II SA/Bk 595/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2025-06-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
służba w policjizwolnienie ze służbyprzywrócenie do służbyterminy procesoweprawo administracyjneNSAWSArozkaz personalnygotowość do służby

Sąd oddalił skargę funkcjonariuszki Policji na rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby, uznając, że nie dochowała ona terminu do zgłoszenia gotowości do podjęcia służby po przywróceniu do niej prawomocnym wyrokiem NSA.

Funkcjonariuszka Policji została zwolniona ze służby, a następnie przywrócona do niej prawomocnym wyrokiem NSA. Po przywróceniu, funkcjonariuszka miała 7 dni na zgłoszenie gotowości do podjęcia służby. Nie dochowała tego terminu, zgłaszając gotowość po upływie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku NSA. W związku z tym wydano rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby. Sąd administracyjny oddalił skargę funkcjonariuszki, uznając, że organy prawidłowo ustaliły datę uprawomocnienia się wyroku NSA i prawidłowo naliczyły 7-dniowy termin na zgłoszenie gotowości do służby.

Sprawa dotyczyła skargi I. Z. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 7 lutego 2025 r. uchylający w części rozkaz Komendanta Miejskiego Policji z 9 września 2024 r. dotyczący zwolnienia skarżącej ze służby w Policji i ustalający datę zwolnienia na 15 listopada 2024 r. Skarżąca została pierwotnie zwolniona ze służby w 2022 r., jednak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2024 r. uchylił wcześniejsze rozkazy i przywrócił ją do służby. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, od kiedy biegnie 7-dniowy termin na zgłoszenie gotowości do podjęcia służby po przywróceniu. Sąd administracyjny uznał, że termin ten biegnie od daty uprawomocnienia się wyroku NSA, a nie od daty jego doręczenia, co było głównym argumentem skarżącej. Ponieważ skarżąca zgłosiła gotowość do służby po upływie tego terminu, organy Policji prawidłowo wydały rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów co do prawidłowego ustalenia daty uprawomocnienia się wyroku NSA i naliczenia terminu. Dodatkowo sąd rozważył kwestię daty zwolnienia ze służby, uznając, że ustalenie jej na 15 listopada 2024 r. przez organ odwoławczy było prawidłowe, uwzględniając konstytutywny charakter decyzji i termin 3 miesięcy na jej wydanie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Termin 7-dniowy na zgłoszenie gotowości do służby należy liczyć od daty uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu ze służby, a nie od daty jego doręczenia.

Uzasadnienie

Reaktywacja stosunku służbowego następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się wyroku. Termin 7-dniowy jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu i jego bieg rozpoczyna się od obiektywnej daty uprawomocnienia się wyroku, niezależnie od wiedzy strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.P. art. 41 § ust. 3

Ustawa o Policji

u.P. art. 42 § ust. 1

Ustawa o Policji

u.P. art. 42 § ust. 2

Ustawa o Policji

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.P. art. 41 § ust. 2 pkt 5

Ustawa o Policji

k.p.a. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin 7-dniowy na zgłoszenie gotowości do służby biegnie od daty uprawomocnienia się wyroku NSA, a nie od daty jego doręczenia. Skarżąca miała możliwość dowiedzenia się o terminie posiedzenia niejawnego NSA poprzez zwykłą staranność (np. sprawdzenie e-wokandy). Ustalenie daty zwolnienia ze służby na 15 listopada 2024 r. przez organ odwoławczy było prawidłowe, uwzględniając konstytutywny charakter decyzji i zakaz reformationis in peius.

Odrzucone argumenty

Termin 7-dniowy na zgłoszenie gotowości do służby powinien być liczony od daty doręczenia wyroku NSA z uzasadnieniem, ponieważ skarżąca nie była powiadomiona o terminie posiedzenia niejawnego. Organ odwoławczy naruszył zakaz reformationis in peius, ustalając datę zwolnienia na 15 listopada 2024 r., co pogorszyło sytuację skarżącej w kontekście zwrotu świadczeń emerytalnych. Brak uzasadnienia nadania rygoru natychmiastowej wykonalności rozkazowi personalnemu.

Godne uwagi sformułowania

Reaktywacja stosunku służbowego następuje automatycznie, z urzędu (z mocy prawa), niezależnie od woli zainteresowanych stron. Termin z art. 42 ust. 2 u.P. jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Strona należycie dbająca o swoje interesy nie może lekceważyć okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na jej prawa i obowiązki. Decyzja o zwolnieniu ze służby ma charakter konstytutywny, tworzący, kształtujący - dotyczy sfery prawa materialnego, kreuje prawa i obowiązki wynikające ze stosunku służbowego.

Skład orzekający

Elżbieta Lemańska

przewodniczący sprawozdawca

Anna Bartłomiejczuk

sędzia asesor

Marek Leszczyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja terminów procesowych w sprawach dotyczących przywrócenia do służby po uchyleniu decyzji o zwolnieniu, zwłaszcza w kontekście służb mundurowych i znaczenia daty uprawomocnienia się orzeczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji i przepisów ustawy o Policji, ale zasady liczenia terminów i skutków prawnych orzeczeń mogą mieć zastosowanie analogiczne w innych postępowaniach administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z przywróceniem do służby po wyroku sądu, co ma praktyczne znaczenie dla funkcjonariuszy. Pokazuje złożoność interpretacji terminów i skutków prawnych orzeczeń.

