II SA/Bk 586/24

II SA/Bk 586/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Barbara Romanczuk /sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 51 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2024 r. sprawy ze skargi U. K. i S. K. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 30 lipca 2024 r., nr WOP.7721.82.2024.TN w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 29 maja 2024 r., WOP.5160.2.2017.JP; 2. umarza postępowanie administracyjne w sprawie; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: PWINB) decyzją z dnia 30 lipca 2024 r., nr WOP.7721.82.2024.TN, utrzymał w mocy w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: PINB) z dnia 29 maja 2024 r., nr WOP.5160.2.2017.JP, nakazującą U. i S. K. rozbiórkę wiaty znajdującej się na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w K., gm. Choroszcz.
Decyzja PWINB w Białymstoku wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
W dniu 01.07.2013r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Białymstoku wpłynęło pismo Państwa L. B. i A. J. z prośbą o sprawdzenie prawidłowości lokalizacji wiaty usytuowanej na dz. nr ew. gr. [...] położonej w K., przy ul. [...], będącej własnością Państwa U. i S. K., w odniesieniu do obowiązujących przepisów bezpieczeństwa pożarowego. W dniu 01.08.2013r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku wszczął postępowanie administracyjne w ww. sprawie oraz wyznaczył datę oględzin przedmiotu postępowania. Zgodnie z wyznaczonym terminem, w dniu 20.08.2013 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dokonali wskazanych w zawiadomieniu oględzin i w ich wyniku stwierdzili, iż na dz. nr ew. gr. [...]istnieją dwie wiaty drewniane. W stosunku do wiaty usytuowanej w narożu działek o nr ew. gr. [...]i [...] było prowadzone postępowanie administracyjne zakończone postanowieniem PINB w Białymstoku z dnia 11.09.2008r. znak: WOP.7355-RŚ/19/08, utrzymanym w mocy postanowieniem PWINB z dnia 31.10.2008 r. znak: WOP.DT.402-173/08, które podlegało również kontroli sądowej (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12.02.2009 r. sygn. II SA/Bk 806/08 oddalający skargę P.P. J. utrzymany w mocy wyrokiem NSA z 26 października 2010 r. sygn. akt II OSK 738/09). Niniejsze postępowanie dotyczy wiaty usytuowanej wzdłuż działki o nr ew. gr. [...], o wymiarach 2,50 m x 10,00m i wysokości 3,80m, w której przechowywane były materiały gospodarcze, sprzęt gospodarczy, beczki na wodę oraz drewno opałowe. Na realizację przedmiotowego obiektu Pan S. K.- inwestor posiadał zgłoszenie w Starostwie Powiatowym w Białymstoku z dnia 08.05.2009r. znak: AR.7352-1-61/2009 ze zmianami wskazanymi w piśmie do Starostwa Powiatowego w Białymstoku z dnia 04.05.2010r. oraz z dnia 21.03.2012r. Ostatecznie, po wszystkich wprowadzonych zmianach, zgłoszeniem objęto obiekt pod nazwą wiaty o wymiarach 2,50 m x 10,00 m i wysokości 3,80 m, zbudowanej (zgodnie z rysunkiem załączonym do zmian w zgłoszeniu z dnia 21.03.2012r. - str. 12 materiału dowodowego) ze wszystkich stron z prześwitem o nieokreślonej szerokości od strony południowej.
W dniu 05.12.2013r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku wydał decyzję znak: WOP.7355-RŚ/18/13 umarzającą postępowanie administracyjne dotyczące przedmiotowej wiaty. Z wydanym rozstrzygnięciem nie zgodzili się Państwo L. B. i A. J., wnosząc odwołanie z dnia 19.12.2013r. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie znajdując przesłanek do uchylenia wydanej przez PINB w Białymstoku decyzji, utrzymał ją w mocy decyzją z dnia 27.01.2014 r. znak: WOP.7721.184.2013.MW. Dnia 03.03.2014r. Państwo L. B. i A. J. wnieśli skargę na ww. decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 08.07.2014r. sygn. akt II SA/Bk 309/14 oddalił skargę na decyzję tutejszego organu. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Państwa J., wyrokiem z dnia 23.09.2016r., sygn. akt IIOSK 3129/14 uchylił zaskarżony wyrok WSA, zaskarżoną decyzję PWINB oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 5.12.2013 r. znak: WOP.7355-RŚ/18/13. Sąd stwierdził m.in., że do przedmiotowej wiaty mogą mieć zastosowanie przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, natomiast organy nadzoru budowlanego nie odniosły się do niezgodnego z tymi przepisami usytuowania wiaty względem granicy działki.
W związku z powyższym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku ponownie podjął postępowanie wyznaczając kolejną datę oględzin, w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Oględziny odbyły się 21.02.2017r. i w ich wyniku stwierdzono, iż na dz. nr ew. gr. [...] znajduje się obiekt budowlany, którego konstrukcja nośna jest drewniana, słupy drewniane z krawędziaków, na których położone są belki poziome z krawędziaków. Na belkach poziomych zamontowano krokwie dachu. Dach pełny z płyty OSB pokryty papą. Obiekt posiada od strony północnej i zachodniej ścianę pełną, od strony południowej ścianę pełną z otworem wejściowym o wymiarach 2,36 m x 2,50 m, od strony wschodniej ściany brak. Obiekt wyposażony jest w orynnowanie odprowadzające wody opadowe z dachu na teren posesji Inwestora. W dniu oględzin w obiekcie przechowywane były stare regały meblowe, zbiornik na wodę, rowery, sprzęt ogrodniczy oraz szereg innych drobnych rzeczy niezbędnych do funkcjonowania nieruchomości. Do protokołu kontroli Pani L. B. wniosła, iż przed datą wyznaczonej kontroli Pan S. K .rozebrał wschodnią ścianę obiektu. Mając na uwadze nieustannie podnoszony przez Państwa L. B. i A. J. problem bezpieczeństwa pożarowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Białymstoku, postanowieniem z dnia 29.03.2017r., znak: WOP.5160.2.2017.JP nałożył na Państwa U. i S. K. obowiązek wykonania ekspertyzy technicznej wiaty sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia i kwalifikacje w specjalności architektonicznej bez ograniczeń w zakresie niezbędnych rozwiązań doprowadzających wiatę od strony działki sąsiedniej nr ew. gr. [...], do kryteriów określonych w § 271 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z powyższym postanowieniem nie zgodzili się właściciele przedmiotowej wiaty. Państwo U. i S. K., wnosząc zażalenie z dnia 24.04.2017r. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w swoim rozstrzygnięciu z dnia 18.05.2017r., znak: WOP.7722.23.2017.MW uchylił postanowienie organu I instancji i nałożył na Państwa U. i S. K. obowiązek wykonania ekspertyzy technicznej wiaty w zakresie spełnienia przez obiekt wymogów bezpieczeństwa pożarowego oraz oceny zgodności wiaty drewnianej z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej wskazanymi w § 271 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - przez osobę, bądź jednostkę posiadającą uprawnienia stosowne do zakresu ekspertyzy tj. w zakresie ochrony przeciwpożarowej. W ekspertyzie należało oszacować obciążenie ogniowe wiaty oraz wskazać sposób usunięcia ewentualnych nieprawidłowości. Państwo Urszula i S. K. przedłożyli opinię mł. bryg. inż. A. W., z której wynikało że przedmiotowa wiata jest zgodna z wymogami bezpieczeństwa pożarowego określonymi w przepisach przeciwpożarowych Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dlatego organ pierwszej instancji decyzją z dnia 24.11.2017r. znak: WOP.5160.2.2017.JP umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wiaty o wymiarach 2,5 m x 10,0 m, znajdującej się na dz. nr ew. gr. [...] w K. przy ul. [...], gm. Choroszcz.
