II SA/Bk 603/25

II SA/Bk 603/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1112
art. 62a ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 1839
par. 3 ust. 1 pkt 40 lit. b, par. 2 ust. 1 pkt 27 lit. a
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znaczącą oddziaływać na środowisko
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 10 lutego 2025 r. nr 408.7/G-2/XV/2025 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Burmistrza Wasilkowa z dnia 19 grudnia 2024 r. numer OŚGO.6220.19.2024.BK.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z 10 lutego 2025 r. nr 408.7/G-2/XV/2025 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. z 19 grudnia 2024 r. nr OŚGO.6220.19.2024.BK stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na "Eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego "S.", na działkach nr [...], obręb S., gmina W..
Decyzja została wydana na podstawie następujących okoliczności faktycznych i prawnych.
We wniosku z 25 lipca 2024 r. inwestor - J. J. wystąpił do Burmistrza W. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Do wniosku dołączono Kartę Informacyjną Przedsięwzięcia w której przedsięwzięcie zaliczono do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko ze względu na powierzchnię większą niż 2 ha - § 3 ust. 1 pkt 40 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839; dalej powoływane jako rozporządzenie). W karcie przyjęto, że powierzchnia działek inwestycyjnych wynosi łącznie 28,2534 ha a powierzchnia złoża udokumentowanego w dokumentacji geologicznej wynosi 249 500 m2, zaś zasoby geologiczne wynoszą 2 947, 35 tys. ton. Roczne wydobycie planuje się na poziomie 100 000 ton.
Organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 64 ust. 1 i 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112; dalej powoływana jako ustawa), zwrócił się o wydanie opinii do RDOŚ Białymstoku, PPIS w Białymstoku i Dyrektora Zarządu Zlewni w Białymstoku.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku postanowieniem z 22 sierpnia 2024 r. wyraził opinię, że nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w opinii z 5 września 2024 r. stwierdził, że postępowanie prowadzone jest przed uzyskaniem koncesji, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy, natomiast organ PIP opinie w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko - zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy, wydaje w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3a, 10-19 i 21-29, oraz uchwały, o której mowa w art. 72 ust. 1b. Z niniejszego zapisu wynika, że w przedmiotowym przypadku nie jest wymagana opinia organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Dyrektor Zarządu Zlewni w Białymstoku w opinii z 18 września 2024 r., po uzupełnieniu karty informacyjnej przez inwestora w dniu 12 września 2024 r., również nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
Organ pierwszej instancji w oparciu o te dokumenty decyzją z 19 grudnia 2024 r. stwierdził brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko.
Odwołanie od tej decyzji wniósł S. C. i zarzucił, że została ona wydana bez rzetelnej analizy zarówno rozmiarów przedsięwzięcia jak i bogactwa zasobów przyrodniczych znajdujących się na obszarze inwestycji oraz i w jego sąsiedztwie. Podniesiono, że § 2 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia określa inwestycje polegającej na wydobywaniu metodą odkrywkową obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha jako inwestycje, które zawsze znacząco oddziaływują na środowisko. Powierzchnia planowanego przedsięwzięcie została określona na 24,95 ha, co tylko nieznacznie jest poniżej wymaganego minimum aby ocena odziaływania była wymagana obligatoryjnie. Ponadto § 3. ust. 1 pkt 40 określający przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza tu inwestycje, które polegają na wydobywaniu kopalin metodą odkrywkową na terenie gruntów leśnych lub w odległości nie większej niż 100 m od nich. Wydobycie będzie odbywało się w odległości poniżej 100 m od gruntów leśnych. Zdaniem strony odwołującej charakter przedsięwzięcia, celowo zaniżona powierzchnia wydobycia (poniżej 25 ha), obszar przyrodniczo cenny N. PLB200003, oraz fakt, że inwestycja zlokalizowana będzie w środku cennego kompleksu leśnego wyraźnie wskazują, że inwestycja powinna mieć wykonaną ocenę oddziaływania na środowisko. Nadto w ocenie Nadleśnictwa decyzja została wydana bez rzetelnej analizy przyrodniczej.
SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności stwierdzono, że nie można przyjąć że działanie inwestora zmierzało w kierunku celowego zaniżenia obszaru górniczego, skoro udokumentowane złożone wynosi w swojej powierzchni dokładnie 24,95 ha.
Następnie wskazano, że przedmiotowy teren położony jest w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków N. P. K. PLB200003, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków N. (Dz.U. nr 25, poz. 133, ze zm.) oraz w odległości ok. 280 m od specjalnego obszaru ochrony siedlisk N. O. K. PLH200006, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 4 lutego 2021 r. w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk O. K. PLH200006 (Dz. U. z 2021 r" poz. 473). Ponadto inwestycja zlokalizowana jest w granicach otuliny Parku Krajobrazowego P. K. im. P. W. S..
