II SA/Bk 785/24

II SA/Bk 785/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /przewodniczący sprawozdawca/
Marcin Kojło
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 104
art. 7 ust. 1, art. 12a, art. 22
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marcin Kojło, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 21 listopada 2024 r. nr 2001-IOA.4823.39.2024 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 listopada 2024 r., nr 2001-IOA.4823.39.2024 (UNP: 2001-24-091185), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej: "NPUCS") z 5 sierpnia 2024 r., nr 318000-COC3.4823.394.2023.DW, w przedmiocie nałożenia na T.S. w D. w Ukrainie (dalej: "skarżący" lub "T. S.") kary pieniężnej w wysokości 20.000,00 zł za nieprzedstawienie na wezwanie NPUCS środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT[...] w miejscu: 16-411 Szypliszki, Budzisko 11.
I. Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
1. W dniu 18 czerwca 2023 r. T. S. przesłał do rejestru monitorowania przewozów zgłoszenie, któremu system nadał numer referencyjny SENT[...], dotyczące przewozu towaru: mieszanki jajecznej o podpozycji CN 000102 w ilości 20 292 kg ze Słowacji na Łotwę za pomocą środka transportu o numerze rejestracyjnym [...]/[...]. Zgłoszono także numer dokumentu przewozowego CMR nr [...] oraz numer urządzenia/lokalizatora GPS: [...]. Jako miejsce wjazdu na terytorium Polski wskazano: Barwinek - \/yżny Komarnik (polsko-słowackie drogowe przejście graniczne), natomiast jako miejsce wyjazdu poza terytorium Polski: Budzisko - Kalwaria (polsko-litewskie drogowe przejście graniczne).
Przewóz zgodnie ze zgłoszeniem miał rozpocząć się 19 czerwca 2023 r., a jego planowane zakończenie 26 czerwca 2023 r. Po zakończeniu rejestracji zgłoszenia do systemu monitorowania przewozów drogowych wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia SENT[...] NPUCS wezwał przewoźnika do przedstawienia środka transportu o numerze rejestracyjnym [...]/[...] wraz z towarem w miejscu: 16-411 Szypliszki, Budzisko 11, celem przeprowadzenia kontroli. W wezwaniu pouczono o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru oraz grożących karach administracyjnych w przypadku niewykonania obowiązku stawiennictwa się do kontroli. Informacje te zostały podane w języku polskim, angielskim i rosyjskim. Przewoźnik, mimo przekazanej informacji, nie zgłosił się w wyznaczonym miejscu w celu przeprowadzenia kontroli.
Z odczytów z kamer ANPRS wynika, że środek transportu o nr rej. [...]/[...] wjechał do Polski 18 czerwca 2023 r. i wyjechał 20 czerwca 2023 r., a do rejestru SENT były przekazywane dane geolokalizacyjne o aktualnym położeniu środka transportu o numerach rejestracyjnych [...]/[...] na całej trasie przejazdu przez terytorium Polski. W dniu 13 marca 2023 r. sporządzono protokół z kontroli nr 318000-313010-OC8.5063.224.2023.MW opisujący stwierdzoną nieprawidłowość.
Postanowieniem z 4 grudnia 2023 r. NPUCS wszczął wobec skarżącego postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia warunków przewozu towarów za zgłoszeniem do rejestru monitorowania przewozów SENT[...].
W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji opisaną na wstępie decyzją z 5 sierpnia 2024 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 20.000,00 zł za nieprzedstawienie na wezwanie NPUCS środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT[...] w miejscu: 16-411 Szypliszki, Budzisko 11.
W dniu 30 września 2024 r. do DIAS wpłynęło odwołanie, w którym skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył ww. decyzję i wniósł o jej uchylenie w całości oraz odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Opisaną na wstępie decyzją z 21 listopada 2024 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
DIAS wskazał, że zgłoszony do przewozu towar podlega systemowi monitorowania drogowego z uwagi na Załącznik I do Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. oraz część XIX załącznika I. Przypomniał, że zgodnie z art. 12a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 104, dalej: ustawa o SENT) przewoźnik wraz z przekazaniem numeru referencyjnego zgłoszenia SENT[...] otrzymał w tym samym momencie wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w miejscu: 16-411 Szypliszki, Budzisko 11, celem przeprowadzenia kontroli.
Wezwanie to w celu ułatwienia jego zrozumienia przekazane było w języku polskim, angielskim i rosyjskim. Dodatkowo komunikat o kontroli zawierający pełną treść wezwania został dla podkreślenia wyraźnie oznaczony kolorem czerwonym. Pouczono o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru oraz grożących karach administracyjnych w przypadku niewykonania obowiązku stawiennictwa się do kontroli. Tym samym w ocenie DIAS przewoźnik dysponował wszelkimi informacjami potrzebnymi do dokonania obowiązku przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu przed przekroczeniem granicy. Przewoźnik, mimo przekazanej, informacji nie zgłosił się w wyznaczonym miejscu. W ocenie DIAS działanie to uniemożliwiło służbom celno-skarbowym skuteczną kontrolę przewozu towaru wrażliwego oraz ustalenie, czy podane w zgłoszeniu dane są zgodne ze stanem faktycznym tak, aby była zapewniona integralność przepływu towarów jak i towarzyszącej jej dokumentacji. To zaś skutkowało brakiem możliwości ustalenia, czy nie zaistniało realne zagrożenie interesów fiskalnych Skarbu Państwa poprzez uszczuplenie w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza).