Od wydanej decyzji odwołali się Państwo L. B. i A. J.. W swoim odwołaniu wskazali, iż zaskarżona decyzja nie uwzględnia wytycznych wyroku NSA z dnia 23 września 2016 r. sygn. akt II OSK 3129/14, albowiem całkowicie została w niej pominięta kwestia dotycząca lokalizacji wiaty i jej zgodności z przepisem § 12 warunków technicznych oraz zgodności z ze zgłoszeniem złożonym w dniu 8 maja 2009 r. Odwołujący się poddali również w wątpliwość prawidłowość i rzetelność wykonania przedłożonej przez inwestora opinii pożarowej.
Decyzją z dnia 18 stycznia 2018 r., nr WOP.7721.162.2017.MW, PWINB w Białymstoku, po rozpatrzeniu odwołania L. B. i A. J., uchylił decyzję PINB w Białymstoku z dnia 24 listopada 2017 r., nr WOP.5160.2.2017.JP, umarzającą postępowanie administracyjne dotyczące wiaty o wymiarach 2,5 m x 10 m usytuowanej na dz. nr ew. gr. [...] położonej w miejscowości Klepacze, przy ul. [...], gm. Choroszcz i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż PINB w Białymstoku wydając decyzję o umorzeniu postępowania nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3129/14, w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego i nie ustalił, czy inwestor dopełnił warunków zgłoszenia, czy też doszło do samowoli budowlanej oraz nie ustalił czy przedmiotowa wiata spełnia wymagania przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w świetle jej nowej funkcji i formy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, PINB w Białymstoku, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, wydał w dniu 14 lutego 2018 r. decyzję nr WOP.5160.2.2017.JP, nakazującą U. i S. K.:
1. doprowadzenie wiaty do zgodności z pierwotnym zgłoszeniem z dnia 8 maja 2009 r., znak: AR.7352-1-61/2009, tj.: skrócić do wymiarów: 9,5m x 2,6 m i wysokości 3,5 m, odsłonić ścianę podłużną od strony południowej, zamontować ścianę pełną zachodnią od strony dz. nr ew. gr. [...],
2. zabezpieczenie przeciwpożarowe ściany podłużnej wiaty od strony działki nr ew. gr. [...] w celu doprowadzenia jej do zgodności z § 235 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w terminie do dnia 31 lipca 2018 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli U. i S. K., w którym wskazali, iż wiata w obecnej formie zgodna jest ze złożonym zgłoszeniem z dnia 8 maja 2009 r. uzupełnianym zgłoszeniami zmian z dnia 4 maja 2010 r. oraz z dnia 21 marca 2012 r., albowiem Starostwo Powiatowe w Białymstoku nie wniosło sprzeciwu do żadnego z nich, a organ I instancji w trakcie kontroli nie stwierdził niezgodności ze zgłoszeniem i wprowadzonymi do niego zmianami. Jednocześnie nie zgodzili się z nakazem zabezpieczenia p. pożarowego, który ich zdaniem jest bezpodstawny i wynikający z nieobiektywnych przesłanek, albowiem obiekt jako wiata nie ma ustalonych prawnie warunków bezpieczeństwa pożarowego.
Odwołanie wnieśli także L. B. i A. J., w którym wskazali, że wydane rozstrzygnięcie nadal nie realizuje wytycznych określonych w wyroku NSA z dnia 23 września 2016 r. w sprawie II OSK 3129/14 w zakresie dopuszczalności usytuowania przedmiotowej wiaty w świetle § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto po wykonaniu decyzji, inwestycja nadal nie spełni przepisów p. pożarowych wskazanych w ww. rozporządzeniu. Odwołujący się kwestionują również stwierdzenie legalności obiektu.
Po rozpatrzeniu odwołania PWINB w Białymstoku decyzją z dnia 5 kwietnia 2018 r., nr WOP.7721.36.2018.ASN, uchylił decyzję PINB w Białymstoku z dnia 14 lutego 2018 r., nr WOP.5160.2.2017.JP, w całości i nakazał U. i S. K. doprowadzić, w terminie do dnia 31 lipca 2018 r., budynek gospodarczy, będący przedmiotem niniejszego postępowania, do zgodności z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zakresie zabezpieczeń przeciwpożarowych wg zaleceń rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń p. pożarowych, bądź jednostki posiadającej stosowne uprawnienia w zakresie ochrony przeciwpożarowej. O wykonaniu obowiązków nakazał niezwłocznie powiadomić PINB w Białymstoku wraz z potwierdzeniem prawidłowego jej wykonania przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń p. pożarowych.
W międzyczasie, z wniosku inwestorów, toczyło się postępowanie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną PWINB w Białymstoku z dnia 5 kwietnia 2018 r. W dniu 12 sierpnia 2019 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ostateczną decyzją nr DON.7100.376.2018.JSK, uchylił decyzję PWINB w Białymstoku z dnia 31 października 2018 r. i odmówił uchylenia ostatecznej decyzji PWINB w Białymstoku z dnia 5 kwietnia 2018 r. Fakt ten dawał Sądowi podstawę do rozpoznania skargi złożonej na tą decyzją.
Wyrokiem z dnia 10 września 2019r. sygn. akt II SA/Bk 384/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzję tutejszego organu z dnia 05.04.2018r. znak: WOP.7721.36.2018.ASN. W uzasadnieniu wyroku wskazał, iż organ odwoławczy wydając swoje rozstrzygnięcie nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2016 r. sygn. akt II OSK 3129/14, zatem sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 3998/19, Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku z dnia 10 września 2019r. sygn. akt II SA/Bk 384/18 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.
Następnie, decyzją z dnia 06.04.2023r. nr WOP.7721.61.2023.ASN tutejszy organ po ponownym rozpatrzeniu odwołania z dnia 02.03.2018 r. Państwa U. i S. K. oraz odwołania z dnia 05.03.2018r. Państwa L. B. i A. J., uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 14.02.2018 r. znak: WOP.5160.2.2017.JP i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu wykonania wyroków sądów administracyjnych zapadłych w tej sprawie.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku decyzją z dnia 14.09.2023r. nr WOP.5160.2.2017.JP, uzupełnioną postanowieniem z dnia 18.10.2023r. nakazał Państwu U. i S. K., celem doprowadzenia wiaty usytuowanej na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w K., gm. Choroszcz, do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami oraz aby jej użytkowanie nie stanowiło zagrożenia dla ludzi i mienia, wykonać w terminie do dnia 29 lutego 2024r. pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane, niżej wymienione roboty budowlane: 1. doprowadzić wiatę do zgodności z pierwotnym zgłoszeniem z dnia 08.05.2009r znak: AR.7352-1- 61/2009 t.j. skrócić do wymiarów: 9,5m x 2,6m i wysokości 3,5m (bez zmian); 2. obłożyć ścianę podłużną wiaty od strony działki nr geod. [...] materiałem niepalnym tj. płytą warstwową z rdzeniem z wełny mineralnej o grubości 10 cm z wyprowadzeniem 30 cm poza lico ściany zewnętrznej w celu zabezpieczenia przeciwpożarowego w celu spełnienia wymogów stawianych w § 235 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Po rozpatrzeniu odwołania z dnia 11.10.2023r. Pani L. B. i Pana A. J. oraz odwołania z dnia 12.10.2023r. Pani U. K., tutejszy organ decyzją z dnia 20.11.2023r. nr WOP.7721.128.2023.TN uchylił w całości ww. decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż organ pierwszej instancji nie wykonał zaleceń Sądów Administracyjnych zawartych w wyrokach zapadłych w tej sprawie. Prawomocnym wyrokiem z dnia 07.02.2024r. sygn. akt II SA/Bk 941/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił sprzeciw U. K. i S. K. od powyższej decyzji tutejszego organu. Ponownie prowadząc postępowanie.
