II SA/BK 558/20

II SA/Bk 558/20 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2020-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 229/21 - Wyrok NSA z 2024-09-11
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2332
art. 12a ust. 3, art. 22 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2020 r. sprawy ze skargi U. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2020 r. znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. (dalej: Naczelnik) z [...] grudnia 2019 r. znak [...], którą nałożono na UAB J. w S. karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za nieprzedstawienie na wezwanie organu środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT nr [...] w Oddziale Celnym w S. Podstawą prawną decyzji są przepisy art. 12a ust. 3, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 2332 ze zm.), dalej: ustawa o SENT.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 15 lutego 2019 r., po zakończeniu rejestracji zgłoszenia do systemu monitorowania przewozów drogowych, wraz z przekazaniem numeru referencyjnego zgłoszenia SENT nr [...] Naczelnik wezwał zgłaszającego przewoźnika UAB J. w S. (dalej Spółka, skarżąca) do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w Oddziale Celnym w S, ul. R. [...] celem przeprowadzenia kontroli. Przewoźnik nie stawił się do kontroli we wskazanym miejscu. Ustalono na podstawie danych geolokalizacyjnych, że pojazd wraz z towarem objętym zgłoszeniem wyjechał z terytorium Polski 16 lutego 2019 r. o godz. 20:24 w miejscowości B.
Następnie organ prowadził korespondencję z przewoźnikiem, w tym w piśmie z 9 maja 2019 r. poinformował o prowadzonej kontroli, a w piśmie z 22 maja 2019 r. wezwał przewoźnika do wyjaśnienia przyczyn niezgłoszenia się do kontroli zgodnie z otrzymanym wezwaniem oraz do przedstawienia dokumentów przewozowych (CMR, packing list, certyfikatów jakości towaru, danych dotyczących składu chemicznego towaru, k. 7, 18 akt adm.).
W odpowiedzi na wezwanie, drogą mailową 22 maja 2019 r. organ otrzymał scany CMR, packing list, faktury oraz informację o składzie chemicznym przewożonego w dniu kontroli towaru (k. 19-27).
W tych okolicznościach 31 maja 2019 r. organ sporządził protokół z kontroli opisujący nieprawidłowości, który doręczono przewoźnikowi 10 czerwca 2019 r.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. Naczelnik wszczął postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej na podstawie ustawy o SENT oraz dopuścił dowód z protokołu kontroli. W postanowieniu zamieszczono pouczenie o przysługujących stronie uprawnieniach, w tym o możliwości przedstawienia wyłączających odpowiedzialność okoliczności stanowiących ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. W piśmie z 13 sierpnia 2019 r. Naczelnik wezwał również stronę do wyjaśnienia, co było powodem niedostarczenia środka transportu wraz z towarem do miejsca wskazanego w wezwaniu zamieszczonym w zgłoszeniu SENT. Korespondencję doręczono stronie 20 sierpnia 2019 r.
W trakcie postępowania prowadzona była korespondencja między przewoźnikiem (ustanowionym w jego imieniu profesjonalnym pełnomocnikiem) a organem, w tym: Spółka argumentowała, że nie dokonywała zgłoszenia i nie miała wiedzy o obowiązku stawienia się do kontroli, a brak zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu kontroli wynika wyłącznie z jego niezrozumienia, bowiem sporządzony był w języku polskim (pismo z 23 września 2019 r.); organ wezwał Spółkę do wyjaśnienia czy dokonuje przewozów na terenie Polski towarów podlegających ustawie o SENT, kto jest odpowiedzialny za dokonywanie zgłoszeń tych przewozów (ewentualnie przesłanie umowy pełnomocnictwa, jeśli wykonuje tę czynność pełnomocnik), wskazanie adresu mailowego do kontaktu z przewoźnikiem oraz do rejestracji na platformie zgłoszeń PUESC, udzielenia odpowiedzi na pytanie czy Spółce znana jest V. R. a jeśli tak – wezwał do przekazania informacji dotyczących współpracy z nią, a także wskazania zindywidualizowanych okoliczności świadczących o istnieniu ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego mogących stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary (pisma z 14 października 2019 r.); pełnomocnik Spółki poinformował, że Spółka nie dokonywała zgłoszenia o nr SENT [...] oraz nie miała wiedzy o obowiązku stawienia się do kontroli (pismo z 15 listopad 2019 r.). Również w trakcie postępowania Naczelnik z urzędu uzyskał z Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze Referatu Usług Komunikacji Elektronicznej oraz Usług Elektronicznego Monitorowania Przewozu Towarów informację o osobach dokonujących zgłoszeń SENT na firmę przewoźnika UAB J. oraz dokonał wydruków dwóch zgłoszeń SENT (z 29 maja 2019 r. i 6 września 2019 r.).
Decyzją z [...] grudnia 2019 r. Naczelnik wymierzył sporną karę pieniężną wyjaśniając, że kierował się przepisami prawa "obowiązującymi w dniu kontroli", o ile znowelizowana z dniem 1 września 2019 r. ustawa o SENT nie stanowi inaczej. Wskazał zasady stosowania ustawy o SENT, w tym dopuszczalność zastosowania w sprawie tej ustawy w wyniku wskazania w zgłoszeniu towaru podlegającego rejestracji (pozycja CN 2710 w ilości 816 l i CN 3403 w ilości 5039 l) oraz regulację art. 12a ust. 1 i 3 zobowiązującą przewoźnika do stawienia się do kontroli w miejscu wyznaczonym przez organ, jeśli takie wezwanie zostanie wystosowane na skutek analizy danych z rejestru z wynikiem wskazującym na zwiększone ryzyko towarzyszące przewozowi. Jak wskazał Naczelnik, w przedmiotowej sprawie ukarana Spółka była przewoźnikiem, za którego zgłoszenia w systemie monitorowania drogowego V. R. dokonała 15 lutego 2019 r. Zgłoszenie otrzymało numer referencyjny SENT[...]. Wraz z tym numerem do przewoźnika przekazano wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym miejscu celem przeprowadzenia kontroli, pouczając o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru oraz pouczając o karach administracyjnych za niewykonanie obowiązku stawiennictwa. Przewoźnik nie zgłosił się w wyznaczonym miejscu, co spowodowało przeprowadzenie kontroli, w trakcie której Spółka nadesłała dokumenty przewozowe.
