II SA/Bk 536/06

II SA/Bk 536/06 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2006-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk /przewodniczący/
Elżbieta Trykoszko
Małgorzata Roleder /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
art. 23
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko,, asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 października 2006 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło w całości decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. B. z dnia [...] maja 2006r. nr [...] odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] i przyznania jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka i orzekło o odmówieniu uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej
w D. B. o przyznaniu K. S. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
Decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. B.z dnia [...] maja 2006r. (nr [...]) wydaną po wznowieniu postępowania, organ I instancji odmówił zmiany własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r. (nr [...]) o przyznaniu K. . świadczeń rodzinnych i odmówił przyznania jej jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka.
Organ podniósł, iż w rozpatrywanej sprawie brak jest wskazanej przez K. S. podstawy do wznowienia postępowania, a mianowicie ujawnienia nowych, istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Podniesienie przez odwołującą, iż w momencie składania wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych nie wiedziała o możliwości ubiegania się o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, nie stanowi w ocenie organu I instancji okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
Organ podkreślił, że podstawę do wznowienia postępowania, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną może stanowić wadliwe ustalenie stanu faktycznego. W przedmiotowej sprawie nie można jednak mówić o wadliwym ustaleniu stanu faktycznego, gdyż organ dokonał jego oceny w oparciu o prawidłowo wypełniony wniosek oraz o załączone do niego dokumenty niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy.
Podnoszona zaś przez stronę okoliczność, że nie była dostatecznie poinformowana
o przysługującym jej świadczeniu, nie może być wzięta pod uwagę, ponieważ wniosek
o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego zawiera pouczenie, w którym zamieszczona została wzmianka o dodatku z tytułu urodzenia dziecka. Z akt sprawy wynika natomiast, iż mimo złożonego własnoręcznego podpisu pod wnioskiem o przyznanie świadczeń rodzinnych K. S. nie zapoznała się z treścią pouczenia. Ponadto organ wskazał na inne formy udzielania informacji w tym zakresie.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem K. S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., w którym wywiodła, iż w jej ocenie w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zmiany decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych oraz przyznania jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka.
Za tym stanowiskiem przemawia fakt, iż świadczenie w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka przysługiwało jej, a nie zostało udzielone z uwagi na niezaznaczenie tego we wniosku. Przy podejmowaniu decyzji w dniu [...] sierpnia 2005r. sprawa ta nie była na pewno znana Kierownikowi MOPS, a więc jej zdaniem jest to nowa istotna dla sprawy okoliczność, istniejąca w dniu wydania decyzji.
Skarżąca podała, iż dokument potwierdzający okoliczność, że nie korzystała
z przedmiotowego świadczenia w swoim zakładzie pracy został przedłożony dla Ośrodka dopiero po złożeniu podania o wznowienie postępowania, gdyż przy składaniu wniosku
w sierpniu 2005r. pracownica przyjmująca wniosek nie upomniała się o taki dokument, a ona nie wiedząc, że takie świadczenie jest jej należne, nie pytała i nie czytała informacji na ten temat. Ponadto zamieszczenie informacji na tablicy ogłoszeniowej oraz w Biuletynie Informacji Publicznej nie wyczerpuje w całości obowiązków organu określonych w art. 9 kpa. Z uwagi na powyższe, wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie jej jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka.
Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej
w D. B. z dnia [...] sierpnia 2005r.
W uzasadnieniu podjętej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do treści art. 151 § 1 kpa określającego rodzaje decyzji kończących postępowanie wznowione, właściwy organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego
w art. 149 § 2 kpa (postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy), wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Decyzja organu I instancji nie mieści w katalogu decyzji kończących wznowione postępowanie i z tego też względu podlega uchyleniu jako wadliwa.