Mając powyższe na uwadze, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku decyzją z dnia 29.05.2024r. znak: WOP.5160.2.2017.JP, wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazał Państwu U. i S. K. rozbiórkę wiaty znajdującej się na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w K., gm. Choroszcz.
Analizując aktualnie zgromadzony materiał sprawy oraz uwzględniając zalecenia zawarte w wyrokach NSA i WSA w Białymstoku oraz decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 20.11.2023r. organ I instancji stwierdził, że niepodważalnym jest fakt, iż przedmiotowa wiata nie została wybudowana w warunkach samowoli budowlanej. Inwestor Pan S. K. dokonał skutecznego zgłoszenia w dniu 08.05.2009r. do Wydziału Architektury Starostwa Powiatowego, do którego nie wniesiono sprzeciwu. Aktualnie wymiary wiaty wynoszą 2.6m x 9,5m, wysokość 3,8m. Obecnie i ówcześnie obowiązujące przepisy ustawy Prawo budowlane nie przewidywały opcji przyjęcia zmian do zgłoszenia, zatem zasadnym było nakazać inwestorom przywrócenie wymiarów wiaty do wymiarów z pierwotnego zgłoszenia z dnia 8.05.2009r. znak: AR.7352-1-61/2009 t.j. skrócić wiatę do wymiarów: 9,5m x 2,6m i wysokości 3,5m. Jednakże niekwestionowanym jest fakt, iż będąca przedmiotem postępowania wiata spełnia funkcje użytkowe budynku gospodarczego, tym samym objęta jest wymogami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz. U. z 2022r. poz. 1225/. Mając powyższe na względzie oraz fakt, iż aktualnie wiata zlokalizowana jest w odległości 10 cm od granicy działki sąsiedniej nr geod. [...], tak więc nie spełnia żadnych norm odległości przyjętych w §12 rozporządzenia. Ponadto z uwagi na umiejscowienie wiaty w odległości 5,5m od budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce sąsiedniej nr geod. [...] narusza warunki zawarte w § 271 rozporządzenia z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. Dlatego też organ I instancji stwierdził, iż aktualne umiejscowienie wiaty ma charakter nieusuwalny, tym samym brak jest możliwości doprowadzenia obiektu do zgodności z przepisami, w związku z czym zasadnym jest nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego.
Rozpoznając odwołanie, Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku zaskarżoną w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia 30 lipca 2024 r., nr WOP.7721.82.2024.TN, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 29.05.2024r. nakazującą rozbiórkę przedmiotowej wiaty. W uzasadnieniu swego stanowiska przytoczył zapadłe w niniejszej sprawie wyroku WSA i NSA i podzielił wszystkie ustalenia organu I instancji.
Zaakcentował, że decydująca dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest okoliczność, iż inwestor legitymował się skutecznym zgłoszeniem w dacie budowy obiektu i w kształcie ostatecznym obiekt ten jest zgodny z warunkami tego zgłoszenia. Stanowisko to spotkało się jednak z dezaprobatą zawartą w wyroku z dnia 10 września 2019r. sygn. akt II SA/Bk 384/18 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wynikającą z treści wcześniejszego wyroku z dnia 23.09.2016r., sygn. akt II OSK 3129/14 Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak już zostało wskazane wyżej, organy administracji publicznej są związane prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego w tej sprawie, w której zapadł. Organ nie ma możliwości oceny prawidłowości, czy słuszności takiego wyroku, ma natomiast bezwzględny obowiązek wykonania wyroku w całości, co też w sprawie uczynił.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli U. i S. K..
Zarzucili jej przede wszystkim naruszenie przez PWINB:
- norm prawa materialnego oraz reguł postępowania administracyjnego zawartych w k.p.a.,
- błędne i dowolne stanowisko organu nadzoru w odniesieniu do meritum sprawy,
- niezastosowanie się do wskazań wyroku NSA z dnia 2 grudnia 2022 r. (II OSK 3998/19),
- nieuwzględnienie - pomimo wymogów k.p.a. oraz ww. wskazań NSA - aktualnego stanu faktycznego dotyczącego przedmiotowej wiaty (od szeregu już lat nie spełniającej funkcji użytkowych budynku gospodarczego),
- zaniechanie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału (pominięcie dowodów o zasadniczym znaczeniu w sprawie, w tym - protokołu oględzin dokonanych przez PINB w dniu 29.06.2023 r.).
W uzasadnieniu podkreślili, że jeśli WSA w swoich wyrokach o czymś przesądził, to o tym, że na datę ówczesnej kontrolowanej przez WSA decyzji PWINB - tj. na dzień 5.04.2018 r. - obiekt miał spełniać funkcję użytkową budynku gospodarczego, a tym samym, że przepisy Rozporządzenia (z jego normami m.in. odległościowymi) znajdowały - na ową datę - zastosowanie. Orzekając w sprawie organy mają jednak obowiązek uwzględnienia stanu prawnego i faktycznego sprawy na datę wydawania decyzji, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono.
Zaistniał tymczasem nowy stan faktyczny, co do charakteru i przeznaczenia wiaty względem wykorzystania pierwotnego - stwierdzony m.in. już podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 12.10.2018 r. Ów zmieniony stan rzeczy potwierdzany był następnie każdymi kolejnymi oględzinami organów nadzoru budowlanego, zarówno co do aktualnych rozmiarów wiaty, jak i jej aktualnego charakteru (przeznaczenia). W wyniku bowiem kontroli w dniu 19.04.2024 r. "stwierdzono, że stan faktyczny odnośnie przedmiotowej wiaty nie uległ zmianie od ostatniej wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 29.06.2023 r.". Podczas zaś wizji lokalnej w dniu 29.06.2023 r. wskazano, że "aktualnie wiata pełni funkcję zadaszenia dla stołu do ping-ponga. (...) od strony działki własnej wiata nie posiada żadnej ściany. Woda opadowa odprowadzana jest na teren działki własnej".