Kiedy wracasz do służby po wyroku sądu? Kluczowa data to uprawomocnienie, nie doręczenie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 595/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Sygn. powiązane
III OSK 1714/25 - Wyrok NSA z 2025-12-10
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi I. Z. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 7 lutego 2025 nr 247/2025 w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym rozkazem personalnym nr 247/2025 z 7 lutego 2025 r. Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku (dalej: KWP) uchylił rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w Białymstoku (dalej: KMP) z 9 września 2024 r. nr 1809/2024 w przedmiocie zwolnienia ze służby I. Z. (dalej: skarżąca) - w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji i ustalił datę zwolnienia na 15 listopada 2024 r. W pozostałej części wydany w pierwszej instancji rozkaz personalny utrzymał w mocy.
Rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Rozkazem personalnym nr 954/2022 z 8 września 2022 r. KWP zwolnił skarżącą ze służby w Policji z dniem 30 września 2022 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 1990 r. o Policji (dalej: u.P.). Rozkaz ten został utrzymany w mocy przez Komendanta Głównego Policji rozkazem personalnym nr 4285/2022 z 30 listopada 2022 r. Złożona do sądu skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, natomiast skargę kasacyjną od tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił i wyrokiem z 9 lipca 2024 r. uchylił wyrok sądu pierwszej instancji oraz rozkazy personalne Komendanta Głównego Policji i Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby.
W dniu 1 sierpnia 2024 r. skarżąca złożyła oświadczenie o gotowości niezwłocznego podjęcia służby w związku z wyrokiem NSA. Wyrok ten wpłynął do KMP 2 września 2024 r.
Rozkazem personalnym KMP z 9 września 2024 r. skarżąca została zwolniona ze służby w Policji z dniem 30 września 2024 r. na podstawie art. 41 ust. 3 w związku z art. 42 ust. 2 u.P. Rozkazowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. W ocenie organu pierwszej instancji skarżąca uchybiła 7-dniowemu terminowi na złożenie oświadczenia o gotowości do służby. Uczyniła to 1 sierpnia 2024 r., a termin ten, liczony od uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu ze służby, upływał 16 lipca 2024 r.
Rozkaz ten został doręczony adwokatowi R. O. na adres jego kancelarii.
W związku z wątpliwościami odnośnie udzielenia ww. pełnomocnikowi umocowania do reprezentowania skarżącej w przedmiotowym postępowaniu – uzyskano wyjaśnienie skarżącej, iż działa ona osobiście (pismo z 9 października 2024 r.).
Niezależnie od tego skarżąca i jej pełnomocnik złożyli dwa odwołania od rozkazu personalnego z 9 września 2024 r. Pełnomocnik zaznaczył, że działa "z ostrożności procesowej".
W tych okolicznościach KWP wydał 23 października 2024 r. dwa postanowienia (nr 2113/2024 i nr 2112/2024) stwierdzające niedopuszczalność wniesionych odwołań – z uwagi na doręczenie rozstrzygnięcia pełnomocnikowi nieposiadającemu umocowania do działania w sprawie.
Następnie rozkaz personalny KMP z 9 września 2024 r. został wysłany do skarżącej celem doręczenia. Przesyłka wróciła ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru po dokonaniu podwójnego zawiadomienia o możliwości odbioru. Korespondencję złożono do akt sprawy ze skutkiem doręczenia (k. 67 akt adm.).
W dniu 25 listopada 2024 r. skarżąca pokwitowała odbiór egzemplarza wysłanego rozkazu, a w dniu 27 listopada 2024 r. wniosła od niego odwołanie. Zarzuciła naruszenie: (-) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez uznanie, że nie dochowała terminu zgłoszenia gotowości do podjęcia służby, w sytuacji gdy wyrok NSA z 9 lipca 2024 r. wydano na posiedzeniu niejawnym, a skarżąca dowiedziała się o jego treści 31 lipca 2024 r., kiedy został jej doręczony; (-) brak wyjaśnienia sprawy i ustalenia stanu faktycznego w postaci trybu, w jakim został wydany wyroku oraz kiedy został doręczony; (-) art. 41 ust. 3 w zw. z art. 42 ust. 2 u.P. przez wydanie rozkazu personalnego dotyczącego zwolnienia skarżącej ze służby, kiedy o treści wyroku NSA dowiedziała się 31 lipca 2024 r. i od tej daty zaczął biec termin na to zgłoszenie, który został przez nią dochowany; (-) art. 108 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że zasadne jest nadanie rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności.
Zaskarżonym rozkazem personalnym z 7 lutego 2025 r. KWP orzekł reformatoryjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jak wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia.
Organ podkreślił, że podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 42 ust. 1 u.P. i na tej podstawie prawomocny wyrok uchylający decyzję o zwolnieniu ze służby wywołuje skutek w postaci przywrócenia do służby z urzędu (z tym że na przyszłość - ex nunc). Skutek ten ma charakter obligatoryjny i niezależny od uznania organu. Przywrócenie do służby następuje z mocy prawa, z datą prawomocności wyroku uchylającego decyzję zwolnieniową i nie ma podstaw do wydawania w tym zakresie decyzji administracyjnej. Od daty uprawomocnienia się takiego wyroku funkcjonariusz znajduje się w takiej samej sytuacji służbowej, w jakiej pozostawał w dniu zwolnienia ze służby, ale okres pozostawania poza służbą nie może być traktowany jak okres jej pełnienia. O ile jednak samo reaktywowanie stosunku służbowego w takiej sytuacji nie wymaga żadnej aktywności ze strony funkcjonariusza, o tyle dalsze istnienie takiego stosunku zależy od podjęcia określonych działań - i to w ściśle wyznaczonym przez ustawodawcę terminie. Z art. 42 ust. 2 u.P. wynika, że policjant mający wolę kontynuowania służby winien zgłosić gotowość do jej pełnienia w terminie - 7 dni. Rozpoczyna on bieg, jak wskazuje się w orzecznictwie, od daty uprawomocnienia się wyroku reaktywującego stosunek służbowy, od dnia ogłoszenia takiego wyroku. Termin ten jest terminem prekluzyjnym dla strony, a jego uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna, a instytucja przywrócenia terminu nie znajduje zastosowania. Konsekwencją niezłożenia w ww. terminie oświadczenia o gotowości do służby jest obowiązek po stronie organu wydania decyzji o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 42 ust. 2 w związku z art. 41 ust. 3 u.P.