustawy dopuścił możliwość posłużenia się metoda odtworzeniową dla określenia wysokości odszkodowania, przy czym metoda ta dotyczyć może tylko nieruchomości zabudowanej. W sprawie niniejszej rzeczoznawca J. M. zastosował obydwie metody wyceny, co jest zgodne z prawem. Operat szacunkowy przyjęty w ostatecznej wersji (z [...].02.2005r.) do wydania decyzji wywłaszczeniowej podaje ogólną wartość nieruchomości na kwotę 166 178 zł., która to wartość została pomniejszona w decyzji organu II instancji o kwotę 17 058 zł, tj. o wartość odtworzeniową przyłącza wody i kanalizacji do nieruchomości skarżącego. Sąd nie podziela takiego stanowiska organu, albowiem jest sprzeczne z art. 134 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rzeczoznawca ma bowiem obowiązek uwzględnienia m.in. infrastruktury technicznej nieruchomości, która jest jednym z elementów cenotwórczych, niezbędnych do dokonania wyceny nieruchomości. Ustawa o gospodarce nieruchomościami w rozdziale 5 działu III, gdzie została uregulowana problematyka odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, nie zawiera przepisów dopuszczających odliczenia od odszkodowania wierzytelności podmiotu wywłaszczającego. Zobowiązania z § 4 umowy cywilnoprawnej zawartej dnia [...].08.1994r. pomiędzy skarżącym a Urzędem Miejskim w Z. odnośnie obowiązku poniesienia przez skarżącego kosztów rozbiórki przyłączy, nie mogą stanowić elementu wywłaszczeniowej decyzji administracyjnej, albowiem brak jest ku temu podstaw administracyjnoprawnych. Budzi też, w ocenie Sądu, duże wątpliwości rozbieżna wycena wartości odtworzeniowej składników zabudowy na działce skarżącego, jaka została wykazana w operacie szacunkowym rzeczoznawcy J. M. ostatecznie na kwotę 125 948 zł w porównaniu z wyceną rzeczoznawcy majątkowego J. B., opracowaną w czerwcu 2005r., który tę samą wartość zabudowy określa na 150 200 zł. Tę ostatnią opinię skarżący przedłożył co prawda dopiero do akt sprawy sądowej i nie mogła być ona znana organom w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Niemniej jednak jest ona dowodem wskazującym na znaczną rozpiętość w wycenie – ponad 24 000 zł, przy przyjęciu tej samej metody odtworzeniowej – przez obydwu rzeczoznawców i niewielkiego upływu czasu od sporządzenia obydwu operatów (II i VI 2005r.). Sięgając natomiast do operatu szacunkowego rzeczoznawcy S. M. z miesiąca września 2003r., to wycena budowli przez niego na kwotę 67 570 zł, pomimo upływu 2-letniego okresu, budzi zdziwienie rażąco niską wyceną w porównaniu z w/w opiniami rzeczoznawców J. M. i J. B. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8.11.2001r. (ISA 833/00) zawarł tezę, iż "opinia wydana przez rzeczoznawcę majątkowego o wysokości odszkodowania nie ma charakteru wiążącego, jest opinią, która podlega ocenie właściwego organu administracyjnego". Powyższą tezę Sąd w sprawie niniejszej podziela uważając, iż niejasności w przyjętych wycenach winny być wyjaśniane, skoro opinie pochodzą od uprawnionych rzeczoznawców majątkowych, podlegającym tym samym przepisom prawa i standardów zawodowych. Jeżeli organ wywłaszczeniowy ocenił, że operat szacunkowy rzeczoznawcy J. M. spełnia warunki formalne, określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21.09.2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109), a mimo tego istnieją różnice w wycenie (co zostało wyżej wskazane), to powinien zlecić następną opinię ewentualnie na bazie już istniejących opinii zastosować procedurę określoną w art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. poddać opinie weryfikacji organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Skarżący podnosi, że takie elementy jak: koszty zezwoleń, projektów, usług związanych z podjęciem budowy, powinny wchodzić w koszt wyceny, jak tez podatek VAT na materiały budowlane i usługi. Ta kwestia nie została wyjaśniona w opinii rzeczoznawcy