Organ pierwszej instancji nie dał wiary wyjaśnieniom Spółki, jakoby nie miała wiedzy o zgłoszeniu. Przeczy temu treść listu przewozowego CMR, w którym zawarto dane o okolicznościach przewozu identyczne jak w zgłoszeniu z 15 lutego 2019 r., w szczególności co do przewoźnika (ukaranej Spółki) oraz odbiorcy towaru, który – jak wynika z nadesłanych dokumentów – 18 lutego 2019 r. pokwitował ten odbiór. Według danych z systemu sczytywania numerów rejestracyjnych pojazdów (ANPRS) ustalono, że pojazd objęty zgłoszeniem przekroczył granicę z L. w B. 16 lutego 2019 r. o godz. 20:24. Ustalono również, że na ukaraną dokonywano innych zgłoszeń SENT300, w tym wśród osób rejestrujących w imieniu tej firmy była V. R.
Zdaniem Naczelnika, obowiązkiem przewoźnika jest zapoznanie się z przepisami, jak również zadbanie o znajomość tych przepisów przez osoby (pracowników) dokonujące zgłoszeń, za których działania przewoźnik ponosi odpowiedzialność. Brak zgłoszenia się do kontroli skutkuje wymierzeniem kary w ustawowej wysokości.
Organ pierwszej instancji nie stwierdził wystąpienia okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary, tj. ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego. Wyjaśnił, że "ważny interes przewoźnika" uwzględnia się w ramach uznania administracyjnego oraz chodzi o interes wynikający ze zobiektywizowanych kryteriów, ustalanych każdorazowo dla indywidualnej sprawy, uzasadnionych wyjątkowymi okolicznościami, w tym np. ekonomiczną sytuacją przewoźnika, które uniemożliwiają wywiązanie się z ciążących względem Państwa obowiązków i które w żaden sposób nie mogą zostać zmienione bez doraźnej pomocy ze strony organów państwa. Chodzi o sytuacje, gdy ukaranie mogłoby zachwiać podstawami egzystencji strony lub jego rodziny, uniemożliwiłoby prowadzenie dalszej działalności gospodarczej lub ewentualnie zastopowało rozwój firmy. Zdaniem Naczelnika, ukarany nie wskazał takich okoliczności, zaś organ z urzędu ich nie stwierdził analizując dane uzyskane w internecie odnośnie Spółki (jak wskazał, wynika z nich że firma jest w dobrej kondycji finansowej, została założona w 1991 r., zatrudnia 65 osób, jest jedną z największych firm zajmujących się przetwórstwem drewna w regionie T. oraz świadczy usługi transportowe, jej roczny obrót wynosi około 4,5 mln Lt i utrzymuje się na tym samym poziomie od 2014 r.; nadto firma posiada 22 samochody, z których 11 jest jej własnością).
Organ pierwszej instancji nie stwierdził również wystąpienia "interesu publicznego", który – jak wskazał - należy rozumieć jako wartości wspólne dla całego społeczeństwa, a także zaufanie obywateli do organów państwa, czy wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem uiszczenia kary będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy dla zubożonego nią przewoźnika. Wyjaśnił, że w interesie publicznym jest, aby uczestnicy systemu monitorowania przewozów wywiązywali się z obowiązków nałożonych przepisami prawa. W ocenie Naczelnika, kary wymierzane na podstawie ustawy o SENT mają charakter prewencyjny, mają chronić legalny handel towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Uniemożliwienie organom kontroli przewozu towarów wrażliwych wypacza sens ustawy. Organ podkreślił wyjątkowość instytucji odstąpienia od ukarania. Skonkludował, że wiedza związana z obowiązkiem przedstawienia środka transportu wraz z towarem jest powszechnie dostępna np. na stronie internetowej puesc.gov.pl, a sytuacja związana z koniecznością stawienia się na wezwanie nie jest sytuacją nadzwyczajną. Także organ wskazał, że od momentu zgłoszenia do momentu opuszczenia przez pojazd terytorium Polski minęły ponad 24h, zatem przewoźnik miał wystarczająco dużo czasu na zweryfikowanie zgłoszenia, analizę wezwania i stawiennictwo. Dodał, że nałożenie kary pieniężnej jest wynikiem działań przewoźnika, których konsekwencje mógł przewidzieć dochowując staranności wymaganej przy prowadzeniu działalności gospodarczej związanej z transportem określonych grup towarów.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła ukarana strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Odwołanie uzupełniono w piśmie z 21 stycznia 2020 r. i z 6 marca 2020 r. Zarzuciła naruszenie art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 187 § 1 i 2, art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.) i wydanie decyzji, "której strona nie jest adresatem", bowiem nie była przewoźnikiem ładunku zgłoszonego do systemu SENT, co organ błędnie ustalił na podstawie zgłoszenia pochodzącego od innego podmiotu prawnego (UAB R.) i w oparciu o treść listu przewozowego, któremu strona zaprzeczyła. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z korespondencji mailowej z 12 lutego 2019 r., z której – w jego ocenie - wynika, że przewóz był zlecony firmie R. UAB L., a także maila z 24 maja 2019 r. na okoliczność, że mail ten pochodzi od UAB R. i tym samym nie może być traktowany jako pochodzący od ukaranej strony. Pełnomocnik wskazał, że to organ był zobowiązany do przeprowadzenia dowodu na okoliczność wykonania przewozu przez UAB J., a takim dowodem nie może być list przewozowy, gdyż strona mu zaprzeczyła oraz dokument ten pochodzi od firmy R. Zaznaczył, że faktury zawarte w liście przewozowym nie współgrają z numeracją z fakturami przedstawionymi organowi do tego przewozu. Załączył wydruk wskazanych w odwołaniu maili. Na wypadek uznania przez organ, że UAB J. była przewoźnikiem, sformułował zarzut braku umocowania V. R. do działania w imieniu Spółki, w tym odbierania jakichkolwiek oświadczeń.