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy KWP podkreślił, że do reaktywacji stosunku służbowego skarżącej doszło z dniem uzyskania przez wyrok NSA z 9 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 492/24 waloru prawomocności i ostateczności, czyli w "dacie ogłoszenia wyroku", która rozpoczęła wdrożenie procedur i dalszych trybów działania. Wbrew twierdzeniom strony nie nastąpiło to z dniem doręczenia jej tego wyroku. Dalej KWP wyjaśnił, że o ile reaktywacja stosunku służbowego może nastąpić bez wiedzy i woli osoby, której dotyczy, to jednak przywrócenie do służby nie jest równoznaczne z dopuszczeniem do jej pełnienia. Reaktywowany stosunek, aby mógł istnieć, wymaga od funkcjonariusza spełnienia warunku zgłoszenia gotowości niezwłocznego podjęcia służby w terminie 7 dni (art. 42 ust. 2 u.P.), a następnie rodzi po stronie organu obowiązek zbadania czy w sytuacji zgłoszenia gotowości policjant może zostać do służby dopuszczony. W sytuacji gdy policjant nie zgłasza gotowości do służby albo zgłasza ją po upływie siedmiu dni od dnia przywrócenia, musi zostać zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 3 u.P.
Dlatego KWP nie zgodził się z zarzutem skarżącej, że zgłosiła gotowość do służby w terminie 7-dniowym (1 sierpnia 2024 r.), który biegł od dnia doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem, co miało miejsce 31 lipca 2024 r. Organ odwoławczy wywiódł, że choć wyrok NSA zapadł na posiedzeniu niejawnym, jednak skarżąca działała za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika. Do pełnomocnika strony 28 maja 2024 r. zostało wysłane pismo, w którym NSA zawiadomił, że sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne. Strona nie była pozbawiona możliwości dowiedzenia się o terminie posiedzenia niejawnego oraz jego wyniku. Chcąc należycie zadbać o swoje interesy mogła ten fakt monitorować, mogła wykonać telefon do sekretariatu sądu czy śledzić informacje zamieszczane na portalu "E-wokanda Naczelnego Sądu Administracyjnego", na którym publikowane są bieżące informacje o terminach spraw oraz o wyniku zakończenia sprawy. Skarżąca świadomie zrzekła się tez prawa do rozprawy. W ocenie KWP, wobec powyższego należy przyjąć, że termin na zgłoszenie przez skarżącą gotowości do podjęcia służby upłynął 16 lipca 2024 r.
KWP podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżącej nie doszło także do przekroczenia terminu zwolnienia ze służby z art. 41 ust. 3 u.P. – organ nie był związany tym terminem. Skoro bowiem decyzja wywołuje określone w niej skutki prawne dopiero od doręczenia lub ogłoszenia stronie, a rozkaz personalny KMP z 9 września 2024 r. został skutecznie doręczony stronie 15 listopada 2024 r. (nadto decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności), datę zwolnienia należało ustalić na 15 listopada 2024 r. Przy czym, jak wskazał organ odwoławczy, wiążąca jest data doręczenia zastępczego, nie zaś faktyczny odbiór decyzji (jej egzemplarza) przez stronę, który w świetle przepisów miał charakter tylko informacyjny.
KWP nie podzielił także zarzutu dotyczącego braku uzasadnienia zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. Rygor ten nadano z uwagi na interes społeczny, wyrażający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, mającymi bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i porządek publiczny, realizowany przez osoby spełniające warunki określone przepisami ustawy o Policji. Przemawiała za tym także konieczność uregulowania sytuacji i jednoznacznego określenia statusu skarżącej jako funkcjonariusza przywróconego do służby, z wcześniejszym prawem do świadczenia emerytalnego.
Skargę na rozkaz personalny KWP w Białymstoku z 7 lutego 2025 r. wniosła do sądu administracyjnego I.Z. Zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez ustalenie, że skarżąca nie dochowała terminu zgłoszenia gotowości podjęcia służby w Policji w sytuacji, gdy wyrok NSA z 9 lipca 2024 r. w sprawie III OSK 492/24 uchylający wyrok WSA w Warszawie z 6 listopada 2023 r. w sprawie II SA/Wa 298/23, którym oddalono skargę od rozkazu personalnego KGP z 30 listopada 2022 r. nr 4285 utrzymującego w mocy rozkaz personalny KWP w Białymstoku nr 954/2022 z 8 września 2022 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby w Policji - został wydany na posiedzeniu niejawnym, którego termin nie był skarżącej znany, uzasadnienie wyroku zostało sporządzone z urzędu, zaś skarżąca o jego treści dowiedziała się w momencie jego doręczenia wraz z odpisem wyroku, co nastąpiło 31 lipca 2024 r. i od tego terminu skarżącej zaczął biec termin zgłoszenia gotowości do podjęcia służby, który został przez nią dochowany, gdyż taką gotowość zgłosiła 1 sierpnia 2024 r.,
2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez brak powołania tego przepisu w podstawie prawnej rozkazu personalnego w sytuacji, gdy organ odwoławczy końcowo utrzymał w części rozkaz personalny wydany 9 września 2024 r., co stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a.,
3) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji i ustalenie tej daty na 15 listopada 2024 r. co oznacza, że organ odwoławczy wydał rozkaz personalny, tj. decyzję na niekorzyść skarżącej, co powoduje, że organ emerytalno-rentowy wypłacający skarżącej świadczenie emerytalne będzie wzywał do zwrotu świadczenia z uwagi na inną datę zwolnienia niż wynikałoby to z rozkazu personalnego z 9 września 2024 r. i stanowiło to naruszenie art. 139 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a.,
4) art. 108 § 1 k.p.a. przez brak podzielenia zarzutu strony o braku uzasadnienia zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy nie wykazano jakiejkolwiek rzeczywistej okoliczności uzasadniającej konieczność nadania takiego rygoru, zaś twierdzenia organu odwoławczego oparte są wyłącznie hipotetycznych rozważaniach,
5) art. 41 ust. 3 w zw. z art. 42 ust. 2 u.P. przez:
a) wydanie rozkazu personalnego dotyczącego zwolnienia skarżącej ze służby w Policji z dniem 30 września 2024 r. w sytuacji, gdy wyrok NSA z 9 lipca 2024 r. (III OSK 492/24) wydano na posiedzeniu niejawnym, którego termin nie był znany skarżącej, uzasadnienie wyroku zostało sporządzone z urzędu, zaś skarżąca o jego treści dowiedziała się w momencie doręczenia 31 lipca 2024 r. i od tego dnia zaczął biec termin zgłoszenia gotowości do podjęcia służby, którego dochowała, gdyż taką gotowość zgłosiła 1 sierpnia 2024 r.;
