II SA/Bk 586/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymywała w mocy nakaz rozbiórki wiaty należącej do U. i S. K. Sprawa toczyła się od 2013 roku i przeszła przez wiele instancji, w tym Naczelny Sąd Administracyjny. Pierwotnie wiata była uznawana za budynek gospodarczy, który naruszał przepisy Prawa budowlanego, w szczególności § 12 (odległość od granicy) i § 271 (bezpieczeństwo pożarowe) rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych. Organy nadzoru budowlanego wielokrotnie nakazywały inwestorom doprowadzenie obiektu do zgodności z przepisami lub nakazywały rozbiórkę. Sąd administracyjny w niniejszym wyroku stwierdził, że stan faktyczny sprawy uległ znaczącej zmianie w stosunku do poprzednich orzeczeń. Kluczowe ustalenia opierały się na protokołach oględzin z lat 2023-2024, które wykazały, że wiata obecnie pełni funkcje rekreacyjne (np. zadaszenie stołu do ping-ponga, miejsce do grillowania), a nie gospodarcze. W związku z tym, zgodnie z definicją budynku gospodarczego w rozporządzeniu, obiekt ten nie wypełnia już tej definicji. Sąd podkreślił, że przepisy rozporządzenia dotyczące odległości od granicy i bezpieczeństwa pożarowego mają zastosowanie głównie do budynków, a w przypadku budowli (jak wiata) tylko wtedy, gdy nie ma szczególnych przepisów zawężających ich zakres do budynków. Ponieważ wiata nie pełni już funkcji budynku gospodarczego, przepisy te nie mają zastosowania. Sąd uznał, że obiekt jest zgodny z pierwotnym zgłoszeniem z 2009 roku, a postępowanie naprawcze stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję, umorzył postępowanie administracyjne i odstąpił od zasądzenia kosztów sądowych, uznając to za przypadek szczególnie uzasadniony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy obiekt budowlany, który pierwotnie był zgłoszony jako wiata, a następnie był traktowany jako budynek gospodarczy naruszający przepisy techniczno-budowlane, może zostać nakazany do rozbiórki, jeśli jego stan faktyczny i funkcja uległy zmianie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli obiekt przestał pełnić funkcję budynku gospodarczego i jego obecna funkcja (np. rekreacyjna) nie podlega tym samym rygorystycznym przepisom, a jego wymiary są zgodne z pierwotnym zgłoszeniem, nakaz rozbiórki nie jest zasadny.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że kluczowa jest aktualna funkcja obiektu. Skoro wiata nie pełni już funkcji budynku gospodarczego, a jej wymiary są zgodne z pierwotnym zgłoszeniem, przepisy rozporządzenia dotyczące odległości od granicy i bezpieczeństwa pożarowego, które odnoszą się głównie do budynków, nie mają zastosowania. Postępowanie naprawcze stało się bezprzedmiotowe.
Czy organy nadzoru budowlanego są związane wykładnią prawa i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, nawet jeśli stan faktyczny sprawy uległ zmianie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organy są związane wykładnią, ale muszą uwzględnić zmianę istotnych okoliczności faktycznych sprawy, która nastąpiła po wydaniu wyroku.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że choć organy są związane art. 153 p.p.s.a., to ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych. W tej sprawie kluczowa była zmiana funkcji wiaty, która nastąpiła po wydaniu poprzednich wyroków, co wymagało ponownej oceny stanu faktycznego.
Czy obiekt budowlany, który pierwotnie przekraczał dopuszczalne wymiary dla zgłoszenia (powyżej 25 m2) i był traktowany jako samowola budowlana, może zostać zalegalizowany lub jego dalsze istnienie uznane za zgodne z prawem, jeśli jego wymiary zostały dostosowane do zgłoszenia, a funkcja uległa zmianie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli obiekt został doprowadzony do zgodności z pierwotnym zgłoszeniem pod względem wymiarów, a jego obecna funkcja nie podlega przepisom dotyczącym budynków, postępowanie naprawcze może stać się bezprzedmiotowe.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że pierwotnie obiekt mógł być uznany za samowolę budowlaną ze względu na wymiary przekraczające limit dla zgłoszenia. Jednakże, po dostosowaniu wymiarów do pierwotnego zgłoszenia i zmianie funkcji na rekreacyjną, organy nie mogły już opierać się na wcześniejszych ustaleniach dotyczących funkcji gospodarczej i naruszeń przepisów technicznych.
Przepisy (12)
Główne
P.b. art. 51 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Podstawa do nakazania rozbiórki obiektu, gdy nie ma możliwości jego doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami.
Pomocnicze
rozporządzenie art. 12
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Przepis dotyczący odległości od granicy działki, który ma zastosowanie głównie do budynków.
rozporządzenie art. 271
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Przepis dotyczący bezpieczeństwa pożarowego, który ma zastosowanie głównie do budynków.
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający związanie organów wykładnią prawa i wskazaniami sądu.
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający związanie sądu wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
P.b. art. 3 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja budowli.
P.b. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja budynku.
rozporządzenie art. 3 § 8
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Definicja budynku gospodarczego.
P.b. art. 29 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepis dotyczący budowy wiat do 25 m2 na zgłoszenie.
P.b. art. 36a § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Procedura zmian do zgłoszenia budowy.
P.b. art. 9 § 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zakaz odstępstw od warunków technicznych w sprawach prowadzonych w trybie naprawczym i legalizacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana stanu faktycznego wiaty – obecnie pełni funkcje rekreacyjne, a nie gospodarcze. • Wymiary wiaty są zgodne z pierwotnym zgłoszeniem. • Przepisy rozporządzenia dotyczące budynków nie mają zastosowania do obiektu o obecnej funkcji i kwalifikacji. • Postępowanie naprawcze stało się bezprzedmiotowe.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów nadzoru budowlanego opierające się na wcześniejszych ustaleniach dotyczących funkcji gospodarczej i naruszeń przepisów technicznych, bez uwzględnienia zmiany stanu faktycznego. • Utrzymywanie, że wiata nadal pełni funkcję budynku gospodarczego, mimo dowodów przeciwnych.
Godne uwagi sformułowania
aktualny stan faktyczny sprawy, w sposób znaczący uległ zmianie • nie ma najmniejszych wątpliwości, że aktualny stan faktyczny sprawy, w sposób znaczący uległ zmianie, w stosunku do poprzednich wyroków WSA oraz NSA • nie ma żadnych podstaw, do uznania, że wiata pełni funkcję użytkową budynku gospodarczego, albowiem zgromadzony materiał dowodowy tego nie potwierdza • postępowanie naprawcze było zasadne w niniejszej sprawie, co zresztą potwierdziły zapadłe w sprawie wyroki sądów i skutkowało podjęciem robót budowlanych usuwających te nieprawidłowości. Organ zatem nie może ponosić z tego powodu negatywnych konsekwencji.
Skład orzekający
Elżbieta Trykoszko
przewodniczący
Barbara Romanczuk
sprawozdawca
Anna Bartłomiejczuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwałe postępowanie administracyjne i sądowe może się toczyć z powodu zmieniającego się stanu faktycznego i interpretacji przepisów. Jest to przykład ważny dla praktyków prawa budowlanego.
“Długi bój o wiatę: jak zmiana funkcji obiektu ratuje go przed rozbiórką?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.