II SA/Bk 603/24

II SA/Bk 603/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Roleder /przewodniczący/
Marek Leszczyński /sprawozdawca/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 31 lipca 2024 r. nr 401.32/A-4/22/2024 w przedmiocie dodatku osłonowego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 31 lipca 2024 r., nr 401.32/A-4/22/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: "SKO", "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Sokółki (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") z dnia 5 czerwca 2024 r., nr WSS.420.2.1687/2024.JA, w sprawie odmowy przyznania J. B. (dalej: "Skarżący") dodatku osłonowego.
Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym
Skarżący wystąpił w dniu 11 kwietnia 2024 r. do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie dodatku osłonowego na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2024 r.
Decyzją z 5 czerwca 2024 r. odmówiono Skarżącemu przyznania wnioskowanego dodatku osłonowego z uwagi na wysokość dochodu osiąganego przez gospodarstwo domowe Skarżącego, która to wysokość przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla jednoosobowego gospodarstwa domowego.
Na skutek wniesionego odwołania Kolegium decyzją z 31 lipca 2024 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego Skarżący nie spełnia warunków do przyznania dodatku osłonowego z uwagi na przekroczenie dochodu uprawniającego do jego przyznania. SKO uznało także, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 953, dalej: "u.d.o."). Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w domu położonym przy ul. [...] w Sokółce. Organ wskazał na treść art. 2 ust. 1 u.d.o. oraz na definicję dochodu z art. 2 ust.1 u.d.o. w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz.323, dalej: "u.ś.r.").
Kolegium podkreśliło, że kwestią warunkującą przyznanie prawa do dodatku osłonowego jest między innymi wysokość dochodu osiąganego przez gospodarstwo domowe wnioskodawcy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika zaś, że na dochód Skarżącego w 2022 r. składał się dochód z tytułu wypłaconego świadczenia przez organ rentowy. SKO wskazało, że z wydruku z Programu Amazis - świadczenia rodzinne wynika, że dochód z tego tytułu wyniósł 4098,21 zł, który należy pomniejszyć o składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 372 zł, co daje kwotę 3.726,21 zł (4.098,21 zł - 372 zł), a w przeliczeniu na miesiąc stanowi kwotę 310,52 zł. Poza tym, ze złożonego przez Skarżącego wniosku o wypłatę dodatku osłonowego wynika, że w 2022 r. posiadał on gospodarstwo rolne, którego powierzchnia w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni wynosiła 7,9676.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 8 u.ś.r. w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333 oraz z 2023 r. poz. 1450). Zgodnie z Obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2023r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2022 r. - przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wyniósł w 2022 r. 5.549 zł. W związku z powyższym organ stwierdził, że dochód z gospodarstwa rolnego Skarżącego wyniósł 44.212,21 zł (7,9676 ha przeliczeniowego x 5.549 zł), co miesięcznie daje kwotę 3.684,35 zł. Łączny miesięczny dochód osiągany przez gospodarstwo domowe Skarżącego w 2022 r. wynosił 3.994,87 zł. (310,52 zł + 3.684,35 zł).
Odnosząc się do zarzutu, że organ nie odliczył z dochodów gospodarstwa rolnego co najmniej kwoty utraconych dopłat unijnych od odebranych zwierząt i pastwisk wykorzystywanych do ich hodowli, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie miał podstawy by takie odliczenia wykonać. Na potrzeby stosowania u.ś.r. przyjęto domniemanie, że z gospodarstwa rolnego jego właściciel uzyskuje ściśle określony dochód (organ powołał się w tym zakresie na wyrok WSA w Rzeszowie z 9 czerwca 2020 r., II SA/Rz 262/20). Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych SKO zaznaczyło, że przepis art. 5 ust. 8 u.ś.r. nakazuje organom uwzględniać określony w nim szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego niezależnie od ustaleń dotyczących tego, czy gospodarstwo to jest faktycznie użytkowane i czy przynosi posiadaczowi wymierne korzyści (wyrok WSA w Rzeszowie z 31 sierpnia 2021 r., II SA/Rz 945/21). Zdaniem organu z powyższego wynika, że niezależnie od tego czy posiadane gospodarstwo rolne przynosi zyski czy też jego prowadzenie jest nierentowne, to ustawodawca przyjmuje, że z gospodarstwa rolnego jego właściciel otrzymuje ściśle określony dochód.