DIAS stwierdził, że odczyty z kamer zlokalizowanych na trasie przewozu przez terytorium Polski potwierdzają, że zgłoszony przewóz środkiem transportu został zrealizowany, jednak potwierdzają tylko fakt wjazdu i wyjazdu, na i z terytorium RP środka transportu o numerach rejestracyjnych [...]/[...]. W ocenie organu w zaistniałej sytuacji nie można jednoznacznie stwierdzić, że towar został wywieziony z obszaru RP, ponieważ środek transportu wraz z towarem nie został przedstawiony do kontroli. W ocenie organu strona jako profesjonalny przewoźnik powinna była mieć świadomość istnienia nałożonych ustawą obowiązków i sankcji za ich nieprzestrzeganie.
DIAS uznał, że zarzuty przedstawione w odwołaniu są niezasadne. W ocenie organu odwoławczego przewoźnik zobowiązany jest do dokonania zgłoszenia przewozu towaru przez terytorium Polski i to on odpowiada za prawidłową realizację przewozu, w tym za bezwzględnie zgłaszanie pojazdu do kontroli. DIAS podkreślił, że w związku z tym, że pojazd wraz z towarem nie został przedstawiony do kontroli w miejscu wskazanym przez organ, przewoźnik naruszył normę określoną w art. 12a ust. 3 ww. ustawy. Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt. 3 ustawy w przypadku, gdy przewoźnik nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 12 a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3 - na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000 zł.
Organ odwoławczy uznał, że szczegółowo poddano analizie kwestie związane z odstąpieniem od wymierzenia kary zarówno ze względu na interes Skarżącego jak i ze względu na interes publiczny i w związku z tym zarzuty w tej kwestii podniesione w odwołaniu, są bezzasadne. DIAS przypomniał, że NPUCS 4 grudnia 2023 r. zwrócił się do strony o wskazanie zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na istnienie ważnego interesu strony do odstąpienia od kary oraz poinformowano stronę o konieczności przedłożenie stosownych dokumentów w tym zakresie. Przewoźnik nie wskazał żadnych okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, w tym przedłożenia dokumentów potwierdzających sytuację finansową przewoźnika, jak również nie złożył wniosku o pomoc "de minimis". DIAS podkreślił, że przewoźnik nie udokumentował ważnego interesu, nie wskazał nadzwyczajnych zdarzeń losowych wpływających na jego sytuację materialną oraz nie przedstawił dokumentów świadczących o trudnej sytuacji finansowej, które uzasadniałaby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Organ zaznaczył, że NPUCS pomimo nie przedstawienia dokumentów w tym zakresie przez stronę, starał się samodzielnie zbadać tę przesłankę. Informacje pozyskane ze strony internetowej firmy wskazały, że główną działalnością firmy jest transport drogowy towarów, data rejestracji jako podatnik VAT to 10 października 2000 r., data unieważnienia certyfikatu to 23 listopad 2005 r. Wskazano, że organ nie uzyskał informacji o aktualnym stanie finansowym firmy, ponieważ obecnie Państwowa Służba Podatkowa Ukrainy ograniczyła dostęp do większości publicznych rejestrów elektronicznych, w których jest administratorem i nie publikuje informacji o podmiotach gospodarczych posiadających zadłużenie podatkowe.
W ocenie DIAS Skarżący nie wskazał zindywidualizowanych okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, w oparciu o które organ np. mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem sprawi, że ukarany lub jego pracownicy będą zmuszeni do korzystania z pomocy publicznej w celu zapewnienia podstaw egzystencji. Pełnomocnik do odwołania dołączył m.in. kopię zeznań podatkowych strony za rok 2023 r., w których wykazano: 1) dochód roczny w wysokości 247 810 hrywien, co stanowi równowartość 25 648 PLN, tj. miesięcznie 2137 PLN oraz 2) przychód w wysokości 15 437 728,54 hrywien, co stanowi równowartość 1 597 804 PLN. DIAS podkreślił, że według Państwowej Służby Statystycznej (Ukriform) przeciętne wynagrodzenie na Ukrainie (z wyłączeniem terytoriów czasowo okupowanych) w pierwszym półroczu 2023 roku wyniosło 16 306 hrywien, co stanowi równowartość 1.815 PLN. Natomiast przeciętne wynagrodzenie w pierwszym kwartale 2024 r. wzrosło o 22,5% w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku i wyniosło 18 903 hrywien co stanowi równowartość 1857 PLN. Płaca minimalna na Ukrainie od 1 kwietnia 2024 r. wyniesie 8 tys. hrywien, co stanowi około 812 PLN. Organ stwierdził, że uzyskany przez stronę w 2023 r. przeciętny dochód miesięczny w wysokości 2.137 PLN jest wyższy o 15% niż przeciętne wynagrodzenie w pierwszym kwartale 2024 r. wynoszące 1.857 PLN i o 163% wyższe niż minimalna płaca wynosząca od 1 kwietnia 2024 r. około 812 PLN. W ocenie DIAS z danych finansowych za 2023 r wynika, że sytuacja ekonomiczna podmiotu nie jest na tyle zła, że opłacenie kary nie powinno zachwiać zarówno podstawami jej egzystencji. Przewoźnik jest w dobrej kondycji finansowej tj. za 2023 r. osiągnęła przychody na poziomie 1 597 804 PLN i działa z zyskiem, zeznania podatkowe nie wskazują na jego złą sytuację ekonomiczną. Nie zmienia tego również fakt, że T. S. jest rencistą oraz prowadzenie wobec przewoźnika innych postępowań związanych z naruszeniem przepisów ustawy SENT. Zdaniem organu odwoławczego nie można zatem odstąpić od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes strony.
