II SA/Bk 546/23

II SA/Bk 546/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Dudar
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 581
art. 5 ust. 3 pkt 1, ust. 3a
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Grzegorz Dudar, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 września 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 9 maja 2023 r. nr 406.47/E-20/26/23 w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z 9 maja 2023 r. znak 406.47/E-20/26/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z 14 grudnia 2022 r. znak 001694/740/12/2022 o uznaniu K.Ł. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
2. W związku z odmową złożenia w dniu 31 sierpnia 2022 r. przez K.Ł. oświadczenia majątkowego w trakcie przeprowadzania wywiadu alimentacyjnego – zawiadomieniem z 29 września 2022 r. doszło do wszczęcia postępowania dotyczącego uznania ww. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jako podstawę prawną wszczęcia postępowania wskazano art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dalej: u.p.a.).
W postępowaniu tym decyzją z 19 października 2022 r. Prezydent Miasta Białegostoku (dalej: Prezydent Miasta) umorzył postępowanie na zasadzie art. 105 §1 k.p.a. z powodu nieziszczenia się warunku polegającego na niewywiązywaniu się przez stronę z bieżących zobowiązań alimentacyjnych w wysokości co najmniej 50%.
3. Zawiadomieniem z 17 listopada 2022 r. Prezydent Miasta po raz kolejny wszczął postępowanie administracyjne w sprawie uznania K.Ł. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wskazał, że ww. uchylił się od złożenia oświadczenia majątkowego w trakcie wywiadu alimentacyjnego w dniu 31 sierpnia 2022 r.
Organ pierwszej instancji uzyskał informację od komornika sądowego o wysokości wyegzekwowanych kwot w okresie kwiecień – wrzesień 2022 r. (k. 31 akt adm.), a także wezwał stronę do stawienia się w organie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego.
Decyzją z 14 grudnia 2022 r. Prezydent Miasta orzekł o uznaniu dłużnika K.Ł. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych względem syna. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 5 ust. 3, 3a, 3b, art. 8b, art. 25 u.p.a. Ustalił, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy strona nie wywiązywała się z zobowiązań alimentacyjnych w wysokości co najmniej 50 % ich wysokości w każdym miesiącu.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył K.Ł. Zarzucił naruszenie:
- przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 12 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego, wnikliwego i wszechstronnego zbadania okoliczności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a mianowicie poczynienia ustaleń czy w świetle stanu faktycznego odwołujący uchyla się od świadczeń alimentacyjnych oraz czy okres zaległości w ich świadczeniu i ich wysokość odpowiada rzeczywistemu stanowi, w tym także ustalenia dotychczasowej wysokości spełnionych świadczeń alimentacyjnych;
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust 3, 3a i 3b u.p.a. przez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji niezasadne uznanie, iż strona nie wywiązała się przez okres ostatnich 6 miesięcy z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco ustalonych alimentów.
Sformułowano wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci postanowienia o umorzeniu dochodzenia z 30 listopada 2022 r. w sprawie Ds. [...] oraz potwierdzeń przelewu na okoliczność wywiązywania się przez stronę z zobowiązań alimentacyjnych na rzecz syna.
4. Zaskarżoną decyzją z 9 maja 2023 r. SKO w Białymstoku utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy powołał regulację art. 1, art. 5 ust. 3 i 3a u.p.a. wskazując, że nie została spełniona przesłanka z art. 5 ust. 3a u.p.a. Z zaświadczenia od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Białymstoku z 23 listopada 2022 r. wynika bowiem, że przez 6 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji w pierwszej instancji odwołujący nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % bieżąco ustalonych alimentów. W okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 30 września 2022 r. dokonał z tego tytułu wpłat: w dniu 28 kwietnia 2022 r. - 42,51 zł; w dniu 20 września 2022 r. - 21,00 zł, w dniu 30 września 2022 r. - 300,00 zł. Wpłata zobowiązania w kwocie nie niższej niż 50 % miała miejsce jedynie we wrześniu 2022 r. Organ odwoławczy wskazał, że użyte w art. 5 ust. 3a u.p.a. sformułowanie "ostatnich 6 miesięcy" należy rozumieć jako okres kolejnych sześciu miesięcy kalendarzowych bezpośrednio poprzedzających miesiąc, w którym dochodzi do wydania orzeczenia w sprawie, w których dochodzi do uiszczenia co najmniej 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów w każdym miesiącu. Kolegium nie zgodziło się z argumentacją, że ww. warunek jest spełniony, gdy w okresie ostatnich sześciu miesięcy średnio wpłaty wynoszą co najmniej 50 % bieżących alimentów. Przepis art. 5 ust. 3a u.p.a. (analogicznie jak ustęp 6 pkt 1 tego artykułu) jednoznacznie wskazuje, że chodzi o wpłaty nie niższe niż 50 % bieżących alimentów w każdym miesiącu z ostatnich sześciu. Dopuszczenie możliwości obliczenia średniej miesięcznej wysokości wpłat tytułem alimentów dokonanych w analizowanym, sześciomiesięcznym okresie kolidowałoby z charakterem obowiązku alimentacyjnego, który polega na zaspokajaniu potrzeb bieżących osoby, wobec której ciąży obowiązek alimentacyjny (art. 128 Kodeks rodzinny i opiekuńczy).
