II SA/BK 594/22

II SA/Bk 594/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska
Małgorzata Roleder
Marek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 18 ust. 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. O. na czynność Starosty H. z dnia [...] maja 2022 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w części wpisania terminu ważności uprawnień kategorii B w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...]; 2. uchyla decyzję Starosty H. z dnia [...] maja 2022 roku o wydaniu uprawnienia do kierowania pojazdami w części dotyczącej uprawnień kategorii B; 3. zasądza od Starosty H. na rzecz skarżącego M. O. kwotę 200 (dwieście) złych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 19 listopada 2021 r. M. O. zwrócił się do Starosty H. o wydanie prawa jazdy kategorii A. Do wniosku dołączył orzeczenie lekarskie nr [...] wydane 15 listopada 2021 r. przez lekarza uprawnionego do badań kierowców, zdjęcie oraz kopię posiadanego prawa jazdy. W orzeczeniu lekarskim uprawniony lekarz stwierdził u wnioskodawcy brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, ustalając termin ponownej kontroli stanu zdrowia na dzień 15 listopada 2036 r. W momencie złożenia tego wniosku skarżący posiadał już prawo jazdy kategorii B wydane mu 22 sierpnia 2005 r. Rubryka 11 tego prawa jazdy nie zawierała daty ważności uprawnień, a tym samym uprawnienia te miały charakter bezterminowy.
W oparciu o art. 10 ust. 1 – 3 i art. 134 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.; dalej: u.k.p.), decyzją Starosty H. z [...] maja 2022 r. wydano skarżącemu prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B ustalając termin ważności prawa jazdy jako 15 listopada 2036 r. Dokument prawa jazdy o nr [...] został wydany w dniu 19 maja 2022 r. i odebrany przez skarżącego w dniu 27 maja 2022 r. Decyzja zawierała pouczenie o możliwości i terminie jej zaskarżenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ale skarżący jej nie zaskarżył.
Pismem z dnia 1 lipca 2022 r. skarżący wezwał Starostę H. do usunięcia naruszenia prawa w ten sposób, aby organ wydał mu dokument prawa jazdy, który będzie uprawniał go do kierowania pojazdami kategorii B na czas nieokreślony.
W odpowiedzi na wezwanie organ pismem z dnia 11 lipca 2022 r. odmówił uwzględnienia wniosku. Wyjaśnił, że w dniu 19 maja 2022 r. została wydana decyzja, którą skarżący odebrał w dniu 27 maja 2022 r. i organ nie znajduje podstaw do wzruszenia tej decyzji.
M. O. wniósł, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, skargę na czynność Starosty H. z dnia [...] maja 2022 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B w dokumencie prawa jazdy. Zaskarżonej czynności zarzucił:
1) naruszenie art.13 ust.1 pkt 1 lit. b u.k.p. oraz § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.; dalej: rozporządzenie), polegające na błędnej weryfikacji przedłożonych dokumentów, co doprowadziło do wydania prawa jazdy określając uprawnienia do kierowania pojazdami w kategorii AM, A1, A2, B1 i B do 15 listopada 2036 r., podczas gdy uprawnienia do kierowania pojazdami w kategorii B powinny być wpisane w rubryce 11 prawa jazdy na czas nieokreślony,
2) naruszenie art. 4 ust.1 pkt 1 lit. a u.k.p. poprzez jego niezastosowanie w sprawie w zakresie bezterminowości posiadania przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B i wpisanie w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy z ograniczeniem posiadania uprawnienia do kierowania pojazdami w kategorii B do 15 listopada 2036 r., podczas gdy uprawnienie w tym zakresie winno być bezterminowe,
3) naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrażającego zasadę ochrony praw nabytych, zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę bezpieczeństwa prawnego, poprzez przyjęcie, że w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, dopuszczalne było ograniczenie ważności uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi do 15 listopada 2036 r., podczas gdy żaden przepis u.k.p. oraz rozporządzenia nie zezwala Staroście H. na ograniczenie czasowe wcześniej przyznanych bezterminowo uprawnień, które podlegają Konstytucyjnej ochronie prawnej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności czynności wpisu daty ważności uprawnienia w pozycji 11 prawa jazdy w zakresie pojazdów mechanicznych kategorii B.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że odebrał prawo jazdy w dniu 27 maja 2022 r., ale sama decyzja z dnia 19 maja 2022 r. nie została mu wydana. Po otrzymaniu pisma z dnia 11 lipca 2022 r. udał się do Starostwa Powiatowego w H. i wtedy wydano mu kserokopię tej decyzji. Skarżący rozwinął też szczegółowo podniesione w skardze zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że z przeprowadzonej weryfikacji dokumentów wynika, iż wpis daty ważności w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami w kat. B został dokonany na podstawie wydanego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r., w którym to lekarz uprawniony do badań lekarskich osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami i kierowców określił termin następnego badania, tj. 15 listopada 2036 r. Czynność wyżej opisanego faktu znajduje potwierdzenie w obowiązujących przepisach, czyli w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia należało zastosować § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a, tj. że w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Stąd organ nie mógł uwzględnić orzeczenia lekarskiego wydanego w dniu 12 kwietnia 2005 r. w zakresie kat. B i wpisać w kolumnie 11 w dokumencie prawo jazdy jako bezterminowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Z kolei z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (z określonymi wyłączeniami). Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na mocy zaś art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona czynność Starosty H. z dnia [...] maja 2022 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień kategorii B do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy oraz decyzja Starosty H. z dnia [...] maja 2022 r. o wydaniu uprawnienia do kierowania pojazdami.
