II SA/Bk 54/22

II SA/Bk 54/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Dudar
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Rozgraniczenie nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 886/22 - Wyrok NSA z 2023-05-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 276
art. 29 ust. 1 i art. 34 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę
Uzasadnienie
Podstawą zaskarżonego postanowienia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna:
Prezydent Miasta B. postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. nr [...] wszczął, na wniosek M. S. - właściciela działki nr [...], postępowanie rozgraniczeniowe w celu ustalenia granicy z działką sąsiednią oznaczoną nr [...], przy udziale właścicieli działek o nr [...] i [...] w obrębie [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2021r. nr [...]Prezydent Miasta B., na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka o nr [...] z nieruchomością sąsiednią oznaczoną nr [...], przy udziale właścicieli działek o nr [...] i [...] w obrębie [...] i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia właściwemu miejscowo Sądowi Rejonowemu w B.
Następnie Prezydent Miasta B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021r. nr [...]ustalił koszty wszczętego postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 5238,00 zł, obciążając nimi w równych częściach M. S. (właściciela działki o nr [...]) oraz E. i L. B. (właścicieli działki o nr [...])
Na skutek zażalenia E. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2021r., uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2021r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta B. postanowieniem z dnia [...] września 2021r., znak [...]: (pkt 1) ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości ww. nieruchomości w wysokości 5 238,00 zł; (pkt 2) ustalił koszty przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego w sposób następujący: (a) E. i L. małżonkom B. - właścicielom nieruchomości oznaczonej numerem [...] - w wysokości 2 619,00 zł, (b) M. S. - właścicielowi nieruchomości oznaczonej numerem [...] - w wysokości 2 619,00 zł; (pkt 3) zobowiązał do uiszczenia ww. kosztów postępowania rozgraniczeniowego w terminie 14 dni, licząc od dnia doręczenia niniejszego postanowienia strony: (a) E. i L. małżonków B. - właścicieli nieruchomości oznaczonej numerem [...] - w wysokości 2 619,00 zł; (pkt 4) zwrócił M. S. - wnioskodawcy rozgraniczenia kwotę 2.781,00 zł, z tytułu rozliczenia wpłaconej zaliczki na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał m.in., iż w przypadku postępowania rozgraniczeniowego, wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości (mimo, że uważa, że dokonanie rozgraniczenia nie leży w jego interesie) powinien również ponieść koszty postępowania rozgraniczeniowego. Z zestawienia art. [...] § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. wynika bowiem wprost, że koszty postępowania administracyjnego o rozgraniczenie, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu obciążają właścicieli obu rozgraniczanych nieruchomości po połowie. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów stały się sporne, a to pozwala stwierdzić, że przeprowadzone rozgraniczenie pozostaje w interesie wszystkich uczestników takiego postępowania.
W przedmiotowej sprawie, jak podkreślił organ I instancji, niewątpliwie istnieje spór co do przebiegu granic, o czym świadczy przekazanie sprawy do sądu powszechnego na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Istnienie sporu potwierdziła również sporządzona przez geodetę dokumentacja rozgraniczeniowa. Z protokołu granicznego wynika wprost, że spór dotyczy m.in. położenia punktu nr [...] obok którego znajduje się na gruncie słupek betonowy oznaczony w protokole granicznym numerem [...]a, którego położenie jednak nie znajduje odzwierciedlenia w operacie technicznym z podziału działki nr [...] obręb nr [...]. opracowanym przez geodetę A. B. Na przebieg granicy uwidoczniony obecnie w ewidencji gruntów i budynków wyraził zgodę M. S. (granica wykazana kolorem niebieskim na szkicu granicznym), natomiast Państwo B. wskazali granicę po ogrodzeniu z uwzględnieniem istniejącego na gruncie znaku w punkcie nr [...] (granica wykazana kolorem zielonym na szkicu granicznym). Na przebieg granicy według zebranych dowodów tj. danych z operatu z podziału działki nr [...] oraz opinii A. B. oraz J. K. nie wyraziła natomiast zgody żadna ze stron. Biorąc te okoliczności pod uwagę organ I instancji nie znalazł podstaw do obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego jedynie wnioskodawcy wskazując, że ustalenie przebiegu granicy w równym stopniu leży w interesie właścicieli działek o nr [...] i [...] pomiędzy, którymi przebiega sporna granica a więc obie strony powinny ponosić koszty postępowania po połowie.