Dla obszarów N. P. K. i O. K. sporządzono plany zadań ochronnych służące utrzymaniu i przywróceniu do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla ochrony których wyznaczono te obszary. Dla obszaru N. P. K. PLB200003 obowiązuje plan zadań ochronnych ustanowiony zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z 15 maja 2014 r. (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2014 r., poz. 1967), zmieniony zarządzeniem z 8 lutego 2024 r. (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2024 r" poz. 815). Z kolei względem obszaru N. O. K. PLH200006 funkcjonuje plan zadań ochronnych na mocy zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z 30 czerwca 2014 r. (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2014 r., poz. 2431), zmienionego zarządzeniem z 4 lutego 2020 r. (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2020 r., poz. 844) oraz zarządzeniem z 1 kwietnia 2022 r. (Dz. U. Woj. Podl. z 2022 r., poz. 1480).
Teren objęty wnioskiem od północy, wschodu i zachodu otoczony jest drzewostanem leśnym Puszczy Knyszyńskiej. Od południa zaś sąsiaduje z mozaiką mniejszych kompleksów leśnych, terenów zadrzewionych, pastwisk i gruntów ornych, za którymi znajdują się zabudowania miejscowości S. Przylegające do analizowanego terenu od wschodu, północy i zachodu kompleksy leśne, pomimo że stanowią część "ptasiego" obszaru N., zgodnie z danymi dostępnymi w RDOŚ w Białymstoku, nie są miejscem bytowania gatunków stanowiących przedmiot ochrony obszaru N. P. K.. Nie przewidziano także w obrębie tych drzewostanów wprowadzenia działań służących ochronie tych gatunków. Kolegium podniosło, że co prawda, nie można całkowicie wykluczyć pojawiania się tych gatunków w obrębie sąsiadujących z inwestycją zwartych kompleksów leśnych, jednak potencjalne oddziaływanie inwestycji nie będzie znaczące i nie wpłynie na liczebność populacji awifauny gatunków leśnych w całym obszarze N. P. K.. Dodatkowo, analizując dane dostępne z inwentaryzacji przyrodniczych stwierdzono, że na terenie sąsiadującym z inwestycją od południa, tj. obszarze pokrytym mozaiką gruntów rolnych i powierzchni zadrzewionych, odnotowano obecność pojedynczych osobników: lerki bytującej na skrajach niewielkich kompleksów leśnych, derkacza obserwowanego na wilgotnych łąkach w pobliżu zabudowań, słowika szarego występującego na obrzeżach lasu oraz jarzębatki zasiedlającej zagajniki i zakrzaczenia. Są to gatunki istotne w kontekście funkcjonowania obszaru N. P. K., mając jednak na uwadze specyfikę i umiejscowienie przedsięwzięcia, skala ewentualnego negatywnego wpływu na te ptaki nie będzie znacząca. Teren przewidziany pod ingerencję nie stanowi miejsca występowania cennych gatunków awifauny, a pobliskie siedliska tych gatunków nie zostaną naruszone. Również oddziaływania akustycznie nie wpłyną w istotny sposób na lokalną omitofaunę. Niemniej w przypadku uciążliwości generowanych planowaną eksploatacją złoża, gatunki te mogą przenieść się w dogodne siedliska rozlokowane w otoczeniu. Odnosząc się zaś do kwestii pobliskiego obszaru N. O. K., Kolegium podniosło, że istotnym jest, iż gatunki i siedliska przyrodnicze stanowiące przedmiot ochrony tego obszaru zlokalizowane są w znacznej odległości od inwestycji i ich funkcjonowanie nie jest zagrożone na skutek realizacji zamierzenia.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko, że ze względu na charakter przedsięwzięcia i zakres planowanych prac na obszarze o niskich wartościach przyrodniczych, gdzie częściowo prowadzona była eksploatacja złoża, brak występowania gatunków istotnych z punktu widzenia obszarów N., lokalizację inwestycji wyłącznie w "ptasim" obszarze, którego przedmioty ochrony nie odczują wpływu inwestycji w stopniu uniemożliwiającym im bytowania, należy uznać, że przedmiotowe zamierzenie nie będzie w znaczący sposób pogarszać stanu siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roślin i zwierząt, a także w sposób znaczący wpływać negatywnie na gatunki, dla których ochrony wyznaczono ww. obszary N.. Przedmiotowe przedsięwzięcie nie koliduje również z zapisami planów zadań ochronnych sporządzonych dla obszarów N. P. K. i O. K., w tym nie utrudni, ani nie uniemożliwi osiągnięcia celów zadań ochronnych dedykowanych indywidualnie dla każdego z przedmiotów ochrony. W związku z powyższym nie istnieją przesłanki przemawiające za koniecznością przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszary N. P. K. i O. K. oraz walory przyrodnicze dla planowanego przedsięwzięcia.