Mając powyższe na uwadze, zdaniem skarżących wiata aktualnie nie spełnia funkcji użytkowych budynku gospodarczego, mimo, że organy konsekwentnie opierają się na stanie faktycznym sprzed ponad 6 lat. W ocenie skarżących skoro wiata aktualnie nie spełnia funkcji użytkowych budynku gospodarczego, to przepisy rozporządzenia, zarówno co do odległości, jak i warunków przeciwpożarowych nie mogą mieć zastosowania w sprawie, co wynika wprost z treści § 2 ust. 1 rozporządzenia. Zdaniem stron skarżących taka wykładnia rzeczywistego znaczenia treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10.09.2019 r. (II SA/Bk 384/18) zawarta jest w wyroku kasacyjnym NSA z dnia 2.12.2022 r. (II OSK 3998/19) i stanowisku co do istoty sprawy wyrażonym w jego motywach.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzję organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego, która uzasadniałaby zmianę kwalifikacji prawnej przedmiotowej wiaty w takim stopniu, aby odstąpić od zastosowania wytycznych sądów administracyjnych w tej sprawie. Stosowane przez skarżących zabiegi polegające na zmianie nazwy obiektu, jego wyposażenia, czy też dekoracji (obecnie zdaniem skarżących obiekt nie jest już wiatą w takim stopniu, do której odnosiły się wyroki Sądów, ale "zadaszeniem stołu do tenisa") nie spowodowały doprowadzenia przedmiotowego obiektu do jego zgodności przepisami techniczno-budowlanymi, dotyczącymi wymaganych odległości od granicy działki. Zatem, stan faktyczny nie uległ zmianie, co powoduje iż decyzja nakazująca rozbiórkę jest zasadna.
Odpowiedź na skargę złożyli również uczestnicy postępowania L. B. – J. i A. J., wnosząc o oddalenie skargi. W piśmie tym podtrzymali swoje zarzuty składane w toku niniejszej postępowania m.in., że argumentacja przedstawiona przez skarżących będzie wbrew wytycznym i stanowisku sądów określonych w wyroku NSA z dnia 23 września 2016 r. w sprawie II OSK 3129/14 oraz w wyroku NSA z dnia 2 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 3998/19 w zakresie tego, że wiata spełnia funkcję budynku gospodarczego, a zatem nie ma możliwości usytuowania przedmiotowej wiaty zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także inwestycja nadal nie spełni przepisów przeciw pożarowych wskazanych w ww. rozporządzeniu. Zatem zasadny jest nakaz rozbiórki. Podkreślili, że tylko rzekomo w sprawie zaistniał nowy stan faktyczny, albowiem na czas kontroli wiata jest opróżniana z zawartości, a następnie wszystko z powrotem jest wnoszone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja PWINB w Białymstoku z dnia 30 lipca 2024 r., nr WOP.7721.82.2024.TN, która utrzymała w mocy decyzję PINB w Białymstoku z dnia 29 maja 2024 r., nr WOP.5160.2.2017.JP, nakazującej U. i S. K. rozbiórkę wiaty znajdującej się na działce nr geod. [...]przy ul. [...] w K., gm. Choroszcz.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 725; dalej: P.b.), a w szczególności art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225; dalej: rozporządzenie).
Zdaniem Sądu, zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu, gdyż zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, sprecyzowane treścią art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 190 p.p.s.a. w zw. z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej powoływana jako p.p.s.a.) polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego i niezastosowaniu się do wszystkich wytycznych NSA, które to naruszenia w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., które to naruszenie, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., miało wpływ na wynik sprawy.
W art. 51 ust. 1 P.b. zostały przewidziane trzy wzajemnie wykluczające się sposoby prowadzenia postępowania naprawczego. Pierwszy następuje, gdy brak jest możliwości naprawy, tj. powstała niedająca się usunąć niezgodność z przepisami prawa (art. 51 ust. 1 pkt 1). Skutkuje ona nakazem zaniechania dalszych robót bądź rozbiórką obiektu budowlanego lub jego części, albo też doprowadzeniem obiektu do stanu poprzedniego. Drugi sposób polega na nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót w sytuacji, gdy możliwe jest doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z przepisami i nie mamy do czynienia z istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego albo warunków pozwolenia na budowę (art. 51 ust. 1 pkt 2). Trzeci zaś przypadek dotyczy sytuacji, gdy wystąpiło istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę (art. 51 ust. 1 pkt 3). W tym przypadku, w zależności od wykonania przez inwestora nałożonych na niego obowiązków, dalsze postępowanie jest prowadzone w oparciu o art. 51 ust. 4 bądź 5 P.b., tzn. wydawana jest decyzja w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo – jeżeli budowa została zakończona – o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego (ust. 4), albo w przypadku niewykonania w terminie nałożonych obowiązków, wydawana jest decyzja nakazująca zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (ust. 5). Podkreślenia przy tym wymaga, że to organy prowadzące postępowanie dokonują na podstawie poczynionych przez siebie ustaleń, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, oceny i wyboru jednego z trzech wskazanych wyżej sposobów prowadzenia postępowania naprawczego i nie mogą się w tym względzie kierować dowolnością. Stanowisko odnośnie wyboru wyrażają zaś w jednej z trzech decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 P.b.
W zaskarżonych decyzjach organy obu instancji zastosowały jako podstawę rozstrzygnięcia art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. Zgodnie uznały, że przedmiotowa wiata nie została wybudowana w warunkach samowoli budowlanej. Ustalono, że inwestor -S. K. dokonał skutecznego zgłoszenia w dniu 08.05.2009r. do Wydziału Architektury Starostwa Powiatowego, do którego nie wniesiono sprzeciwu. Wskazano tam na powierzchnie wiaty 24,7 m2. Aktualnie wymiary wiaty wynoszą 2,6m x 9,5m, wysokość 3,8m, a zatem odpowiadają wprost wymiarom ze zgłoszenia. Obecnie i ówcześnie obowiązujące przepisy ustawy Prawo budowlane nie przewidywały bowiem opcji przyjęcia zmian do zgłoszenia, zatem na wcześniejszym etapie postępowania organ nakazał inwestorom przywrócenie wymiarów wiaty do wymiarów z pierwotnego zgłoszenia z dnia 8.05.2009r. znak: AR.7352-1-61/2009 t.j.: skrócenia wiaty do wymiarów: 9,5m x 2,6m, co skarżący uczynili w toku postępowania. Ustalono jednakże, że będąca przedmiotem postępowania wiata spełnia funkcje użytkowe budynku gospodarczego, tym samym objęta jest wymogami rozporządzenia. Zlokalizowanie zatem wiaty w odległości 10cm od granicy działki sąsiedniej nr geod. [...], nie spełnia żadnych norm odległości przyjętych w §12 rozporządzenia. Ponadto z uwagi na umiejscowienie wiaty w odległości 5,5m od budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce sąsiedniej nr geod. [...] narusza warunki zawarte w § 271 rozporządzenia, z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. Organy uznały zatem, iż aktualne umiejscowienie wiaty ma charakter nieusuwalny, tym samym brak jest możliwości doprowadzenia obiektu do zgodności z przepisami, w związku z czym zasadne było nakazanie rozbiórki tego obiektu budowlanego. Tak zakończyło się ostatecznie postępowanie trwające kilka lat.