Na to postanowienie, w ustawowym terminie, zażalenie złożył L. B. (powoływany dalej jako "Skarżący"), kwestionując czynności podejmowane w toku postępowania rozgraniczeniowego. Jako nieprawdę Skarżący ocenił, iż podczas prac rozgraniczeniowych nie wyraził zgody na przebieg granicy według opinii geodety A. B. i biegłego sądowego J. K.. Wskazał, iż w rzeczywistości nie zgodził się na przebieg granicy, stanowiącej jakieś kuriozum bo składającej się z linii skośnych i tnącej część budynku znajdującą się na działce [...] w B., która nie ma nic wspólnego z ustaleniami geodety A. B. w 1995 roku, oznaczoną kolorem czerwonym na szkicu granicznym przez geodetę K. T.. Zdaniem Skarżącego do sporu granicznego doprowadził Wydział Geodezji Urzędu Miejskiego w B. nie uwzględniając wyznaczonych w 1995 roku przez geodetę K. T. - punktów granicznych. W oparciu o powyższe okoliczności Skarżący wniósł o unieważnienie zaskarżonego postanowienia i nakazanie organowi I instancji dokonanie ponownej wyceny prac geodezyjnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] listopada 2021r., znak [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie ustalające koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości o nr [...] z nieruchomością sąsiednią, oznaczoną nr [...], przy udziale właścicieli nieruchomości sąsiednich o numerach: [...] i [...] w obrębie nr [...].
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że obciążenie stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego wynika z przepisów art. [...] i art. 263 k.p.a. i jest dopuszczalne, gdy organ administracji nie ma ustawowego obowiązku poniesienia tych kosztów. Koszty rozgraniczenia nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie, gdyż z przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne taki obowiązek nie wynika. Koszty te, co do zasady, ponoszone są w interesie stron rozgraniczenia. W wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości wg zasady wyrażonej w art. 152 k.c. Organ zwrócił także uwagę, że w uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 5/06) Naczelny Sąd Administracyjny przesądził o zastosowaniu w postępowaniu administracyjnym normy wynikającej z art. 152 k.c. wskazując, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną, a udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania z uwagi na sporny charakter przebiegu granicy. Organ przypomniał również, że od zasady podziału kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 152 i 153 k.c., czyli po połowie, mogą wystąpić wyjątki. Orzeczenie o kosztach postępowania następuje bowiem zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego.
Organ odwoławczy jako prawidłowe ocenił ustalenie wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego wskazując, że znajduje ona potwierdzenie w zgromadzonych dowodach, w szczególności obrazujących procedurę wyłonienia geodety, zakres prac geodety obejmujących czynności na gruncie i sporządzoną w ich wyniku dokumentację oraz wysokość wynagrodzenia wynikającego z wystawionej przez geodetę w dniu [...] maja 2021 r. faktury nr [...]. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo też zobowiązał do ich ustalenia obie strony postępowania po połowie. W ocenie organu żadna ze stron nie przyczyniła się do zwiększenia kosztów postępowania, a obie strony w równym stopniu przyczyniły się do powstania tych kosztów. Jednocześnie żadne okoliczności faktyczne nie wskazują, by można było strony obciążyć kosztami w innej proporcji, niż po połowie. Organ I instancji prawidłowo bowiem uznał, iż przedmiotowa granica kwestionowana była przez obie strony postępowania, o czym świadczy przekazanie sprawy sądowi, na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Istnienie sporu o granicę potwierdza także sporządzona przez geodetę dokumentacja rozgraniczeniowa.