b) niedochowanie 3-miesięcznego terminu zwolnienia ze służby skarżącej, gdyż rozkaz personalny KMP w Białymstoku z 9 września 2024 r. został doręczony skarżącej 15 listopada 2024 r., a więc z uchybieniem tego terminu.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w zachowaniu organów należy doszukiwać się woli o zabarwieniu wrogim, nieprzychylnym w stosunku do skarżącej. Organ w sprawie nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, nie rozpatrzył i nie zebrał całego materiału dowodowego a końcowo źle ocenił, że doszło do uchybienia przez skarżącą terminu do zgłoszenia gotowości podjęcia służby. Wyrok NSA został wydany na posiedzeniu niejawnym, którego termin posiedzenia nie był znany skarżącej, uzasadnienie wyroku zostało sporządzone z urzędu, zaś skarżąca o jego treści dowiedziała się z chwilą jego doręczenia, które nastąpiło 31 lipca2024 r. i od tego momentu skarżącej zaczął biec termin zgłoszenia gotowości do podjęcia służby, który został przez nią dochowany. W skardze kasacyjnej, skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy przez NSA. Spowodowane było to szeroko rozumianą ekonomiką procesową, a także szybkością rozpatrzenia skargi kasacyjnej. Organ wydając skarżone orzeczenie upatruje w tym, że skarżąca w takim przypadku winna wykonywać czynności w postaci kontraktu telefonicznego, sprawdzanie informacji na e-wokandzie NSA. W ocenie skarżącej ewentualna wzmianka o sposobie rozstrzygnięcia nie może stanowić podstawy do upatrywania w tej okoliczności, że termin do zgłoszenia gotowości do podjęcia służby w Policji w przedmiotowej sprawie zaczął biec od dnia 9 lipca 2024 r. Skarżąca pomiędzy pismem z NSA z 28 maja 2024 r. a 31 lipca 2024 r. nie miała żadnej informacji, że w jej sprawie został wydany wyrok. Skarżąca została także pouczona, że uzasadnieniem doręczone zostanie stronom z urzędu. W takim przypadku skutki wynikające z treści wyroku NSA zaczynają biec z chwilą doręczenia stronie wyroku wraz z uzasadnieniem. Nie jest znana praktyka, aby skarżąca miała codziennie wykonywać połączenia telefoniczne celem uzyskania informacji, czy w jej sprawie zostało wydane rozstrzygnięcie
W ocenie skarżącej nie został dochowany 3 miesięczny termin zwolnienia jej ze służby w Policji, gdyż rozkaz personalny nr 1809/2024 KMP został doręczony skarżącej 15 listopada 2024 r., a więc z uchybieniem tego terminu. Zdaniem skarżącej decyzja administracyjna wchodzi do obrotu prawnego dopiero z dniem jej doręczenia adresatowi.
W skardze sformułowano wnioski o dopuszczenie dowodów: (-) z pisma z NSA z 28 maja 2024 r. na fakt, że sprawa III OSK 492/24 została skierowana na posiedzenie niejawne, na okoliczność braku wiedzy skarżącej o terminie tego posiedzenie i zamieszczeniu informacji, że orzeczenie wraz z uzasadnieniem zostanie doręczone stronie z urzędu; (-) z decyzji z 10 stycznia 2025 r. Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o zwrocie świadczenia emerytalnego jako nienależnie pobranego: (-) z pisma z WSA w Białymstoku w sprawie II SAB/Bk 105/24 wraz z sentencją wyroku na okoliczność wskazania terminu posiedzenia niejawnego, na którym miała być rozpatrywana sprawa.
Skarżąca zaakcentowała błędne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności niewzięcie pod należytą uwagę tego, że nie wiedziała o terminie posiedzenia niejawnego w NSA, a w okresie między 28 maja 2024 r. a 31 lipca 2024 r. nie miała żadnej informacji, że w jej sprawie wydano wyrok. Podkreśliła, że w skardze kasacyjnej zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, co było spowodowane ekonomiką procesową, tzn. przekonaniem, że przyspieszy to rozpoznanie sprawy przed sądem kasacyjnym. Pozostawała w przekonaniu o usprawiedliwionym oczekiwaniu na informację o wyroku, gdyż w przesłanym jej piśmie procesowym z NSA zawarto pouczenie, że wyrok z uzasadnieniem zostanie przesłany z urzędu. Podkreśliła, że nie rozumie powodów liczenia terminu na zgłoszenie gotowości do służby tak jak uczynił to organ w sytuacji, gdy skutki prawne dla organu w zakresie obowiązku zwrotu kosztów postępowania sądowego z uwagi na przegraną sprawę powstały dopiero od momentu, gdy to organ mógł się zapoznać z treścią wyroku NSA. Wskazała na poglądy piśmiennictwa, zgodnie z którymi skutki wynikające z uchylenia przez NSA decyzji o zwolnieniu ze służby w postaci reaktywowania stosunku służbowego następują z dniem ogłoszenia lub doręczenia wyroku.
W kwestii ustalenia terminu zwolnienia ze służby wywiodła, że przyjmując założenie organu o rozpoczęciu biegu terminu 3-miesięcznego od 16 lipca 2024 r., to rozkaz personalny z 9 września 2024 r. został skarżącej doręczony 15 listopada 2024 r., a więc znacznie po upływie 3-miesięcznego terminu. Ustalenie daty zwolnienia przypadającej w dacie doręczenia rozkazu pierwszoinstancyjnego nastąpiło na jej niekorzyść, ponieważ organ emerytalno-rentowy wypłacający skarżącej świadczenie emerytalne będzie wzywał skarżącą do zwrotu tego świadczenia z uwagi na inną datę zwolnienia niż wynikałoby to z rozkazu personalnego z 9 września 2024 r. Ma to miejsce nawet obecnie. W styczniu 2025 r. została wydana decyzja nakazująca zwrot nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego przez skarżącą. Istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że w momencie, kiedy organ emerytalno-rentowy uzyska wiedzę o nowo ustalonej dacie zwolnienia skarżącej ze służby w Policji, ponownie wyda decyzję dotycząca dalszego zwrotu świadczenia emerytalnego.
Końcowo podkreśliła, że powołane przed organ w uzasadnieniu rozkazu wyroki nie mogą być wzięte pod uwagę, bowiem dotyczą innego stanu faktycznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Spór w sprawie niniejszej, dotyczący legalności rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącej ze służby, koncentrował się na odpowiedzi na dwa pytania: w jaki sposób liczyć, przewidziany w art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2025 r., poz. 636 z późn. zm.), dalej: u.P., siedmiodniowy termin na zgłoszenie gotowości do służby oraz w jaki sposób ustalić datę zwolnienia ze służby na podstawie art. 42 ust. 2 w związku z at. 41 ust. 3 u.P.
Zdaniem sądu, obydwie powyższe kwestie organy Policji obydwu instancji ustaliły prawidłowo, a korekta dokonana przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w zakresie wskazania innej daty zwolnienia niż ustalona w pierwszej instancji przez Komendanta Miejskiego Policji – mieści się w granicach prawa.