W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie została spełniona również przesłanka ważnego interesu przewoźnika. W zakresie ustaleń co do wywiązywania się przez skarżącego z obowiązków wynikających z ustawy SENT organ wskazał, że skarżący w systemie SENT od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 13 sierpnia 2023 r. został zarejestrowany jako przewoźnik w 34 zgłoszeniach SENT. 31 zgłoszenia posiadały dyrektywę – 12a. W 20 przypadkach odnotowano przeprowadzoną kontrolę. Zweryfikowano również wywiązywanie się z obowiązków nałożonych na przewoźnika wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów i obrotu paliwami opałowymi po przedmiotowym naruszeniu przepisów ustawy. Od 14 sierpnia 2023 r. do 15 stycznia 2024 r. (data sporządzenia wydruku) system zarejestrował 36 przejazdy wskazanego przewoźnika. 36 zgłoszenia posiadały dyrektywę – 12a. W 35 przypadkach odnotowano przeprowadzoną kontrolę. Ponadto, po dniu 21 grudnia 2023 r. w systemie odnotowano kolejne postępowanie związane z naruszeniem warunków ustawy SENT dotyczące nieprzedstawienia środka transportu wraz z towarem do miejsca wskazanego w wezwaniu zamieszczonym w zgłoszeniu. DIAS wskazał, że w ewidencji systemu celno-skarbowego Karta2 zarejestrowano w stosunku do podmiotu następujące postępowania: - 318000-COC3.4823.394.2023.DW, - 418000-COPC.4823.136.2023, - 418000-COPC.4823.162.2023.ZMA, - 418000-COPC.4823.142.2023, - 418000-COPC.4823.191.2023.
W ocenie DIAS nałożona kara pieniężna stanowi proporcjonalną reakcję w stosunku do naruszeń Strony. Nieprzedstawienie do kontroli środka transportu wraz z towarem nie miał charakteru jednorazowego. Wobec skarżącego było/jest prowadzonych 5 postępowań dotyczących naruszeń ustawy SENT. Naruszenia, którego dopuścił się skarżący są powtarzalne, zdarzają się regularnie. To zaś zdaniem DIAS świadczy o niedbałości i nierzetelności przewoźnika, zajmującej się profesjonalnie przewozem towarów, w realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Organ wskazał, że fakt, że jest to już kolejna nakładana na skarżącego kara za takie samo zaniedbanie, nie wpływa łagodząco na ocenę możliwości odstąpienia od nałożenia kary. Przeciwnie – wskazuje na to, że nakładane sankcje nie są wystarczająco dolegliwe, skoro nie determinują jej do zachowania wymaganej przepisami staranności. W ocenie DIAS nie zmienia tego załączony do odwołania dyplom uznania od sił zbrojnych Ukrainy. Organ podkreślił, że nieprzedstawienie do kontroli środka transportu jest jednym z cięższych naruszeń ustawy SENT. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym.
2. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł T. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji NPUCS, a także o umorzenie postępowania. Decyzji DIAS zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 122, 124, 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący popełnił delikt przewożąc towary ze Słowacji na Łotwę, w sytuacji gdy – jak wynikało z dowodów ujawnionych w sprawie (list przewozowy CMR) – przewóz towarów nastąpił z Ukrainy na Łotwę, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania w sprawie prawa materialnego, a to art. 7 ust. 1 ustawy SENT w zw. z art. 12a ust. 3 oraz art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT, które to przepisy nie mają zastosowania do przewozu dokonywanego z terytorium państwa trzeciego (tj. Ukrainy nie będącej państwem członkowskim UE) na terytorium kraju członkowskiego UE (Łotwa);
2) naruszenie art. 122, 124, 187 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na nie dokonaniu przez organ ustalenia stanu prowadzonych wobec skarżącego pięciu innych postępowań administracyjnych zagrożonych karami za naruszenie ustawy SENT i przyjęcie istnienia ww. postępowań za okoliczność obciążające Stronę i świadczącą o jej nierzetelności, a w konsekwencji stwierdzenie, że nie zaistniała przesłanka do odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na wystąpienie interesu publicznego (art. 22 ust. 3 ustawy o SENT), podczas gdy wobec skarżącego umorzono dwa postępowania uznając je za bezprzedmiotowe. Prawidłowe ustalenie tego faktu powinno mieć znaczenia dla zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT i pozwoliłoby rozważyć wszystkich okoliczności przemawiających za odstąpieniem od nałożenia kary.
Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów: 1) listu przewozowego CMR nr [...] (na fakty: trasy przewozu, miejsca załadunku i rozładunku towaru), 2) dwóch decyzji Naczelnika Lubuskiego UCS o znaku 418000-CZC-1.4823.276.2024.21 (wcześniejszy znak 418000-COPC.4823.162.2023.ZMA) oraz 418000-CZC-1.4823.228.2024.23.JNO (wcześniejszy znak 418000-COPC.4823.142.2023.7.JNO) na fakt: treści tych decyzji, umorzenia toczących się postępowań wobec przewoźnika, uznanie przewozów za nieobjętych obowiązkami wynikającymi z ustawy o SENT.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z 3 stycznia 2025 r. Skarżący wniósł o dokonanie o dokonywanie wykładni przepisów w sposób ścisły nie tylko w zakresie przepisów o zwolnieniu z kary, jak pisze organ na s. 9 odpowiedzi na skargę, ale i także w zakresie przepisów dotyczących przewozów podlegających ustawie SENT art. 7 ust.1 SENT. Skarżący podkreślił, że żonglowanie różnymi metodami wykładni (rozszerzająca w przypadku art. 7 ust. 1 i ścisła w przypadku 22 ust. 3 SENT) w zależności od celów stawianych sobie przez organ nie realizuje zasady praworządności. Zaznaczył przy tym, że przewóz z Ukrainy przez Słowację - Polskę na Łotwę odbywał się w procedurze celnej, która zastępowała obowiązek zgłoszenia przewozu do SENT. W jego ocenie taki jest sens regulacji art. 7 ust.1 SENT, uwzględniającej tę okoliczność. Nadmienił, że ten sam zarzut można podnieść do argumentacji organu dotyczącej liczby dokonanych naruszeń przez stronę, którą początkowo uznano jako obciążającą, a gdy postępowania te umorzono organ odwoławczy kwestię tę pominął w swojej ocenie. Działania takie nie służą budowania zaufania i wyraźnie wskazują na profiskalne działanie organów skarbowych.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4. Podstawę prawną wydanych decyzji stanowią przepisy ustawy o SENT. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy, system monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy o SENT przez przewóz towarów rozumie się przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku.