Materialnoprawną podstawę dla przedmiotowej czynności oraz przedmiotowej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.; dalej: u.k.p.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231; dalej rozporządzenie).
Na mocy art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Na samym początku zauważenia wymaga, że wymiana dokumentu prawa jazdy, realizowana przez wydanie nowego dokumentu w oparciu o art. 18 ust. 2 u.k.p. stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, która na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. objęta jest kognicją sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1126/21). W związku z tym czynność ta podlega samodzielnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego na zasadzie art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a., a nie na zasadzie art. 87 i 88 ustawy z dnia 5 czerwca 1988 r. o samorządzie powiatowym.
Jak stanowi art. 53 § 2 p.p.s.a., wniesienie skargi na akt lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w tej sprawie, powinno nastąpić w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęcia czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
W stanie faktycznym sprawy skarżący odebrał prawo jazdy w dniu 27 maja 2022 r., a skargę złożył dopiero w dniu 5 sierpnia 2022 r., a zatem po terminie. Zważywszy jednak na okoliczności sprawy, w tym stopień jej skomplikowania, a także fakt, że organ zarówno przy wydawania prawa jazdy jak i w piśmie z dnia 11 lipca 2022 r. nie poinformował skarżącego o możliwości zaskarżenia tej czynności, należało zdaniem Sądu przyjąć, że przekroczenie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
W tym miejscu zauważenia wymaga, że skarżący w części C wniosku z dnia 19 listopada 2021 r., posiadając już bezterminowo prawo jazdy kategorii B, domagał się wydania prawa jazdy kategorii A, a nie np. potwierdzenia kwalifikacji z części D, czy też wydania wtórnika/ zmiany danych z części E wniosku.
Wobec tego zauważenia wymaga, że zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 u.k.p. prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej. W oparciu o ten przepis, Starosta H. po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o wydanie prawa jazdy kategorii A wydał decyzję administracyjną posługując się drukiem wniosku o wydanie prawa jazdy. W części H wniosku dotyczącym decyzji, znajduje się treść sentencji decyzji administracyjnej, zgodnie z którą organ przyznał skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami i wydał mu prawo jazdy ważne do dnia 15 listopada 2036 r. Zdaniem organu decyzją tą nadał on uprawnienia skarżącemu w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1 i B. Sąd nie podziela tego stanowiska, o czym niżej.
Ponadto w części H wniosku znajduje się też tabelka zatytułowana "Prawo Jazdy", która wymienia kategorie prawa jazdy (AM, A1, A2, A, B1 oraz B) a także daty uzyskania poszczególnych kategorii i daty ich ważności. I tak odnośnie kategorii AM wpisano w niej datę uzyskania jako 19 stycznia 2013 r., odnośnie kategorii A1, A2 i A wpisano datę uzyskania jako 19 maja 2022 r., zaś odnośnie kategorii B1 i B wpisano datę uzyskania 22 sierpnia 2005 r. Jeśli zaś chodzi o datę ważności uprawnień, to w stosunku do wszystkich kategorii wpisano 15 listopada 2036 r. Tabela ta jest zbieżna z tabelą zawartą w obowiązującym wzorze prawa jazdy stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 702 ze zm.). Wpisanie danych do tej tabeli znajdującej się w części H wniosku, a także do wydawanego dokumentu prawa jazdy, odbywa się natomiast według zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 5 lit. a) tego rozporządzenia, w celu wydania prawa jazdy w wyniku pozytywnej weryfikacji dokumentów, należy wypełnić wniosek o wydanie prawa jazdy w części H, a zatem także i wspomnianą tabelę – jeżeli wydaje się decyzję administracyjną. Natomiast w § 10 ust. 3 rozporządzenia wskazano szczegółowy sposób wypełnienia wniosku oraz prawa jazdy, w tym m.in. w zakresie dotyczącym ważności uprawnienia według zasad szczegółowo opisanych w § 10 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia.