Kolegium wskazało, że niezależnie od powyższego w przypadku, gdy realizacja prac wiąże się z naruszeniem zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków roślin i zwierząt podlegających ochronie gatunkowej, innych niż w uzyskanej decyzji derogacyjnej, inwestor jest zobowiązany do uzyskania odrębnego zezwolenia na odstępstwa od zakazów wymienionych w art. 51 i 52 ustawy o ochronie przyrody, wydawanego przez RDOŚ w Białymstoku bądź GDOŚ.
W dalszej kolejności Kolegium stwierdziło, że analiza materiału dowodowego pod kątem dalszych wymagań zawartych w art. 63 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy wykazała, że realizacja wnioskowanego przedsięwzięcia nie stanowi zagrożenia dla środowiska, w tym również przy: istniejącym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych. Wnioskowane przedsięwzięcie nie będzie również realizowane na obszarach wodno-błotnych, na obszarach wybrzeży, na obszarach górskich lub leśnych, w tym w strefie ochronnej ujęć wód i obszarach ochronnych zbiorników wód śródlądowych. Przedsięwzięcie nie będzie również realizowane na obszarach, na których standardy jakości środowiska zostały przekroczone, na obszarach o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne oraz uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej.
Zasadnie także, zdaniem Kolegium, przyjęto, że planowane przedsięwzięcie znajduje się na skraju korytarza ekologicznego P. K. GKPn-3. Z uwagi na skalę inwestycji nie przewiduje się żeby stanowiło ono barierą dla przemieszczania się zwierząt. W związku z jego realizacją nie dojdzie do zaburzenia ciągłości korytarzy ekologicznych. Przedsięwzięcie nie będzie tworzyło nowych barier ekologicznych oraz nie zaburzy podstawowej funkcji korytarzy ekologicznych, korytarze ekologiczne nadal będą pełniły funkcję łączników między obszarami węzłowymi. Poszczególne elementy układów ekologicznych nie zostaną w sposób istotny zmodyfikowane.
Dokonana przez Kolegium ocena materiału dowodowego pod kątem wymagań zawartych w art. 63 ust 1 ustawy wskazała, że przedsięwzięcie będzie realizowane poza miejscem występowania obszarów wodno-błotnych oraz innych obszarów o płytkim zaleganiu wód podziemnych, w tym siedliska łęgowe oraz ujścia rzek, poza obszarami wybrzeży i obszarami przylegającymi do jezior, poza obszarami górskimi; w rejonie inwestycji nie występują strefy ochronne ujęć wód i obszary ochronne zbiorników wód śródlądowych. Teren inwestycji leży poza obszarami głównych zbiorników wód podziemnych GZWP, nie jest zagrożony powodzią. Planowana inwestycja znajduje się poza obszarami szczególnego zagrożenia powodzią w rozumieniu art. 16 pkt 34 ustawy - prawo Wodne.
Oceniając przedsięwzięcie pod względem hydrograficznym wskazano, że jest ono zlokalizowane: w dorzeczu Wisły, w regionie wodnym Narwi, w dwóch zlewniach jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych (JCWP RW):
- "C." o kodzie: RW200010261669, której status określono jako naturalna część wód, stan oceniony został jako zły, a z oceny stanu wynika, że jest ona zagrożona ryzykiem nieosiągnięcia celu środowiskowego. W obrębie danej JCWP dominuje presja troficzna (odpływ miejski, źródła bytowe i komunalne), presja z grupy syntetycznych i niesyntetycznych substancji zanieczyszczających (ścieki przemysłowe oraz depozycja atmosferyczna), presja hydromorfologiczna (budowle piętrzące - rzeki pozostałe), a także presja chemiczna (źródła rozproszone - rozwój obszarów zurbanizowanych: transport, turystyka, odpływ miejski, a także rolnictwo, leśnictwo oraz nieznane - substancje zakazane).
Celem środowiskowym na lata 2022-2027, określonym dla ww. jednolitej części wód zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 4 listopada 2022 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły (Dz. U. z 2023 r. poz. 300) jest głównie osiągnięcie dobrego stanu ekologicznego poprzez zapewnienie drożności cieku dla migracji ichtiofauny o ile jest monitorowany wskaźnik diadromiczny D, zapewnienie drożności cieku według wymagań gatunków chronionych, a także zapewnienie stanu chemicznego poniżej dobrego dla złagodzonych wskaźników (związki tributylocyny(w), a dla pozostałych wskaźników - stan dobry.