Mimo obszernego stanu faktycznego niniejszej sprawy, rozważania należy w sprawie jednakże rozpocząć od przypomnienia, że przedmiotowa sprawa toczy się od lipca 2013 r., zaś w sprawie zostało wydanych wiele decyzji organów nadzoru budowlanego, poczynając od umorzenia postępowania, poprzez nakładanie na inwestorów różnego rodzaju obowiązków, a końcowo na wydaniu nakazu rozbiórki wiaty, pełniącej zdaniem organów funkcję budynku gospodarczego.
W sprawie zapadło już kilka wyroków zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, jak również dwa kluczowe wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatni wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 września 2019r. sygn. akt II SA/Bk 384/18 akcentował nie uwzględnienie przez organy treści wcześniejszego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.09.2016r., sygn. akt II OSK 3129/14 i został zaakceptowany przez NSA w wyroku z dnia 2 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 3998/19. Jest to przy tym ostatni wyrok NSA, który zapadł w sprawie niniejszej.
Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponadto zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Wprawdzie związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Tym kierowały się organy orzekające w sprawie. Jednakże należy mieć na uwadze, że ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotowa ocenę.
Mając na uwadze powyższe należy również stwierdzić, że lektura wszystkich uzasadnień wyroków zapadłych w sprawie niniejszej może prowadzić do wątpliwości, jakie kwestie na różnych etapach sprawy ostatecznie zostały przesądzone, a jakie zaś wymagały ponownego rozważenia, co również przejawia się w treści pism procesowych i licznych skarg składanych w toku postępowania zarówno przez skarżących (inwestorów), jak również uczestników postępowania. Każdy z nich – w ocenie Sądu – wybiórczo analizował uzasadnienia tych wyroków, wybierając takie zapisy czy też zwroty, które pasowały do ich stanowisk. W sprawie zatem zaczęły się pojawiać problemy z wykładnią tych wyroków, a organy nadzoru budowlanego nie do końca wiedziały, jak zastosować wytyczne tam zawarte.
W związku z powyższą sekwencję konieczne jest przypomnienie głównych aspektów sprawy, poczynając od pierwszego wyroku NSA, na co min. zwrócił uwagę WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 10 września 2019 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 384/18. Podkreślił bowiem, że "już w wyroku NSA z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3129/14, przesądzona została kwestia, że będąca przedmiotem postępowania wiata spełnia funkcje użytkowe budynku gospodarczego, a zatem jest objęta wymogami rozporządzenia i w tych okolicznościach przy dokonywaniu oceny zgodności kontrolowanego przez organy nadzoru budowlanego obiektu z przepisami uzasadnione było uwzględnienie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych" tj. w § 12 rozporządzenia, a także § 271 tego rozporządzenia. NSA nakazał także rozważyć, czy zrealizowany obiekt jest zgodny z dokonanym w dniu 8 maja 2009 r. zgłoszeniem w zakresie wymiarów oraz przegród zewnętrznych a także, czy rzeczywiste wymiary obiektu uprawniały do jego realizacji zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w oparciu o zgłoszenie. Na koniec NSA nakazał, aby organy dokonały ustaleń, czy inwestor dopełnił warunków zgłoszenia, czy też doszło do samowoli budowlanej. W przypadku ustalenia, że obiekt (wiata) nie został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, ocenie organów podlegać będzie spełnienie przez wiatę wymagań stawianych przez przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Konsekwencją tego stanowisko było zatem uznanie, że w zastanym wówczas stanie faktycznym przyjęto, że przedmiotowy obiekt to wiata spełniająca funkcję budynku gospodarczego i że budowa tego obiektu może stanowić istotne odstępstwo od zgłoszenia, należało więc rozważyć, czy nie jest samowolą budowlaną, tym bardziej, że powierzchnia zabudowy przekraczała 25 m2, co oznaczało, że na datę zgłoszenia, zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 2 P.b., jego budowa, niezależnie czy była to wiata czy budynek gospodarczy, wymagała pozwolenia na budowę.
Wytyczne zawarte w wyroku WSA z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 384/18, przy uwzględnieniu wyroku NSA z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3129/14 były takie, że organy miały ustalić, czy przedmiotowy obiekt nie jest czasami samowolą budowlaną, a jeśli tak to miały zastosować adekwatny tryb postępowania. Dopiero w przypadku ustalenia, że obiekt ten nie został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, organ odwoławczy mógł badać, czy przedmiotowy obiekt spełnia wszystkie (w tym z § 12) wymagania wynikające z przepisów rozporządzenia.
Rozpoznając natomiast skargę kasacyjną inwestorów od wyroku WSA z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 384/18, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 3998/19 skargę tą oddalił.
Z analizy treści uzasadnienia wyroku NSA wynikało, że przesądzono w nim następujące kwestie mające znaczenie z punktu widzenia zarzutów skargi w sprawie niniejszej, ale również wytycznych do dalszego postępowania. NSA wskazał:
1. aktualnie istnieją podstawy do kwalifikowania przedmiotu postępowania jako budynku, skoro wykazane są cechy budynku – nie jest więc to wiata, jednak wymaga to wyjaśnienia i dokonania kwalifikacji prawnej przedmiotu postępowania; przy ponownym rozpatrywaniu sprawy trzeba rozważyć i dokonać prawnej kwalifikacji przedmiotu postępowania, czy jest to wiata, czy budynek, w tym gospodarczy,
2. po drugie nakazał rozważyć usytuowanie wiaty w odległości 10 cm od granicy sąsiedniej działki w kontekście § 12 rozporządzenia oraz § 271 rozporządzenia, ale wskazując jednocześnie na możliwość uzyskania zgody na odstępstwo od warunków technicznych (kwestia odstępstwa od warunków technicznych w przedmiotowej sprawie obecnie zdeaktualizowała się z uwagi na treść art. 9 ust. 5 Prawa budowlanego, który wskazuje, że odstępstwa nie dopuszcza się w sprawach prowadzonych w trybie naprawczym i legalizacyjnym, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie),
3. po trzecie, wskazał na konieczność rozważenia, czy zrealizowany obiekt jest zgodny z dokonanym w dniu 8 maja 2009 r. zgłoszeniem w zakresie wymiarów oraz przegród zewnętrznych, a także, czy rzeczywiście wymiary obiektu uprawniały do jego realizacji zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b. w oparciu o zgłoszenie, a zatem czy nie jest to samowola budowlana. Zasygnalizował również niedopuszczalność dokonania zmian do pierwotnego zgłoszenia inwestora,
4. końcowo wskazał, że "przedmiotem aktualnie zawisłej i rozpatrywanej sprawy przed NSA jest zaskarżona decyzja WINB z 5 kwietnia 2018 r., która podlega kontroli sądowej na datę jej wydania. Stąd jeżeli w sprawie oceniono, że przy wydaniu tej decyzji organ administracyjny nie wyjaśnił wskazywanych powyżej kwestii, to powołanie się na decyzję WINB z 31 października 2018 r. może jedynie wskazywać na ewentualną konieczność uwzględnienia w sprawie nowych okoliczności, co i tak wymaga od organu dokonania własnych ustaleń, ale w ramach ponownego przeprowadzenia postępowania. Ponadto prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, jak i konieczność dokonania subsumcji, tj. podstawienia ustalonego stanu faktycznego pod treść konkretnego przepisu prawa materialnego, jest obowiązkiem organu administracyjnego. (...) Ponadto w sytuacji gdy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie został uwzględniony nowy stan faktyczny sprawy, co miałyby potwierdzać zaistniałe następczo po wydaniu zaskarżonej decyzji dowody, w szczególności wskazywane w skardze kasacyjnej oględziny z 12 października 2018 r., to tego rodzaju argumentacja skargi kasacyjnej potwierdza jedynie konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ odwoławczy, w tym na okoliczność co dokładnie jest przedmiotem postępowania, i jak należy go prawnie kwalifikować".