Odnosząc się zaś do podniesionych w zażaleniu argumentów Kolegium stwierdziło, że nie zasługują one na uwzględnienie, gdyż dla przyjęcia sposobu podziału kosztów istotny był fakt przeprowadzenia postępowania oraz fakt, że spór zaistniał między stronami. W przekonaniu organu odwoławczego w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było podstaw do odstąpienia od zasady równego podziału kosztów postępowania w stosunku do M. S. oraz E. i L. B.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył Skarżący domagając się jego uchylenia i obciążenia całością kosztów rozgraniczeniowych wnioskodawcę, który de facto doprowadził do sporu granicznego - M. S.. Skarżący w obszernym uzasadnieniu do skargi, przedstawił szczegółowo przebieg postępowania rozgraniczeniowego, kwestionując dokonane w toku postępowania rozgraniczeniowego ustalenia uprawnionego geodety, działającego na zlecenie organu I instancji. Uszczegóławiając zarzuty skargi Skarżący wskazał, że:
(1) ponowne rozgraniczenie przeprowadzono, na wniosek M. S., bezprawnie albowiem orzecznictwo sądowe nie przewiduje możliwości rozgraniczania dwa razy tej samej nieruchomości. Skoro zatem rozgraniczenie przyszłych nieruchomości [...] i [...] zostało już wykonane w lipcu 1995 roku, to żądanie od Skarżącego ponoszenia kosztów rozgraniczenia jest bezprzedmiotowe, a koszty ponownego rozgraniczenia, które w ogóle nie powinno się odbywać, ponosi wnioskodawca;
(2) zaskarżone postanowienie jest bezprzedmiotowe, gdyż w trybie ewidencyjnym nie jest możliwa zmiana przebiegu granicy wyznaczonej w trybie sądowym. Skoro poprzednie rozgraniczenie zostało wykonane w trybie sądowym, istnieją w obiegu prawnym dwa prawomocne wyroki sądów ustalające przebieg granicy - stan prawny jest ustalony i znany, stąd też organ nie miał prawa przeprowadzania rozgraniczenia ponownie, w trybie ewidencyjnym;
(3) skoro rozgraniczenie na gruncie faktycznie nie odbyło się, albowiem geodeta odstąpił od czynności, to bezpodstawne jest żądanie od strony skarżącej ponoszenia kosztów rozgraniczenia. Nie wykonywano bowiem żadnych pomiarów na gruncie, ani żadnych czynności geodezyjnych - jedynie spisano protokół i zakończono postępowanie;
(4) koszt ponownego postępowania rozgraniczeniowego ponosi strona, która doprowadziła do sporu granicznego. Jako że spór graniczny w przedmiotowej sprawie, wynika wyłącznie z działań M. S., to on ponosi całe koszty rozgraniczenia, a to wyklucza możliwość żądania przez organ zwrotu kosztów od pozostałych stron;
(5) w rozgraniczeniu pominięto szczególnie istotne dokumenty, istniejące znaki graniczne, aktualny stan prawny przebiegu granicy, stąd też rozgraniczenie i prace geodezyjne mają istotne wady prawne i decyzja o obciążeniu Skarżącego kosztami rozgraniczenia jest nieważna;
(6) geodeta K. T. prowadził w pierwszym terminie (w marcu) rozgraniczenie nierzetelnie i niezgodnie z przepisami. Załączenie do protokołu z drugiego terminu, dokumentacji z pierwszego rozgraniczenia, w szczególności szkicu polowego sporządzonego bez pomiarów na gruncie i bez udziału stron, powiela wady prawne unieważnionego postępowania rozgraniczeniowego z marca 2021 roku i powoduje nieważność niezrealizowanego rozgraniczenia z kwietnia 2021 roku. Istotne wady prawne rozgraniczenia, wynikające z załączenia do protokołu wymiarów/szkiców z pierwszego rozgraniczenia, powodują, zdaniem Skarżącego, nieważność zawartej z urzędem miasta – umowy, gdyż geodeta nie zrealizował w sposób należyty powierzonego mu zadania.
