II SA/BK 577/22

II SA/Bk 577/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /sprawozdawca/
Elżbieta Lemańska
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58 i 59 kpa
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 września 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej k.p.a.), w związku z art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095), w związku z odwołaniem A. D. od decyzji Wójta Gminy F. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pogrzebu, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. A. D. zwróciła się do Wójta Gminy K. o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pogrzebu syna. Organ uznał jednak, że nie jest właściwy w sprawie, wobec czego akta sprawy przekazał Prezydentowi Miasta S., który decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] odmówił stronie wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w decyzji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] poddało w wątpliwość właściwość Prezydenta Miasta S. do załatwienia wniosku A. D., co w konsekwencji doprowadziło do powstania sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy F. a Wójtem Gminy K.. Spór ten ostatecznie rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując postanowieniem z dnia 7 września 2021 r., I OW 322/20 Wójta Gminy F. jako organ właściwy w sprawie.
Po rozpatrzeniu wskazanego na wstępie wniosku, decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...], Wójt Gminy F. odmówił A. D. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pogrzebu syna.
Od powyższej decyzji odwołała się A. D.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 31 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 84/22 skargę oddalił ustalając, że doszło do przekroczenia terminu do wniesienia odwołania, ale dostrzegł również z urzędu, że SKO nie zastosowało przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19. Wobec tego Sąd wyznaczył A. D. termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, biegnący od daty doręczenia wyroku. Wyrok wraz z uzasadnieniem skarżąca otrzymała w dniu 2 maja 2022 r.
Wnioskiem z dnia [...] maja 2022 r. A. D., zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy F. z dnia [...] października 2021 r., jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin. Uzasadniając swój wniosek strona podała, że otrzymując odwołanie od siostry T. Ł. została poinformowana, iż decyzję doręczono w dniu [...] października 2021 r., stąd w jej ocenie terminowi wcale nie uchybiła. Nadmieniła, iż nie może ponosić negatywnych konsekwencji niewłaściwej informacji uzyskanej od schorowanej, starszej osoby, która udzieliła nieprawidłowych informacji co do dnia otrzymania przesyłki. Wreszcie wnioskodawczyni niezłożenie odwołania w terminie do dnia [...] listopada 2021 r. usprawiedliwiła złym stanem zdrowia, bowiem - jak podała - w okresie od [...] listopada 2021 r. do [...] listopada 2021 r. miała wysoką gorączkę i przeziębienie. Nie mogła więc pójść na pocztę, nadto w tym okresie wszechobecny był koronawirus, zatem jako osoba odpowiedzialna, którą ów czynnik chorobotwórczy także mógł dotknąć, do placówki się nie udała. Uczyniła to zaś dnia następnego, gdy poczuła się lepiej. Dlatego też, w jej ocenie, okoliczność ta jest obiektywnie usprawiedliwiona i od wnioskodawczyni niezależna, z czego wywodzi brak swojej winy.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium odniosło się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 31 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 84/22 i podkreśliło, że wyrok wraz z uzasadnieniem skarżąca otrzymała w dniu 2 maja 2022 r., a zatem wniosek z dnia [...] maja 2022 r. został złożony wyznaczonym w terminie. Następnie Kolegium przytoczyło regulację art. 58 k.p.a. oraz podkreśliło, że ustawodawca nie wymaga od zainteresowanego udowodnienia danej okoliczności, lecz tylko jej uprawdopodobnienia. Niemniej, w przypadku A. D., nawet gdyby przyjąć za tego rodzaju okoliczność - wprowadzenie w błąd przed dorosłego domownika odnośnie faktycznej daty doręczenia przesyłki, czy też kilkudniowa, obłożna choroba trwająca przez część okresu, w którym biegł termin do złożenia odwołania, to przeszkodą okazuje się czas, który upłynął od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Nawiązując w tym miejscu do właściwego rozumienia odnośnych przepisów ustawy COVID-19 SKO zauważyło, iż wynik wykładni systemowej czy celowościowej pozostaje zbieżny z ich literalnym brzmieniem art. 15zzzzzn2 przywołanego aktu normatywnego.
Zdaniem Kolegium, z woli prawodawcy w przedmiotowym zawiadomieniu organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Kluczowe znaczenie, zdaniem Kolegium, ma jednak treść art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19, gdzie wskazano wprost, że w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przepis ten bowiem nie ustanawia innych przesłanek przywrócenia terminu, aniżeli te określone w Kodeksie postępowania administracyjne, lecz tylko nakłada oblig poinformowania strony o fakcie uchybienia i wydłuża termin do złożenia prośby o przywrócenie, tj. z siedmiu do trzydziestu dni. Art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie może stanowić samodzielnej podstawy do przywrócenia terminu, a badanie wniosku winno odbywać w oparciu o przesłanki wskazane w k.p.a., z tym że - w ocenie Kolegium - za podstawowy warunek uznać trzeba dochowanie terminu do złożenia stosownego wniosku. Przepisy ustawy COVID-19, nie określiły innego zdarzenia, od zaistnienia którego rozpoczyna swój bieg omawiany termin.
