II SA/Bk 594/23

II SA/Bk 594/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /sprawozdawca/
Elżbieta Lemańska
Grzegorz Dudar /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art.. 7 , art. 77 , art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 31 maja 2023 r. nr WOP.7721.58.2023.MM w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku na rzecz skarżącego M. S. kwotę 997,00 (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku decyzją z 31 maja 2023 r. nr WOP.7721.58.2023.MM utrzymał w części decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z 17 lutego 2022 r. nr NB.L5160.69.2020.MK nakazującą M. S.:
1. doprowadzić wykonane utwardzenie nieruchomości nr ew. gr. [...] przy ul. [...] w Białymstoku w pasie na długości 42 m od budynku drewnianego (ozn. nr [...]), wzdłuż granicy od strony działki nr ew. gr. [...] przy ul. [...] w Białymstoku, do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie zagospodarowania wód opadowych, tak aby były one kierowane na teren własnej działki;
2. zapewnić spływ wody opadowej z połaci dachowej budynku drewnianego (ozn. nr [...], od strony działki nr ew. gr. [...]) na teren własnej działki;
3. doprowadzić wykonane utwardzenie powierzchni gruntu działek nr ew. gr, [...] i [...] przy ul. [...] i [...] w Białymstoku od strony ul. [...], w części znajdującej się na terenie oznaczonym na rysunku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego planu symbolem 8.15 MN,U, do zgodności z postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wprowadzonego uchwałą nr VII/54/11 Rady Miejskiej Białegostoku z dnia 28.02.2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Skorupy w Białymstoku (rejon ulic: [...] i [...]) w zakresie powierzchni zabudowanej terenu wynoszącej maksymalnie 80% powierzchni nieruchomości, poprzez rozbiórkę 20% powierzchni wykonanego utwardzenia;
4. ww. obowiązki wykonać w sposób uzgodniony z osobą posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane oraz przynależącą do właściwej izby samorządu zawodowego, a po ich wykonaniu przedłożyć w organie oświadczenie ww. osoby o prawidłowej realizacji utwardzenia nieruchomości, tj. w sposób zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi oraz postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania w odniesieniu do terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 8.15 MN,U, oraz o zapewnieniu spływu wody opadowej z połaci dachowej budynku drewnianego (ozn. nr [...], od strony działki nr ew. gr. [...]) na teren własnej działki;
5. zmieniając ją jedynie w zakresie terminu wykonania obowiązków tj. do dnia 31.10.2023 r.
Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji co do zasady nie narusza przepisów prawa, a zmiana musi dotyczyć jedynie terminu wykonania nałożonych obowiązków. Prawidłowe jest stanowisko, że w niniejszej sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 ustawy - Prawo budowlane, gdyż stwierdzony stan faktyczny odpowiada art. 50 ust. 1 pkt 4 tej ustawy tj. niezgodności wykonanej inwestycji z przepisami prawa. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że w wyniku wykonania przez M. S. utwardzenia działki nr ew. gr [...] wody opadowe nie są odprowadzane na teren własnej działki inwestora, lecz spływają na teren działki sąsiedniej o nr [...]. Ponadto wody opadowe z połaci dachowej drewnianego budynku oznaczonego nr [...], w związku z lokalizacją przedmiotowego obiektu przy granicy działki o nr [...] oraz ze spadkiem części połaci dachowej w kierunku tej działki, a także brakiem rynien i rur spustowych w przedmiotowym budynku, nie są odprowadzane na teren nieruchomości skarżącego. Opisany sposób odprowadzenia wód opadowych nie jest zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi. Ponadto zasadne jest stwierdzenie niezgodności obecnego sposobu zagospodarowania nieruchomości przy ul. [...] i [...] w Białymstoku, w części znajdującej się na terenie oznaczonym w miejscowy planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 8.15MN,U, z zapisami tego planu. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że nakazany w decyzji z 17 lutego 2022 r. sposób wyeliminowania przedmiotowych naruszeń prawa jest właściwy, a zmienić należało jedynie termin wykonania obowiązków. Ponadto zobowiązanie do wykonania obowiązków w sposób uzgodniony z osobą legitymującą się uprawnieniami budowlanymi pozwoli na zagospodarowanie działki zgodnie z wolą jej właściciela.