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w ocenie Sądu główne zaniechanie organów nadzoru budowlanego, które zaistniało w sprawie niniejszej, to brak realizacji wskazanego wyżej punktu 4, na co powołuje się strona skarżąca. Organy nadzoru budowlanego, wydając zaskarżone decyzje, tak skupiły się na pozostałych trzech kwestiach, że zapomniały o tym, aby prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy, jak i dokonać subsumcji, tj. podstawić ustalony stan faktyczny pod treść konkretnego przepisu prawa materialnego, co jest obowiązkiem organu administracyjnego. Z uwagi na znaczny upływ czasu od wszczęcia postępowania w 2013 r., ale również na zmianę szeregu okoliczności, wynikających pośrednio też z wydawanych decyzji i nakładanych tam nakazów, ustalenie prawidłowego, aktualnego stanu faktycznego sprawy było wręcz niezbędne.
Przechodząc zatem do istoty sprawy wskazać należy, że pierwotnie wiata usytuowana w odległości 10 cm od granicy z nieruchomością sąsiednią miała wymiary 10,07 m x 2,51 m, wysokość 3,5 metra (protokół oględzin z 25 listopada 2013 r.) a zatem powierzchnia zabudowy przekraczała 25m2, co oznaczało, że na datę zgłoszenia, zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 2 P.b. jej budowa przekraczała wymiary dopuszczalnego dla zgłoszenia. W wiacie tej przechowywane były materiały gospodarcze, sprzęt gospodarczy, beczki na wodę oraz drewno opałowe. Od strony działki sąsiedniej i od strony drogi wiata posiadała całkowite wypełnienie z płyt OSB, w szczycie przeciwnym od strony wschodniej nie miała wypełnienia przegrody zewnętrznej, zaś od strony podwórza było częściowo wypełnienie z pozostawieniem otworu w wym. 2,36 i wysokości 2,5 (protokół oględzin z 25 listopada 2013 r. k. 49-50). Na realizację przedmiotowego obiektu S. K.- inwestor posiadał skuteczne zgłoszenie w Starostwie Powiatowym w Białymstoku z dnia 08.05.2009r. znak: AR.7352-1-61/2009, przy czym dokonano również zgłoszenia zmieniającego, wskazanego w piśmie do Starostwa Powiatowego w Białymstoku z dnia 04.05.2010r. oraz z dnia 21.03.2012r., co do zmiany parametrów wiaty. Ostatecznie, po wszystkich wprowadzonych zmianach, zgłoszeniem objęto obiekt pod nazwą wiaty o wymiarach 2,50 m x 10,00 m i wysokości 3,80 m, zbudowanej (zgodnie z rysunkiem załączonym do zmian w zgłoszeniu z dnia 21.03.2012r. - str. 12 materiału dowodowego) ze wszystkich stron, z prześwitem o nieokreślonej szerokości od strony południowej. Można zatem powiedzieć, że wiata była prawie całkowicie zamknięta, poza otworem na wejście.
Nie ma wątpliwości, że w tak ustalonym wówczas stanie faktycznym, Sądy zobowiązywało organy, do zbadania kwestii samowoli budowlanej, skoro zgłoszeniem można było objąć wiatę do 25 m2, a tu wymiary wiaty były inne. Po drugie nie można było skutecznie dokonywać zmian zgłoszenia, bowiem taka procedura przewidziana była i jest jedynie dla pozwolenia budowlanego (co w toku postępowania zostało przesądzone, a wynika wprost z treści art. 36 a ust. 1 a P.b.). Okoliczność zaś ta musiała być przesądzona, bowiem decydowała o trybie w jakim organy mogły prowadzić postępowanie niniejsze.
Na datę aktualnie wydawanej decyzji, ten stan faktyczny uległ całkowitej zmianie, co znajduje potwierdzenie zarówno w protokołach oględzin, jak i w wydawanych decyzjach. Na skutek bowiem toczącego się postępowania mamy do czynienia z obiektem budowlanym, który jest zgodny z pierwotnym zgłoszeniem z dnia z dnia 08.05.2009r. znak: AR.7352-1-61/2009. Już bowiem z protokołu oględzin z dnia 21 lutego 2017 r. (k. 86-84 akt admin.) wynika, że ściana wschodnia została rozebrana (w której znajdował się otwór drzwiowy), ale pozostałe parametry zostały takie same. Natomiast na skutek nakładanych nakazów na inwestorów (w decyzjach PINB), m.in. w zakresie nakazu doprowadzenia wiaty do zgodności z pierwotnym zgłoszeniem z dnia 08.05.2009r znak: AR.7352-1- 61/2009 t.j. skrócenia do wymiarów: 9,5m x 2,6m i wysokości 3,5m (mimo ich uchylania przez organ II instancji), inwestor skrócił te wymiary zgodnie z zaleceniami. W trakcie protokołu oględzin z dnia 29 czerwca 2023 r. stwierdzono bowiem, że na działce znajduje się wiata o konstrukcji drewnianej z drewnianych krawędziaków, z dachem o konstrukcji drewnianej dwuspadowym pokrytym gontem bitumicznym, o wymiarach wiaty 2,6 x 9,5 m. W stosunku do poprzedniej kontroli stwierdzono, że wiata posiada trzy ściany zabudowane, podłużną od działki nr geod. [...] oraz dwie poprzeczne, od strony działki własnej wiata nie posiada żadnej ściany. Wiata nie posiada żadnych instalacji. Podkreślono, że wiata aktualnie pełni funkcje zadaszenia dla stołu do ping ponga. Wymiary zostały dostosowane do wymiarów ze zgłoszenia (k. brak numeracji kart). Sąsiedzi – uczestnicy postępowania twierdzili natomiast, że na każdą wizytę wiata jest opróżniana, po czym wszystko jest wnoszone, zaś na wiacie zawieszane jest ogrodzenie co pełni funkcję ściany. Po dokonanych zmianach przez inwestorów, żadna z kontroli czy oględzin nie potwierdziła natomiast, że wiata pełni funkcję gospodarczą.
W decyzji organu I instancji, z dnia 29 maja 2024 r. – mając na uwadze w/w stan faktyczny wiaty, w tym jej wymiary oraz brak jednej ściany, (parametry zgodne ze zgłoszeniem) podkreślono, że inspektorzy nadzoru budowlanego w dniu 19.04.2024r. dokonali kontroli działki nr geod. [...]położonej w K. przy ul. [...], w wyniku której stwierdzono, że stan faktyczny odnośnie przedmiotowej wiaty nie uległ zmianie od ostatniej wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 29.06.2023r. Podnieśli zatem, że niepodważalnym jest to, iż przedmiotowa wiata nie została wybudowana w warunkach samowoli budowlanej. Inwestor S. K. dokonał skutecznego zgłoszenia w dniu 08.05.2009r. do Wydziału Architektury Starostwa Powiatowego, do którego nie wniesiono sprzeciwu. Aktualnie wymiary wiaty wynoszą 2.6m x 9,5m, czyli powierzchni zamyka się w 24,7 m2. Mamy zatem do czynienia z obiektem budowlanym o parametrach zgodnych ze zgłoszeniem.