- "Supraśl od Dziemiakówki do ujścia" o kodzie: RW20001626169, której status określono jako naturalna część wód, stan oceniony został jako zły, a z oceny stanu wynika, iż jest ona zagrożona ryzykiem nieosiągnięcia celu środowiskowego. W obrębie danej JCWP dominuje presja troficzna (odpływ miejski, źródła przemysłowe), presja z grupy syntetycznych i niesyntetycznych substancji zanieczyszczających (ścieki przemysłowe, komunalne oraz depozycja atmosferyczna), presja hydromorfologiczna [budowle piętrzące - rzeki główne, budowle regulacyjne (opaski brzegowe, ostrogi, tamy podłużne) - rzeki główne], a także presja chemiczna (źródła rozproszone - rozwój obszarów zurbanizowanych: transport, turystyka, odpływ miejski, a także rolnictwo. Leśnictwo).
Celem środowiskowym na lata 2022-2027, określonym dla ww. jednolitej części wód zgodnie z ww. rozporządzeniem jest głównie osiągnięcie dobrego stanu ekologicznego poprzez zapewnienie drożności cieku według wymagań gatunków chronionych, a także zapewnienie stanu chemicznego poniżej dobrego dla złagodzonych wskaźników [benzo(a)piren(w), związki tributylocyny(w)], a dla pozostałych wskaźników - stan dobry. Ponadto planowane przedsięwzięcie położone jest w zlewni jednolitej części wód podziemnych PLGW200052, której stan ilościowy i stan chemiczny określono jako dobry, a ryzyko nieosiągnięcia celu środowiskowego jako niezagrożone. Celem środowiskowym dla JCWPd jest zapobieganie lub ograniczanie wprowadzania do nich zanieczyszczeń, zapobieganie pogorszeniu oraz poprawa ich stanu, ochrona i podejmowanie działań naprawczych, a także zapewnienie równowagi między poborem a zasilaniem tych wód.
Ponadto planowane przedsięwzięcie położone jest w zlewni jednolitej części wód podziemnych PLGW200052, której stan ilościowy i stan chemiczny określono jako dobry, a ryzyko nieosiągnięcia celu środowiskowego jako niezagrożone. Celem środowiskowym dla JCWPd jest zapobieganie lub ograniczanie wprowadzania do nich zanieczyszczeń, zapobieganie pogorszeniu oraz poprawa ich stanu, ochrona i podejmowanie działań naprawczych, a także zapewnienie równowagi między poborem a zasilaniem tych wód.
Biorąc pod uwagę rodzaj i skalę inwestycji Kolegium stwierdziło, że nie istnieje możliwość wystąpienia negatywnego wpływu rozpatrywanego przedsięwzięcia na ilościowe i jakościowe zasoby wód powierzchniowych i podziemnych na analizowanym obszarze. Przy prawidłowo prowadzonej eksploatacji przedmiotowego złoża oraz przestrzeganiu zaproponowanych rozwiązaniach chroniących środowisko gruntowo - wodne, planowane przedsięwzięcie nie powinno kolidować z realizacją celów środowiskowych określonych dla jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP) oraz jednolitych części wód podziemnych (JCWPd).
Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że realizacja przedsięwzięcia nie będzie miała negatywnego wpływu na stan wód oraz osiągnięcie celów środowiskowych określonych w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły. Realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia z uwagi na jego rodzaj i skalę nie powinna również mieć wpływu na realizację szczegółowych celów środowiskowych określonych dla obszarów chronionych zawartych w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły.
Planowane przedsięwzięcie jest inwestycją o znaczeniu lokalnym. Skala i usytuowanie przedsięwzięcia nie wpłynie negatywnie na klimat i jego zmiany. Wydobywanie kopaliny będzie źródłem emisji gazów cieplarnianych pochodzących od pracujących na złożu maszyn, które spełniają normy emisji spalin i jak wynika z Karty emisje zanieczyszczeń nie przekroczą standardów środowiska w tym zakresie. Z uwagi na lokalizację planowanego przedsięwzięcia poza terenami narażonymi na ryzyko powodzi, stosowanie odpowiedniego nachylenia skarp zapewniającego ich stateczność, planowany zakład górniczy nie jest szczególnie narażony na klęski żywiołowe i warunki ekstremalne.