Odnosząc się do okoliczności przyznania Skarżącemu dodatku osłonowego w 2022 r. (w 2023 r. jak wskazał organ - nie było naboru wniosków o przyznanie dodatku osłonowego) Kolegium zaznaczyło, że organ I instancji oparł się na złożonych przez Skarżącego oświadczeniach wskazujących, iż nie osiągnął on dochodu z gospodarstwa rolnego. Skarżący części IV wniosku "Oświadczenie wnioskodawcy o wielkości gospodarstwa rolnego lub jego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni" w ogóle nie wypełnił. Organ w 2022 r. przyznał Skarżącemu dodatek osłonowy w oparciu o podane przez niego informacje.
W zakresie złożonej w odwołaniu skargi na pracownika OPS, Kolegium wyjaśniło, że przedmiotem niniejszego postępowania jest rozpoznanie odwołania od decyzji odmawiającej Skarżącemu przyznania dodatku osłonowego, a organ nie jest właściwy do rozpoznania skargi na pracownika OPS w Sokółce. Zarzuty i zastrzeżenia wobec pracowników organu mogą być zgłaszane do organu w trybie określonym w art. 227 i nast. k.p.a., tj. jako skarga.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) obrazę prawa materialnego w postaci art. 3 pkt 1 u.ś.r. przez błędną jego wykładnię literalną i celowościową, a polegającą na:
a) niezasadnym uznaniu, że świadczenia wypłacane przez Skarb Państwa - KRUS z tytułu zasiłku chorobowego lub renty chorobowej sumują się z dochodem z gospodarstwa rolnego za ten sam okres, a jednocześnie nie sumują się odliczenia w postaci składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, gdy przy prawidłowej wykładni nie jest możliwe otrzymywanie rolniczej renty chorobowej w pełnej wysokości (bez zawieszenia uzupełniającej) bez zaprzestania produkcji rolnej, a tym samym nie jest też możliwe jednoczesne podleganie ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu oraz niepodleganie w związku z faktem przejścia na rentę chorobową;
b) wadliwym uznaniu, że obowiązek wliczenia dochodu z działalności rolniczej ciąży na rolniku, który jest właścicielem gospodarstwa rolnego, a nie na tym co zgłasza część lub całość cudzego gospodarstwa rolnego we wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich i innych z Unii Europejskiej, gdy przy prawidłowej interpretacji ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiadał normie prawnej zawartej w pojęciu dochód z gospodarstwa rolnego, jako odnoszący się do faktycznego źródła utrzymania - co wynika z użytego przez ustawodawcę słowna: "uzyskane" (wykluczający możliwość użycia zamiennika: "możliwy do uzyskania przy normalnej staranności");
c) mylnym uznaniu, że od dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego nie należy odliczyć utraconych dopłat z Unii Europejskiej, gdy wskazany przepis jednoznacznie wskazuje na konieczność wliczania pomocy państwa obcego (Unia Europejska) do dochodu w rozumieniu wskazanego przepisu: "środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc"; a ponieważ Prezes GUS ustalając dochód z hektara przeliczeniowego uwzględnia średnie dopłaty z Unii Europejskiej, przez to te dopłaty należało odliczyć, po ustaleniu ich wielkości w Głównym Urzędzie Statystycznym.