W odpowiedzi na zarzuty odwołania stwierdzono, że są one niezasadne. Przede wszystkim, mając na uwadze wydany w niniejszej sprawie prawomocny wyrok z dnia 24.01.2023r. sygn. akt II SA/Bk 403/22 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, organ odwoławczy rozważył zasadność zawartego w treści odwołania zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego z uwagi na zagadnienie wstępne w postaci postępowania rozgraniczeniowego. W nawiązaniu do tej kwestii stwierdził, że w przedmiotowej sprawie została wydana decyzja ostateczna z dnia z 30.03.2023r. nr DGE-IV.6830.2.2022 Prezydenta Miasta Białegostoku, zatwierdzająca granice między działką nr [...] oraz działkami nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Zatem sytuacja wskazana art. 97 § 1 pkt 4 Kpa nie ma miejsca w sprawie sposobu zagospodarowania wód opadowych na działkach nr ew. gr. [...] i [...]. Zdaniem organu odwoławczego wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe nie uniemożliwia organowi nadzoru budowlanego wydania rozstrzygnięcia w trybie naprawczym w oparciu o istniejący stan faktyczny i prawny. Dodatkowo, postanowieniem z dnia 31.05.2023r. nr WOP.7721.58.2023.MM, wydanym na podstawie art, 97 § 1 pkt 4 Kpa, rozpatrując wniosek z dnia 25.05.2023r. M. S., organ II instancji odmówił zawieszenia prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania odwoławczego.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu, organ II instancji uznał je za nieuzasadnione, albowiem zgromadzony materiał dowodowy, w tym szkice i ortofotomapy oraz wykonane zdjęcia fotograficzne, jednoznacznie dowodzą wskazanych powyżej naruszeń prawa.
Skargę na tę decyzję do sądu administracyjnego wniósł M. S., reprezentowany przez pełnomocnika i zarzucił naruszenie:
I. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy zgodnie z poniższymi przepisami, decyzja podlegała uchyleniu;
II. art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 142 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie i nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji nieuwzględnienie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania, w tym z uwagi na uznanie, że skarżącemu przysługiwało odwołanie od postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 lutego 2022 r., w sytuacji gdy organ był zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu, bądź przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia z obowiązkiem zawieszenia postępowania, w sytuacji gdy:
1. Prezydent Miasta Białegostoku na wniosek M. S. wszczął czynności związane z rozgraniczeniem działek objętych niniejszym postępowaniem o nr geod. [...] i [...], a tym samym w wyniku rozgraniczenia nowa granica pomiędzy ww. nieruchomościami, będzie skutkowała zmianą powierzchni zabudowanej terenu i koniecznością uznania, że woda z budynku drewnianego nr [...] odprowadzana jest wyłącznie na działkę skarżącego, tj. o nr geod. [...], zaś wody opadowe kierowane są wyłącznie na nieruchomość skarżącego; na dzień składania niniejszej skargi, postępowanie toczy się w II instancji przed SKO, o czym organ był poinformowany przez skarżącego w piśmie z dnia 25 maja 2023 r.
2. nieprawidłowa wykładnia przepisów i dalsza odmowa zawieszenia postępowania doprowadziła do wydania kolejnej wadliwej decyzji, której wykonanie w obecnej formie spowoduje znaczną szkodę po stronie skarżącego - będzie on musiał wykonać szereg niezasadnych i kosztownych prac na nieruchomości, w sytuacji gdy rozgraniczenie pokaże, że powierzchnia zabudowana nieruchomości nie przekracza stosunku procentowego dla nieruchomości zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, istnieje istotny i wyraźny związek przyczynowy pomiędzy postępowaniem o rozgraniczenie, które wyłoni prawidłowy przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami, a niniejszym postępowaniem, w którym organ de facto posługuje się położeniem granic nieruchomości i ich powierzchniami, co ma wpływ na ustalenie powierzchni zabudowanej i odprowadzania wody,
3. istnieje istotny i wyraźny związek przyczynowy pomiędzy postępowaniem o rozgraniczenie, które wyłoni prawidłowy przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami, a niniejszym postępowaniem, w którym organ de facto posługuje się położeniem granic nieruchomości i ich powierzchniami, co ma wpływ na ustalenie powierzchni zabudowanej i odprowadzania wody.