Kolegium również wywiodło, że organ drugiej instancji orzeka w sprawie administracyjnej, czyli uwzględnia stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wydawania tej decyzji. Dlatego jako okres ostatnich sześciu miesięcy uwzględniło nie okres badany przez organ pierwszej instancji, ale okres sześciu miesięcy sprzed wydania decyzji odwoławczej, tj. od listopada 2022 r. do kwietnia 2023 r. Także w tym okresie, zdaniem Kolegium, istnieją podstawy do uznania odwołującego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z nadesłanych na etapie odwoławczym wyjaśnień przez pełnomocnika strony (pismo z 24 kwietnia 2023 r.) wynika bowiem, że w okresie od września 2022 r. do kwietnia 2023 r. odwołujący dokonał następujących wpłat: 3 września 2022 r. - 300 zł, 4 października 2022 r. - 300 zł, 4 listopada 2022 r. - 300 zł, 6 grudnia 2022 r. - 300 zł, 2 stycznia 2023 r. - 60 zł, 12 stycznia 2023 r. - 300 zł, 6 lutego 2023 r. - 85 zł, 9 lutego 2023 r. - 300 zł, 11 kwietnia 2023 r. - 200 zł, 26 kwietnia 2023 r. – 500 zł. Odwołujący miał świadomość toczącego się w stosunku do niego postępowania i w każdej chwili mógł dopełnić wymaganych czynności, tj. złożyć zaświadczenie o wysokości dokonanych wpłat alimentacyjnych na rzecz syna w okresie od 1 listopada 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r. w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się przez dłuższy czas, tj. od grudnia 2022 r., odwołujący miał możliwość zareagowania na działania organu drugiej instancji. Pomimo że dokonał przelewów w ww. miesiącach nie ma podstaw do przyjęcia, że w każdym miesiącu przypadającym na ww. okres wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, bowiem wpłata zobowiązania alimentacyjnego - nie niżej niż 50% - została dokonana jedynie w styczniu 2023 i lutym 2023 r.