Po zakończonej eksploatacji w obrębie wyrobiska przeprowadzone zostaną prace rekultywacyjne mające na celu przywrócenie wartości użytkowej poprzez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, umocnienie skarp oraz odpowiednie zagospodarowanie terenu, dlatego też zdaniem tut. organu przedsięwzięcie nie będzie negatywnie wpływać na krajobraz.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł S. C.i zarzucił naruszenie:
- art. 59 ust. 2 pkt 1 ustawy w zw. z § 3 ust. 1 pkt 40 lit. b rozporządzenia, poprzez stwierdzenie, że nie ma potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko planowanej inwestycji, mimo że zgodnie z rozporządzeniem planowana inwestycja stanowić może przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, co stanowi przesłankę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji,
- art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy, poprzez nieuwzględnienie wszystkich kryteriów wskazanych w ww. normie (w szczególności rozmiaru planowanej inwestycji, różnorodności biologicznej terenu, usytuowania, rodzaju i skali możliwego oddziaływania) a w konsekwencji bezzasadne stanięcie na stanowisku, że ocena oddziaływania na środowisko nie jest konieczna,
- art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w szczególności w zakresie rozmiaru inwestycji oraz walorów przyrodniczych znajdujących się na jego obszarze oraz w bliskim sąsiedztwie, prowadzący do niezasadnego uznania, że nie występuje potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia.
Wskazując na te naruszenia strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nadto wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka dyrektora P. K. P. K. na okoliczność negatywnego wpływu inwestycji na walory przyrodnicze Parku oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze stanowiska tego Dyrektora wyrażonego w formie notatki służbowej również na okoliczność dotyczącą potencjalnego zagrożenia przyrodniczego planowanej inwestycji a w konsekwencji zasadności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
W odpowiedzi na tę skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że "organy fachowe" nie znalazły podstaw do stwierdzenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W ocenie Kolegium nie można uznać, że działanie inwestora zamierzało w kierunku celowego zaniżenia obszaru górniczego, skoro udokumentowane złoże wynosi w swej powierzchni dokładnie 24,95 ha. Wydobycie nie będzie odbywało się poza udokumentowaną powierzchnią złoża. Wydobycie będzie odbywało się w odległości poniżej 100 m od gruntów leśnych.
W piśmie procesowym z 13 czerwca 2025 r. pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o pominięcie zgłoszonych w skardze wniosków dowodowych. Zdaniem pełnomocnika przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. nie daje podstaw do dopuszczenia dowodu z dokumentu, który w istocie ma charakter opinii biegłego. Taki charakter, zdaniem pełnomocnika, ma przedłożona notatka służbowa Dyrektora Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej. Biorąc zaś pod uwagę, że sąd administracyjny może przeprowadzić dowód jedynie z dokumentów to w sposób oczywisty chybiony jest wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka.
Odnosząc się do kwestii powierzchni planowanej inwestycji podniesiono, że zgodnie z art. 32 ust. 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1290 ze zm. zwane dalej "p.g.i.g,") "Jeżeli nie zagraża to prawidłowemu wykorzystaniu złoża, obszar górniczy wyznaczony w koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża może obejmować część złoża" - oznacza to, że to inwestor (tj. uczestnik postępowania) ma uprawnienie do dowolnego kształtowania obszaru, na którym będzie prowadzone wydobycie. Chybione jest również twierdzenie, że pod uwagę - w kontekście § 2 ust. 2 pkt 27 lit. a rozporządzenia - należy brać całą powierzchnię złoża na danym terenie inwestycji, a nie jedynie obszar, na którym faktycznie będzie prowadzone wydobycie. W przepisie tym wprost jest mowa o "powierzchni obszaru górniczego" - a zgodnie z definicją zawartą w art. 6 ust. 1 pkt 5 p.g.i.g. obszarem górniczym "jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów, podziemnego składowania dwutlenku węgła oraz prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji". Z powyższego wynika, że pod kątem § 2 ust. 2 pkt 27 lit. a rozporządzenia, stanowisko jakoby inwestor świadomie obniżył powierzchnię inwestycji, celem obejścia prawa jest chybione. Wyjaśniono, że powierzchniowy zakres prowadzonej przyszłej działalności został określony w ten sposób, że wyłączono powierzchnię nieruchomości, na której nie stwierdzono zasobów kruszywa, jak również uwzględniono wymagane prawem odstępy od sąsiednich działek. Przedmiotowa nieruchomość jest powierzchnią pagórkowatą o różnych rzędnych geodezyjnych i różnej zawartości pokładów kruszywa. Badania geologiczne potwierdziły, że w środku nieruchomości znajdują się tzw. "negaty" tj. nieduże powierzchnie niezawierające pokładów kruszywa, bądź pokłady o niedużej miąższości, których eksploatacja z punktu widzenia gospodarczego będzie nieopłacalna. Tak więc faktyczna powierzchnia wydobycia będzie jeszcze mniejsza niż zakreślona maksymalnie na 24,95 ha. Powyższe w sposób kompleksowy wyjaśnia, jakie były przyczyny określenie powierzchni wydobycia na 24,95 ha oraz potwierdza, że stanowisko strony skarżącej w tym zakresie jest niezasadne.
Na rozprawie w dniu 22 lipca 2025 r. sąd dopuścił dowód z pisma Prokuratury z 21 lipca 2025 r. oraz z notatki urzędowej Dyrektora Parku dołączonej do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, w której stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W ocenie sądu decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy.