Jak trafnie zatem wskazano w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1167/21, skoro w przypadku wydania decyzji prawodawca nakazuje organowi "wypełniać wniosek oraz prawo jazdy", to w istocie oznacza to nałożenie na ten organ dodatkowego obowiązku dotyczącego dokonania określonej czynności materialno-technicznej. Czynność ta sprowadza się do wpisania w dokumencie prawa jazdy danych, którymi zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 5 lit. a i § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów "wypełniono wniosek" w części H. Natomiast decyzją organ "przyznaje osobie, o której mowa w części A wniosku, uprawnienia do kierowania pojazdami" tylko w zakresie uprawnień objętych wnioskiem w części C. Tym samym decyzja nie może obejmować uprawnień już posiadanych.
W ocenie Sądu podkreślenia więc wymaga, że tabela "Prawo Jazdy" z części H wniosku o wydanie prawa jazdy, wbrew stanowisku organu, nie stanowi decyzji, o której mowa w art. 10 ust. 1 u.k.p. Decyzji tej nie stanowi również wydanie dokumentu prawa jazdy. Wyraźne rozróżnienie w tej kwestii zawiera § 10 ust. 1 pkt 5 lit. a oraz ust. 3 rozporządzenia, w których jest mowa o wypełnianiu wniosku w części H, jeżeli się wydaje decyzję administracyjną oraz w jaki sposób wniosek i prawo jazdy się wypełnia. Wpisanie zatem w części H wniosku oraz w dokumencie prawa jazdy danych, zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 5 lit. a i § 10 ust. 3 rozporządzenia, stanowi wyłącznie czynność materialno-techniczną. Dotyczy to w szczególności wpisania daty ważności poszczególnych kategorii prawa jazdy. Natomiast w drodze decyzji administracyjnej ujętej w części H pkt 1 druku wniosku o wydanie prawa jazdy, następuje wyłącznie wydawanie przez starostę, na wniosek osoby zainteresowanej, prawa jazdy w zakresie nowych uprawnień. Konsekwencją powyższego jest zaś to, że od decyzji ujętej w części H pkt 1 druku wniosku o wydanie prawa jazdy w zakresie nowych uprawnień, stronie przysługuje prawo odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Natomiast czynność materialno-techniczna polegająca na wpisaniu daty ważności poszczególnych kategorii prawa jazdy do tabeli części H wniosku oraz do dokumentu prawa jazdy objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne i podlega zaskarżeniu w drodze skargi wnoszonej bezpośrednio do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1096/21).
W stanie faktycznym sprawy wydane skarżącemu prawo jazdy jest niezgodne z prawem. Organ powołując się na treść § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia wpisał w rubryce 11 wydanego skarżącemu prawa jazdy, jako datę ważności uprawnienia, 15 listopada 2036 r. Datę tę zaczerpnął z orzeczenia lekarskiego nr 6/15/11/2021 z dnia 15 listopada 2021 r. Zdaniem Sądu organ nie zauważył, że zgodnie z § 29 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Skarżący zaś w dniu wejścia w życie ustawy posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B nadane mu decyzją z dnia 22 sierpnia 2005 r. A zatem, jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 572/19 oraz wyrok NSA z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1421/21), nowo wydany dokument prawa jazdy udostępniany osobie wnioskującej o jej wydanie z powodu zmiany danych w nim zawartych powinien poza wnioskowaną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim, a dokonane zmiany nie mogą dotyczyć posiadanych wcześniej uprawnień do kierowania pojazdami. Stosownie więc do treści art. 13 u.k.p., dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabytego pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137).
Zdaniem więc Sądu, dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami organ naruszył art. 18 ust. 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b u.k.p. oraz § 29 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów. Ponieważ skarżący w skardze wniósł o stwierdzenie bezskuteczności czynności wpisu daty ważności uprawnienia w pozycji 11 prawa jazdy w zakresie pojazdów mechanicznych kategorii B, na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji.
W pkt 2 sentencji orzeczono na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 135 p.p.s.a. Skoro bowiem organ twierdzi, że jego decyzja z dnia 19 maja 2022 r. obejmuje również uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B, to w tym zakresie należało ją uchylić. W ten sposób powyższa decyzja zachowuje moc w pozostałym zakresie, tj. odnośnie nadania skarżącemu uprawnień kategorii A, o co zresztą wnioskował skarżący w części C wniosku. Rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie należy uznać za dopuszczalne w związku z faktem, że zarówno przedmiotowa decyzja jak i czynność materialno – techniczna w postaci wydania dokumentu prawa jazdy, wydane została na jeden wniosek skarżącego z dnia 19 listopada 2021 r. Pozostają zatem w granicach tej samej sprawy (por. podobnie w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 350/22).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się wpis sądowy w kwocie 200 zł.