Ponowne uzupełnienie odwołania nastąpiło w piśmie z 18 czerwca 2020 r., do którego załączono wyjaśnienie V. R.
Zaskarżoną decyzją DIAS utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał jego oceny prawnej identycznie jak organ pierwszej instancji. Zrekapitulował zasady funkcjonowania systemu monitorowania drogowego przewozu towarów obowiązujące w dniu wezwania przewoźnika do przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli (art. 3 ust. 1, 2 i 4 pkt 2 lit. "b" i "d", art. 4 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1 ustawy o SENT), obowiązki rejestracyjne przewoźnika oraz obowiązki wynikające z art. 12a ust. 1 i 3 ustawy związane z przedstawieniem środka transportu wraz z towarem na wezwanie organu. Wyjaśnił, że na wystosowane 15 lutego 2019 r. wezwanie przewoźnik się nie stawił, 16 lutego 2019 r. przekroczył granicę Polski z L., a w nadesłanych wyjaśnieniach przesłał dokumenty związane z przewozem. DIAS ustalił, że zgłoszenia dokonała V. R., która dokonywała również innych zgłoszeń do systemu SENT w imieniu przewoźnika. Także ustalono, że na dwa inne wezwania zamieszczone w systemie SENT Spółka przedstawiła środek transportu do kontroli.
Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności sprawy uzasadniały ukaranie zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT. Odnośnie zarzutów odwołania DIAS wskazał, że dowodem w oparciu o który uznano Spółkę jako przewoźnika jest list przewozowy CMR. Nadto, analiza innych dowodów wskazuje, że praktyką stosowaną w firmie było dokonywanie zgłoszeń przez różne osoby, w tym V. R. dokonywała takich zgłoszeń trzykrotnie, tj. 15 lutego 2019 r., 29 maja 2019 r. oraz 6 września 2019 r. Na wezwania sformułowane w zgłoszeniach z maja i września 2019 r. Spółka przedstawiała środek transportu do kontroli. We wrześniu przewóz był dokonywany środkiem transportu identycznym jak w lutym 2019 r. Nie ma podstaw do twierdzenia, że osoba dokonująca zgłoszeń w imieniu Spółki nie posiadała umocowania do dokonywania tej czynności oraz odebrania wezwania do kontroli. Zdaniem DIAS, dokumenty załączone do odwołania nie potwierdzają, że UAB R. była przewoźnikiem. Organ nie stwierdził konieczności uzupełniania postępowania dowodowego, bowiem ocenił zebrane dowody jako wystarczające do przypisania Spółce deliktu administracyjnego.
DIAS wywiódł, że w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego. Wyjaśnił, że w trakcie postępowania strona nie złożyła wniosku o odstąpienie od ukarania, w tym nie przedstawiła – mimo wezwania – żadnych dokumentów i okoliczności przemawiających za tym odstąpieniem.
Skargę do sądu administracyjnego złożyła ukarana Spółka, która zarzuciła zaskarżonej decyzji:
- naruszenie art. 121 § 1 i 2 , art. 122, art. 187 § 1 i 2, art. 191, art. 210 § 4 O.p. w związku z art. 12a ust. 1 ustawy o SENT, przez wadliwe ustalenie że V. R. posiadała umocowanie do przyjęcia w imieniu Spółki oświadczenia o nałożeniu obowiązku poddania się kontroli;
- art. 24 ust. 3 ustawy o SENT przez ograniczenie się wyłącznie do badania sytuacji finansowej przewoźnika i pominięcie okoliczności mających wpływ na powstanie zagrożenia interesu Skarbu Państwa przez wprowadzenie towarów akcyzowych do polskiego obrotu gospodarczego z pominięciem obowiązków podatkowych, co stanowiło także naruszenie art. 122, art. 124, art. 187 §1 O.p.
Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. oświadczenia V. R. jako pracownika UAB R., na okoliczność braku umocowania w lutym 2019 r. do działania w imieniu UAB J. do przyjęcia obowiązku poddania się kontroli w ramach procedury objętej zgłoszeniem SENT.