W nawiązaniu do tej regulacji rozporządzeniem Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm.; dalej powoływane jako rozporządzenie) określono dwie grupy przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (pierwsza grupa) oraz przedsięwzięcia mogące potencjalnie oddziaływać na środowisko (druga grupa).
Od tego, czy przedsięwzięcie zaliczone zostało przez prawodawcę do mogących zawsze znacząco lub do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, zależy tryb postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Pierwszym dokumentem składanym wraz z wnioskiem w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia jest Karta Informacyjna Przedsięwzięcia (KIP). Jest to dokument opisujący podstawowe parametry przedsięwzięcia, które pozwalają na ustalenie przez organ prowadzący postępowania czy konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, które realizowane jest m.in. poprzez sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko.
Szczegółowy zakres KIP został określony w art. 62a ustawy. Zgodnie z tą regulacją KIP powinna zawierać podstawowe informacje o planowanym przedsięwzięciu, umożliwiające analizę kryteriów, o których mowa w art. 63 ust. 1, lub określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 69, w szczególności dane o: 1) rodzaju, cechach, skali i usytuowaniu przedsięwzięcia, 2) powierzchni zajmowanej nieruchomości, a także obiektu budowlanego oraz dotychczasowym sposobie ich wykorzystywania i pokryciu nieruchomości szatą roślinną, 3) rodzaju technologii, 4) ewentualnych wariantach przedsięwzięcia, przy czym w przypadku drogi, o której mowa w art. 24ga ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, każdy z analizowanych wariantów drogi musi być dopuszczalny pod względem bezpieczeństwa ruchu drogowego, 5) przewidywanej ilości wykorzystywanej wody, surowców, materiałów, paliw oraz energii, 6) rozwiązaniach chroniących środowisko, 7) rodzajach i przewidywanej ilości wprowadzanych do środowiska substancji lub energii przy zastosowaniu rozwiązań chroniących środowisko, 8) możliwym transgranicznym oddziaływaniu na środowisko, 9) obszarach podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz korytarzach ekologicznych, znajdujących się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, 10) wpływie planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego w przypadku drogi, o której mowa w art. 24ga ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, 11) przedsięwzięciach realizowanych i zrealizowanych, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem, 12) ryzyku wystąpienia poważnej awarii lub katastrofy naturalnej i budowlanej, 13) przewidywanych ilościach i rodzajach wytwarzanych odpadów oraz ich wpływie na środowisko, 14) pracach rozbiórkowych dotyczących przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko - z uwzględnieniem dostępnych wyników innych ocen wpływu na środowisko, przeprowadzonych na podstawie odrębnych przepisów. Stosownie do treści art. 62a ust. 2 ustawy, kartę informacyjną przedsięwzięcia podpisuje autor, a w przypadku gdy jej wykonawcą jest zespół autorów - kierujący tym zespołem, wraz z podaniem imienia i nazwiska oraz daty sporządzenia karty informacyjnej przedsięwzięcia.
W sprawie niniejszej przedsięwzięcie polegające na Eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego "S.", na działkach nr [...] obręb S., gmina W. zostało zakwalifikowane w KIP jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jako polegające na wydobywaniu kopalin ze złoża metodą odkrywkową inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a z obszaru górniczego o powierzchni większej niż 2 ha lub o wydobyciu większym niż 20 000 m3 inne niż wymienione w lit. a - § 3 ust. 1 pkt 40 lit. b rozporządzenia. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia, do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się przedsięwzięcie polegające na wydobywaniu kopalni ze złoża metodą odkrywkową na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha.
Z powyższej regulacji wynika, że kryterium kwalifikującym przedsięwzięcie polegające na wydobywaniu kopalin metodą odkrywkową do zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziałującego na środowisko jest powierzchnia obszaru górniczego. Wielkością graniczną jest powierzchnia tego obszaru wynosząca nie mniej niż 25 ha.
W KIP przyjęto, że powierzchnia złoża udokumentowanego w dokumentacji geologicznej wynosi 249 500 m2. Jest to powierzchnia z jednej strony o ponad 10 razy większa od powierzchni minimalnej 2 ha z drugiej jest to powierzchnia zbliżona do wartości brzegowej na podstawie której przedsięwzięcie powinno być zaliczone jako zawsze znacząco oddziałujące na środowisko. Powstaje zatem zasadnicze pytanie dotyczące tego czy organ mógł weryfikować dane w tym zakresie.