Mając powyższe na uwadze, nie ma najmniejszych wątpliwości, że aktualny stan faktyczny sprawy, w sposób znaczący uległ zmianie, w stosunku do poprzednich wyroków WSA oraz NSA, w tym ostatniego wyroku, który zapadł w dniu 2 grudnia 2022 r. i okoliczność, ta musiała zostać uwzględniona. Organy nadzoru budowlanego wprawdzie przesądziły, że nie mamy do czynienia z samowolą budowlaną, ale jednocześnie – mimo dokonanych ustaleń faktycznych w protokołach oględzin z 19 kwietnia 2024 r. oraz 29 marca 2023 r. wskazały, że ich zdaniem będąca przedmiotem postępowania wiata spełnia funkcje użytkowe budynku gospodarczego, a tym samym jest objęta wymogami z rozporządzenia. Organ II instancji przy tym w zaskarżonej decyzji w sposób bardzo obszerny odnosił się do wytycznych i związania nimi organów nadzoru budowlanego, uznając, że funkcja użytkowa wiaty została przesądzona.
Sąd nie podziela tej argumentacji, przede wszystkim z uwagi na ustalenia faktyczne zawarte w protokołach oględzin organu z 19 kwietnia 2024 r. oraz 29 marca 2023 r. Zaakcentować przy tym należy, że już z protokołu WINB z dnia 12 października 2018 r. znajdującego się na k.72-74 akt sprawy (protokół nie znajduje się w aktach administracyjnych organu I instancji) wykazano, że jedna ze ścian od strony podwórka inwestorów nie posiadała przegrody, a jedynie postawione było ogrodzenie drewniane (przęsło płotu), zaś wymiary wiaty wynosiły 9,5 x 2,44 m. Wprawdzie w trakcie kolejnych oględzin wymiary te były określane na 9,5m x 2,6m, a zatem nie przekraczały wymiarów podanych w zgłoszeniu, co wskazuje, że wymiar 2,44 m wynikał z omyłki w pomiarach, która wyniosła de facto 16 mm, co przy takich powierzchniach jest zrozumiałe. Ponadto w oględzinach organu z dnia 19 kwietnia 2024 r. oraz 29 marca 2023 r. nie potwierdzono spełnienie przez wiatę funkcji użytkowej budynku gospodarczego, albowiem nie potwierdzono, że znajdują się tam materiały gospodarcze, sprzęt gospodarczy, beczki na wodę oraz drewno opałowe. W dniu 29 marca 2023 r. w wiacie wstawiony był stół do ping ponga, zaś w dniu 19 kwietnia 2024 r. wiata była opróżniona. Inwestorzy konsekwentnie zaprzeczali, że służy do celów gospodarczych wskazując, że pełni funkcje rekreacyjną. Uczestnicy postępowania temu przeczyli. Organy nie dały wiary temu, że zabiegi w postaci odpowiedniego wyposażenia czy też dekoracji wiaty, nie spowodowały doprowadzenia obiektu do jego zgodności z przepisami prawa, w tym rozporządzenia, ale jednocześnie uznając swoje związanie wytycznymi zawartymi w wyrokach sądów.
W ocenie Sądu, aktualnie nie ma żadnych podstaw, do uznania, że wiata pełni funkcję użytkową budynku gospodarczego, albowiem zgromadzony materiał dowodowy tego nie potwierdza. Na zdjęciu wykonanym, a przedłożonym przez uczestników postępowania z dnia 5 września 2019 r. poza przęsłami płotu zawieszonymi od strony posesji inwestorów widać stojący grill (k. 59). Uczestnicy postępowania w trakcie rozprawy potwierdzili, że skarżący od wiosny do jesieni robią grille między wiatami, co ich zdaniem wywołuje zagrożenie pożarowe. Funkcja rekreacyjna wiaty de facto zatem znajduje potwierdzenie nawet w oświadczeniach samych uczestników postępowania. W ocenie Sądu funkcji tej nie zmienia przechowywanie rowerów czy podobnych rzeczy, albowiem nadal mieści się to w funkcji rekreacyjnej, a zatem żeby uznać, że również funkcja rekreacyjna mieści się w pojęciu budynku gospodarczego należy sięgnąć do definicji zarówno budynku, jak i budynku gospodarczego.
Analizując właściwości danego obiektu budowlanego pod kątem jego kwalifikacji jako budynku, czy też budowli należy mieć na uwadze, że kwalifikacja ta nie zawsze jest łatwa, o czym świadczą choćby odmienne poglądy prezentowane w tej kwestii zarówno w orzecznictwie jak i literaturze fachowej, a przedstawiane odmienne, przez skarżących, jak i uczestników postępowania.
W art. 3 pkt 2 P.b zdefiniowano pojęcie budynku, przez który należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Nie ma wątpliwości, że istnienie tradycyjnych fundamentów nie jest wyznacznikiem kwalifikacji prawnej budynku, zaś podstawą kwalifikacji obiektu jako wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian, co najmniej jednej (jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie). Natomiast przegrodą budowlaną jest element budynku oddzielający jego wnętrze od otoczenia zewnętrznego lub też wydzielający w jej wnętrzu pomieszczenia. Wszystkie cztery elementy charakteryzujące budynek (trwale związanie z gruntem, wydzielenie z przestrzeni przegrodami budowlanymi, fundamenty dach) muszą w ocenianym obiekcie zaistnieć razem, by można było uznać go za budynek. O tym, czy wiata jest budynkiem, budowlą, czy też obiektem małej architektury, decyduje przede wszystkim jej wielkość, sposób konstrukcji, przeznaczenie oraz sposób, w jaki jest wykorzystywana. Przy czym podkreślić należy, że przepisy prawa nie definiują ściśle pojęcia wiaty. Orzecznictwo sądowe definiuje natomiast pojęcie wiaty jako pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet ścian pozbawione, przy czym wystarczające jest stwierdzenie braku jednej ze ścian, jako braku wydzielenia tego obiektu z przestrzeni. W powszechnym rozumieniu, za wiatę uważa się "Budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996r.), lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, przystankiem (Uniwersalny słownik języka polskiego Pod red. S. Dubisza, t. 5, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2003 r., s.80). (...)" (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2012 r. sygn. II OSK 728/11).
Niewątpliwie z aktualnego stanu faktycznego i zdjęć spornej wiaty, która stanowi konstrukcję dachową na słupach o wnętrzu oddzielonym od otoczenia zewnętrznego przegrodami budowlanymi z trzech stron wynika, że obiekt ten nie może stanowić budynku, z uwagi na brak jednej ściany oraz zgodność z dokonanym zgłoszeniem. Z punktu widzenia przedmiotowej sprawy kluczowym było zatem ustalenie funkcji jaką pełni wiata, gdyż warunkuje to regulacje prawne jakie winny znaleźć zastosowanie, a zwłaszcza rozważania wymagał fakt, czy w przedmiotowej sprawie znajdą zastosowanie przepisy rozporządzenia.