Przywrócenie skarżącej do służby reguluje art. 42 ust. 1 u.P., zgodnie z którym uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji z powodu jej wadliwości stanowi podstawę przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne. Stosownie zaś do ust. 2 tego przepisu, jeżeli zwolniony policjant w ciągu 7 dni od przywrócenia do służby nie zgłosi gotowości niezwłocznego jej podjęcia, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 41 ust. 3 u.P.
W sprawie niniejszej uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby miało miejsce wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2024 r. w sprawie o sygnaturze akt III OSK 492/24 uchylającym wyrok sądu pierwszej instancji i rozkazy personalne organów Policji obydwu instancji (wielokrotnie przez strony przytaczane).
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że reaktywacja stosunku służbowego na podstawie art. 42 ust. 1 u.P. następuje automatycznie, z urzędu (z mocy prawa), niezależnie od woli zainteresowanych stron, tj. organu Policji oraz zwolnionego funkcjonariusza. Dlatego reaktywację tę należy połączyć ze zdarzeniem obiektywnym, pewnym co do daty ze względu na wywoływane skutki, formalnie kończącym procedurę, której wynik skutkuje przywróceniem do służby. Takim zdarzeniem jest uprawomocnienie się wyroku sądu administracyjnego uchylającego decyzję o zwolnieniu ze służby w Policji (vide np. wyrok z 27 lutego 2009 r., I OSK 510/08; z 26 stycznia 2012 r., I OSK 902/11; z 16 grudnia 2011 r., I OSK 772/11; z 17 stycznia 2024 r., III OSK 302/23, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjaśnienie tego stanowiska zawarto m.in. w wyroku w sprawie III OSK 302/23, wskazując następująco: "Przewidziany w art. 42 ust. 2 ustawy o Policji skutek, polegający na przywróceniu funkcjonariusza do służby (w wyniku wyroku uchylającego rozkaz personalny o zwolnieniu z niej), następuje w dacie jego prawomocności, ponieważ dopiero prawomocny wyrok wywołuje skutki prawne, wiążąc strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy". Sąd w sprawie niniejszej stanowisko to podziela.
Wyrok NSA o sygnaturze III OSK 492/24 uchylający decyzję o zwolnieniu skarżącej ze służby zapadł 9 lipca 2024 r., a zatem siedmiodniowy termin z art. 42 ust. 2 u.P. na zgłoszenie przez nią gotowości do służby upływał 16 lipca 2024 r. (wtorek). Zgłoszenie przez skarżącą gotowości do służby 1 sierpnia 2024r. było zatem spóźnione i nie mogło doprowadzić do dopuszczenia jej do służby oraz ustalenia uposażenia, bowiem sprzeciwiała się temu treść art. 42 ust. 2 u.P.
Argumenty skarżącej, iż termin siedmiodniowy powinien być w jej przypadku liczony od doręczenia wyroku NSA z uzasadnieniem, gdyż nie była powiadomiona o terminie posiedzenia niejawnego, na którym zapadł prawomocny wyrok, są nietrafne.
Po pierwsze dlatego, że ani ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., ani ustawa o Policji nie uzależniają wystąpienia skutków prawomocnego wyroku, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2 u.P. (w postaci przywrócenia do służby i rozpoczęcia biegu terminu 7 dni na zgłoszenie gotowości do służby) od daty jego doręczenia (z uzasadnieniem bądź bez), od daty stwierdzenia prawomocności i doręczenia informacji o tym stronie, ani od daty dowiedzenia się przez stronę o prawomocności wyroku.
Po drugie, zgodnie z art. 144 p.p.s.a. sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym - od podpisania sentencji wyroku. Wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym podlega niezwłocznie publicznemu udostępnieniu w sekretariacie sądu, przez okres czternastu dni (art. 139 § 4 p.p.s.a.). Z kolei stosownie do treści art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy, a stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. A zatem uprawomocnienie się wyroku nie jest zależne od jego ogłoszenia czy podania do publicznej wiadomości, ale od tego, czy przysługują od niego środki zaskarżenia. Oczywiście zastrzec należy, że chodzi o wyrok prawidłowo podpisany i ogłoszony po zamknięciu rozprawy, bądź prawidłowo podpisany (na posiedzeniu niejawnym), czyli taki którego warunki formalne zaistnienia w obrocie prawnym są spełnione (wyrok istniejący).
Po trzecie skutki prawne wywołuje wyrok prawomocny ale nie dopiero od dnia doręczenia czy upublicznienia. Dlatego nieskutecznie skarżąca powołuje się na fakt udostępnienia wyroku NSA w sprawie III OSK 492/24 na zasadzie art. 139 § 5 p.p.s.a. w okresie 12 lipca 2024 r. – 25 lipca 2024 r. (vide pismo z 9 maja 2025 r. pełnomocnika skarżącej, k. 42), jako na okoliczność uzasadniającą alternatywny do stanowiska organu sposób liczenia biegu terminu 7-dniowego z art. 42 ust. 2 u.P. , tzn. nie od 7 lipca 2024 r. a od 26 lipca 2024 r., co skutkowałoby ustaleniem dochowania terminu na zgłoszenie gotowości do służby 1 sierpnia 2024 r. Podobnie nieskuteczne pozostają twierdzenia skarżącej o tym, że organy Policji uznały swoje zobowiązanie do zwrócenia kosztów postępowania sądowego dopiero od doręczenia im wyroku NSA z 9 lipca 2024 r. Nie ma to znaczenia w sprawie. Kwestia wykonania wyroku prawomocnego w zakresie kosztów sądowych jest już kwestią wykonania zobowiązania pieniężnego, a więc w istocie cywilną (prawomocny wyrok sądu administracyjnego jest tytułem egzekucyjnym - art. 781 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Tymczasem skutki, o jakich mowa w art. 42 ust. 1 i 2 u.P., to skutki materialnoprawne w zakresie prawa administracyjnego, niezależne od tego czy i kiedy wyrok sądu administracyjnego stanowi tytuł egzekucyjny w zakresie orzeczenia o kosztach sądowych.
Po czwarte w sprawie niniejszej mamy do czynienia z sytuacją, w której wyrok sądu drugiej instancji będący "od razu" wyrokiem prawomocnym był wydany na posiedzeniu niejawnym, a zatem prawomocność zbiegła się z wydaniem wyroku nie po jawnej rozprawie, ale na posiedzeniu bez udziału stron (taki wyrok nie jest formalnie ogłaszany, a istnieje od dnia podpisania). Skarżąca połączyła te okoliczności (posiedzenie niejawne i prawomocność) domagając się liczenia terminu z art. 42 ust. 2 u.P. od doręczenia wyroku z uzasadnieniem – właśnie z uwagi na niejawność posiedzenia. Sąd jednak zwraca uwagę, że jest to błędne rozłożenie akcentów. Gdyby przyjąć za zasadne stanowisko skarżącej, to powstaje pytanie, jak należałoby liczyć 7-dniowy termin z art. 42 ust. 2 u.P. w sytuacji, gdy przywrócenie do służby następuje na skutek uprawomocnienia się wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego uchylającego decyzję o zwolnieniu ze służby z powodu jej wadliwości (zarówno w przypadku wyroku wydanego na rozprawie jak i na posiedzeniu niejawnym). Trzeba mieć bowiem na uwadze, że o prawomocności takiego wyroku nie powiadamia się stron postępowania, a data prawomocności jest ustalana z urzędu w związku z bezskutecznym upływem terminu na wniesienie środka zaskarżenia. Co więcej, stronie skarżącej nie doręcza się takiego wyroku z klauzulą prawomocności z urzędu, ale wyłącznie na jej wniosek. Tym samym to obowiązkiem strony jest dochowanie należytej staranności w uzyskaniu informacji o dacie uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji.