III. art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 9 ustawy - Prawo budowlane w zw. z art. 104 K.p.a. w zw. z § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i podtrzymanie stanowiska Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, zawartego w decyzji nakazującej doprowadzenie wykonanego utwardzenia nieruchomości o nr geod. [...], w sytuacji gdy:
1. organ błędnie ustalił, że utwardzenie działki ma wpływ na kierunek wód opadowych, posługując się wyłącznie oświadczeniami właściciela nieruchomości o nr geod. [...], pomijając jednocześnie dokumentację zdjęciową znajdującą się w aktach sprawy oraz wykonaną w toku postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta Białegostoku pod nr DOŚ-I.6331.1.2020; na zdjęciach wykonanych w okresie deszczowym widać wyraźnie po czarnych ziemnych nanosach, że cała woda spływa po utwardzeniu w głąb nieruchomości skarżącego - [...];
2. samo ułożenie kostki brukowej i płytek chodnikowych nie uprawnia organu do zautomatyzowanego stwierdzenia, że woda z tej nieruchomości kierowana jest na nieruchomość sąsiednią;
3. organ dowolnie ustalił, że utwardzenie nawierzchni na działce o nr geod. [...] jest nachylone w kierunku działki o nr geod. [...] nie wskazując przy tym stopnia nachylenia, ani nie badając tej okoliczności na całej długości utwardzenia wzdłuż granicy nieruchomości, a także błędnie ustalił, że wody opadowe nie są odprowadzane na teren działki skarżącego;
4. organ II instancji pominął, że budynek drewniany o nr [...] został postawiony około 1890 r., a tym samym przed wejściem w życie jakiejkolwiek regulacji dotyczącej prawa budowlanego, a także że przez blisko 130 lat woda z budynku nigdy nie zalewała nieruchomości sąsiedniej.
IV. art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 9 ustawy - Prawo budowlane w zw. z art. 104 K.p.a. w zw. z uchwałą Rady Miasta Białystok z 28 lutego 2011 r. nr VII/54/11, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i podtrzymanie stanowiska Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, zawartego w decyzji nakazującej doprowadzenie wykonanego utwardzenia powierzchni gruntu działek o nr geod. [...] i [...], do zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w sytuacji gdy:
1. organ II instancji w ślad za organem I instancji, i po raz drugi, nie dokonał żadnych obliczeń, bądź uznał nieprawidłowe obliczenia organu pierwszej instancji za miarodajne, w efekcie czego ustalono w sposób niezgodny ze stanem rzeczywistym, powierzchnię zabudowaną terenu przedmiotowych działek, najprawdopodobniej biorąc pod uwagę indywidualną zabudowę każdej z działek ewidencyjnych; przy czym w decyzji obu organów brak jest jakichkolwiek obliczeń dotyczących ustalenia procentowego powierzchni zabudowanej, co uniemożliwia skarżącemu zweryfikowanie prawidłowości ustalenia powierzchni zabudowanej;
2. obie działki ewidencyjne winny być traktowane jako jedna nieruchomość i wyliczenie powierzchni zabudowanej winno dotyczyć obu działek jako jednej nieruchomości, w szczególności, że stanowią jedną posesją skarżącego, w całości wykorzystywaną w jeden sposób; przy czym w obu decyzjach brak jest jakichkolwiek obliczeń dotyczących ustalenia procentowego powierzchni zabudowanej, co uniemożliwia skarżącemu zweryfikowania prawidłowości ustalenia powierzchni zabudowanej.