W ocenie Sądu sporna wiata nie pełni też funkcji gospodarczej. Za trafnością tego stanowiska przemawia to, że w § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wskazano, że przez budynek gospodarczy – należy rozumieć budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych.
W przedmiotowej sprawie obiekt budowlany, zakwalifikowany przez organy jako budowla spełniające funkcję użytkową budynku gospodarczego aktualnie tej definicji bezspornie nie wypełnia. Dla klasyfikacji obiektu jako gospodarczego funkcja ta winna być dominująca i podstawowa (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 26.04.2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 899/16, CBOSA). Brak jest zatem podstaw do uznania, że wiata zrealizowana na podstawie zgłoszenia w 2009 r., choć nie spełnia cech budynku, winna być zakwalifikowana jako budowla spełniająca funkcję użytkową budynku gospodarczego. Z powyższego wynika więc, że organy nadzoru budowlanego, dokonały błędnej kwalifikacji spornego obiektu budowlanego, przy czym stwierdzenie to należy odnieść do aktualnego stanu faktycznego, zaistniałego najprawdopodobniej od 2023 r. albowiem tylko to znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowy. Dlatego też wytyczne zawarte we wcześniejszych wyrokach WSA i NSA częściowo zdezaktualizowały się.
Powyższe przekłada się na ostatnią, w zasadzie najistotniejszą w przedmiotowej sprawie kwestię, a mianowicie czy w takim przypadku wymogi z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności dotyczącego zachowania norm odległościowych od granic działek sąsiednich, czy też budynków na nieruchomościach sąsiednich, w tym warunków przeciwpożarowych, powinny być spełnione.
Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia określa przedmiotowy zakres unormowań tego aktu normatywnego. Przede wszystkim, wskazuje na projektowanie i budowę budynków. Wprost nawiązuje także do budowli, spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych. Bez względu jednak na to nawiązanie i pełnienie przez sporny obiekt funkcji użytkowej budynku, przepisy § 12 rozporządzenia w sposób szczególny normują zakres przedmiotowy regulacji odległości obiektu budowlanego od granicy działki. Hipotezy norm § 12 ust. 1-7 rozporządzenia obejmują tylko budynki. Przepis wstępny § 2 ust. 1 rozporządzenia, w zakresie budowli, tylko wtedy pozwala na bezpośrednie zastosowanie przepisów rozporządzenia do budowli, gdy przepis szczególny omawianego rozporządzenia nie zawęża swego zakresu przedmiotowego do budynków.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2021 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1594/18 (LEX nr 3266119), według pierwszego stanowiska rozporządzenie stosuje się także do budowli spełniających funkcje użytkowe budynków, ale tylko wówczas, gdy przepis szczególny rozporządzenia nie zawęża swego zakresu przedmiotowego do budynków. Takie zawężenie ma miejsce w odniesieniu do § 12 rozporządzenia, w którym określone zostały odległości od granicy z działką budowlaną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1642/11, LEX nr 1341558). Według drugiego stanowiska, z żadnego przepisu rozporządzenia nie wynika takie zawężenie i przepisy rozporządzenia stosuje się do również do budowli pełniących funkcje użytkowe budynków, a zatem budowli służących celom takim jak budynek, w tym budynek gospodarczy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 728/11, LEX nr 1252164). Takie też stanowisko została przytoczone w wyrokach, które zapadły w niniejszej sprawie.
Przepisy rozporządzenia mają zatem zastosowanie nie tylko do budynków, ale i do – w szczególnych przypadkach – budowli (por. wyrok NSA z 30 września 2015 r., sygn. II OSK 189/14; z 17 lipca 2014 r., sygn. II OSK 288/13; z 12 lipca 2012 r., sygn. II OSK 728/11), spełniających funkcje użytkowe budynku. Nie zawężenie stosowania przepisów ww. rozporządzenia tylko do budynków ma swoje uzasadnienie, bowiem wszystkie obiekty, w tym budowle spełniające funkcje użytkowe budynków winny być budowane w sposób zapewniający poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, poza tym budujący nie może, przy wykonywaniu swego prawa, podejmować działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętną miarę.
Nie każda budowla jednak, zgodnie z przykładowym ich wyliczeniem zawartym w art. 3 pkt 3 P.b, pełni czy nawet może pełnić funkcje użytkowe budynków i rozporządzenie nie będzie miało do nich zastosowania. Stąd zdaniem Sądu jeśli budowla (wiata) pełni określoną funkcję użytkową budynku, to stosuje się do niej przepisy rozporządzenia, w tym § 12 regulujący wymagane odległości od granicy z działką sąsiednią (por. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 26 marca 2021 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1594/18), natomiast jeśli nie pełni – jak to ma aktualnie miejsce w niniejszej sprawie – przepisy rozporządzenia, nie mają zastosowania. Podobnie nie mają zastosowania wskazywane przez uczestników postępowania przepisy przeciwpożarowe z rozporządzenia, w tym § 271, § 218 czy też 226, które odnoszą się wprost do budynków. Podobne stanowisko zostało zaakceptowane również w stosunku do drugiej wiaty inwestorów w wyroku NSA z dnia 26.04.2010 r. sygn. akt II OSK 738/09 i w ocenie Sądu stan faktyczny niniejszej sprawy jest obecnie prawie identyczny.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., należało orzec jak w punkcie I sentencji.
Z uwagi na to, iż przedmiotowy obiekt został zrealizowany na podstawie skutecznego zgłoszenia, zaś niniejsze postępowanie naprawcze prowadzone w trybie art. 51 ust. 1 P.b. de facto aktualnie doprowadziło do usunięcia wszelkich nieprawidłowości w spornym obiekcie tj. zarówno co do wymiarów i parametrów określonych w zgłoszeniu, jak też jego funkcji, dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego było w tej sprawie bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie.
Zgodnie bowiem z treścią art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle lub nie ma ich do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003/6/25; wyrok NSA z dnia 22 maja 2001 r., sygn. II SA 1223/00, Baza Orzeczeń LEX nr 77609).
Zgodnie z treścią art. 145 § 3 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, Sąd - stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Z tej przyczyny Sąd orzekł jak w punkcie II wyroku.
Jednocześnie w pkt III sentencji wyroku, Sąd na podstawie art. 205 w zw. z art. 206 i art. 207 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł o odstąpieniu w całości od zasądzenia od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, uznając, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony" przypadek o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a., zaś ich zasądzenie pozostawałoby w opozycji wobec obowiązku urzeczywistniania zasad sprawiedliwości społecznej, wynikającego z art. 2 Konstytucji RP. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, sąd może zastosować odstępstwo od wynikającej z art. 200 p.p.s.a. zasady pełnej odpowiedzialności finansowej za wynik postępowania (zasady rezultatu) na rzecz zasady słuszności wynikającej z art. 207 § 2 P.p.s.a., co też w niniejszej sprawie uczyniono.
Niewątpliwie bowiem na wcześniejszych etapach postępowanie naprawcze było zasadne w niniejszej sprawie, co zresztą potwierdziły zapadłe w sprawie wyroki sądów i skutkowało podjęciem robót budowlanych usuwających te nieprawidłowości. Organ zatem nie może ponosić z tego powodu negatywnych konsekwencji.
W związku z powyższym orzeczono, jak punkcie 3 wyroku.