Skarżąca, podtrzymując stanowisko prezentowane w postępowaniu administracyjnym, wskazała że nawet w razie uznania za udowodnione wykonanie tego przewozu przez nią jako stronę, nie doszło do zawiązania stosunku prawnego pomiędzy organem a stroną, którego treścią było nałożenie obowiązku poddania się kontroli. Osobą, która dokonywała zgłoszenia przewozu w tym przypadku była pracownica innej firmy a nie strony skarżącej, która nie upoważniała jej również do odbierania oświadczeń administracyjnych od organów administracji państwowej. Argumentowała, że zgłaszający zaznaczając kwadrat w poz. 12 zgłoszenia SENT oświadcza, że jest upoważniony do złożenia zgłoszenia, jednak w dokumencie tym brak jest oświadczenia o zdolności zgłaszającego do odebrania jakichkolwiek oświadczeń od organów, w szczególności o nałożeniu obowiązku administracyjnoprawnego. Tym samym nie doszło do skutecznego nałożenia obowiązku poddania się kontroli. Warunkiem bowiem zawiązania się jakiegokolwiek stosunku administracyjnego jest świadomość adresata tego obowiązku, której w sprawie brak. System informatyczny, za pośrednictwem którego dokonuje się zgłoszeń, nie uprzedza o konieczności legitymowania się upoważnieniem do odebrania wezwania do stawiennictwa oraz że dokonanie zgłoszenia jest równoznaczne z takim upoważnieniem. Z przepisu art. 12a ust.1 ustawy o SENT wynika, że wezwanie do stawienia się na kontrolę otrzymuje przewoźnik, tzn. musi on być zaznajomiony z tym obowiązkiem. Co więcej, z art. 12a ust. 2 ustawy wynika, że podmiot wysyłający lub podmiot odbierający są zobowiązani do przekazania treści wezwania przewoźnikowi. Ustawowo są zatem upoważnieni do odebrania tego wezwania i ewentualnie odpowiadają za szkodę. Brak jednak takiego upoważnienia dla pracownika przewoźnika, lub osoby dokonującej za niego zgłoszenia, w sytuacji gdy obowiązek zgłoszenia występuje po stronie przewoźnika. Luka ta nie może być wypełniona per analogiam, w sytuacji gdy sprawa dotyczy powstania obowiązku administracyjnego. Osoba dokonująca zgłoszenia nie mogła się spodziewać, że może z jej udziałem zawiązać się jakiś inny stosunek prawny, poza dokonywanym przez nią zgłoszeniem. Brak stosownych przepisów istnienie takiego ustawowego umocowania wyklucza. Nadto, po wyświetleniu się komunikatu o kontroli nie wymaga się od użytkownika systemu potwierdzenia odebrania tego oświadczenia, co mogłoby być traktowane jako czynność obejmująca potwierdzenie posiadania umocowania. Dlatego, zdaniem skarżącej, przepisy ustawy o SENT nie stwarzają domniemania, że osoba zgłaszająca posiada równocześnie upoważnienie do przyjmowania oświadczeń pochodzących ze strony organu. Ta sytuacja powinna być rozpatrywana w kontekście okoliczności uzasadniających odstąpienie od ukarania. Nie jest bowiem możliwe przyjęcie, że wielotysięczne kary mogą być nałożone na przedsiębiorcę nawet jeśli ten nie ma świadomości o nałożonych obowiązkach. Zapatrywanie przeciwne odwołuje się do koncepcji odpowiedzialności absolutnej, której z ustawy o SENT nie można wywieść. Skarżąca wywiodła, że konieczność istnienia świadomości obowiązki wyraźnie wynika z redakcji art. 10 ust.1 i ust. 4 ustawy o SENT. W ocenie Spółki, powyższej konkluzji nie zmienia dokonanie zgłoszenia w analogicznych sprawach w maju i wrześniu 2019 r., bowiem odnośnie tych przypadków również nie zbadano istnienia umocowania u osoby odbierającej oświadczenie o kontroli, a ponadto dotyczą wypadków mających miejsce po czynnościach związanych ze spornym zgłoszeniem. W kontekście interesu publicznego skarżąca wskazała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GSK 1696/18. W jej ocenie organ, rozpatrując możliwość odstąpienia od kary, ograniczył się do kontroli sytuacji ekonomicznej strony, podczas gdy nie jest to jedyne kryterium, które powinno być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy. Spółka powołała konstytucyjną zasadę proporcjonalności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wskazał, że kara pieniężna nie została nałożona za brak pełnomocnictwa udzielonego osobie zgłaszającej, ale za niestawienie się do kontroli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Sporna kara pieniężna została nałożona na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm., dalej: ustawa o SENT). Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję, miał na uwadze, że w dacie wezwania do stawienia się do kontroli, brzmienie przepisów ustawy wynikało z Dz. U. z 2018 r., poz. 2332, a dopiero później zostało zmienione, z tym że zakres zmiany nie dotyczył okoliczności istotnych w sprawie niniejszej.
W stanie faktycznym sprawy bezspornie miała zastosowanie ustawa o SENT. Już ze zgłoszenia wynikało, że chodzi o towary podlegające monitorowaniu ze względu na klasyfikację i wagę (towar o kodzie CN 3403 i masie brutto 5039 kg oraz towar o kodzie 2710 i masie brutto 816 kg). Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i "f" oraz ust. 4 pkt 2 lit. "b" i "d" ustawy o SENT, systemowi monitorowania przewozu podlega przewóz towarów objętych pozycjami: CN 2710 w opakowaniach jednostkowych większych niż 11 litrów oraz CN 3403 w opakowaniach jednostkowych większych niż 16 litrów, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów. Pojemność opakowań jednostkowych towaru ustalono na podstawie dokumentacji nadesłanej przez skarżącą na wezwanie mailowe organu z 22 maja 2019 r. (k. 21 i 22 verte akt adm.). Treść tych dokumentów potwierdza podleganie przewozu ustawie o SENT, czego skarżąca nie kwestionowała.
Bez naruszenia prawa ocenił organ wystąpienie przesłanek ukarania.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Stosownie do treści art. 12a ust. 1 ustawy o SENT, jeśli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Stosownie do treści art. 12a ust. 3, w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli.