V. art. 6, 7, 8 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez zaniechanie podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dokonania dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia rzeczywistej powierzchni zabudowanej nieruchomości, w tym granicy nieruchomości, nachylenia utwardzenia, kierunku spływu wód opadowych.
VI. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez skonstruowanie uzasadnienia decyzji, które:
1. nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w szczególności:
- na jakiej podstawie organ drugiej instancji uznał obliczenia organu pierwszej instancji, z których wynika, że powierzchnia zabudowy nieruchomości przekracza 80%, w sytuacji gdy uzasadnienie decyzji nie zawiera żadnych odniesień do obliczeń,
- dlaczego organ w uzasadnieniu decyzji nie wskazał % powierzchni zabudowanej (tak jak i organ pierwszej instancji),
- na jakiej podstawie organ przyjął, że wody opadowe z działki o nr geod. [...] nie są odprowadzane na posesję inwestora, a spływają w kierunku działki [...], w sytuacji gdy nanosy ziemne znajdują się faktycznie na działce skarżącego,
- dlaczego organ drugiej instancji nie odniósł się do oceny nachylenia utwardzenia na działce o nr geod. [...] w stronę działki o nr geod. [...], dokonanej przez organ pierwszej instancji i wyraźnie wskazanej w odwołaniu; analogicznie dlaczego organ nie odniósł się do stwierdzenia, że utwardzenie podniosło teren działki [...],
2. nie zawiera żadnego odniesienia do zarzutów podniesionych w odwołaniu (za wyjątkiem błędnej interpretacji art. 142 K.p.a.); natomiast treść decyzji organu odwoławczego stanowi przepisaną treść decyzji organu pierwszej instancji i treści odwołania, tym samym brak w zaskarżonej decyzji merytorycznego odniesienia się do de facto obszernych merytorycznie zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Wskazując na te naruszenia skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obydwu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że na skutek prawomocnego postępowania rozgraniczeniowego działka skarżącego uległa poszerzeniu o około 40 cm. ogrodzenie nie uległo zmianie, jednakże mając na uwadze obecny stan prawny wody opadowe z budynku gospodarczego spływają na działkę skarżącego, w związku z tym nie może być mowy o naruszeniu stosunków wodnych. Natomiast pełnomocnik organu podkreślił, że stan prawny granic nieruchomości skarżącego jest identyczny jak z map znajdujących się w aktach sprawy i w tym zakresie odwołał się do protokołu z 29 maja 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022r., poz. 2492 z późn. zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1-7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz.1634 - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy podkreślić trzeba, iż na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże w związku z brzmieniem art. 153 p.p.s.a. Sąd orzekający w niniejszej sprawie miał na względzie również ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnych orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 229/21 oraz z dnia 21 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 403/22.
Podkreślić przy tym należy, że żaden z tych wyroków nie dotyczył oceny merytorycznej trafności prowadzonego postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682), w sytuacji uznania przez organy, że stwierdzony stan faktyczny odpowiada art. 50 ust. 1 pkt 4 tej ustawy tj. niezgodności wykonanej inwestycji z przepisami prawa. Jednakże zarówno w pierwszym wyroku, jak i drugim wyroku, Sąd wskazywał na konieczność dokonania prawidłowych ustaleń m.in. w zakresie zestawienia powierzchni utwardzonej oraz powierzchni biologicznej czynnej w kontekście zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także kwestii prawidłowości odprowadzania wód opadowych.