Powyższe wskazuje, że nie ma podstaw, aby różnicować moment wystąpienia skutków prawnych w postaci przywrócenia funkcjonariusza do służby i rozpoczęcia biegu terminu 7-dniowego na zgłoszenie gotowości do służby w zależności od tego, czy mamy do czynienia z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego pierwszej instancji uchylającym decyzję o zwolnieniu ze służby (wydanym po rozprawie bądź na posiedzeniu niejawnym), czy prawomocnym "od razu" wyrokiem sądu kasacyjnego. Obiektywnym momentem w obydwu tych przypadkach jest uprawomocnienie się wyroku, którą to okoliczność strona należycie dbająca o własne interesy może bez większych trudności ustalić.
Marginalnie można też wskazać, że również w czasie obowiązywania poprzedniego brzmienia art. 42 ust. 7 u.P. (które do 26 czerwca 2019 r. było następujące: "Przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio do policjanta zwolnionego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i 9 (gdy popełnienie czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego jest oczywiste i uniemożliwia pozostawanie na służbie; z upływem 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia), jeżeli postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego" - nie było wątpliwości, że to moment uprawomocnienia się wyroku a nie dowiedzenia się przez stronę o uprawomocnieniu się wyroku był początkiem biegu terminu na zgłoszenie gotowości do służby na zasadzie art. 42 ust. 2 u.P. (w terminie 7-dniowym) – tak np. w wyroku NSA z 19 stycznia 2018 r., I OSK 2040/17. Przy czym pogląd wiążący moment uprawomocnienia się wyroku uniewinniającego z rozpoczęciem terminu na zgłoszenie gotowości do służby z art. 42 ust. 2 u.P. został sformułowany przez NSA w powoływanej sprawie przy wyraźnie podniesionym w skardze kasacyjnej zarzucie zależności daty prawomocności wyroku uniewinniającego od aktywności innych uczestników postępowania i sądu, co czyni moment uprawomocnienia się zawieszonym w czasie, a nadto przy oczywistym fakcie nienotyfikowania stronom daty prawomocności. Co prawda przepis art. 42 ust. 7 u.P. uległ zmianie z dniem 27 czerwca 2019 r., jednak pozostaje to bez wpływu na wynik sprawy niniejszej (zmiana związana jest z dopuszczeniem wznowienia postępowania w szerszym niż dotychczas zakresie).
Reasumując tę część rozważań stwierdzić trzeba, że termin 7-dniowy na zgłoszenie gotowości do służby powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu ze służby z powodu jej wadliwości, jako od daty obiektywnej i niezależnej od woli strony, a także niezależnie do tego, czy wyrok sądu odwoławczego został wydany na posiedzeniu niejawnym czy też po rozprawie. Zwłaszcza że, jak wskazał NSA w sprawie III OSK 2991/23 (wyrok z 11 grudnia 2024 r.), "dla skuteczności zgłoszenia gotowości niezwłocznego podjęcia służby ustawodawca nie zastrzegł żadnej formy szczególnej, co oznacza, że zgłoszenie gotowości niezwłocznego podjęcia służby mogło nastąpić chociażby za pomocą środków komunikacji na odległość, co przy aktualnych możliwościach technicznych nie stanowi nadmiernego utrudnienia". Okoliczność tę konsekwentnie i trafnie podkreślał wielokrotnie organ.
W sprawie niniejszej fakt niezawiadomienia skarżącej o terminie posiedzenia niejawnego jest zresztą o tyle irrelewantny, że całokształt jej sytuacji związanej z wydaniem wyroku w sprawie III OSK 492/24 wskazuje, iż nie było jakichkolwiek przeszkód, aby o tym terminie dowiedziała się we własnym zakresie i to z wyprzedzeniem. Zwłaszcza że "strona należycie dbająca o swoje interesy nie może lekceważyć okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na jej prawa i obowiązki" (tak NSA w sprawie III OSK 2992/23).
Bezspornie pełnomocnik reprezentujący skarżącą w postępowaniu kasacyjnym nie został zawiadomiony o terminie posiedzenia niejawnego w NSA wyznaczonego na 9 lipca 2024 r. Na wniosek pełnomocnika w sprawie niniejszej sąd dopuścił dowód z informacji na ten temat w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. (k. 55, 64). Wynika z niej, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Izby Ogólnadministracyjnej NSA o wyznaczeniu sprawy ze skargi kasacyjnej skarżącej na termin posiedzenia niejawnego przed NSA zawiera wskazanie daty posiedzenia niejawnego oraz składu orzekającego, jednak strony zawiadamiane są wyłącznie o składzie a nie o dacie (vide zarządzenie z 24 kwietnia 2024 r. i załączone do skargi zawiadomienie z 28 maja 2024 r., k. 9 i 64). Z informacji uzyskanej z NSA w tym samym trybie dowodowym wynika też, że termin posiedzenia niejawnego wyznaczonego na 9 lipca 2024 r. w sprawie III OSK 492/24 był umieszczony w dniu 25 kwietnia 2025 r. na e-wokandzie (k. 77). Oznacza to, że co najmniej od 25 kwietnia 2024 r., a więc przez ponad dwa miesiące przed terminem rozpoznania sprawy (do 9 lipca 2024 r.) istniała możliwość, niewymagająca jakichś ponadstandardowych działań, dowiedzenia się o terminie rozpoznania skargi kasacyjnej - przez sprawdzenie e-wokandy NSA. Po drugie, skarżąca sama przyznała w skardze, że zrzekła się rozprawy. Nie mają przy tym znaczenia powody złożenia takiego oświadczenia, a wyłącznie świadomość jego skutków prawnych (że sprawa będzie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym). Po trzecie, strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