W przypadku nieuwzględnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na treść decyzji, to jest:
2) rażącego naruszenia art. 8 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2024 poz. 572, dalej: "k.p.a.") i tym samym zasady ochrony praw nabytych, w stopniu skutkującym nieważnością decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przez bezzasadne i nie wyjaśnione odstąpienie od utrwalonej praktyki pomijania dochodu gospodarstwa rolnego z powodu stwierdzenia zaprzestania prowadzenia rolniczej przez Sąd Pracy, co spowodowało iż wszelkie wątpliwości co do prawa do dodatku osłonowego zostały rozstrzygnięte na niekorzyść strony, a korzyść Skarbu Państwa, przez zmuszenie strony do wystąpienia na drogę cywilną do sprawcy czynu zabronionego o jakim mowa w art. 296 – § 1 k.k. – Gminy Sokółka i rolnika T. T. z powództwem o wydanie dochodu z gospodarstwa rolnego, a ustalonego przez opiekę społeczną w zaskarżonej decyzji;
3) naruszenie zasad rzetelnej procedury zawartych w art. 7 k.p.a. (legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), zasady czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 k.p.a.) i reguł dowodowych określonych w art. 75 i nast. k,p.a., wskutek oparcia decyzji odwoławczej o materiał dowodowy nieznany stronie, a zebrany w postępowaniu odwoławczym – przez co uzasadnienie decyzji nie spełnia warunków określonych w art. 107 § 3 k.p.a. (m.in. zawiera treści nie poddające się kontroli).
Skarżący wniósł o skierowanie sprawy na rozprawę, stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji SKO w całości oraz decyzji jej poprzedzającej lub uchylenie tych decyzji. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z dołączonych dokumentów na okoliczność faktu przyznania dodatku osłonowego w 2022 r. przy analogicznym stanie faktycznym oraz pomocniczo z wyroku wskazanego w decyzji odwoławczej (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 262/20) na okoliczność, iż SKO dopuściło się tych samych naruszeń co w tamtej sprawie, albowiem kwestia stanu prawnego gospodarstwa rolnego nie została wyjaśniona w należyty sposób, to jest z uwzględnieniem art. 296 § 1 k.k.
W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym.
Stan prawny mający zastosowanie w sprawie przedstawia się następująco. Zgodnie z art. 1 u.d.o. ustawa reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatku osłonowego oraz właściwość organów w tych sprawach. W myśl art. 2 ust. 1 ww. ustawy dodatek osłonowy przysługuje:
1) osobie w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 i 858) nie przekracza kwoty 2100 zł, oraz osobie w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę;
2) osobie, o której mowa w pkt 1, w przypadku gdy wysokość jej przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych na osobę przekracza kwotę, o której mowa w pkt 1, w wysokości różnicy między kwotą dodatku osłonowego a kwotą, o którą został przekroczony przeciętny miesięczny dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych na osobę.
Stosownie do art. 2 ust. 4 pkt 1 u.d.o., jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, dodatek osłonowy przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 2 ust. 5 ww. ustawy dodatek osłonowy wynosi rocznie:
1) 400 zł dla gospodarstwa domowego jednoosobowego;
2) 600 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 2 do 3 osób;
3) 850 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 4 do 5 osób;
4) 1150 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z co najmniej 6 osób.
W świetle art. 2 ust. 6 ww. ustawy - dodatek osłonowy, w przypadku gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane węglem lub paliwami węglopochodnymi, zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r. poz. 2496), wynosi rocznie:
1) 500 zł dla gospodarstwa domowego jednoosobowego;
2) 750 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 2 do 3 osób;
3) 1062,50 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 4 do 5 osób;
4) 1437,50 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z co najmniej 6 osób.
W przypadku gdy wysokość dodatku osłonowego, ustalona zgodnie z ust. 1 pkt 2, jest niższa niż 20 zł, dodatek ten nie przysługuje, (art. 2 ust. 7 ww. ustawy).
Dodatek osłonowy przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1, za okres od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. i jest wypłacany w dwóch równych ratach w terminie do dnia 31 marca 2022 r. oraz do dnia 31 grudnia 2023 r. W przypadku gdy osoba, o której mowa w ust. 1, złoży wniosek o wypłatę dodatku osłonowego później niż na 2 miesiące przed upływem tych terminów, dodatek osłonowy jest wypłacany jednorazowo, niezwłocznie po przyznaniu tego dodatku, (art. 2 ust. 8 ww. ustawy).
Do ustalenia przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta prawa do dodatku osłonowego, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 411 ust. 10k ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973, 2127 i 2269). (art. 2 ust. 14 ww. ustawy).