5. Skargę do sądu administracyjnego wywiódł K.Ł., który zarzucił:
- naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7a k.p.a. przez jego wadliwe zastosowanie i zaniechanie wyjaśnienia istniejących w sprawie wątpliwości na korzyść strony, a tym samym uznanie, iż okres jak i wysokość kwot alimentacyjnych nie przekracza 50% w sytuacji, gdy suma wpłat w okresie podlegającym sprawdzeniu przez organ wynosi ponad 50 %;
b) art. 8 § 1 k.p.a. przez jego wadliwe zastosowanie i przeprowadzenie postępowania w sprawie w sposób prowadzący do utraty zaufania do władzy publicznej przez zastosowanie okresów innych, aniżeli tych sygnalizowanych skarżącemu oraz orzeknięcie w decyzji na podstawie danych z innego okresu świadczenia;
c) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na błędnym i niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu oraz jego dowolnej ocenie niemającej pokrycia w zasadach prawidłowego ustalania związków przyczynowo-skutkowych, wyrażającej się w błędnym ustaleniu przez organ, że: (-) K.Ł. nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego w kwocie wynoszącej co najmniej 50% świadczenia alimentacyjnego, w sytuacji gdy za każdy miesiąc łącznie suma kwot alimentacyjnych wpłacanych z tytułu alimentów wynosiła ponad 50%; (-) poczynione przez stronę nadpłaty w poszczególnych miesiącach nie wliczają się do ogólnych kwot alimentacyjnych i nie podlegają przez to sumowaniu za dany okres, w sytuacji gdy orzecznictwo sądowoadministracyjne uznaje sumowanie i ewentualne nadpłacanie alimentów za dany okres za praktykę poprawną, która spotyka się z aprobatą; (-) kwoty wynoszące łącznie za wskazany wymagany przez organ w wezwaniu okres tj. 1 listopada 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r. nie osiągają pułapu 50% dochodzonego świadczenia alimentacyjnego, w sytuacji gdy dokonanie zsumowania wymaganych kwot alimentacyjnych za ten okres wskazuje na sytuację odmienną; (-) skarżący nie dokonał wpłat alimentacyjnych za okres marzec 2023 r. w sytuacji gdy w treści pisma z 26 kwietnia 2023 r. wskazano, że kwoty, których potwierdzenie uiszczenia zostało dołączone do pisma, "są przeznaczone na następujące miesiące, we wskazanych kwotach";
d) art. 75 k.p.a. przez jego wadliwe zastosowanie i naruszenie reguł postępowania dowodowego przez pominięcie dowodów przedłożonych przez skarżącego i arbitralne ograniczenie środków dowodowych, a tym samym wydanie decyzji na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego, poprzez nieuwzględnienie przedłożonych potwierdzeń płatności, a jedynie ograniczenie się przez organ do żądania od skarżącego zaświadczenia od komornika, a ponadto pominięcie treści postanowienia Prokuratury Rejonowej w B., według której K.Ł. nie spełniał przesłanek do wszczęcia postępowania o niealimentację, bowiem nie wypełnił przesłanki polegającej na posiadaniu zadłużenia odnośnie rat alimentacyjnych o wartości co najmniej trzech świadczeń okresowych;
e) art. 81a k.p.a. przez jego wadliwe zastosowanie i orzeknięcie na niekorzyść strony w sytuacji, gdy pomimo ujawnienia wątpliwości co do zakresu niedokonanych przez stronę wpłat alimentacyjnych, które to wpłaty przekraczały pułap 50% w okresie 6 miesięcy, nie uwzględniono sumy dokonanych wpłat, a tym samym orzeczono, że wpłaty te nie przekraczały za każdy miesiąc co najmniej 50% rat alimentacyjnych;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 5 ust 3 i 3a u.p.a. przez ich wadliwe zastosowanie i dokonanie błędnej wykładni poprzez uznanie, że istniały przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie uznania za dłużnika alimentacyjnego oraz wadliwe ustalenie że przez okres ostatnich 6 miesięcy skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
6. Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r., poz. 581 z późn. zm.), dalej: u.p.a., organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił złożenia oświadczenia majątkowego. Z kolei art. 5 ust. 3a u.p.a. stanowi, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Ustalenia w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mają doniosłe znaczenie. Prowadzą bowiem nie tylko do zakwalifikowania dłużnika alimentacyjnego do określonej kategorii dłużników, ale powodują dalsze, poważne konsekwencje. Wynikają one z kolejnych ustępów art. 5 u.p.a. i są to: skierowanie przez organ właściwy dłużnika wniosku do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz złożenie wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § Kodeksu karnego (ust. 3b), a także wydanie przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy (ust. 5). Tym samym postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań musi zostać przeprowadzone ze starannością w celu ustalenia każdej z niezbędnych dla takiego rozstrzygnięcia sprawy pozytywnych przesłanek o jakich mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1 – 3 u.p.a. oraz sprawdzenia czy nie wystąpiła przesłanka negatywna z art. 5 ust. 3a u.p.a.
Zgodnie też z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są do wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i jego wszechstronnej oceny. Zasada oficjalności (art. 7 k.p.a.) stanowi bowiem, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy, a następnie w całokształcie je ocenić, w tym w kontekście zgłoszonych przez stronę zarzutów. Przy czym wskazany obowiązek odnosi się nie tylko do organu pierwszej instancji ale także do organu odwoławczego. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Nie ogranicza się tylko do kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy jest organem merytorycznym a nie tylko organem kontrolnym.