W sprawie niniejszej organy wykazały, w ocenie sądu, że skarżąca Spółka była przewoźnikiem zobowiązanym do dokonania zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego dla przewozu oraz do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym miejscu. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o SENT, przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów. Bezspornie Spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozu towarów. Została wskazana w zgłoszeniu jako przewoźnik, a treść zgłoszenia (nie tylko w zakresie wskazania Spółki jako przewoźnika, ale również w zakresie pozostałych danych: nadawcy, odbiorcy, rodzaju zamówienia, numerów rejestracyjnych zespołu pojazdów itd.) koresponduje z treścią listu przewozowego CMR nr [...] (k. 20 akt adm.). W trakcie czynności kontrolnych (korespondencyjnych) prowadzonych w maju 2019 r., organ pierwszej instancji wskazywał wyraźnie, że chodzi o niezgłoszenie się przewoźnika do kontroli, podawał numer zgłoszenia, jakimi pojazdami przewóz był wykonywany (numery rejestracyjne) oraz o jaką datę przewozu chodzi. W przesłanych na te wezwania odpowiedziach nie kwestionowano roli Spółki jako przewoźnika, co jest kompatybilne z faktem figurowania Spółki jako przewoźnika w nadesłanych mailowo dokumentach. Nie ma znaczenia w tym kontekście, z jakiej skrzynki mailowej informacje były wysyłane, skoro nadawca przesyła dokumenty dotyczące konkretnego, objętego wyjaśnieniami przewozu i dotyczące wskazanego w wezwaniu przewoźnika, a wobec jednoznacznej treści wezwania nie formułuje zastrzeżeń co do istotnych okoliczności przewozu. Jak trafnie zauważył organ, zespół pojazdów o numerze rejestracyjnym [...] (którym dokonywano spornego przewozu) jest również wskazany w zgłoszeniu SENT nr [...], w informacji o przekroczeniu przez ten pojazd granicy 16 lutego 2019 r. w Budzisku, w jednym ze zgłoszeń dokonanych w późniejszym terminie na przewóz realizowany przez skarżącą Spółkę (k. 63 verte akt adm.), a wreszcie – co istotne - w dokumencie CMR podpisanym 18 lutego 2019 r. przez odbiorcę potwierdzającego dostarczenie towaru, a tym samym potwierdzającego, że doszło do dostarczenia towaru według danych z listu przewozowego. Oświadczenie dołączone do pisma pełnomocnika Spółki z 21 stycznia 2020 r. nie podważa wykonania przewozu przez skarżącą, bowiem wskazuje wyłącznie, będąc dokumentem prywatnym, na złożenie oświadczenia o danej treści. Zresztą nie wynika z niego, że UAB J. nie zrealizowała przewozu, a jedynie wynika, że przewóz został zrealizowany na podstawie listu CMR nr [...], zlecono go UAB R. 12 lutego 2019 r. oraz że do UAB R. nie formułuje się roszczeń. Jednakże na fakturach oraz CMR nie figuruje data 12 lutego 2019 r. a 14 lutego 2019 r. Natomiast numery faktur wskazane w CMR (k. 20 akt adm.) są wymienione jako numery zamówienia w dokumentach Shipment na k. 21 i 22 verte akt adm.
W tych okolicznościach zarzut, że to nie Spółka dokonała przewozu ale inny podmiot, nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Zgodnie z art. 191 O.p. (z mocy art. 26 ust. 5 ustawy o SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa), organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W tym celu podejmuje wszelkie niezbędne działania celem wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.) oraz jest zobowiązany zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 i 2 O.p.). W sprawie niniejszej analiza wszystkich znajdujących się w aktach sprawy dowodów doprowadziła organ do trafnej konkluzji o tym, że Spółka pełniła w dniu przewozu 15 lutego 2019 r. rolę przewoźnika i zdaniem sadu, konkluzji tej nie podważa stanowisko Spółki ani przedstawione przez nią dokumenty. Dowody zostały ocenione w całokształcie, bez przekroczenia zasady swobodnej ich oceny, zaś uzasadnienia decyzji są w tym konkretnym zakresie wyczerpujące. Przepisy art. 191 i art. 210 § 4 O.p. nie zostały również naruszone. Odnośnie twierdzeń skargi, iż to organ miał wykazać kto był przewoźnikiem w sprawie, wskazać trzeba, że takie wykazanie nastąpiło, a Spółka tego nie podważyła. Wyłącznie zaprzeczenie treści listu przewozowego nie jest wystarczające w okolicznościach niniejszej sprawy do innego ustalenia niż poczyniły organy.
Zdaniem sądu, prawidłowo również wygenerowano zgłoszenie zawierające wystosowane do przewoźnika, na podstawie art. 12a ust. 3 ustawy o SENT, wezwanie do przedstawienia środka transportu w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanego najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli.
Jak wynika ze zgłoszenia, dokonała go osoba o nazwisku V. R., która dokonywała również innych zgłoszeń SENT na rzecz Spółki (k. 58, 61 verte, 63 verte akt adm.). Wraz z wygenerowanym automatycznie numerem referencyjnym zgłoszenia przewoźnik otrzymał – zgodnie z art. 12a ust. 3 "przesłane wraz z numerem referencyjnym" – wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym w wezwaniu miejscu. Jak wynika z formularza zgłoszenia na k. 13 akt adm., wezwanie stanowiło element tego formularza, jest sporządzone w trzech językach (polskim, angielskim i rosyjskim), wskazuje numer referencyjny zgłoszenia, którego dotyczy, zawiera pouczenie o możliwości przyspieszenia czynności kontrolnych przez zgłoszenie się pod wskazany adres, jak również zawiera pouczenie o karze pieniężnej w przypadku niewykonania obowiązku stawienia się do kontroli.