Jednocześnie w ocenie Kolegium, brak jest podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] wydanej przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. B. o przyznaniu zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyżej wymienioną decyzją ostateczną nastąpiło na wniosek odwołującej, która jako podstawę wznowienia wskazała przesłankę określoną w art. 145 § pkt 5 kpa, czyli ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Tą nową okolicznością, nieznaną organowi zdaniem skarżącej jest brak wiedzy w momencie składania wniosku, co do posiadania uprawnienia do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka i w konsekwencji nie zaznaczenie odpowiedniej rubryki we wniosku. W ocenie Kolegium, wskazany przez skarżącą stan braku określonej wiedzy, w jakimś momencie czasowym, nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Nie jest to bowiem okoliczność faktyczna, ale stan świadomości, który skłaniał ją do takich a nie innych działań czy zaniechań. Faktem jest natomiast, że skarżąca nie wnosiła o przyznanie jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, a zatem organ I instancji pominął tę kwestię w swoim rozstrzygnięciu. Skoro zaś ta kwestia nie była przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia, to uchylenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...], nie stanowi warunku koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy przyznania jej dodatku z tytułu urodzenia dziecka.
Odnośnie naruszenia przez organ I instancji art. 9 kpa wyjaśniono, iż w sytuacji, gdy załączone do wniosku dokumenty wskazują na uprawnienie strony również do innych świadczeń rodzinnych niż te, o które wnioskuje, to obowiązkiem pracownika przyjmującego wniosek jest udzielenie stronie stosownych informacji odnośnie jej uprawnień. W niniejszym przypadku skarżąca nie została poinformowana przez pracownika przyjmującego wniosek
o możliwości ubiegania się o dodatek z tytułu urodzenia dziecka, gdyż jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ miał uzasadnione powody, aby przypuszczać, iż świadczenie to zostało już odwołującej wypłacone. Dziecko urodziło się bowiem w okresie, gdy zasiłki rodzinne i dodatki do zasiłków rodzinnych wypłacane były co do zasady przez pracodawcę.
Od tej decyzji K. S. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o zmianę decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2005r. i przyznania jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka.
Podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniosła, iż w rozpatrywanej sprawie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa i jest nią nowa okolicznością faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, ale nieznana organowi, który wydał tę decyzję. Skarżąca podała, że w chwili podejmowania decyzji Kierownik MOPS nie wiedział o potrzebie przyznania jej jednorazowego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka
i dlatego pominął tę kwestię w swoim rozstrzygnięciu. Natomiast zamieszczenie informacji dotyczących zasad przyznawania świadczeń rodzinnych, na tablicy ogłoszeniowej oraz
w Biuletynie Informacji Publicznej nie wyczerpuje w całości obowiązków organu określonych w przepisie art. 9 kpa, a polegających na należytym i wyczerpującym informowaniu stron
o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw
i czuwaniu nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Odstąpienia od obowiązku poinformowania o takim uprawnieniu nie usprawiedliwiają, wbrew twierdzeniu Kolegium okoliczności sprawy. Zdaniem skarżącej brak było również uzasadnionych powodów do przypuszczenia, iż do chwili złożenia wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych dodatek z tytułu urodzenia dziecka został jej wypłacony. Dziecko urodziło się bowiem [...] kwietnia 2005r., a nie jak wskazał organ odwoławczy [...] kwietnia 2004r. i w momencie składania wniosku nie było już zasady, iż świadczenia rodzinne wypłaca pracodawca. Ponadto na podstawie innych dokumentów organ I instancji mógł się zorientować, iż dodatek z tytułu urodzenia dziecka nie został jej wypłacony. Skarżąca zarzuca też niejasność informacji zawartej w uzasadnieniu decyzji Kolegium, że skoro kwestia przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka nie była przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia, to uchylenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2005.
nr [...], nie stanowi warunku koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy przyznania jej dodatku z tytułu urodzenia dziecka.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji i wniosło
o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 3 ustawy z dn. 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa
i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (np. jak w omawianej sprawie przyznania jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka), ma bowiem wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Sąd rozpoznając sprawę nie może, zatem zmienić zaskarżonej decyzji a jedynie, uwzględniając skargę, może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 ustawy prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skarga podlega oddaleniu. Dopiero orzeczenie sądu administracyjnego stanowi podstawę uzyskania merytorycznego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej.