W art. 3 ust. 2 ustawy przewidziano katalog towarów objętych systemem, z zastrzeżeniem ust. 4-8 oraz ust. 10 tego przepisu. Ponadto na podstawie art. 3 ust. 11 ustawy o SENT, minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, towary inne niż wymienione w ust. 2 pkt 1-3a, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu, wraz ze wskazaniem masy, ilości, objętości lub wartości tych towarów, oraz przypadki, w których ich przewóz nie podlega temu systemowi, uwzględniając konieczność przeciwdziałania uszczupleniom w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego.
5. W wydanym na podstawie wskazanego przepisu rozporządzeniu SENT w § 1 pkt 9 lit. b) (w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia – 18 czerwca 2023 r.) wymienione zostały również towary, które są produktami rolnymi, podzielone na następujące sektory wymienione w odpowiednich częściach załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn. zm.): jaja, część XIX, jeżeli ich liczba w przesyłce towarów przekracza 900 szt. W myśl § 2 ust. 9 rozporządzenia SENT przepisu § 1 pkt 9 nie stosuje się do towarów, których przewóz jest realizowany na podstawie art. 5 ustawy o systemie monitorowania. W art. 5 ust. 1 zd. pierwsze ustawy o SENT wskazuje się, że w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.
6. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.
7. Stosownie do treści art. 12a ustawy o SENT, jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze (ust. 1). W przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli (ust. 3). Przewoźnik powiadamia telefonicznie organ Krajowej Administracji Skarbowej wskazany w wezwaniu o planowanym dostarczeniu towaru do miejsca, o którym mowa odpowiednio w ust. 3 i 4 (ust. 5).
8. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżący, występując w roli przewoźnika zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o SENT, w dniu 1 maja 2023 r. zgłosił przewóz zarejestrowany pod numerem SENT[...]. Według zgłoszenia środkiem transportu o nr rej. [...]/[...] przewożony był towar w postaci mieszanki jajecznej o podpozycji CN 000102 w ilości 20 292 kg. W zgłoszeniu jako podmiot wysyłający towar wskazano firmę "Y. Limited" z Ukrainy, zaś jako podmiot odbierający – firmę O. LLC z Łotwy. W rubryce "Informacje o przewozie towaru" jako miejsce wjazdu na terytorium Polski/miejsce przekroczenia granicy wskazano: Barwinek – Vyżny Komarnik (droga krajowa nr 19), zaś jako miejsce wyjazdu poza terytorium Polski/miejsce przekroczenia granicy: Budzisko/Kalwaria (droga krajowa nr 8). Naczelnik PUCS wezwał przewoźnika towaru – skarżącego do przedstawienia środka transportu wraz z towarem, wskazując jako miejsce przeprowadzenia kontroli: 16-411 Szypliszki, Budzisko 11. Skarżący nie zastosowała się do wezwania.
9. W niniejszej sprawie strona skarżąca przede wszystkim kwestionuje podleganie realizowanego przez nią przewozu przepisom ustawy o SENT, gdyż w jej przekonaniu przewóz tranzytowy z państwa trzeciego (art. 2 pkt 14 ustawy o SENT – w tym przypadku Ukraina) do państwa członkowskiego UE (art. 2 pkt 13 ustawy o SENT, w tym przypadku Łotwa) nie podlega przepisom ustawy o SENT. Skarżący wskazuje w szczególności, że nie jest to przewóz wskazany w art. 7 ustawy o SENT, gdyż z językowej wykładni przepisu wynika, że poza jego hipotezą pozostają przewozy wykonywane z krajów spoza Unii Europejskiej na terytorium Unii Europejskiej.
10. Wskazania autora skargi w powyższej kwestii są błędne. Nie budzi wątpliwości, że opisany w zgłoszeniu towar w postaci mieszanki jajecznej o masie brutto 20 292 kg jest towarem, który na mocy art. 3 ust. 11 ustawy o SENT w zw. z § 1 pkt 9 rozporządzenia SENT podlega systemowi monitorowania. Do niniejszej sprawy nie miał zastosowania art. 5 ustawy o SENT – odnoszący się do przewozów rozpoczynających się na terytorium kraju (art. 2 pkt 12 ustawy o SENT – terytorium RP), zatem nie zaistniało wyłączenie określone w § 2 pkt 9 rozporządzenia SENT.