Nieskuteczny jest zarzut skargi o braku upoważnienia osoby dokonującej zgłoszenia do odebrania ww. wezwania do kontroli, w tym nieskuteczne jest powołanie się na treść pozycji nr 12 "Oświadczenia" formularza SENT. Odnośnie upoważnienia V. R. to – wobec wykazania przez organ na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy – że osoba ta dokonywała również i w późniejszym terminie zgłoszeń SENT w imieniu Spółki (w datach 29 maja 2019 r., 6 września 2019 r.) oraz że nie była jedyną osobą dokonującą takich zgłoszeń w imieniu skarżącej Spółki (k. 58 akt adm.), a nadto że na zgłoszenia dokonywane w maju i wrześniu 2019 r., zawierające wezwania do stawienia się, przewoźnik stawiał się do kontroli – nie istnieją uzasadnione powody by twierdzić, że ww. osoba nie dokonywała zgłoszeń w imieniu skarżącej Spółki. Oświadczenie V. R. złożone przy piśmie pełnomocnika z 18 czerwca 2020 r. (datowane na 12 marca 2020 r.), jakoby "nie posiadała upoważnienia od UAB J. do odbierania jakichkolwiek oświadczeń kierowanych do tej Spółki" nie koresponduje z faktem dokonywania przez nią skutecznych zgłoszeń w maju i wrześniu 2019 r. powodujących stawiennictwo przewoźnika do kontroli. Dlatego nie podważa ustaleń organu o tym, że doszło do skutecznego zgłoszenia zawierającego skuteczne wezwanie na podstawie art. 12a ust. 3 ustawy o SENT.
Jak wyżej wskazano, expressis verbis z art. 12a ust. 1 ustawy o SENT wynika, że wezwanie jest "przesłane wraz z numerem referencyjnym". Zatem osoba dokonująca zgłoszenia w imieniu przewoźnika musi być uprawniona do odebrania numeru referencyjnego, a jeśli wraz z tym numerem przesyłane jest wezwanie, to również i do odebrania tego wezwania. Twierdzenie, że uprawnienie do dokonania zgłoszenia nie jest równoznaczne z uprawnieniem do odebrania wezwania oznaczałoby również, że nie jest także jednoznaczne z uprawnieniem do otrzymania numeru referencyjnego zgłoszenia. Wynik takiego rozumowania nie wpisuje się w zasady doświadczenia życiowego oraz podważa konstrukcję zgłoszenia SENT. W ocenie sądu – wobec treści art. 12a ust. 1 i konstrukcji formularza zgłoszenia - nie ma potrzeby poszukiwania odrębnych podstaw prawnych do legitymizowania osoby dokonującej zgłoszenia także do odebrania wezwania do kontroli. Automatyczność procesu rejestracji zgłoszenia, nadawania numeru referencyjnego i informowania o tym numerze wraz z wezwaniem, verba legis przesądza o tym, że pracownik uprawniony do zgłoszenia jest uprawniony do odebrania numeru referencyjnego i wezwania. Wąskie pojmowanie upoważnienia do zgłoszenia (literalnie jako wyłącznie "upoważnienie do złożenia niniejszego zgłoszenia w imieniu i na rzecz podmiotu zobowiązanego" – vide treść pozycji 12 zgłoszenia) oznaczałoby nie tylko wykluczenie otrzymania wezwania ale i wykluczenie uprawnienia do odebrania numeru referencyjnego. Ten zaś, jak wyżej wskazano, jest przesyłany razem z wezwaniem. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o SENT, przesłanie, uzupełnienie i aktualizacja zgłoszenia przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika pociągają za sobą skutki dla reprezentowanego. Nie sposób przyjąć, że takich skutków nie wywołuje działanie osoby dokonującej zgłoszenia, w wyniku którego – co nie jest kwestionowane – otrzymała ona numer referencyjny zgłoszenia i przekazała go przewoźnikowi, co umożliwiło zrealizowanie przewozu zgodnie z przepisami ustawy o SENT w zakresie obowiązku dokonania zgłoszenia. Dalej wskazać trzeba, że skoro nie wymaga się otrzymania potwierdzenia numeru referencyjnego zgłoszenia, a wezwanie jest przesyłane wraz z tym numerem, to i nie jest niezbędne potwierdzenie otrzymania wezwania i wykonywanie odrębnych czynności wskazujących na świadomość przewoźnika co do otrzymania wezwania. Dlatego zarzuty skargi w tym zakresie są bezzasadne, a odwoływanie się do nieistnienia w polskim porządku prawnym odpowiedzialności absolutnej (niezależnej od świadomości zobowiązanego) bezprzedmiotowe. Z kolei regulacja art. 10 ust. 1 i ust. 4 ustawy o SENT nie dotyczy stanu faktycznego sprawy niniejszej (dotyczy nieotrzymania numeru referencyjnego zgłoszenia lub dokumentu zastępującego zgłoszenie). Podobnie jak bezprzedmiotowe jest wskazanie na regulację art. 12a ust. 2 ustawy o SENT, zgodnie z którą odpowiednio podmiot wysyłający i podmiot odbierający są obowiązani przekazać przewoźnikowi treść wezwania wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Sąd zauważa, że taki przepis jest niezbędny, bowiem otrzymanie wezwania przez podmiot wysyłający i odbierający nie jest równoznaczne z otrzymaniem go przez przewoźnika (dlatego też podmioty te podlegają odrębnej karze – art. 21 ust. 2a ustawy o SENT), w odróżnieniu od sytuacji dokonywania zgłoszenia i otrzymywania numeru referencyjnego zgłoszenia (wraz z wezwaniem do kontroli) przez przewoźnika lub osoby działającej przy tej czynności w jego imieniu.
Wskazać należy, że ustawa o SENT zawiera autonomiczne przepisy regulujące kontrolę przewozu towarów. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2, kontrola przewozu polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie odpowiednio zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, czemu służy m.in. wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem wystosowane na podstawie art. 12 ust. 1 i 3 ustawy. Stosownie do treści art. 13 ust. 2 ustawy o SENT, kontrola obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru, oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Zgodnie zaś z ust. 7 pkt 1 ustawy, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w toku kontroli lub na żądanie kontrolowanego, kontrolujący sporządza protokół.
W sytuacji faktycznej takiej jak w sprawie niniejszej, gdy wobec niestawienia się do kontroli nie było możliwości jej przeprowadzenia i zweryfikowania na miejscu stanu faktycznego ze zgłoszeniem, występując do strony organ podjął próbę wyjaśnienia sytuacji strony tak samo, jakby podjął tę próbę w trakcie kontroli bezpośredniej, a następnie sporządził protokół odzwierciedlający wynik wyjaśnienia.