7. Bezspornie skarżący jest zobowiązany do alimentowania syna w kwocie 700 zł miesięcznie na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w Białymstoku z [...] grudnia 2021 r. w sprawie I C [...]/21 (vide informacja na k. 7 akt adm.). Poza sporem też jest, gdyż w tym zakresie zarzutów skargi oraz odwołania nie formułowano, że skarżący nie złożył oświadczenia majątkowego podczas wywiadu alimentacyjnego przeprowadzonego 31 sierpnia 2022 r. (vide "Adnotacja urzędowa" na k. 12 akt adm.) ani nie złożył go w późniejszym okresie. Sytuacja ta wypełnia pozytywną przesłankę do wszczęcia postępowania o uznanie skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na podstawie art. 5 ust. 3a u.p.a. Sąd ma przy tym w polu widzenia, że odmowa strony miała miejsce przed wydaniem decyzji z 19 października 2022 r. umarzającej poprzednio prowadzone postępowanie, natomiast decyzje w sprawie niniejszej są efektem postępowania ponownego (za inny okres), jednak nie może mieć to skutku eliminującego zaskarżone w sprawie niniejszej decyzje z obrotu prawnego. Po pierwsze, ww. odmowa z 31 sierpnia 2022 r. stanowi element stanu faktycznego sprawy niniejszej, a dokument urzędowy ją potwierdzający znajduje się w aktach sprawy i jest częścią całokształtu materiału dowodowego na zasadzie art. 80 k.p.a. Po drugie, skarżący był ponownie wzywany do stawienia się do organu pierwszej instancji celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego (k. 33 akt adm.). Wezwanie to wystosowano łącznie z informacją o prawach i obowiązkach dłużnika alimentacyjnego oraz skutkach określonego jego zaniechania (k. 34 akt adm.). Na powyższe wezwanie skarżący nie odpowiedział, nie sformułował wobec niego żadnych zarzutów, a jego konsekwentna argumentacja skoncentrowana jest na dowiedzeniu spełnienia warunku uiszczenia bieżących alimentów w kwocie nie mniejszej niż 50 % za każdy miesiąc sześciomiesięcznego okresu (art. 5 ust. 3a u.p.a.). Z żadnego działania skarżącego, reprezentowanego od momentu wniesienia odwołania przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wynika aby wcześniejsza odmowa złożenia oświadczenia została wycofana bądź by dał on podstawy organowi by sądzić, że zamierza takie oświadczenie złożyć.
Badając całokształt materiału dowodowego należy jednak stwierdzić z urzędu, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 10 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 3 pkt 1 u.p.a. Nie miało ono jednak w okolicznościach sprawy wpływu na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1064 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a. Naruszenie sąd upatruje w wysłaniu wezwania do strony do stawienia się w organie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego łącznie z decyzją organu pierwszej instancji a nie wcześniej - z zakreśleniem stosownego terminu umożliwiającego dokonanie tej czynności. Ocena wpływu tej okoliczności na wynik sprawy nie może jednak nie uwzględniać, że jako powód wszczęcia postępowania w sprawie uznania stronę za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych tak w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania (z 17 listopada 2022 r.) jak i w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji z 14 grudnia 2022 r. wskazano art. 5 ust. 3 pkt 1 u.p.a., tj. odmowę złożenia oświadczenia majątkowego. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania skarżący odebrał 21 listopada 2022 r. a decyzję wraz z ww. wezwaniem 22 grudnia 2022 r. Nie zareagował na taki powód wszczęcia postępowania – w jego trakcie, nie wnioskował o odebranie oświadczenia majątkowego, nie podjął próby wykazania, że takie oświadczenie zamierza złożyć, nie sformułował zarzutów odwołania odnośnie naruszenia art. 5 ust. 3 pkt 1 u.p.a. Między wpływem odwołania (10 stycznia 2023 r.) a wydaniem zaskarżonej decyzji (9 maja 2023 r.) minęły cztery miesiące, na etapie odwoławczym dodatkowe dokumenty składał profesjonalny pełnomocnik skarżącego. Nie wynika z nich jednak aby skarżący podważał przesłankę wszczęcia postępowania w postaci odmowy złożenia oświadczenia majątkowego. Z akt sprawy nie wynika jakikolwiek sygnał od strony, że – przy świadomości podstawy wszczęcia postępowania – zamierza ją podważać. W tych okolicznościach nie ma więc podstaw by przyjąć, że mamy do czynienia z naruszeniem o kategorii "mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.
8. Bezzasadny pozostaje zarzut konieczności wykładni art. 5 ust. 3a u.p.a. w ten sposób, że możliwe jest spełnienie warunku wywiązywania się przez okres ostatnich sześciu miesięcy z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów - w sposób uśredniony, tj. wystarczy, że średnia wysokość wpłaconych alimentów z ostatniego półrocza daje wynik powyżej 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Zdaniem sądu w przepisie art. 5 ust. 3a u.p.a. nie chodzi o to, aby dłużnik alimentacyjny w każdym konkretnym miesiącu - przez okres ostatnich 6 miesięcy – wpłacał co najmniej 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Innymi słowy brzmienie art. 5 ust. 3a u.p.a. nie stoi na przeszkodzie dokonywaniu przez dłużnika wpłat w większej wysokości za dwa lub więcej miesięcy, w okresie sześciu miesięcy, o których mowa w tym przepisie. Należy jednak zastrzec, że z uwagi na charakter obowiązku alimentacyjnego, tj. obowiązku dostarczania środków utrzymania (art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) – w rozumieniu bieżących środków utrzymania, powyższe wpłaty (kwot w większej wysokości niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów) nie mogą następować z dołu ale wyłącznie z góry. Skoro bowiem, jak wskazują sądy administracyjne, termin spełnienia przez dłużnika pieniężnego świadczenia alimentacyjnego jest terminem zastrzeżonym w istocie na korzyść dłużnika, a więc spełnienie świadczenia alimentacyjnego przed terminem jego wymagalności musi być traktowane na równi ze spełnieniem świadczenia w terminie (vide np. wyrok z 21 października 2021 r. w sprawie II SA/Ol 623/21, orzeczenia.nsa.gov.pl) – to wpłaty wyższe z góry mogą podlegać uśrednieniu. Niedopuszczalna jest inna sytuacja, tzn. taka, że dłużnik nie spełnia obowiązku dostarczania środków utrzymania bieżąco ale wpłaca kwotę na koniec okresu sześciomiesięcznego lub w nieregularnych odstępach ale z dołu w taki sposób, że po uśrednieniu w okresie ostatnich sześciu miesięcy daje ona nie mniej niż 50 % wysokości bieżąco ustalonych elementów za każdy miesiąc tego okresu. Reasumując, dłużnik alimentacyjny uiszczający świadczenia alimentacyjne z góry za dwa lub więcej miesięcy (oczywiście oprócz dłużnika alimentacyjnego uiszczającego świadczenia regularnie w całości lub regularnie w terminach w wysokości co najmniej 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów) powinien być uznawany za dłużnika wywiązującego się z zobowiązań alimentacyjnych w rozumieniu art. 5 ust. 3a u.p.a., w każdym z tych miesięcy. A zatem niewywiązanie się choćby w jednym z sześciu analizowanych miesięcy z zobowiązań alimentacyjnych w wysokości co najmniej połowy wysokości takiego zobowiązania - nawet gdyby dłużnik alimentacyjny w pozostałych z miesiącach ale z dołu uiszczał kwoty znacznie przekraczające 50 % zasądzonych alimentów - stanowi przesłankę o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Trafnie więc Kolegium w sprawie niniejszej oceniło, że nie arytmetyczna średnia z ostatnich sześciu miesięcy (liczona wstecznie) decyduje o spełnieniu warunku z art. 5 ust. 3a u.p.a. Skarżący bowiem wyłącznie w styczniu i lutym 2023 r. uiścił ponad 50 % kwoty bieżących alimentów (wymagane po 350 zł miesięcznie, wpłacone w styczniu 2023 r. 360 zł i w lutym 385 zł, a w marcu 300 zł).
9. Sąd akceptuje również w całości jako prawidłowe stanowisko Kolegium, zgodnie z którym jako organ odwoławczy merytoryczny (art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania) jest zobowiązane uwzględniać stan prawny i faktyczny sprawy na datę własnego orzekania. Bez naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a także art. 5 ust. 3a u.p.a. ustaliło Kolegium, że rozpoznając odwołanie zobowiązane jest uwzględnić okres ostatnich sześciu miesięcy przypadających przed wydaniem decyzji odwoławczej, tj. okres wrzesień 2022 r. – kwiecień 2023 r. Ustalenia w tym zakresie poczyniono na podstawie dodatkowych dowodów zgromadzonych na etapie odwoławczym - nadesłanych przez pełnomocnika strony skarżącej dowodów wpłat faktycznych. Co prawda Kolegium wezwało pełnomocnika do przedłożenia zaświadczenia od Komornika Sądowego o wysokości wpłat dokonanych przez skarżącego w okresie 1 listopada 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r., jednak ostateczny brak takiego zaświadczenia nie wykluczał uwzględnienia wpłat dokonywanych przez samego skarżącego. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych dyspozycja przepisu art. 5 ust. 3a u.p.a. sprowadza się do ustalenia, czy dłużnik alimentacyjny faktycznie nie wykonywał obowiązku alimentacyjnego. W związku z czym okoliczność niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego nie może być ustalana wyłącznie na podstawie zaświadczenia komornika. Może być więc ustalana na podstawie faktycznych wpłat (vide wyrok z 19 stycznia 2022 r., II SA/Łd 794/21, od którego NSA oddalił skargę kasacyjną w wyroku z 21 lutego 2023 r. w sprawie I OSK 783/22). Jednocześnie podtrzymać należy stanowisko Kolegium, zgodnie z którym pomimo posiadanej wiedzy o toczącym się postępowaniu K.Ł. w każdej chwili mógł dopełnić wymaganych czynności, tj. złożyć zaświadczenie o wysokości dokonanych wpłat alimentacyjnych na rzecz syna w spornym okresie, bądź dokonywać wpłat w wysokości 50 % bieżąco ustalonych alimentów i tę okoliczność w inny sposób niż zaświadczeniem komornika wykazać, począwszy od listopada 2022 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania odebrał 21 listopada 2022 r.), czego jednak nie uczynił. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się przez dłuższy czas, tj. od listopada 2022 r. Skarżący miał możliwość zareagowania na działania organów obydwu instancji.
10. Nie ulega też dla sądu wątpliwości, że przesłanki przestępstwa z art. 209 § 1 Kodeksu karnego nie są tożsame z przesłankami uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych z art. 5 ust. 3 pkt 1 i ust. 3a u.p.a. A skoro tak, to odmowa wszczęcia dochodzenia datowana na 26 stycznia 2023 r., obejmująca okres trzech miesięcy od 10 października 2022 r. do 10 stycznia 2023 r. nie jest przesądzająca dla wydania decyzji administracyjnej na zasadzie art. 5 ust. 3 u.p.a., dla której wydania badany jest okres sześciomiesięczny i wymagane jest aby "w każdym miesiącu" dłużnik wywiązywał się z określonej wysokości wpłaty (w wyżej wskazanym rozumieniu tego pojęcia).
11. Nie doszło też do naruszenia res iudicata. Postępowanie umorzone decyzją z 19 października 2022 r. dotyczyło innego okresu, tj. od kwietnia 2022 r. do umorzenia postępowania ww. decyzją. Zaskarżona decyzja została wydana z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 5 ust. 3a u.p.a. w okresie listopad 2022 r. – kwiecień 2023 r., po wezwaniu dłużnika do przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i oświadczenia majątkowego (pismo z 14 grudnia 2022 r., którego skutki doręczenia sąd ocenił jak wyżej). Umorzenie postępowania decyzją z 19 października 2022 r. nie nastąpiło też na skutek tego, że dłużnik wywiązywał się ze zobowiązania alimentacyjnego ale na skutek tego, że nie jest w ogóle możliwa merytoryczna ocena tej przesłanki z uwagi na zbyt krótki okres od wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
12. Z wyżej wskazanych powodów zaistniały warunki ustawowe do uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Dlatego sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Należy zwrócić uwagę, że skarżący może uchylić się od negatywnych skutków decyzji uznającej dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (art. 5 ust. 6 u.p.a.).