Do przewozów tranzytowych takich jak w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 7 ust. 1 ustawy o SENT. Istotny jest bowiem fakt, że przewóz towaru przez Polskę do Łotwy nastąpił z terytorium Słowacji (państwa członkowskiego UE), a nie bezpośrednio z terytorium Ukrainy. Zaktualizowała się więc przesłanka "przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego". Przewóz towaru należy bowiem rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy o SENT, a więc jako "przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju". Niewątpliwie przemieszczanie towaru ze Słowacji do Łotwy przez Polskę miało miejsce, nawet jeśli do Słowacji towar trafił z Ukrainy. Sugerowane przez autora skargi rozumienie nie znajduje oparcia w przepisach prawa, gdyż pomija treść art. 2 pkt 9 ustawy o SENT, który powinien być uwzględniony w wykładni art. 7 ust. 1 ustawy o SENT.
11. Wykładnię językową wspierają pozostałe dyrektywy interpretacyjne. W zawartej w art. 7 ust. 1 ustawy o SENT przesłance tylko dlatego nie wskazuje się na przewóz towaru z terytorium państwa trzeciego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego, gdyż w przypadku, gdy przewóz przekracza granicę celną UE, zastosowanie znajduje art. 3 ust. 6 ustawy o SENT. Trafnie wskazuje się w piśmiennictwie, że transporty te przekraczają wschodnią granicę Polski, będącą jednocześnie granicą celną Unii Europejskiej w ramach celnej procedury tranzytu, a więc w myśl art. 3 ust. 6 ustawy o SENT są w tym momencie wyłączone z monitorowania do momentu jej zakończenia ("oclenia" tych towarów). Gdy zaś ewentualna odprawa celna, kończąca procedurę wyłączającą z monitorowania, będzie przeprowadzana na terenie kraju, to dalszy przewóz z miejsca odprawy celnej (np. z oddziału celnego UCS) do innego państwa członkowskiego będzie się odbywać w trybie określonym w art. 6 ustawy o SENT (tak G. Musolf [w:] Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Realizacja obowiązków w systemie SENT. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 7).
12. Kluczowe znaczenie z punktu widzenia podmiotów zaangażowanych w przewóz towaru powinno mieć to czy dany towar podlega systemowi monitorowania. Wówczas w zależności od tego z jakim przewozem mamy do czynienia przewóz ten będzie podlegał zgłoszeniu w jednej z procedur określonych w art. 5-7 ustawy o SENT przez jeden z podmiotów (zdefiniowanych w art. 2 pkt 6, 7i 8): wysyłający (art. 5), odbierający (art. 6) czy też przez przewoźnika (art. 7). Uzasadnione jest stwierdzenie, że system monitorowania jest w tym sensie kompletny, a ewentualne odstępstwa przewidują wprost przepisy ustawy o SENT (np. art. 3 ust. 6 ustawy). W związku z tym znaczenie art. 5-7 ustawy o SENT odnosi się nie do tego czy dany towar będący przedmiotem przewozu podlega monitorowaniu (o tym decyduje art. 3 tej ustawy), lecz do wyznaczenia podmiotu odpowiedzialnego za zgłoszenie SENT.
13. Nie powinno też budzić wątpliwości, że taki swoisty wyłom w systemie monitorowania, tj. niepodleganie mu przewozów takich jak w niniejszej sprawie, nie ma żadnego uzasadnienia z punktu widzenia celu ustawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy widoczne jest, do jakich skutków mogłoby to prowadzić – do unikania kontroli przez przewoźnika. Oczywiście w braku odpowiednich przepisów trudno byłoby wywodzić obowiązki przewoźnika jedynie na gruncie wykładni celowościowej, jednak takie przepisy istnieją i wprost obejmują sytuacje takie jak w niniejszej sprawie.
Sąd wskazuje, że tożsame stanowisko zajął tut. sąd w wyroku z 6 listopada 2024 r., sygn. II SA/Bk 541/24, w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym.
Sąd postanowił dopuścić załączone do skargi dowody z dokumentów. Odnosząc się do argumentów związanych z dwiema decyzjami NLUCS w Gorzowie Wlkp. z 22 października oraz 26 września 2024 r. umarzającymi postępowania prowadzone przeciwko skarżącemu Sąd stwierdza, że opisane w tych decyzjach stany faktycznie nie są adekwatne dla sprawy niniejszej. Wskazane postępowania zostały zasadnie umorzone, albowiem wówczas przewóz towaru nastąpił przez Polskę do Holandii bezpośrednio z terytorium Ukrainy. Tymczasem w niniejszej sprawie przewóz towaru rozpoczął się wprawdzie w Ukrainie, jednakże potem, przed wjazdem na terytorium Polski, tranzyt przejechał przez Słowację. W sprawach umorzonych przez NLUCS w Gorzowie Wlkp. nie zaktualizowała się więc przesłanka "przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego".
Drugi z wnioskowanych dokumentów, tj. list przewozowy CMR, znajduje się w aktach sprawy i potwierdza on prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, tzn. fakt, że przewóz odbywał się z Ukrainy na Łotwę, ale przez terytorium Słowacji i Polski.
14. Tym samym należy stwierdzić, że wykonywany przez skarżącego przewóz podlegał systemowi monitorowania, co obligowało przewoźnika do dokonania zgłoszenia SENT i takie też zgłoszenie zostało dokonane. W dalszej kolejności po analizie danych w rejestrze SENT umożliwiało to – po stwierdzeniu, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem – wezwanie danego podmiotu do przedstawienia środka transportu na podstawie art. 12a ust. 1 ustawy o SENT. Pomimo wezwania obowiązek nie został wykonany, a tym samym strona nie wywiązała się z obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 ustawy o SENT.