Organy obu instancji ustaliły bowiem, że w wyniku wykonania przez M. S. utwardzenia działki nr ew. gr [...] wody opadowe nie są odprowadzane na teren własnej działki inwestora, lecz spływają na teren działki sąsiedniej o nr [...]. Ponadto wody opadowe z połaci dachowej drewnianego budynku oznaczonego nr [...], w związku z lokalizacją przedmiotowego obiektu przy granicy działki o nr [...] oraz ze spadkiem części połaci dachowej w kierunku tej działki, a także brakiem rynien i rur spustowych w przedmiotowym budynku, nie są odprowadzane na teren nieruchomości skarżącego. Opisany sposób odprowadzenia wód opadowych nie jest zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi. Ponadto stwierdziły niezgodność obecnego sposobu zagospodarowania nieruchomości przy ul. [...] i [...] w Białymstoku, w części znajdującej się na terenie oznaczonym w miejscowy planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 8.15MN,U, z zapisami tego planu, w zakresie powierzchni biologicznie czynnej.
Z tych względów legalność zaskarżonej decyzji w niniejszym postępowaniu musiała być dokonywana przez Sąd w kontekście oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych we wcześniejszych wydanych w sprawie orzeczeniach. Co przy tym należy podkreślić w prawomocnym wyroku z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 403/22 nie tylko wskazano na konieczność rozpoznania zażalenie na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, tj. wypowiedzenia się w kwestii dotyczącej tego czy odmowa zawieszenia postępowania ma wpływ na wynik sprawy, ale również uwzględnienia tego, że postępowanie rozgraniczeniowe na datę 19 stycznia 2023 r. było w końcowej fazie postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd co do zasady podziela ustalenia organów obu instancji, że wykonane roboty budowlane mogły wymagać oceny w postępowaniu uregulowanym w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, aczkolwiek wiązało się to z koniecznością ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy.
Kontroli Sądu została bowiem poddana decyzja organu odwoławczego nakładająca na skarżącego obowiązek wykonania określonych robót budowlanych celem doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
Podkreślić należy, że zgodnie z § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 1225) w przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych, a dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione (§ 29 rozporządzenia). Ponadto zgodnie z § 126 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dachy, tarasy, a także zagłębienia wykonane przy ścianach zewnętrznych budynku powinny mieć odprowadzenie wody opadowej do sieci kanalizacji deszczowej, do dołów chłonnych albo na teren własnej działki.
Wyjaśnić należy, iż na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego organ administracji publicznej nakłada w drodze decyzji obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, wyznaczając termin ich wykonania (postępowanie naprawcze). "Zgodność z prawem", jako warunek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, oznacza zgodność z normami powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego materialnego, w tym postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Celem postępowania prowadzonego w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jest doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, po uprzednim wyjaśnieniu legalności (zgodności z przepisami) i jakości wykonywanych robót, w szczególności w kontekście zgodności z warunkami technicznymi oraz innymi przepisami administracyjnego prawa materialnego. W każdym przypadku organ nadzoru budowlanego, po dokonaniu prawidłowych ustaleń jest uprawniony do dokonania wyboru najwłaściwszej formy działań, które doprowadzą do legalizacji stwierdzonych nieprawidłowości.
Dostrzec należy, że zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Podkreślenia wymaga bowiem, że zgodnie z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie wątpliwości budzi prawidłowość ustalonego przez organ II instancji stanu faktycznego, w kontekście nałożonych na skarżącego obowiązków, w sytuacji kiedy wydana została ostateczna decyzja Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia z 30.03.2023r. nr DGE-IV.6830.2.2022, zatwierdzająca granice między działką nr [...] oraz działkami nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Ze sporządzonego w sprawie protokołu z dnia 29 maja 2023 r. (k. 68 akt organu II instancji) przez pracownika organu nadzoru budowlanego wynika, że decyzja o rozgraniczeniu jest ostateczna, strony przyjęły protokolarnie ustalone granice, a do SKO zostało zaskarżone jedynie postanowienie o kosztach. Wskazano także, że granice ewidencyjne nie zmieniły się; ich przebieg nie pokrywa się z przebiegiem ogrodzeń. Podkreślono także, że załącznik graficzny nie jest częścią decyzji o rozgraniczeniu, strona może o niego wystąpić do organu, ale obecnie nie jest to możliwe, gdyż całość akt sprawy znajduje się w SKO.