Stosownie do art. 2 ust. 14 ustawy o dodatku osłonowym w związku z art. 411 ust. 10k ustawy - Prawo ochrony środowiska - wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w ust. 10g, ustalana jest na podstawie dochodów osiągniętych w:
1) przedostatnim roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym złożono żądanie wydania zaświadczenia, a którym mowa w ust. 10g-w przypadku żądania złożonego w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 lipca danego roku;
2) ostatnim roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym złożono żądanie wydania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 10g-w przypadku żądania złożonego w okresie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 grudnia danego roku.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 1 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (w tym m.in. dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego)
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest przede wszystkim to, czy w okolicznościach faktycznych sprawy prawidłowo został ustalony dochód Skarżącego, który według organów miał przekraczać kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia.
Jak wynika z wniosku o dodatek osłonowy, strona prowadzi gospodarstwo domowe jednoosobowe. W związku z powyższym, w stosunku do Skarżącego będzie miał zastosowanie przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.o., warunkujący uzyskanie dodatku osłonowego uzyskiwaniem dochodu nieprzekraczającego 2100 zł. Wniosek o świadczenie został złożony 11 kwietnia 2024 r., więc stosownie do art. 411 ust. 10k pkt 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w ust. 10g, ustalana jest na podstawie dochodów osiągniętych w 2022 r. Wniosek został bowiem złożony w okresie do 31 lipca 2024 r.
W związku z okolicznością, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego Skarżącego jest piec kaflowy na paliwo stałe (okoliczność wynikająca z wniosku), to wysokość dodatku osłonowego (w przypadku spełnienia wszystkich do niego przesłanek), wynosić powinna 500 zł, co wynika z art. 2 ust. 6 u.d.o.
Zgodzić się należy z organem, że źródłem dochodów Skarżącego jest w pierwszej kolejności świadczenie z organu rentowego w wysokości 4098,21 zł, który – pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 372 zł – wynosił 3726,21 zł, a zatem 310,52 zł/miesięcznie. Ponadto Skarżący uzyskiwał dochód z gospodarstwa rolnego o pow. przeliczeniowej 7,9676 ha. Wyliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego uwzględniało fakt, że zgodnie z opublikowanym obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2023 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2022 r., wynosił on 5.549 zł. zł jako dochód roczny. Oznacza to, że miesięczny dochód wyniósł 3684,35 zł (7,9676 ha przeliczeniowego x 5.549 zł = 44.212,21 zł, a następnie 44.212,21 zł : 12 miesięcy). W sytuacji więc dodania rocznego świadczenia z KRUS w wysokości 3726,21 zł oraz rocznego dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości 44.212,21 zł, łączny roczny dochód strony wynosi 47 938,42 zł. Z powyższej kwoty dochód miesięczny wynosi więc (w zaokrągleniu) 3 994,86 zł. Jak trafnie wskazał organ, kwota ta przekracza kryterium dochodowe, które dla Skarżącego wynosi 2100 (art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.o.).
Przepisy u.d.o. przewidują sytuacje, kiedy w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego wnioskodawca może uzyskać dodatek dochodowy w zmniejszonej kwocie. W takiej sytuacji dodatek osłonowy zostanie pomniejszony o kwotę przekroczenia kryterium dochodowego, co wynika z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.d.o. W przedmiotowej sprawie brak jest jednak warunków do zastosowania tej regulacji, ponieważ kwota przekroczenia kryterium dochodowego przewyższa kwotę dodatku osłonowego.
Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę powyższe, brak jest warunków do uwzględnienia skargi, albowiem organy w sposób prawidłowy zastosowały ww. przepisy i dokonały trafnych obliczeń kwoty dochodu Skarżącego.