Zdaniem sądu, dokumenty przedłożone wraz z wyjaśnieniem uzyskano w trakcie kontroli, zaś podstawą ukarania było niestawienie się do kontroli. Z kolei sam fakt przewozu towaru podlegającego zgłoszeniu oraz dokonanie zgłoszenia (będące w istocie przyczyną kontroli) nie były przez stronę ukaraną kwestionowane (za wyjątkiem podmiotu przewoźnika). Natomiast otrzymanie wezwania automatycznie wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia wynika z akt sprawy (co wyżej wyjaśniono).
W trakcie postępowania wszczętego postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. doręczonym stronie 20 sierpnia 2019 r. strona nie przedstawiła żadnych wyczerpujących i przekonujących dowodów podważających ustalenia protokołu kontroli, treść zgłoszenia, treść listu CMR i pozostałych dokumentów. Z kolei analiza aktywności organu w trakcie postępowania (postanowienie o wszczęciu, kierowane wezwania i pouczenia – wyżej opisane, poinformowanie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów – postanowienie z [...] grudnia 2019 r. i z [...] czerwca 2020 r.) wskazują, że nie doszło do naruszenia przepisów procesowych o zapewnieniu stronie udziału w postępowaniu oraz zasady budzenia zaufania do organów podatkowych i udzielania niezbędnych wyjaśnień (art. 121 § 1 O.p.).
W ocenie sądu, organy prawidłowo zastosowały także podstawę prawną ukarania i określiły wysokość kary (art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT). Sąd zauważa przy tym, że wezwanie otrzymane przez przewoźnika wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia zawierało wyraźne pouczenie o karach administracyjnych, zaś w pouczeniu zawartym w postanowieniu o wszczęciu postępowania wskazano, że prosi się "o przekazanie informacji, dokumentów uzasadniających ważny interes przewoźnika lub interes publiczny, które mogą wpłynąć na treść wydanego na zakończenie postępowania rozstrzygnięcia". Wraz z postanowieniem przesłano wezwanie z 13 sierpnia 2019 r. do udzielenia wyjaśnień, co było powodem niestawiennictwa (k. 33 akt adm.).
Bez naruszenia prawa wykluczono przesłanki uzasadniające odstąpienie od ukarania wynikające z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Stosownie do treści art. 26 ust. 3 ustawy o SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
W szczególności nie mają znaczenia dla wymierzenia kary okoliczności związane z nieprzedstawieniem środka transportu do kontroli. Przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, a więc są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki czy działania przyczyn zewnętrznych. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów (druk 1244), sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Istotnie, przyznać trzeba, że kara za nieprzedstawienie środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem jest wysoka, ale ma ona spowodować, by naruszenia przepisów były nieopłacalne. Sankcja ma odstraszać i działać prewencyjnie. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania. Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej wskazać należy, że konstrukcja przepisu art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT wskazuje jednoznacznie na odpowiedzialność obiektywną, niedopuszczającą różnicowania odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy.
Nie jest to, wbrew stanowisku pełnomocnika, odpowiedzialność absolutna. Ustawodawca przewidział odstąpienie od ukarania, choć faktycznie jego przesłanki (ważny interes przewoźnika, interes publiczny) uregulowano w sposób bardzo wąski, nadto uznaniowy. Nie są jednak przesłankami niemożliwymi do spełnienia.
Nie bez znaczenia dla właściwego odkodowania terminów "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" jest dostrzeżenie, że ustawa o SENT wprowadza rygoryzm obowiązków proporcjonalny do wagi obszarów podlegających ochronie (obrót towarami wrażliwymi, należącymi do grupy najwyższego ryzyka ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję, vide uzasadnienie projektu ustawy). Po drugie, na co zwrócił uwagę organ, odstąpienie od ukarania nie jest zasadą, nie jest prawem strony, ale przywilejem, bowiem zasadą jest odpowiedzialność pieniężna oparta o obiektywne przesłanki.
W powyższym kontekście uznać należy, że w szczególności organ pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego".
"Ważny interes przewoźnika" to nie subiektywne przekonanie strony o istnieniu takiego interesu, ale sytuacja nadzwyczajna, na którą przewoźnik nie ma wpływu. Pod tym pojęciem można rozumieć wyjątkowo trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika. Tymczasem w sprawie niniejszej mimo pouczenia w postanowieniu o wszczęciu postępowania, skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek przesłanek oraz jakiejkolwiek dokumentacji czy okoliczności wskazujących na wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej uniemożliwiającej uiszczenie kary czy choć ogólnie charakteryzujących jej sytuację finansową. Mimo braku współdziałania skarżącej w tym zakresie, organ z urzędu uzyskał informacje o sytuacji ekonomicznej Spółki na podstawie powszechnie dostępnych danych z systemu rekvizitai.lt Dowodzą one wielkości prowadzonej działalności, posiadanego majątku, nie wskazują na złą sytuację ekonomiczną czy brak płynności. Strona w odwołaniu faktom powyższym nie zaprzeczyła. Organ pierwszej instancji zatem, przy prawidłowo zaprezentowanym w uzasadnieniu decyzji rozumieniu pojęcia "ważny interes przewoźnika", nie miał możliwości sformułowania oceny o wystąpieniu tej przesłanki odstąpienia od ukarania, w tym nie miał możliwości dokonania innej niż wyżej przedstawiona, uproszczona analiza ekonomiczna sytuacji przewoźnika. Natomiast wyłącznie fakt surowości kary nie świadczy jeszcze o możliwości pogorszenia kondycji finansowej skarżącej czy wręcz doprowadzeniu do zagrożenia egzystencji firmy. Z kolei odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony zmniejszając obciążenia finansowe, ale nie jest wystarczające do przyjęcia wystąpienia "ważnego interesu przewoźnika".