15. Wyjaśnić należy, że wystosowanie wezwania stanowi skutek analizy danych w rejestrze. Samo typowanie do kontroli w wyniku analizy danych jako etap poprzedzający procedurę kontrolną, dokonywany bez udziału strony, nie podlega kontroli sądu. Przewoźnik czy inny podmiot, który otrzymał wezwanie na podstawie art. 12a ust. 1 ustawy o SENT, nie ma możliwości jego skutecznego zakwestionowania, również w ramach postępowania w przedmiocie kary pieniężnej. Jak podnosi się w doktrynie, analizę ryzyka należy zaliczyć do czynności przedkontrolnych, co oznacza, że taka analiza nie będzie stanowiła składowej akt sprawy kontroli celno-skarbowej. Prowadzi to do wniosku, że wszelkie dokumenty zgromadzone w toku czynności analitycznych nie będą dostępne dla kontrolowanego ani też w żaden sposób nie będą mogły zostać ujawnione innym osobom (np. w drodze dostępu do informacji publicznej) z uwagi na tajemnicę skarbową, gdyż zawsze będą dotyczyły indywidualnego podmiotu. Kontrolowany nie dowie się zatem, czy prawdopodobieństwo wystąpienia nieprawidłowości ocenione na etapie przedkontrolnym pokryje się w mniejszym czy też większym stopniu z efektami przeprowadzonej kontroli (vide: A. Melezini, Komentarz do art. 58 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, uwaga 7, LEX).
W ocenie sądu analiza ryzyka nawet dokonana automatycznie na podstawie bazy danych zawartych w systemie SENT jest nie tylko formą dopuszczalną ale wręcz podstawowym instrumentem technicznym umożliwiającym przeprowadzenie analizy ryzyka. Jak wynika z treści art. 12 ustawy o SENT, podmiotami uprawnionymi do korzystania z danych zgromadzonych w rejestrze oraz ich przetwarzania za pomocą telekomunikacyjnego urządzenia końcowego są między innymi funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej. Funkcjonariusze mogą przetwarzać dane z rejestru w tym dokonywać analizy ryzyka związanej z przemieszczaniem towarów "wrażliwych".
16. Podstawę do nałożenia kary pieniężnej stanowił art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT, zgodnie z którym, w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000 zł. Jednak stosownie do treści art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Należy na wstępie podkreślić, że odpowiedzialność przewoźnika jest niezależna od odrębnie uregulowanej odpowiedzialności kierowcy. Na przewoźniku spoczywa ciężar odpowiedzialności za skutki działań osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu przewozu (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 317/22, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy również wskazać, że przepisy ustawy SENT przewidują odpowiedzialność obiektywną za stwierdzone naruszenie, niezależnie od zamiaru, umyślności czy winy obowiązanego podmiotu. Stwierdzenie naruszenia jest wystarczające do nałożenia kary, o ile organ wykluczy możliwość zastosowania instytucji odstąpienia. W związku z tym z zasady nie ma podstaw do badania czy naruszenie przepisów tej ustawy nastąpiło z winy przewoźnika, a jedynie może to ewentualnie mieć znaczenie w kontekście odstąpienia od nałożenia kary.
17. W sprawie niniejszej skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie organu o wskazanie istnienie ważnego interesu strony do odstąpienia od kary, jak również nie złożył wniosku o pomoc "de minimis". Skarżący nie wskazał nadzwyczajnych zdarzeń losowych wpływających na jego sytuację materialną oraz nie przedstawił dokumentów świadczących o trudnej sytuacji finansowej, które uzasadniałaby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Wobec powyższego, organ I instancji ustaleń w tym zakresie dokonał podejmując czynności wyjaśniające z urzędu. W ocenie sądu bez naruszenia prawa organ ustalił i ocenił, że przesłanki do uwzględnienia wniosku (ważny interes strony, interes publiczny) nie wystąpiły.
18. Przesłanka ważnego interesu strony (przewoźnika) została właściwie zinterpretowana przez organy, co po dokonanej analizie materiału dowodowego doprowadziło do prawidłowej konkluzji o odmowie jej zastosowania. Ważny interes strony zaistnieje wówczas, gdy wystąpią nadzwyczajne okoliczności losowe powodujące przykładowo znaczne obniżenie zdolności płatniczych, w szczególności zagrażające funkcjonowaniu podmiotu albo grożące niewywiązywaniem się z nałożonych obowiązków. Użycie słowa "ważny" wskazuje, że nie każdy interes uzasadnia odstąpienie od wymierzenia kary, bo taki interes posiada każdy podmiot dążący do ograniczenia obciążeń finansowych. Chodzi o interes szczególnie istotny, wyjątkowy, ważniejszy niż właściwy wszystkim pozostałym przedsiębiorcom spełniającym przesłanki do wymierzenia kary. Istnienie tej przesłanki nie zostało wykazane przez skarżącego, pomimo wezwań organu w tym zakresie, zaś organ trafnie nie stwierdził jej wystąpienia z urzędu.
Z akt sprawy nie wynika, w jaki sposób zapłata kary administracyjnej miałaby wpłynąć na działalność firmy i możliwość jej dalszego funkcjonowania. Wedle ustaleń organów kondycja finansowa strony jest dobra. Organ wskazał, że uzyskany przez stronę w 2023 r. przeciętny do chód miesięczny w wysokości 2137 zł jest wyższy o 15% niż ukraińskie przeciętne wynagrodzenie w pierwszym kwartale 2024 r. wynoszące 1857 zł i o 163% wyższe niż ukraińska minimalna płaca wynosząca od 1 kwietnia 2024 r. ok. 812 zł.