Podniesione zarzuty w skardze okazały się więc nietrafne. Organy nie miały podstaw do tego, aby nie uwzględniać w dochodzie dochodu z gospodarstwa rolnego Skarżącego. Zwrócić trzeba uwagę, że to ze złożonego wniosku o wypłatę dodatku osłonowego z 12 kwietnia 2024 r. (k. 1 akt admin.) wynika, że w 2022 r. Skarżący posiadał gospodarstwo rolne, którego powierzchnia w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni wynosiła 7,9676 ha. Przy czym należy podkreślić, że ww. oświadczenie złożone zostało pod rygorem odpowiedzialności karnej, o czym Skarżący miał świadomość z uwagi na wyraźne pouczenie zawarte na formularzu wniosku.
Sąd ma na względzie, że decyzją Burmistrza Sokółki z 12 sierpnia 2021 r. odebrano Skarżącemu jedenaście sztuk bydła, zaś Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z grudnia 2022 r. uznał (m.in. na tej podstawie), że Skarżący nie prowadził działalności rolniczej. Niemniej jednak, wbrew ocenie Skarżącego, fakt ten nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego była kwestia uprawnienia do wypłaty uzupełniającej części renty rolniczej (art. 28 ust. 1 i nast. ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, Dz. U. z 2021 r., poz. 266), z kolei organy wydały w niniejszej sprawie decyzję w przedmiocie przyznania dodatku osłonowego na podstawie przytoczonych już przepisów. Wyrok ten dotyczył zatem odmiennej kwestii i był oparty na innych podstawach prawnych.
Wyjaśnienia wymaga, że z brzmienia art. 5 ust. 8 u.ś.r. należy wyprowadzić wniosek, że ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie albo – jak w niniejszej sprawie – czy właścicielowi odebrano część inwentarza. Ustawodawca przyjął założenie, iż z prawa własności gospodarstwa rolnego wynika, że właściciel osiąga określony normatywnie dochód (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 września 2022 r., VIII SA/Wa 481/22 oraz wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., I OSK 566/19). Przepis art. 5 ust. 8 u.ś.r. nie mówi o dochodzie faktycznie osiąganym z działalności rolniczej, lecz zawiera założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego w nim wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego (dodatku osłonowego). Pogląd, że ustawodawca w przepisach u.ś.r. przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, jest już w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany (por. również wyroki NSA: z 14 grudnia 2007 r., I OSK 321/07; z 15 grudnia 2008 r., I OSK 50/08, z 23 czerwca 2009 r., I OSK 1290/08, z 9 marca 2011 r., I OSK 1922/10,, z 4 lutego 2015 r., I OSK 1906/13, z 12 października 2017 r., I OSK 3262/15, z 14 maja 2018 r., I OSK 587/18).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 marca 2011 r., I OSK 2024/10 stwierdził, że fakt sumowania dochodów z gospodarstwa rolniczego oraz dochodów pozarolniczych ma miejsce niezależnie od tego, czy dochód z gospodarstwa rolnego uzyskiwany jest jako wynik prowadzenia działalności rolniczej czy jako dochód z hektara przeliczeniowego. Przyjęcie innego rozwiązania różnicowałoby w sposób niczym nie usprawiedliwiony, wykorzystanie konstrukcji dochodu z hektara przeliczeniowego w zależności od tego czy on się sumuje z dochodem ze źródeł pozarolniczych (art. 5 ust. 9 u.ś.r.) czy też, czy się nie sumuje (art. 5 ust. 8 u.ś.r.). Zwrot "uzyskuje dochody" z gospodarstwa rolnego należy zatem rozumieć jako uzyskiwanie dochodów realnych oraz jako zaliczanie do dochodu ogólnego także dochodów "przeliczeniowych". Przepis art. 5 ust. 8 u.ś.r. nie mówi zatem o dochodzie rzeczywistym, faktycznie osiągniętym z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, lecz zawiera założenie, że określona kwota jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do świadczenia, podlegającym - w razie zaistnienia do tego podstaw - zsumowaniu z innymi dochodami pozarolniczymi (art. 5 ust. 9 ustawy). Ustawodawca na potrzeby stosowania przepisów ustawy przyjął więc domniemanie, że z gospodarstwa rolnego jego właściciel uzyskuje ściśle określony dochód (por. wyrok NSA z 14 maja 2018 r., I OSK 587/18)
W związku z powyższym należy stwierdzić, że odebranie Skarżącemu jedenastu sztuk bydła oraz okoliczność faktycznego nieprowadzenia działalności rolniczej w spornym okresie, o czym przesądził Sąd Apelacyjny i czego tut. Sąd w żadnej mierze nie kwestionuje, nie mają wpływu na ustaloną w zaskarżonej decyzji wysokość dochodu z tegoż gospodarstwa. Organ zasadnie uwzględnił fakt posiadania gospodarstwa rolnego o pow. 7,9676 ha przeliczeniowych, stosując wyliczenie przewidziane w art. 5 ust. 8 u.ś.r. Wbrew zarzutowi z pkt 1a skargi organ niewadliwie także zsumował dochody z gospodarstwa rolniczego oraz dochody pozarolnicze.