Odnosząc się do tego zagadnienia wskazać należy, że w orzecznictwie z jednej strony prezentowany jest pogląd zgodnie z którym wynikające z KIP parametry zamierzenia są wiążące zarówno dla organu administracji, jak i dla inwestora. W tym pierwszym przypadku oznacza to, że dokonując analizy zamierzenia organ administracji nie może przyjmować innych parametrów przedsięwzięcia. W drugim przypadku związania, inwestor realizując przedsięwzięcie będzie mógł je wykonać jedynie wedle parametrów wynikających z wniosku, a w konsekwencji z treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (vide: wyrok WSA w Gliwicach z 13 sierpnia 2018 r., II SA/Gl 627/18, pub. CBOSA).
Z drugiej strony przyjmuje się, że kwalifikacja przedsięwzięcia do oceny oddziaływania na środowisko winna mieć charakter zobiektywizowany i wynikać nie tylko z twierdzeń strony (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 15 listopada 2013 r., II SA/Po 898/13, pub. CBOSA). Karta informacyjna przedsięwzięcia, podobnie jak i raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jest bowiem dokumentem prywatnym, będącym dowodem w sprawie administracyjnej, przedkładanym przez inwestora. Podlega więc takiej samej ocenie jak inne dowody, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wynikającą z art. 80 K.p.a. (vide: wyrok WSA w Lublinie z 4 lipca 2013 r., II SA/Lu 110/13, pub. CBOSA). Skoro zaś karta informacyjna przedsięwzięcia nie stanowi dokumentu urzędowego w świetle art. 76 § 1 K.p.a. i nie może też stanowić jedynego źródła materiału faktycznego sprawy w celu ustalenia prawdy materialnej, niedopuszczalne jest orzekanie przez organy administracji publicznej w sprawach dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wyłącznie w oparciu o niezweryfikowane wnioski, zawarte w sporządzonych na zlecenie inwestora opracowaniach (vide: wyrok WSA w Łodzi z 10 października 2013 r., II SA/Łd 679/13, wyrok WSA w Poznaniu z 28 marca 2012 r., II SA/Po 736/11, pub. CBOSA).
Karta informacyjna przedsięwzięcia jest specyficznym dowodem, dokumentem prywatnym podlegającym swobodnej ocenie. Przyznaje się jej jednak szczególną wartość dowodową, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. W związku z tym stwierdza się, że weryfikacja wiarygodności i mocy dowodowej tego dokumentu wymaga przeprowadzenia co najmniej porównywalnych pod względem fachowości i specjalistycznej analizy dowodów (np. dowodu z ekspertyzy specjalistycznej, która w sposób udokumentowany wykazywałaby m.in. wady lub błędne założenia lub ustalenia karty informacyjnej przedsięwzięcia). Jeżeli więc strony postępowania - niezależnie od weryfikacji i ocen organów orzekających w sprawie - zmierzają do podważenia wiarygodności lub mocy dowodowej karty informacyjnej w zakresie podstawowych informacji o planowanym przedsięwzięciu, to ich obowiązkiem jest zaoferowanie odpowiednich dowodów, które zmierzają do podważenia konkretnych i istotnych elementów treściowych karty informacyjnej, o których mowa w art. 62a ust. 1 ustawy. Organy orzekające w sprawie mają z kolei obowiązek rzetelnej weryfikacji danych zawartych w karcie informacyjnej oraz przeprowadzenia dodatkowych dowodów, jeżeli stwierdzą, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności danych zawartych w karcie informacyjnej.
W ocenie sądu, w sprawie niniejszej wiarygodność mocy dowodowej KIP odnośnie podstawowych danych dotyczących rodzaju, cechach, skali i usytuowaniu przedsięwzięcia została skutecznie podważona (art. 62a ust. 1 pkt 1 ustawy). W pierwszej kolejności wskazać należy, że na etapie postępowania administracyjnego do akt sprawy dołączona była karta złoża kopaliny stałej z której, wbrew stwierdzeniu zwartemu w KIP, wynika, że powierzchnia udokumentowanego złoża na przedmiotowych działkach wynosi 25,044 ha (stan zasobów kopaliny na dzień 31 grudnia 2024 r.). Okoliczność ta nie została w żaden sposób zweryfikowana przez organ prowadzący postępowanie. Przede wszystkim jednak z informacji przesłanej na etapie postępowania sądowego w dniu 21 lipca 2025 r. przez Prokuratora Rejonowego w Białymstoku wynika, że w dniu 16 lipca 2025 r. w sprawie nr 4001-0-Ds.899.2025 wydane zostało postanowienie o przedstawieniu zarzutu m.in. autorowi KIP o to, że w bliżej nieokreślnym okresie od 1 lipca 2024 r. do 25 lipca 2024 r. w Białymstoku, w celu osiągniecia korzyści majątkowej, jako osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, na zlecenie inwestora poświadczył nieprawdę w dokumencie mającym znaczenie prawne, tj. w Karcie Informacyjnej przedmiotowego przedsięwzięcia w ten sposób, że wskazał w dokumentacji geologicznej powierzchnię złoża 249 500 m2, podczas gdy rzeczywista powierzchnia wynosi 250 442 m2, która następnie została przedłożona przez inwestora w U. w W. celem zakwalifikowania przedsięwzięcia jedynie jako mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko z uwagi na powierzchnię udokumentowaną złoża poniżej 25 ha, a nie jako oddziałującą znacząco na środowisko co skutkowałoby dla inwestora koniecznością utworzenia na koszt inwestora raportu oddziaływania na środowisko, tj. o czyn z art. 271 § 3 K.k.
W świetle powyższych okoliczności należy stwierdzić, że podważono w sprawie podstawowy parametr przedsięwzięcia od którego zależy jego kwalifikacja – powierzchnia udokumentowanego złoża. Od kwalifikacji tej, z uwagi na graniczne parametry, zależy tryb postępowania środowiskowego. Należało zatem uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji celem ustalenia przez organy obiektywnej kwalifikacji przedsięwzięcia i wdrożenia odpowiedniego trybu postępowania środowiskowego. Z uwagi na powyższe uchybienie dotyczące kwestii podstawowej mającej znaczenia dla przesądzenia trybu postępowania i ewentualnej konieczności sporządzenia w sprawie raportu, sąd uznał za przedwczesne ustosunkowywanie się do zarzutów dotyczących prawidłowości oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko i konieczności przeprowadzania jego oceny na środowisko. Stąd pomimo tego, że w poczet materiału dowodowego na rozprawie włączono "notatkę służbową" sporządzoną przez Dyrektora Parku ostatecznie przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu pominięto.
Sąd stwierdza, że w okolicznościach faktycznych sprawy niniejszej na uwzględnienie nie mogła zasługiwać argumentacja pełnomocnika inwestora, że wniosek dotyczył tylko części złoża. Po pierwsze dlatego, że argumentacja ta pojawiła się dopiero na etapie postępowania sądowego. Po wtóre wskazać należy, że przepisy rozporządzenia dotyczące kwalifikacji przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopalin ze złoża metodą odkrywkową posługuje się pojęciem powierzchni obszaru górniczego. Pojęcie obszaru górniczego zostało zdefiniowane w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z 26 sierpnia 2024 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2024 .r, poz. 1290 ze zm.; dalej powoływana jako p.g.g.) jako przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów, podziemnego składowania dwutlenku węgla oraz prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji. W pkt 15 art. 6 p.g.g. zdefiniowano także teren górniczy jako przestrzeń objętą przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 12 p.g.g. do robót górniczych należą nie tylko wykonywanie wyrobisk górniczych (które powinno być ograniczone granicami zasobów możliwych do wydobycia), ale również zwałowanie nadkładu (które z kolei, w związku z racjonalną gospodarką złożem, powinno znajdować się poza jego granicami, lub poza granicami zasobów możliwych do wydobycia). Definicje obszaru górniczego oraz terenu górniczego nie odnoszą się tylko do zasobów geologicznych ale do szerszej niż te zasoby przestrzeni niezbędnej do wykonywania robót górniczych oraz możliwego występowania szkodliwych wpływów prowadzenia tych robót. W art. 32 ust. 2 p.g.g. przyjmuje się, że podstawą wyznaczenia obszaru górniczego jest dokumentacja geologiczna złoża kopaliny oraz projekt zagospodarowania złoża (art. 32 ust. 2 p.g.g.). Z akt sprawy niniejszej wynika, że powierzchnia obszaru górniczego identyfikowana była z całą powierzchnią udokumentowanego złoża tj. 249 500 m2, przy czym jak już wykazano powyżej, powierzchnia ta została skutecznie zakwestionowana. Udokumentowana powierzchnia złoża, zdaniem sądu, stanowi minimalną powierzchnią obszaru górniczego, która jak wynika z ww. definicji obejmuje przestrzeń potrzebną nie tylko do wykonywania wyrobisk górniczych. Takie ograniczenie nie świadczy o tym, że intencją inwestora było objęcie tylko części złoża. Taką możliwość przewiduje art. 32 ust. 3 p.g.g. zgodnie z którym jeżeli nie zagraża to prawidłowemu wykorzystaniu złoża, obszar górniczy wyznaczony w koncesji na wydobywanie kopalin ze złoża może obejmować część złoża. Z regulacji tej wynika, że ograniczenie powierzchni obszaru górniczego do części złoża uwarunkowane jest przesłanką braku zagrożenia dla prawidłowego wykorzystania złoża. Taka przesłanka w żaden sposób nie była oceniania w sprawie niniejszej i jest to kolejny argument przemawiający za tym, że intencją inwestora nie było ograniczenie wydobywania kopalin tylko do części udokumentowanego złoża.
Mając powyższe na uwadze uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).