Przewoźnik w 2023 r. osiągnął przychód na poziomie 1.597.804 zł i działa z zyskiem, a zeznania podatkowe nie wskazują na złą sytuację ekonomiczną. Obiektywnie rzecz biorąc, nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wniosek, że po stronie skarżącej występuje ważny interes, z powodu którego uiszczenie kary jest dla niej ponadnormatywnie niekorzystne, zakłócające jej funkcjonowanie, płynność finansową, ingerujące w byt pod względem ekonomicznym. Co prawda pojęcia tego nie można ograniczać tylko do interesu ekonomicznego, jednak skarżący nie wykazał, że w sprawie zachodziły jakieś inne sytuacje nadzwyczajne, czy zdarzenia losowe, które uzasadniałyby takie odstąpienie. Za takie nie sposób uznać faktu, że T. S. jest rencistą oraz okoliczność prowadzenia wobec przewoźnika innych postępowań związanych z naruszeniem przepisów ustawy SENT. Prawidłowa jest ocena organu, że ważny interes przewoźnika, jako przesłanka do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, nie wystąpiła w sprawie niniejszej.
19. Jeśli natomiast chodzi o przesłankę interesu publicznego to należy wyjaśnić, że jest to rodzaj klauzuli generalnej o dużym stopniu niedookreśloności, której treść nie może być wypełniana w sposób dowolny, lecz organ administracji, czy sąd stosujący prawo, mają obowiązek odszukania optymalnych treści wyrażających istotę tej klauzuli (zob. wyrok NSA z 14 października 2021 r., II GSK 885/21). Nadanie właściwej treści pojęciu interesu publicznego, jako przesłanki uzasadniającej odstąpienie od wymierzenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem szczególnego znaczenia zasady proporcjonalności, wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, rozumianej w ten sposób, że nie leży w interesie publicznym nakładanie dolegliwych kar na podmiot odbierający działający legalnie, który dopuścił się pewnych uchybień formalnych o nieistotnym znaczeniu, jeśli nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa w postaci uszczuplenia dochodów, a nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (zob. wyrok NSA z 12 grudnia 2022 r., II GSK 899/22, czy z 7 czerwca 2022 r. II GSK 182/19 i powołane tam orzecznictwo). Organ winien rozważyć, czy sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary.
Jak wskazał sąd kasacyjny w sprawie II GSK 801/22, istota problemu przy ocenie, czy w konkretnej sprawie zachodzi uzasadniona interesem publicznym możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, sprowadza się do oceny wagi stwierdzonych naruszeń z punktu widzenia celów ustawy o SENT, w kontekście wartości takich jak m.in. sprawiedliwość i równość. Ocena spełnienia przesłanki "interesu publicznego" – uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej – powinna uwzględniać również szczególne znaczenie zasady proporcjonalności.
W orzecznictwie zasadnie podnosi się bowiem, że zastosowanie zasady proporcjonalności w odniesieniu do sankcji bezwzględnie oznaczonej (administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości) wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej, a jej dolegliwością.
Wskazać również trzeba, że ustanawiając kary pieniężne za nieprzestrzeganie określonych nakazów i zakazów ustawodawca nie oczekuje z tego tytułu stałych dochodów, lecz zgodnego z prawem zachowania adresatów norm prawnych (por. wyrok NSA z 30 czerwca 2021 r., II GSK 100/21). Klauzula interesu publicznego, w kontekście stosowania sankcji administracyjnej, wymaga od organu uwzględnienia, czy w danym przypadku jej zastosowanie jest uzasadnione i współmierne z punktu widzenia celów ustawy, zgodnie z zasadą proporcjonalności. W związku z tym istotna jest ocena całokształtu działań danego podmiotu w konkretnej sytuacji faktycznej, w tym wagi stwierdzonych naruszeń.
20. Ocenę taką DIAS w sprawie niniejszej przeprowadził. Nałożona kara pieniężna stanowi proporcjonalną reakcję w stosunku do stwierdzonych naruszeń. Należy podkreślić, że nieprawidłowości i zaniedbania po stronie skarżącej w zakresie przewozów realizowanych w zgłoszeniach SENT wystąpiły już wcześniej. Stwierdzono, że w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 13 sierpnia 2023 r. skarżący został zarejestrowany w 31 zgłoszeniach w systemie SENT z wezwaniem na podstawie art. 12a ustawy o SENT, a przeprowadzoną kontrolę odnotowano w 20 przypadkach. Organ sprawdził również respektowanie obowiązków po omawianym naruszeniu przepisów ustawy. Od 14 sierpnia 2023 r. do 15 stycznia 2024 r. (data sporządzenia wydruku) system zarejestrował 36 przejazdy wskazanego przewoźnika. 36 zgłoszenia posiadały dyrektywę art. 12a, a w 35 przypadkach odnotowano przeprowadzoną kontrolę. Wobec skarżącego było/jest prowadzonych 5 postępowań dotyczących naruszeń ustawy SENT. Trafnie zauważył organ, że powtarzalność naruszeń, których dopuścił się skarżący, świadczą o niedbałości i nierzetelności przewoźnika, zajmującej się profesjonalnie przewozem towarów, w realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Tymczasem nawet niezamierzone uchybienia, jednak występujące wielokrotnie, należy postrzegać w kategoriach nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20). Przemawia to więc za stwierdzeniem, że nałożenie kary pieniężnej stanowi adekwatną reakcję w niniejszej sprawie, bowiem zaniechania (działania) skarżącego przyczyniały się do zakłócania działania systemu monitorowania, utrudniając w związku z tym realizację celów istnienia tego systemu, tj. ochronę legalnego obrotu towarami wrażliwymi, a także zapobieganie istnieniu "szarej strefy".
21. W ocenie sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazują na w pełni świadome unikanie kontroli przez skarżącego, co wynika z wyboru trasy z Ukrainy do Polski przez Słowację (a nie bezpośrednio przez polską granicę celną UE) czy też wielokrotności niestawiania się do kontroli. Nie może to zostać pominięte przy ocenie powodów wystąpienia naruszenia, a następnie przy konkluzji o wystąpieniu bądź niewystąpieniu przesłanki interesu publicznego.
22. W przedmiocie bariery językowej warto dodać, że informacja o planowanej kontroli pojazdu została przekazana przewoźnikowi w języku polskim, angielskim i rosyjskim. Sąd podziela ponadto pogląd wyrażony chociażby w wyroku z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt II FSK 3279/17 przez Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiocie ewentualnych naruszeń przepisów o.p. w kontekście braku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu przez brak tłumaczenia dokumentów i zapewnienia tłumacza. Trafnie zauważył NSA, że zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek przestrzegania prawa obowiązującego na terytorium RP, a w świetle art. 27 zdanie pierwsze Konstytucji RP – w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Stosownie zaś do art. 5 ust. 2 w związku z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2021 r. poz. 672 ze zm.) oświadczenia woli, podania i inne pisma kierowane do terenowych organów administracji publicznej powinny być składane w języku polskim. Zatem czynności podejmowane w postępowaniu administracyjnym winny być dokonywane w języku polskim, z czym wiąże się obowiązek nie tylko wydawania orzeczeń w języku polskim, ale również prowadzenia postępowania dowodowego w tym języku. Jak zauważył NSA, w polskim systemie prawnym brak jest ogólnego przepisu mówiącego o prawie cudzoziemca do komunikowania się w zrozumiałym języku, czy też prawie do bezpłatnego tłumacza. Przepisy takie rozsiane są po różnych aktach prawnych, które odnoszą się pośrednio lub bezpośrednio do cudzoziemców.
Z innych przepisów prawnych bezpośrednio odnoszących się do "kwestii językowych" można wskazać art. 7 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.), zgodnie z którym urzędy prowadzące określone rodzaje spraw mają obowiązek pouczyć cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach. Z innych regulacji warto wymienić art. 11 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. z 2022 r., poz. 1264 ze zm.), zgodnie z którym tłumaczenie na język polski dokumentów sporządzonych w języku obcym, dopuszczonych jako dowód w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy lub azylu, zapewnia, w razie potrzeby, organ, przed którym jest prowadzone postępowanie (ust. 1). W Ordynacji podatkowej jedynie w art. 174 § 2 o.p. przewidziano, że w protokółach przesłuchania osoby, która złożyła zeznanie w języku obcym, należy podać w przekładzie na język polski treść złożonego zeznania oraz wskazać osobę i adres tłumacza, który dokonał przekładu. Tłumacz powinien podpisać protokół przesłuchania. W sytuacji, gdy strona nie może brać udziału w postępowaniu (np. z powodu bariery językowej), ma prawo do ustanowienia pełnomocnika i działania przez niego (art. 138a § 1 o.p.). Przepisy ustawy o SENT oraz odpowiednio stosowane na podstawie art. 26 ust. 5 tej ustawy przepisy o.p. nie przewidują obowiązku zapewnienia tłumacza i tłumaczenia dokumentów. Należy więc wywieść, że po stronie przewoźnika leży takie zorganizowanie przewozu, by kierowcy byli świadomi obowiązków wynikających z wykonywania przewozów przez terytorium RP.
23.
Należy również wyjaśnić, że brak uszczuplenia należności publicznoprawnych nie ma znaczenia dla oceny legalności ukarania na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT oraz pozostaje bez wpływu w sprawie niniejszej na końcową ocenę organu o niewystąpieniu interesu publicznego w odstąpieniu od kary, którą to ocenę sąd podziela jako nienaruszającą prawa. Jak wskazał NSA w sprawie II GSK 801/22, okoliczność, że nie doszło do uszczuplenia podatku po stronie skarżącego nie może być decydująca o wyłączeniu jego odpowiedzialności, zważywszy, że z uzasadnienia projektu ustawy o SENT wynikało, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów (druk sejmowy VIII.1244). W związku z powyższym ustalony w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy przemawia za stwierdzeniem, że przesłanka interesu publicznego nie zaistniała.
23. Podkreślić należy również, że niniejsza sprawa nie jest sprawą podatkową, nie dotyczy obowiązków podatkowych skarżącego, lecz realizacji obowiązków umożliwiających prawidłowe działanie systemu monitorowania, którego celem jest nie tylko zapobieganie ewentualnym uszczupleniom podatkowym, ale również inne cele, uprzednio już opisane. Bez wątpienia kary pieniężne przewidziane w ustawie o SENT nie mają charakteru sankcji podatkowych i jak już stwierdzono – nie jest konieczne zaistnienie jakiegokolwiek uszczuplenia podatkowego.
24. Reasumując stwierdzić trzeba, że organy obydwu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły proces wydania decyzji, w tym także w jej części uznaniowej obejmującej ocenę wystąpienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Uwzględniły wszystkie przepisy mające w sprawie zastosowanie, zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, pojęcia nieostre zostały zinterpretowane prawidłowo, nie pominięto istotnych elementów stanu faktycznego oraz wybrały rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego a jednocześnie należycie je uzasadniając. Nie doszło do naruszenia podnoszonych w skardze przepisów procesowych, tj. art. 122, 124, 187 § 1 O.p.
25. W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie sądu, nie można organom zarzucić uchybień, które miałyby wpływ na wynik sprawy.
26. Z uwagi na powyższe, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.