W ocenie Sądu organ nie miał podstaw do odliczenia utraconych dopłat z Unii Europejskiej. Przyjęta w art. 5 ust. 8 u.ś.r. metoda ryczałtowego obliczania dochodu rolnika ustanawia prawną zasadę obliczania dochodu. Uznanie, iż mamy do czynienia z regulacją o charakterze zasady przesądza o tym, że wszelkie przewidziane w przepisach prawa odstępstwa od metody obliczania dochodu w sposób określony w art. 5 ust. 8 u.ś.r. mają charakter wyjątku i jako takie powinny być interpretowane ściśle. Tego rodzaju wyjątkiem jest np. regulacja zawarta w art. 5 ust. 8a pkt 1 u.ś.r. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 26 marca 2019 r., II SA/Bd 40/19). Brak jest natomiast regulacji szczególnej, która umożliwiłaby pomniejszenie dochodu rolnika w sytuacji, którą opisuje Skarżący w pkt 1c skargi.
Zdaniem Sądu Skarżący niezasadnie odwołuje się też do wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 9 czerwca 2020 r., II SA/Rz 262/20. Stan faktyczny w tamtej sprawie nie jest adekwatny do sprawy rozpoznawanej przez tut. Sąd. WSA w Rzeszowie uznał bowiem, że "zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał organom administracji podstaw do jednoznacznego uznania, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 16a ust. 2 ustawy", przy czym konieczne okazało się wyjaśnienie kwestii dzierżawy gospodarstwa rolnego. Natomiast jak już wskazano, w niniejszej sprawie organ dysponował pełnym materiałem dowodowym, na który składał się przede wszystkim wniosek Skarżącego oraz wydruki z Programu Amazis - świadczenia rodzinne.
Autor skargi nie wykazał także naruszenia norm procesowych, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Organy nie dopuściły się obrazy w art. 7, art. 8 § 2, art. 75 oraz art. 10 k.p.a. Wydanie kwestionowanych decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w zaskarżonej decyzji zawarto podstawowe jej elementy oraz szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Zdaniem Sądu wystąpienie do Ośrodka Pomocy Społecznej w Sokółce pismem z 8 lipca 2024 r. o przekazanie akt sprawy dotyczących przyznania dodatku osłonowego w 2023 r. i ostatecznie przekazanie SKO akt sprawy dotyczących przyznania dodatku osłonowego w 2022 r. nie stanowiło naruszenia przepisów art. 10 i 75 § 1 k.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Akta poprzedniego postępowania były potrzebne jedynie dla odniesienia się do zarzutów Skarżącego, które zawarł w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślić trzeba, że organy nie oceniały (i nie mogły tego uczynić) zasadności przyznania Skarżącemu dodatku osłonowego w 2022 r., co zdaje się sugerować Skarżący niezasadnie podnosząc zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. Trafnie wskazało Kolegium, że Skarżącemu przyznano dodatek osłonowy w 2022 r., albowiem organ I instancji oparł się wówczas na złożonym przez Skarżącego oświadczeniu w części IV wniosku, z których wynikało, że nie osiągnął on dochodu z gospodarstwa rolnego. W takiej sytuacji nie sposób podnosić naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia zasady ochrony praw nabytych czy też wystąpienia przesłanki nieważnościowej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.