Również na rozprawie przed Sądem w dniu 19 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego podkreślił, że na skutek prawomocnego postępowania rozgraniczeniowego działka skarżącego uległa poszerzeniu o około 40 cm. Na dzień dzisiejszy ogrodzenie nie uległo zmianie (w terenie jeszcze nie dokonano przesunięcia ogrodzenia), jednakże mając na uwadze obecny stan prawny, wody opadowe z budynku gospodarczego spływają na działkę skarżącego, w związku z tym nie może być mowy o naruszeniu stosunków wodnych.
Podkreślić w tym miejscu należy, że okolicznością determinującą decyzje organów nadzoru budowlanego była zarówno kwestia odległości połaci dachowej budynku gospodarczego (oznaczonego nr ...) od strony działki nr ewid. gr. [...] (nieruchomości sąsiedniej), które aktualnie uległa zmianie, jak również procentowa powierzchnia zabudowanego terenu w stosunku do powierzchni biologicznie czynnej oraz utwardzenie terenu działki nr [...], niepozwalające na odprowadzanie wód opadowych na teren działki skarżącego. Wszystkie te okoliczności faktyczne uległy zmianie na skutek wydania decyzji rozgraniczeniowej w dniu 30 marca 2023 r., aktualnie bowiem mimo tego, że granica ewidencyjna (tj. uwidoczniona na mapach) nie uległa zmianie, to ustalona w toku postępowania rozgraniczeniowego granica w terenie przebiega zupełnie odmiennie. Na rozprawie podniesiono, że na skutek postępowania rozgraniczeniowego, jej przebieg został utrwalony przez punkty graniczne ujawnione w terenie, co pozwala na ustalenie jej przebiegu.
W tym kontekście, wszystkie dokonane przez wydaniem decyzji rozgraniczeniowej ustalenia faktyczne organu I instancji zdeaktualizowały się, zaś obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest przede wszystkim prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a w szczególności przebiegu granicy pomiędzy działkami przedmiotowymi nieruchomościami. Mając prawidłowo ustaloną granicę można rozstrzygać w przedmiocie spełnienia wymogów przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Szczególnego znaczenia w tym kontekście nabiera argumentacja przedstawiona na rozprawie, z której jednoznacznie wynika, że granica pomiędzy przedmiotowymi działkami nie przebiega zgodnie z istniejącym ogrodzeniem. Przy czym jak wskazał skarżący różnica ta wynosi ok. 40 cm.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że bez prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] nie można rozstrzygać o zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi, czy też zapisami miejscowego planu obowiązującego na tym terenie. Konieczne zatem jest dokonanie szczegółowych pomiarów zarówno, co do przebiegu granicy, powierzchni utwardzonej oraz powierzchni biologicznie czynnej przedmiotowej nieruchomości, a także spływu wód opadowych z terenu utwardzonego (czy odbywa się to na nieruchomość skarżącego), w tym tego czy wody opadowe z budynku gospodarczego spływają na działkę skarżącego. Rozważenia również wymaga to, czy wskazywany przez skarżącego w toku postępowania drenaż na działce nr [...], obejmuje również wody opadowe z działki nr [...]. Zalecenia co do dalszego postępowania wynikają zatem wprost ze zmienionego stanu faktycznego oraz przedstawionych rozważań i sprowadzają się do konieczności prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych w zakresie przebiegu granicy, której dokonano rozgraniczenia. Jednocześnie podnieść należy, że stwierdzone uchybienie czyniło przedwczesnym kontrolę decyzji w aspekcie pozostałych zarzutów skargi.
Niewyjaśnienie podnoszonych wyżej okoliczności faktycznych, w kontekście obowiązujących przepisów i niewystarczające rozważenia podnoszonych przez skarżącego okoliczności w zakresie zmienionej granicy jego nieruchomości, prowadzi do wniosku, że decyzja organu odwoławczego, która zapadła już po wydaniu decyzji rozgraniczeniowej, została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 ww. ustawy. Do kosztów zaliczono wpis sądowy (500 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł) - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).