W związku z powyższym Kolegium wskazało, że gdyby nawet dać wiarę A. D., że choroba ustąpiła w dniu [...] listopada 2021 r., to dnia następnego, czyli 6 listopada, rozpoczął bieg kolejnego terminu - tym razem na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, którego skarżąca nie dotrzymała składając wniosek do SKO w drugim kwartale kolejnego roku kalendarzowego, czyli [...] maja 2022 r.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożyła A. D. podkreślając, iż nie zgadza się tym postanowieniem. Jednocześnie wskazała, iż jej syn zmarł na nowotwór [...].04.2020 r., a od ponad 27 miesięcy nikt nie chce jej wypłacić zasiłku pogrzebowego i rozpoznać jej wniosku. Powołała się ogólnie na swoją trudną sytuację materialną. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, gdyż powołując się na chorobę uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 t.j., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że akt ten został wydany z naruszeniem przepisów w stopniu uzasadniającym go uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...], w którym na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej k.p.a.), w związku z art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095, dalej ustawa COVID-19), odmówiono A. D. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy F. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pogrzebu.
Przechodząc do istoty sprawy należy wskazać, że zgodne z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Tak więc zainteresowany wnoszący prośbę o przywrócenie terminu powinien nie tylko uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ale jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin oraz zachować siedmiodniowy, nieprzywracalny już termin od ustania przyczyny uchybienia terminu do jej wniesienia. Bezspornie na mocy art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu uległ wydłużeniu do 30 dni.
Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 zzzzzn2 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju, - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W myśl natomiast art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19, w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Z brzmienia art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 wynika szczególny tryb przywrócenia terminów uregulowanych w tej ustawie. Jest on dodatkową ochroną prawną w przypadku ich niedochowania zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii (por. wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 659/21; WSA w Łodzi z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 715/21, WSA w Kielcach z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 366/21; WSA w Rzeszowie z dnia 5 października 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1032/21, publ. CBOSA). Stan epidemii w związku z zakażeniami tym wirusem został ogłoszony na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 20 marca 2020 r. (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia ona obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz.U. z 2020 r., poz. 340) natomiast został odwołany z dniem 16 maja 2022 r. na mocy Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Niewątpliwie zatem w sytuacji wydania przez SKO postanowienia z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania A. D., istniał obowiązek zawiadomienia strony i wyznaczenia przez organ administracji publicznej stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższej regulacji SKO nie uwzględniło, co skutkowało zakreśleniem biegu tego terminu i wskazaniem, że skarżącej do daty otrzymania uzasadnienia wyroku w sprawie sygn. II SA/Bk 84/22 biegł 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn2 ustawy o COVID-19 (wyrok WSA z dnia 31 marca 2022 r., CBOSA). Wyrok wraz z uzasadnieniem skarżąca otrzymała w dniu [...] maja 2022 r. zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożyła dnia [...] maja 2022 r.
Jak podkreśliło SKO w zaskarżonym postanowieniu, termin na złożenie wniosku został przez skarżącą zachowany, ale z drugiej strony Kolegium - mając na uwadze wykładnię art. 58 § 2 k.p.a. podniosło, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś skarżąca chorowała do [...] listopada 2021 r. ([...] listopada 2021 r. nadała na poczcie odwołanie), a zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, złożony [...] maja 2022 r. wraz z odwołaniem jest złożony po terminie 30 dniowym, określonym w regulacji szczególnej. W związku z powyższym Kolegium w zasadzie nie analizowało, czy skarżąca uprawdopodobniła, że niezachowanie terminu nie było przez nią zawinione.
Sąd nie podziela argumentacji organu odwoławczego w zakresie przekroczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, wynikającej z art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn2 ustawy o COVID-19 oraz art. 58 k.p.a.
Z przepisu art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad i przesłanek organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów materialnych prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o tryb z k.p.a. (takie rozumienie przyjęło również SKO). Do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu materialnego znajdą więc zastosowanie postanowienia art. 58 k.p.a., ale z modyfikacjami przepisu art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn2 ustawy zmieniającej jako lex specialis. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu materialnego odbywa się z zastosowaniem przesłanki określonej w art. 58 § 1 k.p.a., której art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie modyfikuje.
Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem brak zawinienia strony w uchybieniu terminu. Co do tej przesłanki, której spełnienie było zakwestionowane przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej, wskazać trzeba, że zgodnie z wolą ustawodawcy warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest zaś środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (zob. m. in. wyroki NSA: z dnia 9 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 354/02; z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1279/10; z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 313/15, dostępne w CBOSA). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest zatem jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12, dostępny jw.).