W kwestii "interesu publicznego" wskazać należy, że prawidłowo organ pierwszej instancji zinterpretował ten interes jako uwzględniający wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak równość, sprawiedliwość, bezpieczeństwo, przestrzeganie prawa, czy zaufanie do organów państwa. Prawidłowo również wskazał, że zasadą jest płacenie należności publicznych, gdyż odstąpienie od tego obowiązku stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, a to nie może być uznane za działanie w interesie publicznym i z korzyścią dla ogółu. W interesie publicznym nie jest również rezygnowanie przez Skarb Państwa z przysługujących mu należności i przerzucanie ich ciężaru na społeczeństwo. Niewątpliwie brak środków finansowych i majątku powodujący konieczność sięgnięcia przez stronę po środki z budżetu państwa mógłby być rozważany jako wypełnienie przesłanki interesu publicznego, jednak takich okoliczności w sprawie nie dowiedziono.
O ile może podlegać w orzecznictwie dyskusji to, czy wystąpienie interesu publicznego powinno być łączone z ustalaniem sytuacji uszczuplenia należności budżetu państwa wskutek zachowania legalnie działającego podmiotu dopuszczającego się naruszenia przepisów ustawy o SENT, to jednak w sprawie niniejszej argument ten nie ma większego znaczenia. Nawet gdyby przyjąć za trafne powiązanie możliwości odstąpienia od ukarania z istnieniem realnego zagrożenia uszczuplenia należności budżetowych, to w sprawie niniejszej takie realne zagrożenie wystąpiło, bowiem przewozu nie skontrolowano.
Istota odpowiedzialności za naruszenia przepisów ustawy o SENT polega na karaniu także za uchybienia formalne, natomiast dla odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny muszą wystąpić inne, poza formalnym charakterem naruszenia, okoliczności uzasadniające przyjęcie, że mimo naruszenia, w sytuacji tego konkretnego podmiotu, nie pozostawałoby w interesie publicznym jego ukaranie. Przykładowo w sprawach II GSK 220/20 czy II GSK 1696/18 NSA uwzględniał szczególne okoliczności stanu faktycznego, które w sprawie niniejszej nie wystąpiły (np. w sprawie II GSK 220/20 doszło do poczwórnego ukarania za to samo automatycznie powtórzone uchybienie polegające na błędnym wskazaniu miejsca załadunku towaru oraz w sytuacji tego samego przewoźnika, tego samego transportu, tej samej trasy i tego samego środka transportu, co sąd kasacyjny ocenił jako kilkukrotne ukaranie za to samo przewinienie, a co było niezgodne z zasadą proporcjonalności; z kolei w sprawie II GSK 1696/18 uchybienie polegało na zaniechaniu uzupełnienia pola dotyczącego numeru licencji a organom zarzucono nierozważenie przesłanki interesu publicznego w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy).
Z akt sprawy lub z okoliczności wskazanych przez stronę powinno wynikać, zdaniem sądu, że istnieją podstawy do uwzględnienia takich szczególnych okoliczności uzasadniających rozważenie odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny. Zauważyć tymczasem należy, że strona żadnych takich okoliczności nie wskazała. Natomiast w szczególności Naczelnik wyczerpująco - na podstawie okoliczności sprawy, którymi dysponował – rozważył przesłankę interesu publicznego, wskazał jak należy ją rozumieć i interpretować, ustalił brak wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych, niezależnych od sposobu postępowania Spółki, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie kontroli. Nieprzedstawienie do kontroli towaru wrażliwego i obarczonego ryzykiem nadużyć nie jest uchybieniem mogącym być stawianym na równi np. z nieuzupełnieniem pola numeru licencji przy niekwestionowanym fakcie jej posiadania stwierdzonym podczas kontroli drogowej (por. II GSK 1696/18).
Dla porządku wskazać również należy, że sytuacjami wypełniającymi przesłankę "interesu publicznego" byłyby z pewnością te, które zupełnie uniemożliwiłyby prawidłowe wypełnienie obowiązków z ustawy o SENT (np. brak technicznych możliwości dokonania lub aktualizacji zgłoszenia na skutek wydarzeń nadzwyczajnych niedających się przewidzieć, niemożliwość stawienia się do kontroli wskutek utraty środka transportu z towarem w wyniku działalności przestępczej itp.). Takich w sprawie nie ustalono.
Wobec braku wystąpienia przesłanek interesu publicznego i ważnego interesu przewoźnika (podstawowych i kluczowych dla uzyskania przywileju odstąpienia od ukarania) brak jest podstaw do sięgania po treść art. 26 ust. 3 ustawy o SENT i rozważanie, czy odstąpienie odpowiada tym przepisom.
Sąd dostrzega, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jeśli chodzi o przesłanki odstąpienia od ukarania jest lakoniczne i mało wszechstronne, czym narusza regułę wyczerpującego wyjaśnienia wynikającą z art. 210 § 4 O.p. Nie mogło mieć ono jednak wpływu na wynik sprawy wobec wyczerpującego stanowiska zawartego w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, którą DIAS utrzymał w mocy podzielając zawarte w niej rozważania i konkluzje.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zasada proporcjonalności sformułowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP na poziomie normatywnym, a więc w ustawie o SENT, została uwzględniona przez zróżnicowanie wysokości kar w zależności od rodzaju naruszenia (2000 zł, 10 000 zł, 20 000 zł, 100 000 zł – art. 24 ust. 1a, art. 21 i 22 ust. 1 i 2, art. 22a ust. 1 ustawy o SENT).
W konsekwencji bezpodstawne są zarzuty sformułowane w skardze. Organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego ani prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanych decyzji.
Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).