W konsekwencji strona nie może powoływać się na nieznajomość terminu posiedzenia niejawnego przed NSA w swojej sprawie, bowiem nie było żadnych przeszkód formalnych, technicznych, wynikających ze zbyt krótkiego czasu udostępnienia informacji o terminie posiedzenia czy wręcz jej niedostępności – aby można było przyjąć, że nawet mimo dochowania ponadstandardowej staranności strona nie mogła uzyskać informacji na ten temat. Wręcz przeciwnie, dochowanie zwykłej staranności wystarczało, aby dowiedzieć się o terminie rozpoznania sprawy. Bez znaczenia pozostaje również, że w zawiadomieniu z 28 maja 2024 r. o wyznaczeniu sprawy na posiedzenie niejawne widnieje informacja, iż orzeczenie wraz z uzasadnieniem zostanie doręczone stronie z urzędu. Strona należycie dbająca o własne interesy, otrzymując takie zawiadomienie, powinna była co najmniej zainteresować się dlaczego nie wskazano w nim terminu posiedzenia niejawnego, skoro sąd informuje już o składzie orzekającym i zamiarze rozpoznania sprawy poza rozprawą. Tym bardziej wniosek ten jest uzasadniony, że skarżąca – jak sama przyznała w skardze – była zainteresowana przyspieszeniem rozpoznania sprawy i dlatego zrzekła się rozprawy.
Z urzędu sądowi jest też wiadomo, że o ile wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym jest podawany do publicznej wiadomości na zasadzie art. 139 § 5 p.p.s.a. i może to nastąpić kilka dni po jego wydaniu (w sprawie miało to miejsce 12 lipca 2024 r.), o tyle wynik rozpoznania sprawy jest widoczny na e-wokandzie już tego samego dnia bądź dnia następnego. Nawet jeśli jednak przyjąć, że wynik ten nie był widoczny, to ponownie należy stwierdzić, że strona należycie dbająca o własne interesy, świadoma złożonego orzeczenia o zrzeczeniu się rozprawy, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – ma możliwość skontaktowania się z sądem kasacyjnym i uzyskania telefonicznie informacji o wyniku rozpoznania jej skargi kasacyjnej.
Żadne z okoliczności sprawy niniejszej nie przemawiają więc za tym, aby przyjąć, że niezawiadomienie o terminie posiedzenia niejawnego czy upublicznienie wyroku w okresie 12 lipca – 25 lipca 2024 r. uzasadniało inne liczenie terminu 7-dniowego z art. 42 ust. 2 u.P. niż przyjęły to organy, a więc od uprawomocnienia się wyroku NSA. A jeśli tak, to naturalną konsekwencją jest ustalenie, że termin ten rozpoczął bieg dnia następnego od wydania wyroku, tj. od 10 lipca 2024 r. i zakończył się 16 lipca 2024 r. Skarżąca zgłosiła gotowość do służby 1 sierpnia 2024 r., a więc z opóźnieniem wykluczającym przyjęcie, że zrobiła to skutecznie. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, termin z art. 42 ust. 2 u.P. jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu, dlatego jego początek powinien być ustalony racjonalnie, tj. w taki sposób, aby zainteresowany miał możliwość jego zachowania (w ogóle lub w okolicznościach danej sprawy). W okolicznościach danej sprawy skarżąca miała możliwość jego zachowania mając na uwadze, że rozpoczął on bieg dzień po wydaniu prawomocnego wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu ze służby z powodu jej wadliwości. Dlatego prawidłowe i nienaruszające art. 42 ust. 2 u.P. jest ustalenie organów, że skarżąca tego terminu nie dochowała, co skutkować musiało zastosowaniem art. 41 ust. 3 u.P. i wydaniem decyzji o zwolnieniu ze służby.
Drugą kwestią sporną w sprawie było ustalenie daty zwolnienia. Uwzględniając, że art. 42 ust. 2 u.P. przewiduje skutek w postaci rozwiązania stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 3 tej ustawy, zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby – w sytuacji jaka ma miejsce w sprawie niniejszej przepisy te należy odczytywać następująco: policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od niezgłoszenia gotowości do służby.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że termin "do 3 miesięcy" został przewidziany zarówno dla wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, jak i dla daty zwolnienia, która powinna przypadać w tym terminie. Przykładowo w sprawie I OSK 792/14 (wyrok z 30 czerwca 2015 r.) wskazano, że "[...] względy funkcjonalne przemawiają za uznaniem, iż w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji chodzi o datę zwolnienia policjanta ze służby określoną w decyzji organu pierwszej instancji. Termin ten jest zachowany, jeśli w tym terminie mieści się określona w decyzji organu I instancji data zwolnienia (por. m. in. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2013r., I OSK 1239/12)". Podobne stanowisko sformułowano w sprawie III OSK 1944/22 (wyrok z 23 lutego 2024 r.) oraz I OSK 1239/21 (wyrok z 7 marca 2013 r.). Ma to swoje uzasadnienie po pierwsze w celu ochronnym policjanta (przed nadmiernie odległym określeniem daty zwolnienia, co jest aktualne zarówno gdy zwalnia się policjanta po pisemnym zgłoszeniu wystąpienia ze służby na zasadzie art. 41 ust. 3 u.P., jak i gdy istnieje obowiązek wydania decyzji o zwolnieniu po bezskutecznym upływie terminu na zgłoszenie gotowości do służby, jak w sprawie niniejszej), jak i w celu przeciwdziałania natychmiastowemu powstaniu wakatu oraz braku zabezpieczenia ciągłości funkcjonowania jednostki, wydziału czy stanowiska.
Sąd w sprawie niniejszej z powyższym stanowiskiem się zgadza. Jak też i z tym, że decyzja o zwolnieniu ze służby ma charakter konstytutywny, tworzący, kształtujący - dotyczy sfery prawa materialnego, kreuje prawa i obowiązki wynikające ze stosunku służbowego. Konstytutywny charakter decyzji powoduje, że jej skutki prawne następują z dniem jej doręczenia, tzn. od dnia doręczenia aktualizuje się termin zwolnienia wskazany w decyzji, niezależnie od tego, czy w tym dniu decyzja stała się ostateczna. Jak wskazał NSA "regulacja materialnoprawna ustania stosunku służbowego, która normuje utratę statusu funkcjonariusza publicznego ma pierwszeństwo przed regulacją procesową w zakresie wykonalności decyzji administracyjnej. Ustanie stosunku służbowego następuje z dniem doręczenia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, niezależnie od tego, czy w tym dniu decyzja stała się decyzja ostateczną. Nie ma zatem zastosowania art. 130 § 1 k.p.a., jak i art. 130 § 2 k.p.a. (por. wyroki NSA z: 14 marca 2006 r., I OSK 941/05, 23 czerwca 2014 r., I OSK 1013/13)" – tak NSA w sprawie III OSK 1944/22.