W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że odwołanie skarżąca wniosła w czasie trwania stanu epidemii ogłoszonego z powodu wirusa SARS-CoV-2, prowadzonego rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii. Jest też bezsporne, że wniosła go z 1-dniowym uchybieniem terminu i nie złożyła przy tym wniosku o jego przywrócenie. Dlatego termin ten podlegał instytucji przywrócenia terminu materialnego z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy COVID-19. Powyższej regulacji SKO nie uwzględniło, co skutkowało zakreśleniem biegu tego terminu dopiero w wyroku WSA z dnia 31 marca 2022 r. i wskazaniem, że skarżącej do daty otrzymania uzasadnienia wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Bk 84/22 biegnie 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (wyrok WSA z dnia 31 marca 2022 r., CBOSA)
W reakcji na doręczone skarżącej uzasadnienie wyroku w sprawie sygn. II SA/Bk 84/22 w dniu [...] maja 2022 r., był jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożony dnia [...] maja 2022 r. (k. 127-124 akt admin.).
Wbrew twierdzeniom organu II instancji nie można czynić skarżącej zarzutu nie spełnienia przez nią przesłanek przywrócenia terminu z art. 58 § 2 K.p.a, w zakresie przekroczenia terminu. Organ przekroczenie tego terminu wywiódł z wadliwej wykładni art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn2 ustawy COVID-19 w zestawieniu art. 58 § 2 k.p.a., nie uwzględniając specyficznego stanu faktycznego niniejszej sprawy. W konsekwencji wydał kontrolowane postanowienie odmawiające przywrócenia terminu z tej przyczyny, że skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania uprawdopodobnionych przyczyn jego uchybienia (czyli najpóźniej 30 dni, licząc od dnia [...] listopada 2021) i w tym terminie nie dopełniła też czynności, dla której był określony termin (czyli nie wniosła odwołania). W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy stanowi to o wadliwości wydanego w sprawie postanowienia.
Przepis art. 58 § 2 k.p.a. rzeczywiście formułuje dodatkowe, rygorystyczne przesłanki przywrócenia terminu: złożenie prośby o przywrócenie uchybionego terminu procesowego w odpowiednio krótkim czasie siedmiu dni liczonym "od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu" z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której określony był termin. Przesłanki te nie miały jednak w sprawie zastosowania, nawet z uwzględnieniem modyfikacji ww. terminu z 7 dni na dni 30, wynikającej z art. 15 ust. 3 zzzzzn2 ustawy COVID-19.
W kontrolowanej sprawie rozpoznawanie wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn2 ustawy COVID-19. Ponadto to Sąd, a nie organ odwoławczy zawiadomił skarżącą o możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie, wyznaczając jej 30 dni na złożenie tego wniosku. Datą od której należy liczyć termin 30 dni na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania jest dzień doręczenia skarżącej stosownego zawiadomienia, w tym wypadku uzasadnienia wyroku (a nie dzień ustania przyczyn uchybienia terminu). W kontrolowanej sprawie doręczenie uzasadnienia miało miejsce dopiero w dniu [...] maja 2022 r. Termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upływał zatem z końcem [...] czerwca 2022 r. i skarżąca zachowała wyznaczony jej przez Sąd termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (wniosek złożony 23 maja 2022 r.). Skarżąca nie miała zatem obowiązku złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni czy 30 dni od dnia ustania uprawdopodobnionych przyczyn jego uchybienia (licząc od [...] listopada 2021 r.) z jednoczesnym dopełnienia w tym terminie czynności, dla której był określony termin (wniesienia odwołania). Taki rozumienie tej regulacji zawsze powodowałoby z automatu przekroczenie tego terminu.
W niniejszej sprawie prawidłowo zidentyfikowaną przez organ przyczyną uchybienie terminu powinien bowiem być brak świadomości strony co do niedopuszczalności jej odwołania z [...] listopada 2021 r. Gdyby ponadto organ przyjął, że skarżąca dowiedziała się o niedopuszczalności odwołania w dniu 7 grudnia 2021 r. (data doręczenia postanowienia SKO stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania), to od tej daty można było liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Z uwagi jednak na brak prawidłowego pouczenia w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2021 r. o terminie 30 dniowym i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, termin ten nie rozpoczął swoje biegu i dopiero doręczenie uzasadnienia wyroku, rozpoczęło bieg tego terminu. Po wydaniu wyroku w dniu 31 marca 2022 r., podobnie jak po doręczeniu postanowienia SKO z dnia [...] grudnia 2021 r. (o ile zawierałoby prawidłowe pouczenie), Strona miała możliwość wniesienia od niego środka zaskarżenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Z uwagi na powyższe uznać należy, że skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu [...] maja 2022 r. nie przekroczyła terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a.