J. M., który zaznaczył jedynie, że "określona wartość nieruchomości nie zawiera podatku VAT". Organ nie dociekał natomiast dlaczego rzeczoznawca zamieszczał taka informację w swoich operatach i jakie to ma konsekwencje dla wysokości wyceny. Dla porównania – brak takiej wzmianki w operatach pozostałych rzeczoznawców. Na uwagę zasługuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30.12.1988r. oraz z 5.12.1988r. (sygn. IVSA 702/88 – ONSA z 1988 nr 2, poz. 100; sygn. IVSA 946/88 – ONSA z 1989r. nr 2, poz. 67), gdzie zostało wyrażone stanowisko, że przy przyjęciu wartości odtworzeniowej nieruchomości, za podstawę odszkodowania należy przyjąć rzeczywiste koszty budowy z uwzględnieniem normalnego czasu jej trwania i kształtujących się w tym czasie cen materiałów budowlanych i robocizny oraz innych wydatków związanych z budową takich, jak transport, ochrona, robocizna z zastosowaniem wyłącznie cen wolnorynkowych. Takie elementy należą w konkretnej sprawie do kompetencji rzeczoznawcy i dlatego organ zlecający operat winien żądać dodatkowych wyjaśnień jeśli dokument – operat nie jest dość jasny. Nie jest przekonywujące, zdaniem Sądu, stanowisko organów, iż żądanie M. Z. G. domagającego się odszkodowania za pogorszenie stanu zagospodarowania pozostałej części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] nie może być uwzględnione li tylko z uwagi na złożone przez niego oświadczenie w trakcie rozprawy administracyjnej dnia 28.09.2004r., że wystąpi do Burmistrza o wykup tej nieruchomości. Wszak skarżący, jak twierdzi, nie zamierza dotrzymać tego oświadczenia, a dla organu nie stanowi ono żadnego dokumentu zobowiązującego. Dlatego też w tej kwestii organ winien uzasadnić swoje stanowisko w sposób rzeczowy w aspekcie przeznaczenia terenu działki nr [...] w planie zagospodarowania przestrzennego Miasta Z. zgodnie z uchwałą Rady Miasta z dnia [...].12.2004r. Sąd nie podziela natomiast zarzutu skarżącego co do nieprawidłowości wyceny wartości rynkowej działki nr [...]. Została ona przyjęta w decyzji wywłaszczeniowej zgodnie z operatem rzeczoznawcy J. M. na kwotę 32 671 zł. Ta wycena została zweryfikowana w opinii Zespołu opiniodawczo-Rozjemczego Komisji Opiniodawczo-Rozjemczej przy Polskim Zrzeszeniu Rzeczoznawców Wyceny Nieruchomości Oddział w B. z dnia [...].01.2005r. w trybie art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W opinii tej ujawniono błąd operatu, polegający na nieprawidłowym przyjęciu do porównania działki nr [...] o pow. 1199 m2 przy ulicy B. Taki sam błąd został popełniony w operacie rzeczoznawcy J. B. Przyjęcie tej nieruchomości o cenie maksymalnej w bazie nieruchomości reprezentatywnych, doprowadziło do zawyżenia wyceny działki skarżącego. Sąd nie zgadza się również z zarzutem skargi dotyczącym braku odszkodowania za utracone korzyści z plonów drzew owocowych. W operacie szacunkowym znajduje się oddzielna pozycja dotycząca wyceny tzw. nasadzeń, która obejmuje swoim zakresem utracone pożytki zgodnie z przyjętymi normami, a nadto wycena tej pozycji jest kwotowo zbliżona we wszystkich dotychczas sporządzanych operatach szacunkowych. Wbrew twierdzeniom skarżącego, wywłaszczający nie jest zobligowany do przyznania jego rodzinie nieruchomości zamiennej, albowiem przepis art. 131 ust. 1 ustawy wskazuje tylko na "możliwość" przyznania, a nie obowiązek. Zależy to oczywiście od obiektywnych możliwości organu (Burmistrza Miasta) i dobrej woli stron. Rozpoznając sprawę ponownie organ wywłaszczający winien mieć na względzie wskazane powyżej uchybienia, a nadto treść art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nakazujący zachowanie aktualności wyceny na datę wydania decyzji wywłaszczeniowej. Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) i c) oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) – orzeczono, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI