II SA/Bk 576/24

II SA/Bk 576/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-12-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /sprawozdawca/
Małgorzata Roleder /przewodniczący/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OSK 648/25 - Wyrok NSA z 2025-09-19
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 737
art. 68 ust. 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi S. B. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. D. na decyzję Podlaskiego Kuratora Oświaty w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2024 r. nr NP.5740.3.2024 w przedmiocie skreślenia z listy uczniów oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 sierpnia 2024 r. nr NP.5740.3.2024 Podlaski Kurator Oświaty w Białymstoku (dalej: "Kurator"), po rozpatrzeniu odwołania małoletniego S.B. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M.D. od decyzji Dyrektora Zespołu Szkół O. (dalej: "Dyrektor szkoły") z dnia 21 czerwca 2024 r. nr ZSOiT.4313.11.2023/2024 w sprawie skreślenia z listy uczniów S.B. ucznia klasy [...] Liceum [...], utrzymał w mocy ww. decyzję Dyrektora.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
Dyrektor szkoły pismem z dnia 7 maja 2024 r. na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. zawiadomił ucznia S.B. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy uczniów. Otrzymanie ww. zawiadomienia w dniu 16 maja 2024 r., dostarczonego przesyłką poleconą przez Pocztę Polską, potwierdził własnoręcznym podpisem przedstawiciel ustawowy małoletniego ucznia p. M.D. Samorząd uczniowski w dniu 10 maja 2024 r. pozytywnie zaopiniował skreślenie odwołującego się z listy uczniów. Następnie Rada Pedagogiczna [...] w dniu 4 czerwca 2024 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zaopiniowania wniosku o skreślenie z listy uczniów S.B. - ucznia klasy [...]Liceum [...]. W uchwale wskazano, iż uczeń nagminnie łamie statut szkoły i regulamin oraz przywołano pozytywną opinię samorządu uczniowskiego w stosunku do takiej decyzji.
Dyrektor szkoły pismem z dnia 7 czerwca 2024 r. zawiadomił odwołującego się o zebraniu niezbędnego materiału dowodowego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie skreślenia z listy uczniów i jednocześnie powiadomił o prawie do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Pismo wysłane poleconą przesyłką za pośrednictwem Poczty Polskiej odebrał w dniu 10 czerwca 2024 r. przedstawiciel ustawowy małoletniego ucznia p. M.D., potwierdzając to własnoręcznym podpisem.
W dniu 21 czerwca 2024 r. Dyrektor szkoły wydał decyzję nr ZSOiT.4313.11.2023/2024 o skreśleniu z listy uczniów. Decyzja została dostarczona S.B. przez Pocztę Polską przesyłką poleconą w dniu 2 lipca 2024 r., a jej odbiór adresat potwierdził własnoręcznym podpisem.
W uzasadnieniu decyzji o skreśleniu wskazano, że S.B. "nagminnie łamie postanowienia zawarte w statucie szkoły oraz lekceważy zarządzenia dyrektora szkoły zarówno niesystematycznym uczęszczaniem na lekcje bez usprawiedliwienia jak i niewłaściwym zachowaniem. Wychowawca klasy już 2 października 2023 r. musiał przeprowadzić rozmowę dyscyplinującą z S.B. z powodu niestosownego zachowania ucznia oraz licznych nieobecności. Wychowawca oraz pedagog szkolny wielokrotnie podejmował próby rozmowy z uczniem (również w obecności kuratora sądowego S. p. G.) oraz rodzicem na temat zachowania S., co również skrupulatnie jest odnotowane w dzienniku Librus, niestety wszystkie były bezskuteczne. W dniu 3 stycznia 2024 r. uczeń otrzymał pisemne upomnienie wychowawcy, w dniu 11 lutego 2024 r. uczeń został ukarany naganę wychowawcy klasy, a w dniu 23 kwietnia 2024 r. naganą Dyrektora Szkoły. Pomimo upomnień i kar odwołujący się nadal unikał zajęć lekcyjnych, a jego zachowanie nie uległo poprawie, o czym świadczą na bieżąco wstawiane uwagi nauczycieli w dzienniku Librus m.in. za palenie tytoniu na terenie szkoły, aroganckie zachowania wobec nauczycieli, wulgarne słownictwo i gesty". Powyższe skutkowało wydaniem przedmiotowej decyzji.
Pismem z dnia 16 lipca 2024 r. przedstawiciel ustawowy ucznia, za pośrednictwem dyrektora [...], wniósł do Podlaskiego Kuratora Oświaty odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu odwołania od decyzji skreślenia z listy uczniów wnosząca zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza zasadę prawdy obiektywnej oraz słuszny interes obywateli, ponieważ brak jest dowodów potwierdzających niewłaściwie zachowanie S.B., w szczególności brak jest dowodów świadczących o niestosownym zachowaniu ucznia, paleniu wyrobów tytoniowych, na terenie szkoły, używania wulgarnego słownictwa oraz gestów, które to naruszenie skutkowało błędnym przyjęciem, że zachowanie S.B. wypełnia przestanki uprawniające dyrektora szkoły do skreślenia S.B. listy uczniów; - art. 8 k.p.a. poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa wobec nierzetelnie przeprowadzonego postępowania dowodowego i wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o ten materiał; - art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu decyzji, gdyż Organ nie wydał skarżonej decyzji w oparciu o kompletny i prawidłowo zebrany materiał dowodowy; - art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez niewypełnienie kryterium prawidłowego uzasadnienia decyzji, brak uzasadnienia faktycznego opartego na dowodach, brak wskazania i uzasadnienia, faktów, które organ uznał za udowodnione i na jakiej podstawie.
Decyzją z dnia 21 sierpnia 2024 r. nr NP.5740.3.2024 Podlaski Kurator Oświaty w Białymstoku utrzymał w mocy ww. decyzję Dyrektora [...].
W wyniku analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, Kurator stwierdził, że postępowanie w sprawie skreślenia S. B. z listy uczniów klasy [...] Liceum [...] zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami k.p.a., zaś wydana decyzja administracyjna odpowiada wszystkim rygorom, w tym zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2024 r. poz. 737, dalej P.o.), została poprzedzona stosowną uchwałą rady pedagogicznej, opinią samorządu uczniowskiego oraz wydana w wyniku procedury określonej w Statucie. Wskazane w decyzji powody skreślenia skarżącego z listy uczniów szkoły zawierają się zaś w katalogu przypadków, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły, określonych w Statucie.
Podkreślono, że w stosunku do odwołującego się zastosowanie miał § 78 ust. 1 statutu szkoły, który stanowi, że uczeń może być skreślony z listy uczniów za rażące naruszenie obowiązków ucznia, a także w sytuacji, gdy poprzednio stosowane środki wychowawczo-dyscyplinujące nie przyniosły rezultatu. Zaś § 78 ust. 2 wskazywał konkretne sytuacje, które mogły skutkować powzięciem takiej decyzji. Przesłanki te mogły się ziścić rozdzielnie. I tak wśród konkretnych przypadków, które mogą skutkować skreśleniem z listy uczniów wskazuje się opuszczenie co najmniej 40 godzin lekcyjnych bez usprawiedliwienia (§ 78 ust. 2 pkt 2), co znajdował swoje odbicie w obowiązkach nałożonych na uczniów. Bowiem zgodnie z § 75 statutu szkoły uczeń ma obowiązek przestrzegać postanowień zawartych w statucie szkoły (pkt 1), systematycznie i punktualnie uczęszczać na zajęcia zgodnie z obowiązującym planem, a nieobecności usprawiedliwiać w terminie nie przekraczającym tygodnia od dnia powrotu do szkoły (pkt 4), usprawiedliwienia w określonym terminie i formie, nieobecności na zajęciach edukacyjnych (pkt 5), przestrzegać bezwzględnego zakazu palenia tytoniu, spożywania alkoholu, posiadania i używania narkotyków oraz innych środków odurzających (pkt 8).
Zdaniem organu II instancji, wbrew twierdzeniom przedstawionym w odwołaniu, materiał dowodowy został zebrany w tej sprawie w sposób bardzo szczegółowy i jego analiza wskazuje, iż odwołujący się od pierwszych miesięcy roku szkolnego 2023/2024 nie uczęszczał na lekcje, nie usprawiedliwiał swoich nieobecności. Już bowiem w dniu 2 października 2023 r. nauczyciel przeprowadził rozmowę z odwołującym się o problemach z jego obecnością na zajęciach - co jest odzwierciedlone w stosownym systemie. Trudności, jakie występowały u ucznia, były także przedmiotem rozmów wychowawczych wicedyrektora i wychowawcy z uczniem, z udziałem kuratora sądowego p. G. - wykonane działania miały odzwierciedlenie w stosownych wpisach poczynionych we właściwym systemie. Działania wychowawcze nie przynosiły pozytywnych rezultatów, gdyż liczba nieusprawiedliwionych nieobecności powiększała się. Jak wynika z materiału dowodowego (korespondencja e-mail) o zaistniałej sytuacji wychowawczyni informowała przedstawiciela ustawowego odwołującego się. Z wiadomości z dnia 16 maja 2024 r. wynika, iż rodzice S.B. byli informowani o proponowanej negatywnej ocenie z zachowania. W dniu 2 stycznia 2024 r. za pośrednictwem widomości e-mail wychowawczyni poinformowała rodziców o niepokojącym fakcie zwiększania się nieobecności S.B. w szkole, skutkującym koniecznością udzielenia mu pisemnego upomnienia wychowawcy - w tym dniu uczeń posiadał 28 godzin nieusprawiedliwionych (bez lekcji wychowania fizycznego). Ostatecznie w dniu 3 stycznia 2024 r. uczeń otrzymał pisemne upomnienie wychowawcy z uwagi na opuszczenie 41 godzin lekcyjnych w okresie wrzesień - grudzień 2023 r. W bardzo krótkim czasie, gdyż do dnia 27 lutego 2024 r. liczba nieusprawiedliwionych godzin wzrosła do 57 godzin. W tym dniu uczeń otrzymał surowszą karę - naganę wychowawcy. Z materiału dowodowego wynikało, iż zastosowane środki wychowawcze oraz środki dyscyplinujące nie przynosiły pożądanych rezultatów, gdyż znowu w krótkim czasie, tj. w dniu 23 kwietnia 2024 r. liczba nieusprawiedliwionych godzin wzrosła do 81. W tym dniu uczeń otrzymał karę w postaci nagany dyrektora. Podjęte działania nie wpłynęły na poprawę postępowania ucznia, gdyż - jak wynika z oświadczenia dyrektora szkoły - w roku szkolnym 2023/2024 uczeń opuścił 95 godzin lekcyjnych bez usprawiedliwienia, co miało ogromne znaczenie, gdy przywoła się w zapisy § 78 ust. 2 pkt 2 statutu szkoły stanowiące o dopuszczalności skreślenia z listy uczniów w przypadku nieobecności na 40 godzinach lekcyjnych bez usprawiedliwienia.
Zdaniem Kuratora, w takiej sytuacji nie budzi wątpliwości, iż odwołujący się naruszył zapisy § 75 pkt 4,5,1 statutu szkoły. Zaś z uwagi na liczbę godzin opuszczonych i nieusprawiedliwionych oraz to, że mimo zastosowanych środków liczba ta wciąż się zwiększała, zachowanie odwołującego się należało ocenić jako uporczywe oraz rażąco naganne. Także inny materiał dowodowy wskazywał, że odwołujący się wykazał daleko idące lekceważenie w stosunku do wiążących go zapisów statutu szkoły i ciążących na nim obowiązków uczniowskich, co już w szczególności potwierdza uwaga z dziennika z dnia 29 maja 2024 r., gdy odwołujący się znudzony zajęciami podjął próbę opuszczenia lekcji. Organ II instancji na podstawie uwag wpisanych w Librusie przedstawił kolejne naruszenia, wskazując że zachowania ucznia były niezgodne z § 75 pkt 1, 2,10,14 statutu szkoły. Ponadto Kurator podkreślił, że w materiale dowodowym znajdują się notatki urzędowe, które dokumentują także brak poczucia bezpieczeństwa u innych uczniów klasy [...], który wywołany został zachowaniem odwołującego się.
Końcowo organ podkreślił, że przesłanka określona w § 78 ust. 2 pkt 2 statutu szkoły stanowi samodzielną przesłankę skreślenia ucznia z listy uczniów i jej ziszczenie się pozwala na podjęcie stosownej decyzji. W przypadku odwołującego się liczba opuszczonych godzin była ponad dwa razy większa niż określona w Statucie - co stanowi o jego rażącym naruszeniu. Znaczącym jest także fakt, iż żadne zastosowane środki - tak wychowawcze w postaci rozmów, spotkań, wsparcia, jak i dyscyplinujące w postaci kar - nie przyniosły żadnej poprawy w tym zakresie. Również rodzice, którzy mieli wiedzę o zaistniałej sytuacji oraz byli angażowani w działania wychowawcze w stosunku do odwołującego się, nie byli w stanie odwrócić wyraźnej tendencji wzrostowej absencji ich dziecka w szkole. Ponadto do wskazanych trudności w funkcjonowaniu ucznia dochodziły inne nieprawidłowe zachowania, które wyrażały lekceważące podejście do statutu szkoły i nie ustępowały podjętych działań. Kompleksowa ocena postępowania ucznia prowadzi do wniosku, iż rażąco lekceważył on swoje obowiązki i nie prezentował chęci poprawy swego zachowania, także przy nasileniu i natężeniu podjętych działań ze strony osób uprawnionych. Ostatecznie jego zachowanie doprowadziło do kolizji z interesem ogólnym związanym z dobrem szkoły, dobrostanu procesu nauczania w klasie [...], jak i prawem innych uczniów i nauczycieli do respektowania ich godności oraz norm społecznych obowiązujących wszystkich uczestników procesu nauczania. Powyższe wskazuje, że organ I instancji, wbrew twierdzeniom odwołującego się, w sposób prawidłowy zebrał bogaty materiał dowodowy, którego dowodowa ocena prowadzi do wniosku, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do zachowań naruszających zapisy statutu szkoły i to w stopniu rażącym, wynikającym z problemów związanych z frekwencją w szkole - opuszczonych 95 godzin lekcyjnych nieusprawiedliwionych, niestosownego zachowania się - niezdyscyplinowania na zajęciach lekcyjnych, używania wulgaryzmów, palenia tytoniu na terenie szkoły, niestosownego zachowania w stosunku do innych osób.
Zdaniem organu II instancji nie budzi wątpliwości, że organ I instancji prawidłowo wskazał, jakich zachowań dopuścił się uczeń i ocenił je w kontekście obowiązujących norm statutowych, wydając decyzję w ramach uznania administracyjnego. Organ II instancji, rozpatrując sprawę wskutek odwołania od decyzji dyrektora szkoły, nie znalazł żadnych powodów, by nie podzielić ustaleń faktycznych i prawnych organu I instancji, co skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji.
Skargę na powyższą decyzję wniósł S.B. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego M.D. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 8 k.p.a. tj. naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, poprzez wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem najbardziej restrykcyjnego i godzącego w prawa ucznia rozwiązania, w sytuacji gdy skarżący został pozbawiony możliwości kontynuowania nauki mimo ciążącego na nim obowiązku nauki, o którym stanowi art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe;
2) art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ utrzymując w mocy skarżoną decyzję w przedmiocie skreślenia Skarżącego z listy uczniów Liceum [...] i poprzestanie na lakonicznych, niewystarczająco wyjaśnionych faktach powołanych przez organ I instancji tj. nieuwzględnienie dobra ucznia, który wskutek utrzymania w mocy ww. decyzji został pozbawiony możliwości kontynuowania nauki i tym samym realizacji obowiązku nauki o którym stanowi art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 Prawo oświatowe;
3) art. 77 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy i zaniedbanie obowiązku właściwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu faktu, że utrzymanie decyzji o skreśleniu skarżącego z listy uczniów jest dalece nieproporcjonalne do wagi stwierdzonych naruszeń tj. opuszczania lekcji bez usprawiedliwienia, rzekomego niestosownego zachowania skarżącego, rzekomego palenia wyrobów tytoniowych na terenie szkoły jak i rzekomego używania wulgarnych słów oraz gestów;
4) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o niekompletny materiał dowodowy z pominięciem analizy:
a) nieproporcjonalności jaka zachodzi między skreśleniem Skarżącego z listy uczniów Liceum [...], a wagą stwierdzonych naruszeń,
b) negatywnych skutków dla Skarżącego jako ucznia, które wynikają z wykonania utrzymanej w mocy decyzji organu I instancji,
c) faktu pozbawienia Skarżącego możliwości kontynuowania nauki mimo ciążącego na nim obowiązku nauki, o którym stanowi art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 Prawo oświatowe.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 Prawo oświatowe, poprzez utrzymanie w mocy decyzji w przedmiocie skreślenia z listy uczniów Skarżącego, wbrew temu, iż Skarżący jako osoba, która nie ukończyła osiemnastego roku życia, podlega obowiązkowi nauki.
Na tej podstawie wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu, przedstawiciel ustawowy skarżącego wskazał m.in. że na skutek wydania ww. decyzji skarżący został pozbawiany prawa do realizacji podstawowego obowiązku, jakim w przypadku skarżącego jest obowiązek nauki. Nie sposób więc uznać, że organy te działają w sposób zaufany i sprawiedliwy, skoro pozbawiają one skarżącego statusu ucznia bez wystarczającego wyjaśnienia, sprowadzającego się wyłącznie do wskazania naruszeń statutu szkoły. Wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja dalece ingerująca w podstawowy katalog praw i obowiązków skarżącego. W związku z tym, wydanie ww. rozstrzygnięć nie może odbywać się w oderwaniu od realizacji zasady prowadzenia postępowania w sposób sprawiedliwy. Świadczy o tym fakt nieuwzględnienia przez organy obu instancji szeregu okoliczności, m.in. kwestii związanej z nieproporcjonalnością orzeczonego skreślenia skarżącego z listy uczniów do wagi naruszeń statutu szkoły, jak i wagi interesu skarżącego. Brak jakiejkolwiek analizy w ww. zakresie i miarodajnego wyjaśnienia, skutkuje niepełnym stanem faktycznym sprawy.
Końcowo zaakcentowano, że skarżący nie ukończył osiemnastego roku życia i w dalszym ciągu podlega obowiązkowi nauki, o którym stanowi wyżej przywołany przepis. Tym samym, jest on osobą podlegającą bezwzględnemu obowiązkowi nauki i jednocześnie zgodnie z art. 70 Konstytucji RP ma konstytucyjne prawo do pobierania nauki. Dokonanie skreślenia skarżącego z listy uczniów Liceum [...] w istocie narusza zatem przepis nakładający na skarżącego zobowiązanie do pobierania nauki do osiemnastego roku życia. Organy dokonały w ten sposób dalece idącej i nieproporcjonalnej do charakteru naruszeń ingerencji w sferę podstawowych praw i obowiązków skarżącego wskutek czego Skarżący został pozbawiony statusu ucznia objętego jednocześnie obowiązkiem nauki, a to z całą pewnością nie powinno mieć miejsca w niniejszej sprawie.
Podkreślono, że odnotowania wymaga również fakt podjęcia działań przez Stowarzyszenie K. (KRS: [...]), którego nadrzędnym przedmiotem działalności jest ochrona praw uczniów oraz badanie naruszeń, których dopuszczają się organy działające w ramach szeroko pojętego systemu edukacji. Przedmiotowe Stowarzyszenie również stwierdziło szereg naruszeń w działaniu zarówno organu I instancji jak i organu II instancji, o czym niezwłocznie powiadomiło Ministra Edukacji Narodowej, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz organ II instancji, który wydał zaskarżoną decyzję.
W odpowiedzi na skargę Kurator wniósł o jej oddalenie, ustosunkował się do zarzutów skargi, wskazując m.in., że nie można zgodzić się ze skarżącym, że opuszczenie przez niego na dzień 23 kwietnia 2024 r. 81 godzin lekcyjnych bez usprawiedliwienia, w sytuacji gdy zgodnie z zapisem § 78 ust. 2 Statutu szkoły skreślenie z listy uczniów dopuszczalne jest przy opuszczeniu co najmniej 40 godzin lekcyjnych bez usprawiedliwienia, stanowi o małej wadze naruszenia przez skarżącego zapisów Statutu. Tym samym nie budzi wątpliwości, że decyzje organów I i II instancji zawierały wszechstronną analizę sprawy skarżącego dokonaną z zachowaniem wymogów procedury administracyjnej i ze wskazaniem na zindywidualizowane okoliczności dotyczące skarżącego. Organy wskazały jakie zachowania skarżącego, i to stanowiące szczególne lekceważenie w stosunku do statutu szkoły, legły u podstaw zapadnięcia decyzji o jego skreśleniu z listy uczniów. Zastosowany środek nie był zatem zbyt surowy. Co do zasady organ podzielił argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu 19 listopada 2024 r. swój udział w sprawie zgłosiło Stowarzyszenie K. w J., które postanowieniem WSA w Białymstoku z dnia 26 listopada 2024 r. zostało dopuszczone do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.
W piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2024 r. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji, z uwagi na naruszenie przepisów prawa administracyjnego, w tym zasad proceduralnych oraz materialnych, a także z uwagi na wątpliwą ocenę zebranego materiału dowodowego i naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz zasad proporcjonalności w zastosowaniu środka wychowawczego. W uzasadnieniu rozwinięto podniesione zarzuty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r. poz. 2492, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi nastąpić może również na drodze stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga co do zasady w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Natomiast według art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (P.o.) oraz postanowienia Statutu [...] (Statut).
Zgodnie z art. 68 ust. 2 P.o. dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. W myśl natomiast art. 68 ust. 3 P.o. przepis ust. 2 nie dotyczy ucznia objętego obowiązkiem szkolnym. W uzasadnionych przypadkach uczeń ten, na wniosek dyrektora szkoły, może zostać przeniesiony przez kuratora oświaty do innej szkoły. Ponadto z regulacji 78 ust. 1 Statutu, wynika, że uczeń może zostać skreślony z listy uczniów za rażące naruszenie obowiązków ucznia, a także w sytuacji, gdy poprzednio stosowanie środki wychowawczo – dyscyplinujące ucznia nie przyniosły rezultatów.
W art. 35 ust. 1 i 2 P.o. wskazuje się także, że nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18 roku życia. Obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18 roku życia.
W przedmiotowej sprawie Dyrektor [...]decyzją z dnia 21 czerwca 2024 r. skreślił z listy uczniów małoletniego S.B., ucznia klasy [...] Liceum [...].
Mając na uwadze przedstawione regulacje w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skargi najdalej idącego, a mianowicie naruszenia art. 35 ust. 1 P.o. poprzez skreślenie z listy uczniów skarżącego, wbrew temu, że skarżący jako osoba, która nie ukończyła osiemnastego roku życia, podlega obowiązkowi nauki.
Zdaniem Sądu, z przywołanych przepisów wynika, że skreślenie skarżącego z listy uczniów było – co do zasady – możliwe, bowiem nie był on już objęty obowiązkiem szkolnym, który trwa do ukończenia szkoły podstawowej (art. 68 ust.2 i 3 w zw. z art. 35 ust. 2 P.o.), a tylko wówczas nie jest możliwe skreślenie z listy uczniów i zastępczo można zastosować przeniesienie do innej szkoły. W pozostałych przypadkach, a zatem po zakończeniu szkoły podstawowej przez ucznia, art. 68 ust. 2 i 3 P.o. wprost dopuszcza możliwość skreślenia z listy uczniów, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
Regulacja zaś art. 35 ust. 1 P.o. wskazująca, że nauka jest obowiązkowa do 18 roku życia, przenosi na grunt ustawodawstwa zwykłego art. 70 ust. Konstytucji RP. W tym zakresie należy dokonać rozróżnienia pomiędzy funkcjonującym na mocy ustawy Prawo oświatowe obowiązkiem szkolnym a obowiązkiem nauki. W art. 70 ust. 1 Konstytucji RP wskazano, iż każdy ma prawo do nauki. Nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa, a sposób wykonywania obowiązku szkolnego określa ustawa. W art. 35 P.o. wskazano, że nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18. roku życia (ust. 1), a obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18. roku życia (ust. 2). Jak wynika z ww. przepisów, obowiązek szkolny jest częścią szeroko pojmowanego obowiązku nauki (por. M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 35). Obowiązek nauki może być realizowany nie tylko w formie kształcenia szkolnego. Obowiązek szkolny, rozumiany jako obowiązek zdobywania wiedzy i umiejętności w sposób zorganizowany, może być natomiast realizowany w formach szkolnych. Z powyższego rozróżnienia ww. obowiązków można wysnuć wniosek, iż generalny obowiązek nauki spoczywający na każdym do ukończenia 18. roku życia, trwa nieprzerwalnie do tego czasu. Nauka w tym znaczeniu polega na zdobywaniu wiedzy lecz niekoniecznie w formach instytucjonalnych (obowiązek nauki może być wykonywany np. w warunkach edukacji domowej). Obowiązek szkolny to natomiast wymóg zdobywania wiedzy i kwalifikacji, w sposób zorganizowany, zinstytucjonalizowany, który zakłada możliwość uzyskania przez osobę pewnego wykształcenia. Obowiązek szkolny wiąże się zatem nierozerwalnie z uczęszczaniem przez ucznia na zajęcia dydaktyczne organizowane przez zinstytucjonalizowane formy szkolnictwa.
W związku z powyższym – zdaniem Sądu – skarżący nie został pozbawiony możliwości kontynuowania nauki, mimo ciążącego na nim obowiązku, zaś nierealizowanie czy też nieprawidłowe realizowanie przez skarżącego obowiązku szkolnego, nierozerwalnie związanego z uczęszczaniem przez ucznia na zajęcia, skutkowało wydaniem przez dyrektora decyzji o skreśleniu z listy uczniów. Na marginesie przy tym należy wskazać, że wynikający z art. 35 P.o. obowiązek szkolny ma swoje przełożenie na kolejne regulacje, w tym art. 40 P.o., który wskazuje, jakie obowiązki obciążają rodziców dziecka podlegającemu obowiązkowi szkolnemu, w tym art. 40 ust. 1 pkt 2 P.o., który wskazuje na konieczność zapewnienia przez rodzica regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne. Obowiązki zatem określone w przepisach nie spoczywają tylko i wyłącznie na organach szkolnych, ale również i na rodzicach.
Przechodząc zatem do meritum sprawy wskazać należy w pierwszej kolejności, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku prawidłowo wdrożonego postępowania, a więc zainicjowanego na podstawie art. 78 ust. 1 Statutu, który wskazuje, że uczeń może zostać skreślony z listy uczniów za rażące naruszenie obowiązków ucznia, a także w sytuacji, gdy poprzednio stosowanie środki wychowawczo – dyscyplinujące ucznia nie przyniosły rezultatów. Skarżący – poprzez swego przedstawiciela ustawowego - został zawiadomiony pismem z dnia 7 maja 2024 r. ZSOiT.4323.11.2023/2024 o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy uczniów Liceum [...], a także został tam pouczony o obowiązku informowania organów o zmianach adresu w celu zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i skutkach prawnych. W dniu 4 czerwca 2024 roku Rada Pedagogiczna [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie skreślenia z listy uczniów S.B.. W § 1 tejże uchwały Rada Pedagogiczna pozytywnie zaopiniowała wniosek o skreślenie ucznia w związku z nagminnym łamaniem statutu szkoły i regulaminu. Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia, a jej wykonanie powierzono Dyrektorowi Szkoły. Nadto Samorząd Uczniowski pismem z dnia 10 maja 2024 roku przedstawił dyrektorowi Szkoły pozytywną opinię o skreśleniu z listy uczniów S.B. Dokument ten został podpisany przez przewodniczącą Samorządu Uczniowskiego oraz opatrzony podpisem opiekuna Samorządu Uczniowskiego.
Przedstawiciel ustawowy skarżącego nie podnosił w tym względzie żadnych zastrzeżeń, wskazując, na ogólne naruszenie przepisów postępowania, poprzez nie uwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz zastosowanie rozstrzygnięcia najbardziej restrykcyjnego i godzącego w prawa ucznia. Tym samym, nie zgadzał się on z wymierzoną skarżącemu karą, polegającą na skreśleniu z listy uczniów LO, wskazując, że brak było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji.
Natomiast dopuszczone do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Stowarzyszenie K. w J. (dalej Stowarzyszenie) w piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2024 r. wskazywało na poważne nieprawidłowości w zakresie sekwencji działań podejmowanych przez organ I instancji, bowiem formalnie postępowanie zostało wszczęte przez Dyrektora pismem z dnia 7 maja 2024 r., które doręczono rodzicom dopiero w dniu 16 maja 2024 r. (co rzeczywiście znajduje potwierdzenie w aktach). Tymczasem już 10 maja 2024 r. Samorząd Uczniowski wydał pozytywną opinię w przedmiocie skreślenia z listy uczniów, co zdaniem – Stowarzyszenia stanowi o naruszenie art. 7 k.p.a. czy też zasady czynnego udziału.
Sąd nie podziela jednak tego stanowiska, albowiem wprawdzie tok postępowania Dyrektora jest taki jak przedstawiony przez Stowarzyszenie, co nie oznacza, że doszło do naruszenia przepisów wskazanych wyżej. W ocenie Sądu, skarżący, w tym jego przedstawiciel ustawowy, nie tylko w toku postępowania tj. po jego wszczęciu, ale w toku całego roku szkolnego, mieli zapewniony czynny udział, albowiem zarówno treść informacji znajdujących się w Librusie (dzienniku elektronicznym), a także korespondencji przedstawiciela ustawowego (matki) ze szkołą, w sposób jednoznaczny potwierdzają, że na bieżącą była ona informowana o wszystkich zdarzeniach, w tym o udzielaniu kar (upomnienia czy nagany). Fakt uzyskania opinii samorządu uczniowskiego o skreśleniu z listy uczniów, jeszcze przed otrzymaniem zawiadomienia o wszczęciu tego postępowania, w żadnej sposób nie naruszył zasady czynnego udziału w sprawie, albowiem od daty wydania tej opinii do podjęcia uchwały przez Radę Pedagogiczną w dniu 4 czerwca 2024 r. w sprawie pozytywnego zaopiniowania skreślenia z listy uczniów, przedstawiciel ustawowy miał jeszcze ponad 2 tygodnie, aby ewentualnie kwestionować tą opinię samorządu uczniowskiego. Natomiast do wydania decyzji przez Dyrektora w dniu 21 czerwca 2024 r. minęły kolejne dwa tygodnie. W związku z powyższym strona niewątpliwie miała czas aby przedstawić swoje stanowisko w sprawie czego nie uczyniła, podobnie jak i po uzyskaniu przez ucznia kary upomnienia czy nagany, o czym jednak w dalszej części uzasadnienia. Chronologia działań organu zatem w żaden sposób nie podważa zasady zaufania do władzy publicznej, czy też bezstronności postępowania, albowiem wynika ona wprost, z treści art. 68 ust. 2 P.o. który wskazuje, że dyrektor szkoły może, w drodze decyzji skreślić ucznia z listy uczniów, na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego, co w sprawie zostało bezspornie dopełnione. Niezrozumiałe przy tym są zarzuty Stowarzyszenia, że również uchwała Rady Pedagogicznej wydana w przedmiotowej sprawie budzie szereg zastrzeżeń, bowiem powinna być wydana na podstawie pełnego zgromadzenia materiału dowodowego i po zasięgnięciu opinii, w tym po zapoznaniu się z argumentami ucznia i rodziców, w sytuacji kiedy po wszczęciu postępowania cały materiał dowodowy był kompletny. Organ po wszczęciu postępowania nie przeprowadzał żadnych nowych dowodów, poza tymi, które zostały zgromadzone w ciągu roku szkolnego. Takim nowym dowodem nie była też informacja Dyrektora z 6 sierpnia 2024 r. przesłana do organu II instancji w zakresie konkretnej ilości godzin nieusprawiedliwionych tj. 95 godzin, albowiem już z pisma z dnia 22 lipca 2024 r. przesłanego do Kuratorium Oświaty wraz z odwołaniem na taką liczbę wskazywano (różnica jednej godziny najprawdopodobniej dotyczy omyłki pisarskiej i nie ma wpływu na wynik sprawy). Nie można zatem przyjąć, że również organ II instancji dysponował jakimiś nowymi faktami, zaś brak uzasadnienia tych nowych ustaleń faktycznych w decyzji, wskazuje, że również Kurator dopuścił się naruszenia przepisów postępowania.
Podkreślić ponadto należy, że pismem z dnia 7 czerwca 2024 r. zawiadomiono skarżącego o tym, że w jego sprawie został zebrany materiał dowodowy, pouczono go o możliwości zapoznania się z nim i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Tym pismem skarżący został poinformowany o tym, że może na każdym etapie postępowania - przedłożyć wszelkie informacje, oświadczenia, dowody, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy oraz o możliwość zapoznania się z aktami sprawy, przy czym dokładnie wskazano, gdzie i w jakich godzinach jest to możliwe. Nie budzi więc wątpliwości, że organ I instancji zawiadomił stronę, o tym, że jest gotowy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W ten sposób organ I instancji umożliwił skarżącemu realizację jego prawa do czynnego udziału w postępowaniu i wypełnił dyspozycję art. 10 § 1 k.p.a. Na tym jednak etapie ani skarżący, ani jego przedstawiciel ustawowy nie przedłożyli żadnych swoich dowodów, czy też nie kwestionowali ilości godzin nieusprawiedliwionych, podnosząc jedynie, że stwierdzenia zawarte w decyzji dotyczą rzekomych naruszeń postanowień statutu.
Podkreślić należy, że skreślenie ucznia z listy uczniów stanowi najdotkliwszą z kar określonych w § 78 ust. 1 Statutu, obok mniej dolegliwych, a wskazanych w § 77 Statutu (upomnienia lub nagany wychowawcy, upomnienia lub nagany Dyrektora, czy też w przypadku rażącego naruszenia obowiązków ucznia – nagana Dyrektora, nakaz naprawienia szkody i zadośćuczynienia krzywdzie, przeniesienie do innej klasy, zakaz uczestnictwa w nadobowiązkowych atrakcyjnych zajęciach). Skreślenie z listy uczniów następuje za rażące naruszenie obowiązku ucznia, a także w sytuacji, gdy poprzednio stosowane środki wychowawczo – dyscyplinujące ucznia nie przyniosły rezultatu (§ 78 ust. 1 w zw. z § 77 Statutu). Okoliczności te niewątpliwie muszą być potwierdzone adnotacją w dzienniku elektronicznym, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Wedle § 78 ust. 1 Statutu, uczeń może zostać skreślony z listy uczniów za rażące naruszenie obowiązku ucznia, a także sytuacji, gdy poprzednio stosowane środki wychowawczo – dyscyplinujące ucznia nie przyniosły rezultatu. W § 78 ust. 2 Statutu wskazano ponadto, że skreślenie z listy uczniów może nastąpić w następujących przypadkach: dokonaniu kradzieży (w tym intelektualnej) (pkt 1); opuszczenia co najmniej 40 godzin lekcyjnych bez usprawiedliwienia (pkt 2); bójek i awantur na terenie szkoły (pkt 3); psychicznego i fizycznego znęcania się nad kolegami i koleżankami oraz pracownikami szkoły, naruszenie ich godności, uczuć religijnych i narodowych (pkt 4); niszczenia i dewastowania szkoły (pkt 5); spożywania alkoholu oraz przebywania w stanie nietrzeźwym na terenie szkoły (pkt 6); fałszowanie i posługiwanie się sfałszowanymi zwolnieniami lekarskimi lub innymi podrobionymi dokumentami (pkt 7); posiadania i rozprowadzania narkotyków i innych środków odurzających (pkt 8); ubliżania godności osobistej nauczyciela lub innego pracownika szkoły (pkt 9); wulgarne odnoszenie się do uczniów i pracowników szkoły (pkt 10); wyłudzanie, szantaż, przekupstwo (pkt 11); stwarzanie sytuacji zagrażających życiu lub zdrowiu uczniów i pracowników szkoły (pkt 12); zniesławienie szkoły (pkt 13).
Zarówno z art. 68 ust. 2 P.o., jak i z powyżej cytowanej regulacji statutowej wynika, że decyzja w przedmiocie skreślenia z listy uczniów jest decyzją uznaniową, tj. dopuszczającą wybór przez organ stosujący prawo, jednej z możliwych konsekwencji normy prawnej, jednakże przy określeniu kryteriów oceny, jakimi ma się kierować organ administracyjny przy wydawaniu decyzji. Innymi słowy uznanie administracyjne występuje w przypadkach, w których przepisy prawne stanowią, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygniecie, a jednocześnie nie formułują one nakazu lub zakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Uznanie organu nie może przy tym nosić cech dowolności, a decyzja rozstrzygająca sprawę powinna być wynikiem wszechstronnej oceny konkretnego przypadku, dokonanej na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego sprawy, przy uwzględnieniu zasad postępowania określonych w k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 810/81). Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji zmierza do ustalenia, czy prawidłowo przeprowadzono postępowanie administracyjne, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005, s. 502). Szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym ma jej uzasadnienie faktyczne i prawne, stanowiące niezbędny element składowy decyzji (art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.). Wedle art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.
W ocenie sądu, decydując o skreśleniu skarżącego z listy uczniów, organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Taki wniosek wypływa z analizy treści prawidłowo zredagowanego uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu II instancji, odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., nawiązującego do zgromadzonych w sprawie dowodów i jednoznacznie odzwierciedlającego stan faktyczny sprawy. Podkreślić przy tym należy, że decyzja organu I instancji jest w swej treści bardzo zwięzła, co nie oznacza, że nie spełnia minimalnych wymogów wynikających z treści art. 107 § 3 k.p.a. Wskazano w niej bowiem na podstawowe okoliczności, zaistniałe w sprawie niniejszej, a skutkujące skreśleniem z listy uczniów. Organ I instancji podkreślił, że uczeń "nagminnie łamie postanowienia zawarte w statucie szkoły oraz lekceważy zarządzenia Dyrektora Szkoły zarówno niesystematycznym uczęszczaniem na lekcje bez usprawiedliwienia, jak i niewłaściwym zachowaniem. Wychowawca klasy już w dniu 2 października 2023 r. musiał przeprowadzić rozmowę dyscyplinującą z Szymonem B. z powodu niestosownego zachowania ucznia oraz licznych nieobecności. Wychowawca oraz pedagog szkolny wielokrotnie podejmowali próby rozmowy z uczeniem (również w obecności kuratora sądowego S. p. G.) oraz rodzicem na temat zachowania skarżącego, co również skrupulatnie jest odnotowane w dzienniku Librus, niestety wszystkie były bezskuteczne. W dniu 3 stycznia 2024 r. uczeń otrzymał pisemne upomnienie wychowawcy, w dniu 27 lutego 2024 r. uczeń został ukarany naganą wychowawcy klasy, a w dniu 23 kwietnia 2024 r. naganą Dyrektora Szkoły. Pomimo upomnień i kar odwołujący się nadal unikał zajęć lekcyjnych, a jego zachowanie nie uległo poprawie, o czym świadczą na bieżąco wstawiane uwagi nauczycieli w dzienniku Librus m.in. za palenie tytoniu na terenie szkoły, aroganckie zachowania wobec nauczycieli, wulgarne słownictwo i gesty".
Wynika z niego, że do skreślenia skarżącego z listy uczniów doszło na skutek niestosownego zachowania ucznia oraz licznych nieobecności, powtarzających się także po stosowaniu środków dyscyplinujących w postaci upomnienia i kar nagany (§ 78 ust. 2 pkt 2 Statutu). W trakcie roku szkolnego dochodziło do niewywiązywania się przez skarżącego również z treści § 75 Statutu, określającego obowiązki uczniów, w tym jego: pkt 1 (przestrzegać postanowień zwartych w statucie szkoły), pkt 4 (systematycznie i punktualnie uczęszczać na zajęcia zgodnie z obowiązującym planem, a nieobecności usprawiedliwiać w terminie nie przekraczającym tygodnia od dnia powrotu), pkt 8 (przestrzegać bezwzględnego zakazu palenia tytoniu), pkt 14 (szanować godność własną nauczycieli, innych pracowników szkoły, koleżanek i kolegów) i pkt 15 (przestrzegać zakazu używania telefonu komórkowego na zajęciach edukacyjnych).