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Białymstoku stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji nie zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. B. z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] o przyznaniu zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
Przede wszystkim wskazać należy, iż w konkretnej sprawie postępowanie administracyjne zainicjował wniosek K. S. z dnia [...] marca 2006r. o wznowienie postępowania zakończonego wyżej opisaną ostateczną decyzją i przyznanie jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Skarżąca powołując się na przyczyny wznowienia określone w art. 145 § pkt 5 kpa, czyli ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, podniosła, iż w chwili podjęcia decyzji Kierownik MOPS nie wiedział o potrzebie przyznania jej jednorazowego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka i dlatego pominął tę kwestię w swoim rozstrzygnięciu.
Tymczasem stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 5 kpa podstawą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Na tej podstawie wznawia się postępowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki, a mianowicie: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe (dotyczą sprawy oraz mają znaczenie prawne), istnieją w dniu wydania decyzji ostatecznej i są nieznane organowi, który ją wydał (vide: wyrok NSA z dnia 17.12.1997r. sygn. akt III SA/77/97 niepublikowany, wyrok NSA z dnia 17.05.200r. sygn. akt ISA/Lu 9/00, Lex nr 51768). Nowe okoliczności w sprawie, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa to takie, które przedstawiają określony stan faktyczny i prawny istniejący w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nieznany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony,
a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż podniesione przez skarżącą okoliczności nie wypełniają przesłanki, o której mowa
w art. 145 § 1 pkt 5. Brak określonej wiedzy, w jakimś momencie czasowym, nie może bowiem stanowić podstawy wznowienia postępowania. Nie jest to, bowiem okoliczność faktyczna, ale jak trafnie wskazał organ odwoławczy stan świadomości, który skłaniał do takich a nie innych zachowań (działań lub zaniechań). Bezspornym jest natomiast, iż K. K. nie ubiegała się o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, a zatem organ w ogóle nie zajmował się tą kwestią. Nie wystąpienie zaś o przyznanie tego świadczenia spowodowane było, jak sama przyznała, brakiem wiedzy, co do przysługującego jej uprawnienia.
Sąd podzielił natomiast pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, iż skarżąca miała możliwość zapoznania się z przysługującymi jej uprawnieniami poprzez lekturę druku wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, informacji zamieszczonych na tablicy ogłoszeń w budynku Urzędu Miejskiego i w Biuletynie Informacji Publicznej. Okoliczność, iż pracownik Ośrodka nie poinformował jej o uprawnieniach do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, nie może być uznana za naruszenie art. 9 kpa. Załączone do wniosku dokumenty nie wskazywały bowiem wprost na jej uprawnienia do tego świadczenia. Jak trafnie wskazuje Kolegium organ miał uzasadnione powody, aby przypuszczać, iż świadczenie to zostało już skarżącej wypłacone. Dziecko urodziło się w dniu [...] kwietnia 2005r., a zatem w okresie zasiłkowym od [...]maja 2004r.
do [...] sierpnia 2005r., kiedy świadczenia rodzinne, w tym dodatek z tytułu urodzenia dziecka wypłacali również pracodawcy (art. 48 ust. 2 pkt 2 lit a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Powyższe okoliczności ustalone przez organy obu instancji znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie i w ocenie Sądu odpowiadają prawu.
Nie budzi również wątpliwości rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego. Decyzja organu I instancji jako niemieszcząca się w katalogu określającym formę zakończenia postępowania wznowieniowego, prawidłowo została uznana za wadliwą
i w konsekwencji podlegała uchyleniu. Stosownie do treści art. 151 § 1 kpa, jeżeli organ ustali, że nie występuje żadna z podstaw do wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 lub 145a kpa podejmuje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej.
Końcowo podnieść należy, iż organ I instancji, na skutek wniosku skarżącej, wydał już rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania uprawnienia do tego świadczenia (decyzja [...] z dnia [...] marca 2006r.).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku podzielił ocenę prawna dokonaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. i skargę oddalił jako bezzasadną (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.