Konkludując Skarżący doszedł do wniosku, że rozgraniczenie prowadzone było z naruszeniem przepisów prawa geodezyjnego, albowiem geodeta odmówił uwzględnienia uwag stron odnośnie błędnych wymiarów nieruchomości, przedstawionych na szkicu polowym, a także odmówił uwzględnienia wyjaśnień odnośnie powierzchni nieruchomości i uwag o błędnych zapisach w księdze wieczystej. Rozgraniczenie zostało też przeprowadzone sprzecznie z podziałem nieruchomości, wykonanym poprzednio na gruncie w grudniu 1994 r. i styczniu 1995r., albowiem należało także uwzględnić późniejsze prace geodezyjne w lutym 1996 r., związane z wydłużeniem o 1 m nieruchomości, oznaczonej nr geod. [...].
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Kolegium podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie niewątpliwie istnieje spór co do przebiegu granic, o czym świadczy przekazanie sprawy sądowi, na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k. Istnienie sporu o granicę potwierdziła także sporządzona przez geodetę dokumentacja rozgraniczeniowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przeprowadzone przez sąd administracyjny w ramach art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 239 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie wykazało aby było ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie.
Rozważania w sprawie należy poprzedzić wyjaśnieniem, że będąca przedmiotem skargi sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2021r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. ustalające wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości o nr [...] z nieruchomością sąsiednią, oznaczoną nr [...], na kwotę 5 238,00 zł oraz obciążające tymi kosztami po połowie M. S. oraz E. i L. B.
Z uwagi na charakter i zakres podniesionych w skardze zarzutów należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.). Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony, stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 p.g.k., jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wskazane organy (art. 31 ust. 1 p.g.k.). Rodzaje rozstrzygnięć, jakie mogą zapaść w postępowaniu rozgraniczeniowym określają przepisy art. 31 ust. 4, art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 2 p.g.k. Jak wynika z powyższych regulacji w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym możliwe jest zatem wydanie trzech rodzajów decyzji:
(-) decyzji o rozgraniczeniu wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 cyt. ustawy, poprzedzonej ustaleniem przebiegu granicy bądź w oparciu o dowody wymienione w art. 31 ust. 2 ustawy, bądź - w przypadku braku dowodów - na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 ustawy);
(-) decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia w związku z zawarciem przez strony ugody przed uprawnionym geodetą (art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne), bądź w następstwie bezprzedmiotowości postępowania z innych przyczyn (np. skutecznego cofnięcia wniosku albo połączenia nieruchomości oddzielonych granicą lub skupienia ich w rękach jednego właściciela (art. 105 k.p.a.);
(-) decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 2 ustawy) wydanej w sytuacjach określonych w art. 34 ust. 1 ustawy tj. w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Z tego rodzaju decyzją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie.
Niezależnie od sposobu zakończenia sprawy, wystąpienie sporu granicznego implikuje sposób rozliczenia kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, a koniecznymi kosztami tego postępowania są koszty związane z czynnościami upoważnionego geodety. Z uwagi na to, że przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia, w tej kwestii należy stosować przepisy działu IX kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji.
Gramatyczna wykładnia przepisu art. [...] § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. Na tej podstawie można orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej, w tym także o wynagrodzeniu upoważnionego geodety. Ustalenie wysokości kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia następuje w drodze postanowienia wydawanego przez organ jednocześnie z wydaniem decyzji. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie (art. 264 § 1 i 2 k.p.a.). Postanowienie dotyczące kosztów postępowania określa je odpowiednio do okoliczności sprawy, a więc żądań stron, ich interesu, czy spowodowania dodatkowych kosztów z winy którejś ze stron postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2007r., VIII SA/Wa 436/07, Lex nr 392601).
Występujące w orzecznictwie rozbieżności dotyczące zagadnienia, czy organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może kosztami tymi obciążyć każdą ze stron postępowania, czy też koszty postępowania rozgraniczeniowego powinien ponieść tylko wnioskodawca, zostały rozstrzygnięte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., podjętej w sprawie o sygn. akt I OPS 5/06, w której Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. [...] § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA wyjaśnił, że w postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel nieruchomości sąsiedniej może uznawać, iż przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Ponadto, jak podkreślił NSA, w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym.
Wyrażony w powołanej uchwale pogląd jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Stanowisko to w pełni podziela również sąd orzekający w niniejszej sprawie, przez co uchwała ma charakter prawnie wiążący (art. 269 § 1 p.p.s.a.). Powyższe nie oznacza jednak, że nie mogą zaistnieć przypadki, kiedy dopuszczalne jest rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego według reguły przewidzianej w art. [...] § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którą stronę obciążają koszty postępowania, które wynikły z winy strony. Są to jednak przypadki wyjątkowe, które muszą wynikać ze szczególnych okoliczności indywidualnej sprawy, decydujących o możliwości innego sposobu rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Tego rodzaju przypadki dotyczą takich sytuacji, kiedy granice sąsiadujących nieruchomości nie są w istocie sporne, gdyż zostały już wiążąco ustalone we właściwym trybie. Przykładowo, w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja administracyjna (art. 33 ust. 1 p.g.k.), ewentualnie prawomocne orzeczenie sądu powszechnego (wydane na skutek zakwestionowania granicy ustalonej decyzją administracyjną i żądania strony przekazania sprawy sądowi powszechnemu – art. 33 ust. 3 p.g.k., albo wydane w trybie art. 36 p.g.k.) i od czasu zaistnienia tych zdarzeń prawnych nie zmienił się stan faktyczny na gruncie, zaś motywacją wnioskodawcy ponownego rozgraniczenia tych samych nieruchomości jest zakwestionowanie ustalonego już poprzednio przebiegu tych granic, z którymi się on w dalszym ciągu nie zgadza (analogicznie WSA w Lublinie w wyroku z dnia 9 grudnia 2021r. sygn. akt III SA/Lu 531/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Takie działanie wnioskodawcy można zakwalifikować jako rodzaj pieniactwa, usprawiedliwiający obciążeniem kosztami postępowania w całości – inicjatora ponownego postępowania rozgraniczeniowego, w przypadku identycznego ustalenia przebiegu granicy, jak w poprzednim postępowaniu, o którym mowa wyżej. Przy czym, co warto podkreślić w kontekście zarzutu z pkt 1 skargi, sama okoliczność ustalenia uprzednio stanu prawnego granicy, nie czyni co do zasady bezprzedmiotowym kolejnego wniosku o rozgraniczenie, albowiem ustalenie stanu prawnego granicy w drodze ugody czy decyzji o rozgraniczeniu nie stwarza samo przez się stanu eliminującego powstanie w przyszłości sporów granicznych.
Kontrolowana sprawa takich wyjątkowych okoliczności nie posiada, stąd też jako prawidłowe należy ocenić zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., które koszty przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego rozdzieliło po połowie. W okolicznościach faktycznych i prawnych tej sprawy nie zaistniały bowiem żadne podstawy do przyjęcia, że rozgraniczenie zostało dokonane wyłącznie w interesie M. S. jako wnioskodawcy, co uzasadniałoby poniesienie przez niego w całości kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
W ocenie sądu Kolegium prawidłowo ustaliło, że w badanej sprawie istnieje rzeczywisty spór co do przebiegu granic sąsiadujących nieruchomości, a postępowanie rozgraniczeniowe było prowadzone w interesie właścicieli obu nieruchomości, których granica stała się sporna, a zatem M. S. - właściciela działki nr [...], jak i E. oraz L. B. - właścicieli działki nr [...]. Samo zaś złożenie wniosku przez M. S. nie zmienia faktu, że granica pomiędzy ww. nieruchomościami była sporna. Dokonanie zatem rozgraniczenia, mającego na celu bezsporne określenie granic, leżało w interesie obu właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, których dotyczył spór graniczny i to bez względu na przyczyny tego sporu.
Z dołączonego do akt postępowania administracyjnego protokołu granicznego wynika zaś bezsprzecznie, że przebieg granicy na odcinku oznaczonym na szkicu granicznym od punktu [...] przez punkt [...] do punktu [...]nie został ustalony pomimo nakłaniania stron do zawarcia ugody. Spór dotyczy m.in. położenia punktu nr [...], obok którego znajduje się na gruncie słupek betonowy, oznaczony w protokole granicznym nr [...]a, którego położenie jednak nie znajduje odzwierciedlenia w operacie technicznym z podziału działki nr [...] obręb nr [...]., opracowanym przez geodetę A. B. Na przebieg granicy uwidoczniony obecnie w ewidencji gruntów i budynków wyraził wprawdzie zgodę M. S. (granica wykazana kolorem niebieskim na szkicu granicznym), ale Skarżący wraz z żoną, wskazują granicę po ogrodzeniu z uwzględnieniem istniejącego na gruncie znaku w punkcie nr [...]a (granica wykazana kolorem zielonym na szkicu granicznym).
W konsekwencji wobec stwierdzenia przez geodetę K. T., że z uwagi na niewystarczające i sprzeczne dane co do położenia punktów granicznych oraz brak woli stron do zawarcia ugody granicznej, granica nie została ustalona, Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] czerwca 2021r., na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, umorzył postępowanie rozgraniczające i przekazał sprawę do rozpatrzenia właściwemu miejscowo Sądowi Rejonowemu w B.. Decyzja ta, co istotne w kontekście wykazania przesłanki istnienia sporu granicznego, nie została zaskarżona przez żadną ze stron toczącego się postępowania rozgraniczeniowego. Przekazanie natomiast sprawy o rozgraniczenie do sądu powszechnego zaktualizowało obowiązek organu administracji rozstrzygnięcia na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. w przedmiocie kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego.
Istnieje rzeczywistego sporu co do przebiegu granic sąsiadujących nieruchomości, potwierdza dodatkowo ustalona przez organy okoliczność, że już w 2017 roku Skarżący wraz z żoną kwestionowali wykazany w ewidencji gruntów i budynków przebieg granicy pomiędzy nieruchomością, oznaczoną jako działka nr [...] i nieruchomością, oznaczoną jako działka nr [...]. Z uzasadnienia prawomocnego orzeczenia tut. sądu z dnia 28 czerwca 2018r. o sygn. akt II SA/Bk 237/18, zainicjowanego skargą L. B. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta B. z dnia [...] stycznia 2018 r. odmawiającą wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków miasta B. w obrębie nr [...], zmiany granicy pomiędzy działką o nr [...], a działką o nr [...], wynika bowiem wprost, że w dniu [...] listopada 2017 r. E. B. zwróciła się Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w B. z wnioskiem o przywrócenie poprzedniej granicy pomiędzy działkami o numerach [...] i [...], która została zmieniona w ramach aktualizacji mapy zasadniczej. Wnioskodawczyni zwróciła się jednocześnie o cofnięcie przesunięcia granicy działki nr [...], tak aby była zgodna z projektem podziału budynku przeprowadzonego dla potrzeb podziału sądowego z 1994 r., dołączając do wniosku: kopię mapy zasadniczej z [...] listopada 2017 r., kopię inwentaryzacji budynku położonego w B. - [...] sporządzoną przez biegłego sądowego inż. J. K., kopię projektu zagospodarowania działki nr [...] przy ul. Św. A. Boboli w B.. Tutejszy sąd oddalając skargę na decyzję PWINGiK w przedmiocie odmowy wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków miasta B. w obrębie nr [...], zmiany granicy pomiędzy działką o nr [...], a działką o nr [...], wyraził zaś pogląd, że rozstrzygnięcie powstałego sporu o granice ww. nieruchomości wymagać będzie przeprowadzenia bądź postępowania rozgraniczeniowego, bądź zainicjowania cywilnego postępowania o wydanie przygranicznych pasów gruntu spornej nieruchomości, w ramach których to postępowań sporządzana jest stosowna dokumentacja geodezyjno -kartograficzna z wykazem zmian danych ewidencyjnych oraz mapą do uregulowania stanu prawnego nieruchomości, które po przyjęciu do zasobu geodezyjnego i kartograficznego mogłyby prowadzić do wprowadzenia w ewidencji zmiany danych przedmiotowych nieruchomości.
Z powyższych okoliczności jednoznacznie zatem wynika, że istnienie sporu co do przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...] i [...] ma wymiar rzeczywisty. W związku z powyższym organy prawidłowo przyjęły, że ustalenie ww. granicy jest sporne i zakończenie sporu granicznego leży w interesie obydwóch właścicieli sąsiadujących nieruchomości. Z kolei konsekwencją zakończenia ww. postępowania rozgraniczającego w trybie administracyjnym było, tak już wyżej zasygnalizowano, rozliczenie zaskarżonym postanowieniem wynagrodzenia geodety w kwocie 5400 zł pomniejszonej o karę umowną za 3 dni przekroczenia terminu wykonania prac wynikającego z zawartej umowy w wysokości 162,00 zł. Koszty postępowania rozgraniczeniowego ostatecznie ustalono w wysokości 5 238,00 zł (5 400,00 zł - 162,00 zł).
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo przyjęły, że kwota ww. kosztów nie odbiega od rynkowych wynagrodzeń za podobne czynności rozgraniczeniowe i wynika z zawartej z geodetą umowy, mieszczącej się w granicach zamówienia oraz wystawionego przez geodetę rachunku, zgodnego ze złożoną przez niego wcześniej ofertą. Akta postępowania są jawne, strony, w tym Skarżący zapoznawali się z nimi. Strony postępowania zostały też poinformowane o wyborze geodety oraz o wysokości ustalonego wynagrodzenia, a także o możliwości składania uwag i zastrzeżeń. W wyznaczonym terminie żądna ze stron z przysługującego jej prawa nie skorzystała i nie zakwestionowała ustalonej kwoty wynagrodzenia. Ponadto, przyznanie geodecie wynagrodzenia za dokonane przy rozgraniczeniu czynności zostało zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzedzone przez organ weryfikacją przedstawionych przez geodetę wyników prac oraz przedłożonego rachunku. Dokonano również oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic, natomiast dokumentacja techniczna została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Protokoły z dnia [...] kwietnia 2021 r. potwierdzają zgodność czynności wykonanych przez geodetę oraz sporządzonej przez niego dokumentacji z obowiązującymi przepisami.
Dlatego, w ocenie Sądu, w świetle znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji geodezyjnej nie budzi również wątpliwości zakres wykonanych przez geodetę czynności, jak też ich poprawność. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi, że geodeta odstąpił od czynności i nie ustalił linii granicznej, podkreślić należy, że wynagrodzenie przyznane zostało nie za ustalenie granicy ale za wszystkie dokonane przez geodetę czynności w przedmiotowym postępowaniu. Z treści umowy zawartej z geodetą w dniu 26 stycznia 2021r. wynika zaś wprost, że ustalono wynagrodzenie ryczałtowe za całość prac rozgraniczeniowych, stąd też geodeta wykonujący czynności rozgraniczeniowe nie był zobowiązany do wyszczególniania poszczególnych czynności i ich odrębnej wyceny. Wydana natomiast przez Prezydenta Miasta B. decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia właściwemu miejscowo Sądowi Rejonowemu w B., nie jest wynikiem nieprawidłowej pracy geodety, a brakiem możliwości ustalenia granicy na podstawie zebranych dowodów oraz brakiem woli stron do zawarcia ugody granicznej.
Wobec prawidłowego uznania przez organy, że w przedmiotowej sprawie ustalenie spornej granicy sąsiadujących nieruchomości oznaczonych jako działka o nr [...] oraz działka o nr [...] leży w interesie prawnym obydwóch właścicieli, zgodnie z art. [...] § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 k.p.a. przyjęto, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie. Podział ten jest zgodny z zasadą wyrażoną w art. 152 k.c., iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.
Reasumując sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty są niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych postanowień.
W konsekwencji skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.