Z materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżący od pierwszych miesięcy roku szkolnego 2023/2024 nie uczęszczał na lekcje oraz nie usprawiedliwiał wszystkich swoich nieobecności. Już bowiem w dniu 2 października 2023 r. nauczyciel przeprowadził rozmowę z uczniem o problemach z jego obecnością na zajęciach - co zostało odzwierciedlone w Librusie, jak też i inne zdarzenia. Trudności, jakie występowały u ucznia, były także przedmiotem rozmów wychowawczych, wicedyrektora i wychowawcy z uczniem, z udziałem kuratora sądowego p. G. Działania wychowawcze nie przynosiły pozytywnych rezultatów, gdyż liczba nieusprawiedliwionych nieobecności powiększała się. Jak wynika z materiału dowodowego (korespondencja e-mail) o zaistniałej sytuacji wychowawczyni informowała przedstawiciela ustawowego ucznia. Z wiadomości z dnia 16 maja 2024 r. wynika, iż rodzice S.B. byli informowani o proponowanej negatywnej ocenie z zachowania i ocenie niedostatecznej z języka niemieckiego. W dniu 2 stycznia 2024 r. za pośrednictwem widomości e-mail wychowawczyni poinformowała rodziców o fakcie zwiększania się nieobecności S.B. w szkole, skutkującym koniecznością udzielenia mu pisemnego upomnienia wychowawcy - w tym dniu uczeń posiadał 28 godzin nieusprawiedliwionych (bez lekcji wychowania fizycznego), co należy podkreślić, mimo usprawiedliwiana części nieobecności przez matkę ucznia. Ostatecznie w dniu 3 stycznia 2024 r. uczeń otrzymał pisemne upomnienie wychowawcy z uwagi na opuszczenie 41 godzin lekcyjnych w okresie wrzesień - grudzień 2023 r. W bardzo krótkim czasie, gdyż do dnia 27 lutego 2024 r. liczba nieusprawiedliwionych godzin wzrosła do 57 godzin. W tym dniu uczeń otrzymał surowszą karę - naganę wychowawcy. Z materiału dowodowego wynika, iż zastosowane środki wychowawcze oraz środki dyscyplinujące nie przynosiły pożądanych rezultatów, gdyż znowu w krótkim czasie, tj. w dniu 23 kwietnia 2024 r. liczba nieusprawiedliwionych godzin wzrosła do 81. W tym dniu uczeń otrzymał karę w postaci nagany dyrektora. Podjęte działania nie wpłynęły na poprawę postępowania ucznia, gdyż - jak wynika z oświadczenia dyrektora szkoły - w roku szkolnym 2023/2024 uczeń opuścił 95 godzin lekcyjnych bez usprawiedliwienia, co ma ogromne znaczenie, gdy przywoła się w zapisy § 78 ust. 2 pkt 2 Statutu szkoły stanowiące o dopuszczalności skreślenia z listy uczniów w przypadku nieobecności na 40 godzinach lekcyjnych bez usprawiedliwienia.
W takiej sytuacji nie budzi wątpliwości, iż skarżący naruszył zapisy § 75 pkt 4,5,1 Statutu szkoły. Zaś z uwagi na liczbę godzin opuszczonych i nieusprawiedliwionych oraz to, że mimo zastosowanych środków liczba ta wciąż się zwiększała, zachowanie ucznia, zasadnie przez organy, zostało ocenione jako uporczywe oraz rażąco naganne.
Ponadto pozostałe sytuacje wymienione przez organ odwoławczy, a znajdujące potwierdzenie w dzienniku elektronicznym wskazują, że skarżący wykazał lekceważenie w stosunku do wiążących go zapisów statutu szkoły i ciążących na nim obowiązków uczniowskich, co zostało wyszczególnione w decyzji organu II instancji. Z wpisów w dzienniku elektronicznym wynika m.in., że uczeń wykazywał brak poszanowania zasad obowiązujących na lekcji - podnosił głos, pokazywał niecenzuralny gest (wpis z dziennika z dnia 29 maja 2024 r.), używał niecenzuralnych słów (wpis z dziennika z dnia 15 grudnia 2023 r.), używał telefonu w czasie rozmowy wychowawczej, położył się na ławce w czasie tej rozmowy (wpis z dnia 3 czerwca 2024 r.), odmawiał pracy na lekcji (wpis z dnia 15 grudnia 2023 r., 9 kwietnia 2024 r., 24 kwietnia 2024 r.), wykazywał brak szacunku w stosunku do nauczyciela (wpis z dnia 25 kwietnia 2024 r.), wykazywał zachowania agresywne, przemocowe - notatka z dnia 5 stycznia 2024 r. Powyższe zachowania nie były zgodne z § 75 pkt 1, 2,10,14 Statutu szkoły, które kolejno wiążą się z przestrzeganiem statutu, obowiązkiem postępowania w sposób godny i odpowiedzialny, zgodny z tradycyjnymi i niekontrowersyjnymi normami obyczajowymi, z szacunkiem do godności nauczycieli i innych osób.
W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wymieniono również (na podstawie analizy licznych uwag zamieszczonych w dzienniku elektronicznym) inne przykłady niewłaściwego zachowania skarżącego względem kolegów i nauczycieli, naruszającego postanowienia Statutu. Wynika z nich, że skarżący nie korzystał z zajęć edukacyjnych, nie uważał i rozmawiał w ich trakcie, korzystał z telefonu komórkowego, przychodził na zajęcia nieprzygotowany, przeszkadzał nauczycielom w prowadzeniu zajęć i nie reagował na ich polecenia.
Opisane wyżej zachowania skarżącego przełożyły się na uzyskanie przez niego rocznej nagannej oceny z zachowania. Ani uczeń, ani jego rodzice nie zgłosili w terminie, o którym mowa w § 79 ust. 2 i 4 Statutu, (odwołania) zastrzeżeń zarówno co do wymierzonych kar przez wychowawcę czy też Dyrektora, czy też w stosunku do stwierdzonej w karach ilości nieusprawiedliwionych godzin zajęć. Nie ma wątpliwości, że skarżący – będąc uczniem w niniejszej szkole tych nieobecności miał znacznie więcej, albowiem wynika to z treści korespondencji wychowawczyni z matką, która też część nieobecności syna usprawiedliwiała na bieżąco. Mimo powyższych okoliczności przedstawiciel ustawowy nie kwestionował wymierzonych kar, co za tym idzie należy uznać, że ilość godzin nieusprawiedliwionych jest zgodna ze stanem rzeczywistym. Organ II instancji podjął przy tym próbę ustalenia wszystkich godzin nieobecności ucznia, niemniej jednak z uwagi na konserwacje dziennika Librus nie było to możliwe. Ostatecznie uchybienie to, w ocenie Sądu, nie ma wpływu na wynik sprawy albowiem jak już wcześniej wskazano, znalazło to potwierdzenie w dzienniku Librus i wymierzonych tam karach.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że zasadnie organy przyjęły, iż przesłanka określona w § 78 ust. 2 pkt 2 Statutu stanowi samodzielną przesłankę skreślenia ucznia z listy uczniów w i jej ziszczenie się pozwala na podjęcie stosownej decyzji. W przypadku skarżącego się liczba opuszczonych godzin była ponad dwa razy większa niż określona w Statucie - co stanowi o jego rażącym naruszeniu. Znaczącym jest także fakt, iż żadne zastosowane środki - tak wychowawcze w postaci rozmów, spotkań, wsparcia, jak i dyscyplinujące w postaci kar - nie przyniosły
żadnej poprawy w tym zakresie. Również rodzice, którzy mieli wiedzę o zaistniałej sytuacji, nie byli w stanie odwrócić wyraźnej tendencji wzrostowej absencji ich dziecka w szkole. Podkreślić przy tym, że próby wyjaśnienia z rodzicem, zaistniałych w sprawie sytuacji z udziałem ucznia, kończyły się bezskutecznie, albowiem jak wynika z treści wiadomości między wychowawcą, a matką, do tych spotkań nie dochodziło (także na zebraniu nie było rodziców skarżącego). W tych okolicznościach twierdzenia przedstawiciela ustawowego o rzekomych naruszeniach zapisów statutu przez jej syna, czy też rzekomych godzinach nieusprawiedliwionych pozostają gołosłowne. Nie wystarczy bowiem wskazanie, że "syn przedstawił inną wersję", ale należało podjąć próbę wyjaśnienia, skonfrontowania tych sytuacji z innymi uczestnikami danego zdarzenia. Kompleksowa bowiem ocena postępowania ucznia prowadzi do wniosku, iż rażąco lekceważył on swoje obowiązki i nie prezentował chęci poprawy swego zachowania, także przy nasileniu i natężeniu podjętych działań ze strony osób uprawnionych. Ostatecznie jego zachowanie doprowadziło do kolizji z interesem ogólnym klasy [...], jak i prawem innych uczniów i nauczycieli do respektowania ich godności oraz norm społecznych obowiązujących wszystkich uczestników procesu nauczania.
W ocenie sądu materiał dowodowy sprawy, na podstawie którego można zrekonstruować całokształt zachowań skarżącego, uprawniał organ do wydania zaskarżonej decyzji. Materiał ten został prawidłowo oceniony i skorelowany z zapisami Statutu. Słusznie przy tym organ uznał, że skarżący notorycznie nie przestrzegał postanowień zawartych w Statucie (w tym opuszczania godzin lekcyjnych bez usprawiedliwienia). Za naruszenie obowiązków i zakazów określonych w Statutcie zastosowano względem skarżącego odpowiednią gradację wszystkich środków zaradczych oraz kar, jednakże nie przyniosły one żadnego rezultatu, albowiem ilość godzin nieusprawiedliwionych w dalszym ciągu się zwiększała. Reasumując sąd zauważa, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło wyczerpanie wszystkich środków wychowawczo – dyscyplinujących, o których mowa w § 78 ust. 1 Statutu. Ponadto kierowano do skarżącego ustne upomnienia i ostrzeżenia, wpisywano uwagi z zachowania do dziennika elektronicznego, które przełożyły się na naganną cenę roczną z zachowania. Co również istotne, ani skarżący, ani też jego rodzice nie odwoływali się od kar wymierzonych skarżącemu, ani też nie zgłosili w przewidzianym terminie zastrzeżeń co do proponowanej oceny rocznej z zachowania. Wielokrotnie prowadzono ze skarżącym i jego rodzicami rozmowy, w tym z udziałem pedagoga szkolnego, kuratora sądowego ucznia, informując o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu skarżącego w grupie szkolnej.
Wobec tego, że wszystkie opisane wyżej działania nie przyniosły rezultatu, w ocenie sądu organ był uprawniony do podjęcia decyzji o skreśleniu skarżącego z listy uczniów. Wbrew zarzutom skargi, materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania jest wyczerpujący i jednoznaczny oraz uprawnia do wywiedzenia z niego wniosków zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W zestawieniu z wyżej opisanym i jednoznacznym materiałem dowodowym, wskazującym na sposób zachowania skarżącego od początku roku szkolnego, organ był uprawniony do poczynienia wniosku, że należy wszcząć procedurę skreślenia go z listy uczniów (co wynika z akt sprawy).
Końcowo już sąd podkreśla, że organ wyczerpał katalog możliwych środków wychowawczo - dyscyplinujących, trzykrotnie zastosował względem skarżącego kary mniej uciążliwe, ponadto prowadził rozmowy ze skarżącym i jego rodzicami, a także zasięgał opinii psychologa, pedagoga szkolnego, jak również kuratora sądowego ucznia. Wszystkie te działania okazały się nieskuteczne, wobec czego trudno zgodzić się z twierdzeniami skargi, jakoby okoliczności sprawy nie wyjaśniono w stopniu dostatecznym, a zaskarżoną decyzję wydano bez podstawy i należytego uzasadnienia. Trudno przy tym stwierdzić, jakie okoliczności należałoby jeszcze wyjaśniać. Wobec zgromadzonego materiału dowodowego, a także wynikających z niego okoliczności, zrozumiałe jest również, że wydając zaskarżoną decyzję organ kierował się względami bezpieczeństwa pozostałych uczniów Liceum i koniecznością zapewnienia im należytych warunków do nauki, a przy tym też interesem społecznym jakim jest renoma placówki edukacyjnej.
Jakkolwiek sąd rozumie trudną sytuację w jakiej znalazł się skarżący i jego rodzice na skutek wykonania zaskarżonej decyzji, to w kontekście wyżej opisanego materiału dowodowego a przy tym mnogości zastosowanych względem skarżącego środków wychowawczo - dyscyplinujących, które finalnie okazały się nieskuteczne, trudno uznać, że wymierzona skarżącemu kara jest bezpodstawna, czy też nieadekwatna do opisanego stanu faktycznego.
W ocenie sądu, organ dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go za spójny, logiczny i wyczerpujący, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dlatego też sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ zasad ogólnych postępowania - art. 7, art. 8, art. 11, art. i 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Prawidłowość uzasadnienia zaskarżonej decyzji również nie budzi wątpliwości sądu - organ II instancji odniósł się bowiem merytorycznie do podniesionych w odwołaniu zarzutów, uznając je za niezasadne, a decyzję organu I instancji za prawidłową (co uzasadnił), a zatem obowiązany był na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. do utrzymania jej w mocy. Finalnie więc organ nie dopuścił się w kontrolowanym postępowaniu ani naruszenia procedury administracyjnej, ani też przekroczenia granic uznania administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji znajduje pełne oparcie w obszernym materiale dowodowym sprawy, a zastosowanie względem skarżącego najsurowszej z kar wymienionych w Statucie zostało poprzedzone wyczerpaniem wszystkich środków wychowawczo - dyscyplinujących oraz nastąpiło w wyniku prawidłowo wszczętej procedury, w której udział brali przedstawiciele ustawowi skarżącego.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.