Drugą przesłanką wskazaną w przepisach regulujących instytucję przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej. Organ w tym zakresie nie przedstawił żadnej argumentacji, a zatem Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie co do zasady nie mógł dokonywać własnych ustaleń. Marginalnie jedynie należy podzielić stanowisko organu, że kwestia odbioru korespondencji przez domownika, nie może stanowić podstawy do przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Inaczej należy natomiast odnieść się do podnoszonej kwestii choroby, która zdaniem skarżącej uprawdopodabnia brak winy w przekroczenie terminu.
W niniejszej sprawie okoliczności wskazane przez skarżącą jako przeszkody w dochowaniu terminu upływającego w listopadzie 2020 r. mają charakter szczególny, albowiem opierają się nie tylko na stanie chorobowym, ale także na trwającym wówczas stanie epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2, który wywołał pandemię o skali światowej. Zdaniem Sądu, organ nie uwzględnił po pierwsze, że okoliczności podane we wniosku mają stanowić jedynie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, nie zaś go udowadniać, a po drugie pominął specyfikę stanu epidemii choroby wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Dla Sądu są znane komunikaty przekazywane zarówno przez przedstawicieli władz państwowych oraz ekspertów medycznych w mediach, w okresie w którym doszło do uchybienia terminu, kładące nacisk na daleko posunięta ostrożność w kontaktach z innymi zarówno na co dzień, jak i szczególnie już przy samym podejrzeniu u siebie. Do takiej ostrożności zobowiązuje odpowiedzialność społeczna. W dobie pandemii, która w tamtym okresie paraliżowała życie obywateli i działanie organów państwa, wyrażać się ona powinna w dbaniu nie tylko o bezpieczeństwo własne, ale także osób w otoczeniu, z którymi ma się kontakt osobisty lub przez przedmioty mogące przenosić wirusa, co mogło wyrażać się m.in. poprzez stosowanie samoizolacji również przy samym podejrzeniu bycia osobą zakażoną, do czasu zanegowania tych podejrzeń. Taka postawa była działaniem korzystnym społecznie, gdyż mogła przyczynić się do wygaszenia pandemii. Z uwagi na wysoką zakażalność już przy pojawieniu się podejrzenia o zakażeniu priorytetem (w tamtym okresie) było zagwarantowanie bezpieczeństwa własnego i innych poprzez samoizolację w celu ograniczenia transmisji wirusa. Do tego dochodził czynnik psychologiczny związany z obawą, że w danym przypadku przebieg choroby będzie miał gwałtowny i ostry przebieg, wymagający hospitalizacji. Wszystko to sprawiało, że w sytuacji podejrzenia bycia osobą zakażoną kwestie związane z codziennymi i służbowymi zobowiązaniami często ustępowały takim wartościom jak zdrowie i bezpieczeństwo (postanowienie NSA z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt I GZ 267/21 oraz wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 850/20; WSA w Warszawie z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 652/21, publ. CBOSA).
Mając to na uwadze, zdaniem Sądu, organ nie dokonał należytej oceny przedstawionych we wniosku okoliczności w kontekście braku winy strony w uchybieniu terminu. Organ skupił się przy tym na kwestii dowodzenia przekroczenia terminu, w sytuacji, gdy sam przeoczył prawidłowe pouczenie o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Tymczasem w kontrolowanej sprawie, w świetle przedstawionej argumentacji skarżącej, wymagane było wyłącznie uprawdopodobnienie przez nią samej choroby, gdyż już ta okoliczność stanowiła zagrożenie dla zdrowia samej strony, jak też innych osób. Konieczne było więc uwzględnienie szczególnych okoliczności, w jakich zaistniało podejrzenie choroby, tj. że było to w czasie pandemii.
Nieznajomość przepisów prawa sama w sobie nie może być uznana za wystarczającą przesłankę do przywrócenie terminu. Jednak w konkretnych okolicznościach, w połączeniu z działaniami lub zaniechaniami organu administracji publicznej może prowadzić do oceny, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W ocenie Sądu, niepoinformowanie strony skarżącej o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, w połączeniu z brakiem znajomości przepisów skutkowało tym, że skarżąca nie miała możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu na wcześniejszym etapie.
Zauważyć również należy, że w powyższej sytuacji odmowa przywrócenia terminu naruszała również art. 8 § 1 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Z przedstawionych wyżej względów należało uznać, że kontrolowane postanowienie narusza prawo, gdyż organy dokonały błędnej wykładni prawa i oceny, że został przekroczony termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Naruszyły art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn2 ustawy COVID-19 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a w zw. z art. 8 k.p.a. Doprowadziło to do nieuzasadnionej odmowy przywrócenia terminu. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ uwzględni powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia dotyczącego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji. Końcowo wskazać jeszcze należy, że w sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie, w trybie uproszczonym, została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie.