II SA/Bk 536/25

II SA/Bk 536/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-06-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący/
Marek Leszczyński
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 i art. 10
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 11 lutego 2025 r. nr WOP.7721.3.2025.MM w przedmiocie nakazu rozbiórki urządzenia budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku decyzją z 11 lutego 2025 r. nr WOP.7721.3.2025.MM, działając na podstawie art. art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), po rozpatrzeniu odwołania L. P. od decyzji z 2 stycznia 2025 r. nr PNB.5141.8.24 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego S., nakazującej wykonanie rozbiórki części ogrodzenia (demontażu płyt azbestowych), wybudowanego na działce nr ewid. [...]/[...], wzdłuż granicy z działkami nr ewid. [...] oraz [...]/[...], w obrębie S. gm. S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja została wydana na podstawie następujących okoliczności faktycznych i prawnych.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego S., w związku z pismem z 9 października 2024 r. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Białystoku Delegatury w Suwałkach, dokonał w dniu 6 listopada 2024 r. kontroli na działce nr ewid. [...]/[...] w obrębie S. gm. S., stanowiącej własność L. P.. W wyniku tej kontroli stwierdzono, że na przedmiotowej działce, graniczącej od strony wschodniej z rzeką C. H., wykonano ogrodzenie na słupkach drewnianych, wkopanych bezpośrednio w grunt, o wysokości około 1 m. Na długości ok. 25 m wzdłuż rzeki (działka nr [...]), w odległości około 1,50 m od lustra wody, a także wzdłuż granicy z działką nr ewid. [...]/[...], przęsła ogrodzenia stanowią płyty azbestowe (eternit falisty), zamocowane gwoździami do żerdzi drewnianych oraz słupków, ustawione bezpośrednio na gruncie. Płyty są częściowo uszkodzone, pęknięte, nadłamane, nie posiadają oznak wcześniejszego wbudowania np. innych otworów do ich zamocowania. Obecny w trakcie kontroli L. P. wyjaśnił, że płyty eternitowe zostały zakupione w 1988 r. na pokrycie budynku mieszkalnego. Część płyt nie zostało wykorzystanych, a ogrodzenie zostało wykonane około 2000 r. "Słupki są dębowe. Nie było potrzeby później poprawiania tego ogrodzenia. Jak zostało wykonane, tak stoi do dzisiaj". W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie z 29 października 2024 r. R. O., właściciela działki nr ewid. [...]/[...], z którego wynika, że ogrodzenie z płyt azbestowych było wykonane w latach 2014-2016.
Powyższe ustalenia skutkowały wszczęciem w dniu 18 listopada 2024 r., z urzędu, postępowania administracyjnego w sprawie ogrodzenia wybudowanego przez L. P. na działce nr ewid. [...]/[...] wzdłuż granicy z działkami nr ewid. [...] oraz [...]/[...] w obrębie S. gm. S..
Decyzją z 2 stycznia 2025 r. nr PNB.514L8.24 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego S. nakazał Leszkowi P.emu wykonanie rozbiórki części przedmiotowego ogrodzenia (demontażu płyt azbestowych). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że wykonanie ogrodzenia o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m nie wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę jak również dokonania zgłoszenia i to zarówno w 2000 r. jak i w latach 2014-2016. Nie oznacza to jednak, że inwestor może budować ogrodzenie według własnego uznania, gdyż powinno być ono wybudowane zgodnie z przepisami. W związku z tym w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 50 i 51 ustawy, które określają sposób postępowania w przypadku prowadzenia robót budowlanych m.in. w sposób mogący spowodować zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, a także w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. Oceniono, że wybudowanie przez L. P. elementów zawierających azbest stanowi naruszenie art. 10 ustawy oraz art. 1 ustawy z 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1680) z uwagi na użyte materiały – płyty azbestowe. Organ stwierdził, że w celu doprowadzenia wybudowanego ogrodzenia do stanu zgodnego z przepisami należy wykonać rozbiórkę elementów niezgodnych z przepisami tj. płyt azbestowych. Jednocześnie pouczono, że wykonanie rozbiórki należy przeprowadzić zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (t.j. Dz.U. nr 71, poz. 649 ze zm.).
Odwołanie od tej decyzji złożył L. Pietruszewski i zarzucił, że jest ona bezprawna, gdyż w żaden sposób nie wyjaśnia w jaki sposób zostało naruszone prawo. Powołany w niej przepis art. 10 ustawy dotyczy produkcji artykułów zawierających azbest. Nadto, zdaniem odwołującego, organ przekroczył swoje uprawnienia, gdyż sprawa była szczegółowo badana pod każdym względem i ostatecznie umorzona przez Wójta Gminy Suwałki. Stanowisko to zostało potwierdzone przez SKO i to dwukrotnie. Jako, że WIOŚ nie złożył na tę decyzję skargi do sądu administracyjnego, to zdaniem odwołującego, oznacza to koniec sprawy. Skierowanie sprawy do nadzoru budowlanego, odwołujący postrzega jako uporczywe nękanie i uleganie chorej presji sąsiada, który przybył z miasta i próbuje pokazać, gdzie jest jego miejsce oraz przeszkadza mu estetyka tego ogrodzenia. Do spełnienia swego celu sąsiad używa różnych instytucji i mediów. Nadto odwołujący zarzucił, że w decyzji zauważalne jest mataczenie, bo skoro sprawę zgłasza WIOŚ to dlaczego informację otrzymują Wody Polskie (odległość od rzeki jest zachowana). Końcowo odwołujący podniósł, że gdyby kierować się logiką i argumentacją nadzoru budowlanego to należałby także rozebrać dach, bo tam każda łatka jest pęknięta, uszkodzona a azbest z góry jest bardziej szkodliwy na zdrowie sąsiada niż z ogrodzenia.
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko, że w niniejszej sprawie zaistniał stan naruszenia prawa, uzasadniający wydanie decyzji nakazowej w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy. W ocenie organu ustalony stan faktyczny odpowiada art. 50 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 ustawy, tj. może stanowić zagrożenie bezpieczeństwa ludzi (wpływ na zdrowie) oraz zagrożenie środowiska, a także jest niezgodny z prawem, z uwagi na zastosowany materiał budowlany, którego produkcja od szeregu lat jest zakazana. Podkreślono przy tym, że zastosowana procedura jest właściwa także w przypadku wykonania (zakończenia) robót budowlanych, co wynika z art. 51 ust. 7 ustawy.
Wskazano, że działka o nr ewid. [...]/[...] w miejscowości S. 17 gm. S. znajduje się w sąsiedztwie rzeki C. H., bezpośrednio przy otulinie W. P. N., na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu wyznaczonego jeszcze w latach 90-tych XX w., mocą rozporządzenia z 15 czerwca 1998 r. nr 82/98 Wojewody Suwalskiego. Ogrodzenie wykonano w strefie ochronnej rzeki, znajdującej się w pasie 100 m od brzegu (rozporządzenie nr 20/05 Wojewody Podlaskiego z 25 lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierza Północnej Suwalszczyzny"). Zatem zastosowanie płyt eternitowych, zawierających azbest, jako elementów przęseł przedmiotowego ogrodzenia narusza art. 10 ustawy, który zarówno obecnie, jak i w brzmieniach poprzednio obowiązujących, wymagał aby użyte wyroby budowlane były dopuszczone do obrotu i stosowania w budownictwie. Eternit falisty przestał być takim materiałem w związku z wejściem w życie przepisów ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest. Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wbudowane płyty azbestowe są częściowo uszkodzone, co wyklucza możliwość ich dalszego istnienia jako elementów ogrodzenia, z uwagi na wskazaną powyżej lokalizację przedmiotowego ogrodzenia. Powyższe skutkuje utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji jako rozstrzygnięcia merytorycznego zgodnego z prawem.
W odpowiedzi na zarzuty wyjaśniono, że w niniejszej sprawie przepis art. 48 ustawy nie ma zastosowania, co nie wyklucza konieczności zajęcia się sprawą przez organy nadzoru budowlanego. PGW Wody Polskie mają status strony z uwagi na sąsiedztwo działki [...] (rzeka) z działką nr ewid. [...]/[...]. Z kolei interwencja WIOŚ skutkowała wszczęciem postępowania naprawczego przez powiatowy organ nadzoru budowlanego. Nie oznacza to natomiast, że interweniujący staje się automatycznie stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł L. P. i zarzucił:
- błędną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów;
- błędne zastosowanie w sprawie art. 1 ustawy z 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest.
Wskazując na te naruszenia wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odstąpienie od nakazywania rozbiórki części ogrodzenia znajdującego się na działce ewidencyjnej nr [...]/[...].
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organy poczyniły błędne ustalenia i zastosowały nieodpowiednie podstawy prawne. Wskazał, że materiał niezbędny do wybudowania spornej części ogrodzenia zakupił pod koniec lat 80- tych ubiegłego wieku. W związku z tym od długiego czasu był właścicielem materiału, który był składowany na nieruchomości będącej jego własnością. Podniósł przy tym, że 27 stycznia 2025 r. zobowiązał się do usunięcia i utylizacji wyrobów zawierających azbest, zgodnie z obowiązującym prawem (dowód: informacja o Wyrobach Zawierających azbest z 27 stycznia 2025 r.). Wskazał także, że art. 1 ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest stanowi, że po dniu wejścia w życie tej ustawy zakazuje się produkcji wyrobów zawierających azbest. Skarżący nie jest producentem tego materiału, w związku z tym nie naruszył tej regulacji. Materiał budowlany, którego użył został wyprodukowany najpóźniej w 1988 r. czyli w roku w którym nastąpiło nabycie go przez skarżącego. Skarżący był w posiadaniu materiału budowlanego od dłuższego czasu, a jego posiadanie nie było wówczas zabronione. Ustawowy obowiązek utylizacji tego materiału skarżący spełni do 2032 r. Mając powyższe na uwadze skarżący pozostaje w przekonaniu, że w przedmiotowej sprawie błędnie oceniono zgromadzone w sprawie dowody, jak również zastosowano normę prawną która nie powinna być stosowana.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że nakaz demontażu płyt azbestowych jest uzasadniony ich zamontowaniem jako przęseł ogrodzenia, zlokalizowanego w sąsiedztwie rzeki C. H., na terenie przyrodniczo chronionym. Fakt, że skarżący posiadał płyty azbestowe od szeregu lat nie oznacza, że mógł je zamontować w dowolnym miejscu nieruchomości, gdyż przestał to być wyrób budowlany dopuszczony do stosowania w budownictwie. Ponadto fakt, że ustawodawca dopuścił istnienie wyrobów zawierających azbest do 2032 r., a skarżący sporządził w tej kwestii informację z 27 stycznia 2025 r., pozostaje bez wpływu na niniejszą sprawę. Okoliczność ta nie powoduje bowiem, że stwierdzony stan naruszenia prawa nie miał miejsca. Podkreślono, że eternit na budynku mieszkalnym skarżącego i na ogrodzeniu, nie może być traktowany tak samo, z uwagi na lokalizację tych obiektów budowlanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności sąd odniesienie się do ponoszonej przez skarżącego kwestii dotyczącej zakończenia sprawy na skutek wydania decyzji przez Wójta Gminy Suwałki a następnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach. W aktach sprawy znajduje się decyzja Wójta Gminy Suwałki z 10 maja 2024 r. nr MK.6236.1.2024.BK umarzająca postępowanie jako bezprzedmiotowe w sprawie nielegalnego składowania (gospodarowania) odpadów niebezpiecznych, tj. płyt azbestowych (materiałów budowlanych zawierających azbest o kodzie 17 06 05*) znajdujących się na działce nr geod. [...]/[...] w miejscowości S., gm. S.. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.). Postępowanie zostało umorzone po stwierdzeniu, że eternit użyty do ogrodzenia nie jest odpadem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, tylko materiałem budowlanym. Decyzją z 3 lipca 2024 r. nr KO.603/5/24 SKO w Suwałkach odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO w Suwałkach decyzją z 21 sierpnia 2024 r. nr KO.603/11/24 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzje te zakończyły, istotnie, jak twierdzi skarżący, sprawę ale w przedmiocie nielegalnego składowania odpadów niebezpiecznych.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest zaś decyzja która, co prawda, dotyczy tego samego przedmiotu - ogrodzenia wykonanego z płyt azbestowych, które w sprawie niniejszej zostały zakwalifikowane jako materiał budowlany a nie jako odpad komunalny. Kontrolowana decyzja została wydana przez organy nadzoru budowlanego na innej podstawie prawnej. Konkretnie do sądu administracyjnego została zaskarżona decyzja Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego S. nakazującą skarżącemu wykonanie rozbiórki części ogrodzenia (demontaż płyt azbestowych) wybudowanego na działce nr ewid. [...]/[...], wzdłuż granicy z działkami nr ewid. [...] oraz [...]/[...] w obrębie S., gm. S..
Podstawę prawną decyzji stanowił przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa). Zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo, 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Na podstawie art. 51 ust. 7 przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
Zgodnie zaś z art. 50 ust. 1 w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.
Decyzja której podstawę prawną stanowi art. 51 ust. 1 pkt 1 (tak jak w sprawie niniejszej) wydawana jest w sytuacjach, gdy nie ma technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze wydania decyzji, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 (vide: wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r., II OSK 1783/18, pub. CBOSA). Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Słusznie bowiem przyjęły organy nadzoru budowlanego, że doprowadzenie wykonanego urządzenia budowlanego – ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem możliwe jest tylko poprzez rozbiórkę jego części polegającą na demontażu płyt azbestowych.
Przechodząc do szczegółowego uzasadnienia w pierwszej kolejności podzielić należy stanowisko organów nadzoru budowlanego, że ogrodzenie o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m nie podlegało reglamentacji prawa budowlanego. Nie wymagało bowiem ani uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani dokonania zgłoszenia i to zarówno w 2000 r. (data budowy ogrodzenia podana przez inwestora) jak i w latach 2014-2016 (data budowy ogrodzenia wskazana przez sąsiada - R. O., właściciela działki nr [...]/[...]). Nie oznacza to jednak, że w takiej sytuacji ogrodzenie nie może być poddane ocenie pod kątem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami. Zgodnie z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2016 r. (sygn. akt: II OPS 1/16) – do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy – Prawo budowlane, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine.
Organy nadzoru budowlanego w sprawie niniejszej wdrożenie trybu naprawczego uzasadniły podstawą z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy. W ocenie organu pierwszej instancji ogrodzenie powstało w sposób mogący powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska a także w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, tj. art. 10 ustawy oraz art. 1 ustawy o zakazanie stosowania wyrobów zawierających azbest. Organ odwoławczy podzielając tę argumentację, dodatkowo wskazał na niezgodną z przepisami prawa lokalizację ogrodzenia.
Oceniając to stanowisko sąd w pierwszej kolejności odniesie się do niezgodnej z prawem lokalizacji ogrodzenia. W tym zakresie wskazać należy, że na podstawie wskazanego przez organ odwoławczy, rozporządzenia Wojewody Suwalskiego z 26 czerwca 1998 r. nr 82/89 w sprawie zasad gospodarki przestrzennej na obszarach chronionego krajobrazu województwa suwalskiego (Dz.Urz. Woj. Suw. z 1998 r., nr 36, poz. 194) utworzono obszary krajobrazu chronionego w tym między innymi obszar Pojezierza Północnej Suwalszczyzny (§ 1 pkt 14 rozporządzenia). Przedmiotowa działka położona jest na tym obszarze w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki C. H., przy otulinie W. P. N.. Ogrodzenie zaś zlokalizowane jest w odległości 1,50 m od tej rzeki. Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia tworzy się strefy ochronne wokół jezior o powierzchni powyżej 1 ha, położonych na obszarach chronionego krajobrazu (pkt 1). Szerokość stref ochronnych, o których mowa w ust. 1, ustalają miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego (pkt 2). Do czasu ustalenia w tych planach stref ochronnych wokół jezior strefę ochronną stanowi pas przybrzeżny o szerokości 100 m (pkt 3). Z powyższego wynika, że strefa ochronna na mocy tego rozporządzenia została ustalona tylko wokół jezior o powierzchni powyżej 1 ha. Włączenie do stref ochronnych także terenów wokół rzek nastąpiło w 2004 r. na podstawie rozporządzenia zmieniającego Wojewody Podlaskiego z 16 września 2004 r. nr 18/04 (Dz. Urz. Woj. Podl. nr 142, poz. 1901). W § 2 tego rozporządzenia wprowadzono zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej.
Odnosząc te regulacje do okoliczności sprawy niniejszej, w szczególności do wskazywanych dat budowy ogrodzenia stwierdzić należy, że w roku 2000 (w dacie wskazanej przez skarżącego) brak było regulacji zakazującej lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek. Zakaz ten został wprowadzony w 2004 r. i mógłby mieć zastosowanie w sprawie niniejszej, gdyby jednoznacznie ustalono, że ogrodzenie zostało wybudowane w latach wskazanych przez sąsiada skarżącego, tj. 2014 – 2016. Nadmienić bowiem należy, że zakaz ten w kolejnych rozporządzenia był utrzymany (vide: § 4 rozporządzenia z 25 lutego 2005 r. nr 20/05 w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny" (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2005 r. nr 54, poz. 733); § 4 pkt 7 uchwały z 22 czerwca 2015 r. nr XII/88/15 Sejmiku Województwa Podlaskiego w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny" (Dz.Urz. Woj. Podl. z 2015 r., poz. 2116). Aktualnie na terenie tym obowiązuje uchwalony w dniu 23 października 2017 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów położonych w obrębie geodezyjnym S. w gminie S. (uchwała nr XXXVI/307/17 Rady Gminy S.), który w § 10 ust. 1 pkt 7 przedmiotowy zakaz utrzymuje. Zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w strefach ochronnych rzek o szerokości 100 m w obszarze chronionego krajobrazu Pojezierze Północnej Suwalszczyzny obowiązuje od 2004 r. Uprzednio zakaz ten dotyczył tylko jezior. Ponownie zatem powtórzyć należy, że w dacie budowy ogrodzenia podanej przez skarżącego zakaz jego lokalizacji w odległości 100 m od linii brzegi rzeki C. H. nie obowiązywał. Na zakaz ten organy mogłyby się powołać, gdyby data budowy ogrodzenia miała miejsce, tak jak wskazuje sąsiad skarżącego w latach 2014-2016. Data budowy ogrodzenia nie została jednak w sprawie niniejszej jednoznacznie ustalona. Stąd argument dotyczący lokalizacji ogrodzenia jako niezgodnej z przepisami prawa jest niezasadny.
Zasadna zaś pozostaje argumentacja dotycząca naruszenia art. 10 ustawy. Przepis ten obowiązuje od 1994 r. i ulegał zmianie na przestrzeni lat. Przy czym istota tej regulacji sprowadza się do zakazu stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych wyrobów, które nie zostały wprowadzone do obrotu lub udostępnione na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi, a w przypadku wyrobów budowlanych - również zgodnie z zamierzonym zastosowaniem. W tym miejscu sąd przytoczy rys historyczny treści tej regulacji. Pierwotne brzmienie tego przepisu było następujące: "Przy wykonywaniu robót budowlanych należy stosować wyroby dopuszczone do obrotu i stosowania w budownictwie" (t.j. Dz.U. z 1994 r., nr 89, poz. 414). W 1997 r. brzmienie tego przepisu otrzymało następującą treść: "Przy wykonywaniu robót budowlanych należy stosować wyroby budowlane o właściwościach użytkowych umożliwiających prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym spełnienie wymagań podstawowych, określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 - dopuszczone do obrotu i powszechnego lub jednostkowego stosowania w budownictwie" (vide: art. 1 pkt 5 ustawy z 2 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw Dz.U. z 1997 r., nr 111 poz. 726). Następnie treść tej regulacji została zmieniona w 2016 r. i otrzymała następujące brzmienie: "Wyroby wytworzone w celu zastosowania w obiekcie budowlanym w sposób trwały, o właściwościach użytkowych, umożliwiających prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym spełnienie podstawowych wymagań, można stosować przy wykonywaniu robót budowlanych wyłącznie, jeżeli wyroby te zostały wprowadzone do obrotu lub udostępnione na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi, a w przypadku wyrobów budowlanych - również zgodnie z zamierzonym zastosowaniem" (vide: art. 2 pkt 2 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych, ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych oraz ustawy o systemie oceny zgodności - Dz.U. z 2015 r., poz. 1165). Aktualne brzmienie tej regulacji jest następujące: "Wyroby wytworzone w celu zastosowania w obiekcie budowlanym w sposób trwały o właściwościach użytkowych umożliwiających prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym spełnienie podstawowych wymagań, można stosować przy wykonywaniu robót budowlanych wyłącznie, jeżeli wyroby te zostały wprowadzone do obrotu lub udostępnione na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi, a w przypadku wyrobów budowlanych - również zgodnie z zamierzonym zastosowaniem".
Przepis ten zamieszczony został w rozdziale I przepisów ogólnych ustawy -Prawo budowlane i nakłada ogólny obowiązek dbałości o zastosowanie w procesie budowlanym i to zarówno na etapie projektowania jak i budowania wyłącznie takich wyrobów, które zostały wprowadzone do obrotu z zachowaniem przepisów odrębnych. Przepis ten ma zastosowanie do wszystkich materiałów budowlanych będących w użyciu w trakcie realizacji. Istotnym pozostaje czas w jakim dochodzi do zaprojektowania i wykorzystania w obiekcie budowlanym takich materiałów. Tylko materiały dopuszczone i wprowadzone w trakcie procesu inwestycyjnego do obrotu z zachowaniem przepisów odrębnych mogą być wykorzystane. Przedmiotowe ogrodzenie zostało wykonane z płyt azbestowych. Zgodnie z art. 1 ustawy z 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1680 ze zm.) zakazuje się produkcji wyrobów zawierających azbest. Ustawa weszła w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia (art. 8 ustawy), a zatem od 20 lipca 1997 r. zakaz ten obowiązuje. Oznacza to, że od tej daty wyroby zawierające azbest przestały być dopuszczone do obrotu a w konsekwencji nie mogły być stosowane przy wykonywaniu robót budowlanych. Bez znaczenia w sprawie niniejszej pozostaje argumentacja skarżącego, że przepis art. 10 nie miał zastosowania, bowiem wyroby, których użył zostały legalnie wprowadzone do obrotu wiele lat temu, przy innym stanie prawnym, gdy produkcja azbestu była dopuszczalna i który to azbest w świetle aktualnych przepisów musi być wyeliminowany z użycia do 2032 r. Skarżący wskazał, że kupił płyty azbestowe w 1988 r. a więc w dacie, kiedy jego produkcja nie była jeszcze zakazana. Jako, że przepis art. 1 ustawy dotyczy zakazu produkcji, a skarżący nie jest producentem to mógł w 2000 r., bez naruszenia tej regulacji, wykorzystać płyty azbestowe do budowy ogrodzenia. Stwierdzić należy, że zakaz produkcji azbestu równoznaczny jest z wyłączeniem tego materiału z obrotu, co oznacza że nie mógł on być wykorzystany w procesie inwestycyjnym w 2000 r. (pomimo jego nabycia przez inwestora w okresie kiedy zakaz produkcji jeszcze nie obowiązywał). Nie można wykorzystywać materiałów zawierających azbest, które w chwili dokonywania robót budowlanych, jako zakazane zostały wyłączone z obrotu. Istotny w tym zakresie jest zamiar zastosowania tych materiałów w prowadzonych pracach budowlanych a nie data ich fabrycznego wytworzenia.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że skarżący użył do budowy ogrodzenia materiałów budowlanych nie tylko niedopuszczonych do obrotu ale których stosowanie jest wprost zakazane. To natomiast przesądza o braku możliwości legalizacji wykonanych robót budowlanych i zasadności nakazania rozbiórki części ogrodzenia wykonanego z płyt azbestowych. Prawidłowo organy zastosowały w sprawie niniejszej przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 in fine ustawy bez naruszenia art. 10 ustawy w zw. z art. 1 ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest.
Bez znaczenia w sprawie niniejszej pozostaje także dołączone do skargi oświadczenie skarżącego z 27 stycznia 2025 r. w którym zobowiązał się do usunięcia i utylizacji wyrobów zawierających azbest do 2032 r. Czym innym jest bowiem ostateczny termin usunięcia materiałów zawierających azbest, a czym innym używanie takich materiałów do prowadzenia zupełnie nowych robót budowlanych. Istotnie datą graniczną uprawniającą do wykorzystywania wyrobów zawierających azbest jest 31 grudnia 2032 r., ale dotyczy to tych wyrobów które zostały wykorzystane w procesie inwestycyjnym przed wejściem w życie ustawy z 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest. Ta data graniczna wynika z przyjętego przez RM w dniu 14 maja 2002 r. "Programu usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski". W związku z tym na podstawie delegacji zawartej w powołanej powyżej ustawie (art. 4 ust. 1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie z 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz.U. z 2004 r., nr 71, poz. 649). Rozporządzenie to ma na celu bezpieczne użytkowanie azbestu do 2032 r. i bezpieczne jego usuwanie. W § 3 ust. 1 rozporządzenia ustawodawca postanowił, że bezpieczne użytkowanie wyrobów zawierających azbest o gęstości objętościowej równej lub większej niż 1.000 kg/m3 jest możliwe po stwierdzeniu braku widocznych uszkodzeń mogących stwarzać warunki dla emisji azbestu do środowiska. Przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości, a także obiektu, urządzenia budowlanego, instalacji przemysłowej lub innego miejsca zawierającego azbest, przeprowadza kontrole stanu tych wyrobów w terminach wynikających z oceny stanu tych wyrobów. Regulacje te dotyczą stanów faktycznych w których wykorzystany azbest, nie był wyłączony z obrotu. Nie odnoszą się zaś do sytuacji nowej inwestycji powstałej w dacie kiedy azbest był wyłączony z obrotu. W takiej sytuacji, zdaniem sądu, stan ogrodzenia wykonanego z azbestu nie ma znaczenia. Ogrodzenie podlegałoby rozbiórce nawet wówczas, gdyby płyty azbestowe były nowe bez żadnych uszkodzeń. Przy czym w stanie fatycznym sprawy niniejszej płyty azbestowe są częściowo uszkodzone, pęknięte, nadłamane (vide: dokumentacja fotograficzna dołączona do akt sprawy). Sam inwestor obecny w trakcie kontroli wyjaśnił, że ogrodzenie zostało wykonane około 2000 r. i nie było późniejszej potrzeby jego poprawiania. Jak zostało wykonane, tak stoi do dzisiaj. Stoi zatem już 25 lat i to w odległości 1,5 m od rzeki C. H., na terenie obszaru chronionego krajobrazu, przy otulinie W. P. N. W tych okolicznościach zasadnie także organy zastosowały podstawę z art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy. Ogrodzenie bez wątpienia zostało wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska.
Mając powyższe na uwadze skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).