W sprawie niniejszej powstała sytuacja, w której rozkaz personalny organu pierwszej instancji został wydany 9 września 2024 r. ze wskazaniem daty zwolnienia 30 września 2024 r. Mając na uwadze, że bieg terminu trzymiesięcznego z art. 41 ust. 3 u.P. rozpoczął się 17 lipca 2024 r., tj. na skutek niezgłoszenia przez skarżącą gotowości do służby w 7-dniowym terminie z art. 42 ust. 2 u.P., termin trzymiesięczny (na wydanie decyzji w pierwszej instancji i na wskazanie daty zwolnienia) upływał 17 października 2024 r. A zatem organ pierwszej instancji zmieścił się w terminie trzymiesięcznym. Problem jednak w tym, że decyzja pierwszoinstancyjna o zwolnieniu została prawidłowo doręczona skarżącej dopiero 14 listopada 2024 r. (z uwagi na daty awizo, k. 67 akt adm.). W tych okolicznościach, zdaniem sądu, należy przyjąć, że skoro decyzja KMP w Białymstoku jako konstytutywna powinna wywoływać skutki prawne od dnia doręczenia, a nadto powinna być wydana w terminie trzymiesięcznym z art. 41 ust. 3 u.P. oraz powinna w tym terminie określać datę zwolnienia, to jej faktyczne wydanie w terminie trzymiesięcznym i takie określenie daty zwolnienia przy niedochowaniu wyłącznie warunku doręczenia w tym terminie - powinno skutkować jedynie korektą w organie odwoławczym w zakresie daty zwolnienia uwzględniającej datę doręczenia, co też miało miejsce. Inaczej rzecz ujmując nie można było pozostawić w obrocie prawnym decyzji KMP w Białymstoku z 9 września 2024 r. w całości, bowiem określała ona datę zwolnienia przypadającą przed doręczeniem decyzji. Bez naruszenia prawa zatem i trafnie KWP w Białymstoku zreformował tę decyzję na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez wskazanie daty zwolnienia jako 15 listopada 2024 r., co uwzględniało jej wejście do obrotu prawnego.
Sąd ma przy tym na uwadze orzeczenia, w których wskazuje się, iż "wniesienie przez policjanta odwołania od decyzji o zwolnieniu go ze służby ... oznacza, że godzi się on na ewentualne późniejsze określenie daty zwolnienia, wynikające z wszczęcia postępowania odwoławczego" (zamiast wielu vide wyrok NSA z 1 grudnia 2016 r., I OSK 2759/15; z 7 marca 2013 r., I OSK 1239/12 czy z 15 listopada 2011 r., III SA/Lu 436/11). Nie ma to jednak bezpośredniego przełożenia w sprawie niniejszej. Nie może być bezwzględną regułą reformowanie, wydawanej na zasadzie art. 41 ust. 3 w związku z art.42 ust. 2 u.P., decyzji pierwszoinstancyjnej o zwolnieniu ze służby w zakresie ustalenia daty zwolnienia tylko z uwagi na wniesienie odwołania. Przede wszystkim dlatego, że konstytutywny charakter takiej decyzji nie może wykluczać możliwości skorzystania przez organ odwoławczy z kompetencji przewidzianej w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na to, że strona wniosła odwołanie i organ odwoławczy również wydaje decyzję konstytutywną. Rzadko też w takich przypadkach dochodziłoby do dotrzymania terminu z art. 41 ust. 3 u.P. Po wtóre, zawsze należy uwzględnić okoliczności konkretnej sprawy. Uchylenie zaś przez sąd w sprawie niniejszej zaskarżonego rozkazu KWP i nakazanie określenia daty zwolnienia przypadającej po wydaniu decyzji odwoławczej stanowiłoby naruszenie zakazu reformationis in peius (orzekania na niekorzyść – art. 134 § 2 p.p.s.a.), przy braku podstaw do ustalenia wystąpienia przesłanek nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Pogorszenie sytuacji strony skarżącej jest rozumiane w orzecznictwie sądowym jako sformułowanie takiej oceny prawnej w wyroku uwzględniającym skargę, która zdeterminowałaby wydanie w przyszłości aktu pogarszającego sytuację materialnoprawną strony w porównaniu z sytuacją wynikającą z zaskarżonego aktu. Chodzi zatem o wyeliminowanie obawy strony wnoszącej środek zaskarżenia przed ewentualnością pogorszenia jej pozycji prawnej wskutek kolejnego orzeczenia wydanego w jej sprawie (np. wyrok w sprawie II OSK 816/23).
Zdaniem sądu tak scharakteryzowaną obawę skarżącej eliminuje oddalenie skargi w sprawie niniejszej – jeśli chodzi o datę zwolnienia ze służby wskazaną jako 15 listopada 2024 r. Skarżąca powołuje się na art. 134 § 2 p.p.s.a. wywodząc, że już ta data jest dla niej niekorzystna, bowiem otrzymała decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z 10 stycznia 2025 r. (załączoną do skargi) zobowiązującą ją do zwrotu nienależnego świadczenia emerytalnego oraz świadczeń dodatkowych za okres od 9 lipca 2024 r. do 31 października 2024 r. w wysokości 15 623, 70 zł. Data wskazana w zaskarżonej decyzji wydłuża bowiem w jej ocenie okres, za który skarżącej grozi zwrot świadczenia emerytalnego.
O ile jednak – w ocenie sądu – zarzut ten nie może odnieść zamierzonego rezultatu z uwagi na moment wejścia w życie decyzji zwalniającej, tj. 15 listopada 2024 r., o tyle ustalenie daty zwolnienia przypadającej po dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy skutek niekorzystny dla skarżącej zdecydowanie by wywołało. Narażałoby skarżącą w tej konkretnej sytuacji na zwrot świadczeń emerytalnych za dłuższy okres niż do 14 listopada 2024 r. Nastąpiłoby to zatem wbrew zakazowi z art. 134 § 2 p.p.s.a. Dlatego sąd zdecydował o oddaleniu skargi pozostawiając w obrocie prawnym zaskarżoną decyzję w jej aktualnym kształcie. Wobec powyższego nie ma znaczenia zarzut, że termin 15 listopada 2024 r. przypada po upływie 3 miesięcy od daty upływu terminu niezgłoszenia gotowości do służby, skoro jest to najwcześniejszy możliwy, zgodny z prawem termin, który mógł być wskazany w decyzji zwalniającej.
Bez znaczenia w sprawie pozostaje niewskazanie w zaskarżonym rozkazie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., skoro to nie na tej podstawie KWP orzekał, a na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Ostatnio wskazany przepis zawiera podstawę do wydania decyzji reformującej, co może obejmować zreformowanie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego w całości bądź w części jak to miało miejsce w sprawie niniejszej.
Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty dotyczące braku uzasadnienia nadania rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 1 k.p.a.). Organ wyjaśnił dostatecznie, że w sprawie zachodzą przesłanki wskazujące na uznanie pierwszeństwa interesu społecznego (interesu służby) nad indywidualnym interesem strony. Organ uwzględnił szczególny status i zadania realizowane przez Policję, kt formacji służącej społeczeństwu, której zhierarchizowana struktura, podporządkowana szczególnej dyscyplinie służbowej, wymaga skutecznego i prawidłowego działania. Z uzasadnienia nadanego rygoru wynikają wystarczające przesłanki podjęcia takiej decyzji, w tym organ wskazał jak rozumie "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia decyzji w życie oraz wyjaśnił, że istniała konieczność uregulowania sytuacji i jednoznacznego określenia statusu skarżącej jako funkcjonariusza przywróconego do służby, z wcześniejszym prawem do świadczenia emerytalnego. Zwięzłość tej argumentacji nie podważa jej trafności i wystarczającego w okolicznościach sprawy charakteru.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI