II SA/Bk 50/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2023-09-26
NSAbudowlaneŚredniawsa
pozwolenie na budowęprawo budowlaneprojekt budowlanyochrona środowiskaplan miejscowydecyzja środowiskowaWSA Białystoknieruchomościinwestycja przemysłowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę na decyzję Wojewody Podlaskiego, utrzymującą w mocy pozwolenie na budowę zakładu przetwarzania stłuczki szklanej, uznając zgodność projektu z prawem budowlanym, planem miejscowym i przepisami ochrony środowiska.

Skarżący R.M. kwestionował decyzję Wojewody Podlaskiego zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę zakładu przetwarzania stłuczki szklanej. Zarzuty dotyczyły m.in. naruszenia procedury, niezgodności projektu z planem miejscowym i przepisami ochrony środowiska, a także zastosowania niewłaściwych przepisów prawnych. Sąd uznał, że zastosowanie miały przepisy obowiązujące przed nowelizacją Prawa budowlanego, a projekt budowlany jest zgodny z decyzją środowiskową, planem miejscowym oraz przepisami techniczno-budowlanymi. Sąd nie dopatrzył się naruszeń procedury ani prawa materialnego, oddalając skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę R.M. na decyzję Wojewody Podlaskiego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Bielskiego o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę zakładu przetwarzania stłuczki szklanej. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące naruszenia art. 10 K.p.a. (brak czynnego udziału strony), art. 138 § 2 K.p.a. (naruszenie dwuinstancyjności), zastosowania niewłaściwych przepisów Prawa budowlanego, niezgodności projektu z planem miejscowym i przepisami ochrony środowiska, a także wadliwości wydania dziennika budowy. Sąd uznał, że w sprawie miały zastosowanie przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2020 r., zgodnie z art. 26 i 27 ustawy zmieniającej, co było uzasadnione datą złożenia wniosku przez inwestora. Kluczowa dla rozstrzygnięcia była analiza art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego, który nakazuje wydanie pozwolenia na budowę w przypadku spełnienia wymagań określonych w ust. 1 i art. 32 ust. 4. Sąd podzielił stanowisko organów, że projekt budowlany jest zgodny z decyzją środowiskową (wydaną w 2020 r. i ważną przez 6 lat od jej ostateczności) oraz z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, uwzględniając funkcję terenu, linie zabudowy, odprowadzanie wód i ścieków, wskaźniki intensywności zabudowy oraz teren biologicznie czynny. Analiza zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi również nie wykazała naruszeń, w tym zachowania wymaganych odległości i zapewnienia światła naturalnego. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność za zgodność projektu z przepisami spoczywa na projektancie, a organ administracji sprawdza projekt zagospodarowania działki. Zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. uznano za niezasadny, wskazując na zapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu. Kwestia wydania dziennika budowy przed uprawomocnieniem się decyzji została uznana za nieprawidłową, ale nie mającą wpływu na wynik sprawy, gdyż rozpoczęcie budowy następuje po uzyskaniu wykonalnej decyzji. Wobec braku naruszeń prawa materialnego i procesowego, skargę oddalono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach.

Uzasadnienie

Sąd analizując zapisy planu miejscowego oraz warunki określone w decyzji środowiskowej, stwierdził, że projektowane rozwiązania dotyczące funkcji, lokalizacji, gabarytów zabudowy, odprowadzania wód opadowych i ścieków bytowych, wskaźnika intensywności zabudowy oraz terenu biologicznie czynnego są zgodne z obowiązującymi przepisami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.b. art. 35 § ust. 4 w zw. z ust. 1 i art. 32 ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

W razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

u.p.b. art. 35 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ sprawdza zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

u.p.b. art. 32 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pozwolenie na budowę może być wydane temu, kto złożył wniosek i oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

u.z.p.b. art. 26

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

Inwestor do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę może dołączyć projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów ustawy w brzmieniu dotychczasowym w terminie 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy.

u.z.p.b. art. 27

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

Do zamierzeń budowlanych realizowanych w oparciu o projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów dotychczasowych stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

u.i.ś.o. art. 71 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach.

u.i.ś.o. art. 72 § ust. 3

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Termin ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

rozp. WT art. 12 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Przepisy dotyczące odległości budynków.

rozp. WT art. 13

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Przepisy dotyczące zapewnienia światła naturalnego w pomieszczeniach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Projekt budowlany jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Projekt budowlany jest zgodny z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Zastosowanie przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2020 r. było prawidłowe. Skarżącemu zapewniono czynny udział w postępowaniu.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie złożenia uwag. Naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności. Zastosowanie niewłaściwych przepisów Prawa budowlanego. Niezgodność projektu z przepisami ochrony środowiska. Wadliwe wydanie dziennika budowy.

Godne uwagi sformułowania

w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę Odpowiedzialność za zgodność projektu budowlanego z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, spoczywa na projektancie. Ochrona interesów osób trzecich w procesie inwestycyjnym nie może prowadzić do sytuacji, w której to osoby trzecie, a nie inwestorzy - właściciele nieruchomości, na której mają powstać planowane inwestycje, będą decydowali o dopuszczalności wybudowania obiektów budowlanych.

Skład orzekający

Elżbieta Lemańska

przewodniczący

Marta Joanna Czubkowska

sprawozdawca

Grzegorz Dudar

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących zgodności projektu z planem miejscowym i decyzją środowiskową, zasada czynnego udziału strony, stosowanie przepisów przejściowych po nowelizacji Prawa budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji inwestycji przemysłowej i jej zgodności z planem miejscowym oraz przepisami ochrony środowiska.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowego sporu sąsiedzkiego w kontekście pozwolenia na budowę, z elementami proceduralnymi i merytorycznymi. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym.

Pozwolenie na budowę zakładu przetwarzania stłuczki szklanej – sąd rozwiewa wątpliwości sąsiada.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 50/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący/
Grzegorz Dudar
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 382/23 - Postanowienie NSA z 2023-07-04
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 35 ust. 4 w zw. z ust. 1 i art. 32 ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Grzegorz Dudar, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2023 r. sprawy ze skargi R.M. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 4 listopada 2022 r. nr AB-III.7840.1.3.2021.RC w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności faktycznych i prawnych.
W dniu 17 grudnia 2020 r. Firma Handlowa K. A.Z., reprezentowana przez pełnomocnika – K.S., wystąpiła do Starosty Bielskiego z wnioskiem o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę budynku zakładu związanego z przetwarzaniem odpadowej stłuczki szklanej oraz stłuczki szklanej, przeciwpożarowego zbiornika wodnego naziemnego o poj. 440 m2 wraz z zagospodarowaniem terenu na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], [...], położonej w zabudowie produkcyjnej w obrębie ewid. B., jednostce ewid. B.
Starosta Bielski decyzją z 17 lutego 2021 r. nr AŚ.6740.416.2020 zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę we wnioskowanym zakresie.
Od decyzji tej odwołanie złożył R.M. – właściciel działki nr [...] i zarzucił naruszenie:
- art. 10 K.p.a., poprzez uniemożliwienie jego osobie złożenia uwag i wniosków co do
zebranych dowodów w sprawie;
- art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, poprzez przyjęcie zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w szczególności wymaganiami ochrony środowiska, poprzez nieuwzględnienie faktu wybudowania już stacji gazowej zbiornikowej w odległości mniejszej niż strefa ochronna, rażenia i przeciwpożarowa od działki nr [...] i drogi powiatowej nr [...];
- art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, poprzez stwierdzenie zgodności projektu budowlanego z decyzją Burmistrza Miasta B. z [...] maja 2020 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia, która to decyzja (w ocenie skarżącego) nie dotyczy tego przedsięwzięcia lub została wydana z naruszeniem prawa, bowiem nie uwzględnia oddziaływania zamierzonej działalności przemysłowej na działkę sąsiednią nr [...], która nie ma przeznaczenia przemysłowego, a była wykorzystywana na cele produkcji ekologicznej;
- art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane oraz przepisów rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez stwierdzenie lakoniczne bez należytej analizy, że projektowane roboty budowlane nie naruszą powyższych przepisów, podczas gdy z pobieżnej literatury projektu wynika, iż nie będą zachowane podstawowe odległości od granicy z działką nr [...] w zakresie wymaganych przepisami odległości od zbiornika z gazem, kotłowni, zbiornika przeciwpożarowego, strefy ochronnej przeciwpożarowej oraz przepisami regulującymi odprowadzenie nieczystości do cieku wodnego przy braku należytej i wymaganej oczyszczalni ścieków.
Wojewoda Podlaski postanowieniem z 12 kwietnia 2021 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z 21 grudnia 2021 r., II SA/Bk 472/21 uchylił to postanowienie.
W związku z powyższym, po merytorycznym rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda Podlaski decyzją z 17 maja 2022 r. nr AB-IIL7840.1.3.2021.RC uchylił w całości decyzję Starosty Bielskiego z 17 lutego 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Decyzja została uchylona z tego powodu, że została wydana na rzecz podmiotu, który nie posiada osobowości i zdolności prawnej. WSA w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z 13 lipca 2022 r., II SA/Bk 423/22 uchylił tę decyzję. Sąd stwierdził, że decyzja Starosty Bielskiego z 17 lutego 2021 r. skierowania została do podmiotu posiadającego osobowość i zdolność prawną.
Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie odwołania od decyzji z 17 lutego 2021 r. Wojewoda Podlaski w dniu 12 sierpnia 2022 r., działając w trybie art. 10 K.p.a., zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz możliwością wniesienia uwag i zastrzeżeń. Nadto w piśmie z 2 września 2022 r. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bielsku Podlaskim o udzielenie informacji czy inwestor zgłosił zakończenie budowy ww. inwestycji, a jeśli nie, to na jakim etapie są prowadzone roboty budowlane. Jednocześnie organ odwoławczy 2 września 2022 r. przedłużył termin rozpatrzenia sprawy do 5 października 2022 r. W dniu 5 września 2022 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo R.M. zawierające wniosek o "zawiadomienie z urzędu Prokuratury Krajowej (...) na okoliczność możliwości popełnienia przestępstwa w związku z wydaniem dziennika budowy A.Z. (...). W odpowiedzi na to pismo Wojewoda wyjaśnił, że nie znalazł podstaw do zawiadomienia z urzędu Prokuratury Krajowej na okoliczność możliwości popełnienia przestępstwa w niniejszej sprawie. W piśmie z 15 września 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bielsku Podlaskim poinformował, że zgodnie z przedłożonymi przez kierownika budowy fotografiami oraz treścią zapisów w dzienniku budowy, w przedmiotowym budynku prowadzone są obecnie roboty wykończeniowe budowlane i instalacyjne, trwają również prace związane z zagospodarowaniem terenu inwestycji. Roboty budowlane przy budowie przeciwpożarowego zbiornika wodnego zostały zakończone. W dniu 5 października 2022 r. organ przedłużył termin rozpatrzenia sprawy do 5 listopada 2022 r.
Decyzją z 4 listopada 2022 r. nr AB-III.7840.1.3.2021.RC Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję Starosty Bielskiego z 17 lutego 2021 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą Firmie Handlowej K. A.Z. pozwolenia na budowę budynku zakładu związanego z przetwarzaniem odpadowej stłuczki szklanej oraz stłuczki szklanej, przeciwpożarowego zbiornika wodnego naziemnego o poj. 440 m2 wraz z zagospodarowaniem terenu na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], [...] położonej w zabudowie produkcyjnej w obrębie ewid. B., jednostce ewid. B..
W uzasadnieniu wstępnie wyjaśniono, że sprawa była rozpatrywana na podstawie przepisów ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471). Zgodnie bowiem z art. 26 ww. ustawy o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy inwestor do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę (...) może dołączyć projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Ponadto jak wynika z art. 27 ww. ustawy do zamierzeń budowlanych realizowanych w oparciu o projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów dotychczasowych m.in. w przypadkach, o których mowa w art. 26 ustawy, stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Rozpatrywana sprawa została wszczęta przed upływem 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (data wejścia w życie 19 września 2020 r.). Ponadto inwestor skorzystał z możliwości wskazanej w art. 26 ww. ustawy i do wniosku o pozwolenie na budowę dołączył 4 egzemplarze projektu budowlanego. W przedmiotowej sprawie konieczne zatem było zastosowanie przepisów obowiązujących przed przedmiotową zmianą ustawy - Prawo budowlane.
W dalszej części uzasadnienia przytoczono treść art. 35 ust. 1 ustawy i wskazano, że w razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy organ zobowiązany jest do nałożenia w drodze postanowienia obowiązku usunięcia w określonym terminie wskazanych nieprawidłowości, a po jego bezskutecznym upływie do wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. W przypadku jednak, gdy zostały spełnione wymagania określone w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 ustawy, wówczas zgodnie z art. 35 ust. 4 tej ustawy, organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Następnie wskaznao, że przedmiotem postępowania jest budowa budynku zakładu związanego z przetwarzaniem odpadowej stłuczki szklanej oraz stłuczki szklanej, przeciwpożarowego zbiornika wodnego naziemnego o poj. 440 m2 wraz z zagospodarowaniem terenu na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], [...] położonej w zabudowie produkcyjnej w obrębie ewid. B., jednostce ewid. B. Do wniosku inwestor dołączył decyzję Burmistrza Miasta B. z [...] maja 2020 r. nr [...] stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko dla inwestycji pn.: "Budowa budynku zakładu związanego z przetwarzaniem odpadowej stłuczki szklanej wraz z niezbędną infrastrukturą w miejscowości B. na wydzielonej części działek ewidencyjnych [...] i [...] obręb B.". W pkt 2 tej decyzji określono warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia. Z warunków tych wynika, że "(...) wody opadowe i roztopowe z terenów utwardzonych oczyszczać w separatorze substancji ropopochodnych i gromadzić w projektowanym zbiorniku odparowującym a następnie kierować do istniejącej kanalizacji deszczowej należącej do Wnioskodawcy". Oceniając spełnienie tego warunku organ wskazał, że projekt budowlany (str. 37) przewiduje odprowadzanie wód opadowych z dachów budynków oraz z terenów utwardzonych projektowaną (wg. odrębnego opracowania) instalacją kanalizacyjną z odprowadzeniem do istniejącej instalacji kanalizacji deszczowej na działkach inwestora, oczyszczane przez separator substancji ropopochodnych z odprowadzeniem do projektowanego zbiornika odparowującego usytuowanego na odrębnej działce inwestora (proj. zbiornik odparowujący wg odrębnego opracowania). Wskaznao, że oprócz tego warunku decyzja środowiskowa określa warunki odprowadzania ścieków bytowych. Z decyzji tej wynika, że ścieki takie powstające na terenie przedmiotowego zakładu odprowadzać należy do szczelnego zbiornika na ścieki bytowe a następnie wywozić do oczyszczalni ścieków. Oceniono, że również i ten warunek realizuje projekt budowlany, który przewiduje, że "ścieki socjalno-bytowe odprowadzane proj. instalacją doziemną kanalizacji sanitarnej do proj. szczelnego zbiornika usytuowanego w północnej części działki [...] (instalacja Ks oraz szczelny zbiornik poza opracowaniem)" (pkt 5.4 infrastruktura techniczna, str. 37 p.b.). Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że planowana inwestycja zgodna jest z decyzją środowiskową, a zarzut odwołania w tym zakresie jest niezasadny. Nadto wskaznao, że wbrew twierdzeniu odwołującego, decyzja środowiskowa dotyczy tego konkretnego przedsięwzięcia. Wyjaśniono, że stacja gazowa zbiornikowa (stacja gazu LNG), co prawda została ujęta w tej decyzji, ale nie jest objęta przedmiotem niniejszego postępowania o pozwolenie na budowę. W związku z powyższym zarzuty w tym zakresie pozostawiono bez rozpatrzenia.
W dalszej kolejności organ odwoławczy ocenił zgodność planowanej inwestycji z planem miejscowym. W tym zakresie wskazano, że inwestycja położona jest na terenie na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części obszaru miasta B . zatwierdzony uchwałą nr XXXI/147/02 Rady Miejskiej w B. z 9 października 2002 r., zmieniony na mocy uchwały nr XVI/81/16 z 30 czerwca 2016 r. Zgodnie z treścią planu, obszar na którym planowana jest inwestycja oznaczono symbolem 14P (działka nr [...]) oraz symbolem 29PE (działka nr [...]). Teren oznaczony symbolem 14P przeznaczony jest pod działalność produkcyjną i usługową, w tym przemysł, składy, magazyny, budownictwo, rzemiosło i usługi. Jak wynika z projektu zagospodarowaniu terenu (nr rys. R01, str. 41 projektu budowlanego), projektowane obiekty budowlane zlokalizowano na terenie działki nr [...]. Zgodnie z § 7 ust. 1 uchwały nr XVI/81/16 Rady Miasta B. z 30 czerwca 2016 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru miasta B. "ustala się tereny oznaczone na rysunku zmiany planu symbolem P, PE z podstawowym przeznaczeniem pod działalność produkcyjną i usługową, w tym przemysł, składy, magazyny, budownictwo w skład, których wchodzi teren 29PE położony przy drodze powiatowej nr [...] B. – Z. i drodze nr geod. [...], obejmujący działkę nr geodezyjny [...] (zał. nr 1/13)". Zgodnie z § 7 ust. 2 ww. uchwały "Na terenach, o których mowa w ust. 1 (tereny 29PE, 30PE) dopuszcza się ponadto lokalizowanie:
1) urządzeń infrastruktury technicznej, w tym inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej;
2) dróg dojazdowych, parkingów i garaży niezbędnych do obsługi obszaru;
3) urządzeń i budynków gospodarczych;
4) urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii w postaci ogniw
fotowoltaicznych, w tym o mocy przekraczającej 100 kW.
Organ stwierdził, że zachowana została nieprzekraczalna linia zabudowy (rys. R01, str. 41 proj. zagospodarowanie terenu, str. 41 projektu budowlanego), która według ustaleń planu miejscowego (§ 7 ust. 4 pkt 3) powinna wynosić 5 m od linii rozgraniczających dróg: powiatowej nr [...] i nr geod. [...] z zachowaniem 3 m od wodociągu. Spełniono także warunki określone w:
- § 7 ust. 4 pkt 9 planu, dotyczący odprowadzania wód opadowych i roztopowych z utwardzonych terenów komunikacji do rowów lub cieków wodnych, w sposób nie powodujący przenikania ponadnormatywnych zanieczyszczeń do wód i gruntów. Wskaznao, że w omawianym przypadku odprowadzanie wód opadowych z dachów budynków oraz z terenów utwardzonych projektowaną (wg. odrębnego opracowania) instalacją kanalizacyjną z odprowadzeniem do istniejącej instalacji kanalizacji deszczowej na działkach inwestora, oczyszczane przez separator substancji ropopochodnych z odprowadzeniem do projektowanego zbiornika odparowującego usytuowanego na odrębnej działce inwestora (proj. zbiornik odparowujący wg odrębnego opracowania);
- § 7 ust. 4 pkt 11 planu, dotyczący sposobu odprowadzania ścieków do projektowanej na własnym terenie, oczyszczalni ścieków i do gruntu po oczyszczeniu ich w stopniu zapewniającym jakość określoną w przepisach odrębnych ochrony środowiska. W sprawie niniejszej dopuszczono gromadzenie ścieków w szczelnych zbiornikach bezodpływowych z zapewnieniem ich wywozu do punktu zlewnego w miejskiej oczyszczalni ścieków - "ścieki socjalno-bytowe odprowadzane proj. instalacją doziemną kanalizacji sanitarnej do proj. szczelnego zbiornika usytuowanego w północnej części działki [...] (instalacja Ks oraz szczelny zbiornik poza opracowaniem)" (pkt 5.4 infrastruktura techniczna, str. 37 p.b.);
- § 7 ust. 4 pkt 12 planu, dotyczący wskaźnika intensywności zabudowy: minimalny - 0,2; maksymalny - 0,8. Wskaźnik zabudowy istniejących i projektowanych budynków na działce nr [...] wynosi 0,39 (opis techniczny do projektu zagospodarowania terenu, str. 36 p.b.);
- § 7 ust. 4 pkt 15 planu, dotyczący terenu biologicznie czynnego, który nie może być mniejszy niż 20% całego terenu. W analizowanym przypadku teren biologicznie czynny wynosi 27,0%.
Nadto wskazano, że według § 7 ust. 4 pkt 16 planu, na terenach należy zapewnić 2 miejsca postojowe dla samochodów w tym 1 przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową. W sprawie niniejszej zaprojektowano dwa miejsca postojowe w tym 1 przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową. Odnośnie ustaleń z zakresu obrony cywilnej wskaznao, że dotyczą one proj. budynków o przewidywanej działalności usługowej i rzemieślniczej – proj. obiekty stanowią zabudowę produkcyjno-magazynową. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że zaproponowane w projekcie budowlanym rozwiązania nie naruszają ustaleń wynikających z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie funkcji, gabarytów i lokalizacji zabudowy.
Organ odwoławczy stwierdził także, że w sprawie zostały spełnione warunki techniczne z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.; dalej powoływane jako rozporządzenie). W szczególności zachowane zostały odległości o których stanowi § 12 ust. 1 rozporządzenia. Wskaznao, że projektowana budowa:
- wiaty logistycznej (oznaczona na projekcie zagospodarowania terenu jako "L3") zlokalizowana została w odległości 53,95 m od granicy z działką nr [...] (własność J.K.);
- budynku magazynowego z pomieszczeniami warsztatowymi i częścią socjalną (oznaczony na projekcie zagospodarowania terenu jako "M") zlokalizowana została w odległości od 53,95 m do 20,75 m od granicy z działką nr [...];
- budynku produkcyjnego z linią przetopu szkła i linią słoików zniczowych (oznaczony na projekcie zagospodarowania terenu jako "N") zlokalizowana została w odległości od ok. 34 m do 14,21 m od granicy z działką nr [...];
- wiaty magazynowej stłuczki szklanej (oznaczona na projekcie zagospodarowania terenu jako "O") zlokalizowana została w odległości od ok. 19 m do 10,29 m od granicy z działką nr [...].
Organ odwoławczy stwierdził, że zakres planowanej inwestycji w żaden sposób nie spowoduje ograniczeń związanych z zagospodarowaniem działek sąsiednich. Działka skarżącego (nr [...]) oddalona jest od projektowanych obiektów w odległości od ok. 65 m do ok. 18 m a sam zbiornik p.poż. zlokalizowany jest w odległości ok. 14 m od działki skarżącego. Jak wskazano powyżej, wody opadowe z dachów projektowanych budynków odprowadzone zostaną promieniście na własny teren nieutwardzony oraz do istniejącej kanalizacji deszczowej zakładu. Sporna inwestycja nie pozbawi nieruchomości sąsiednich dostępu do drogi publicznej oraz mediów takich jak woda, ciepło, prąd, telekomunikacja. Wskazano przy tym, że projekt budowlany został uzgodniony bez uwag z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz z rzeczoznawcą do spraw sanitarno-higienicznych. Nadto oceniono, że budowa przedmiotowych budynków spełnia wymagania § 13 rozporządzenia, gdyż projektowane budynki nie ograniczą światła naturalnego w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, ponieważ działki sąsiednie (nr [...] i [...]) są niezabudowanymi działkami rolnymi. Wskazano przy tym, że prawo budowlane nie przewiduje ograniczeń z tytułu zacieniania działek i budynków, normując jedynie kwestie zacieniania pomieszczeń mieszkalnych i użytkowych przez obiekty budowlane, przez co należy rozumieć obiekty istniejące lub obiekty, co do których wydano decyzję o pozwoleniu na budowę (np. wyroku WSA w Łodzi z 25 października 2016 r. II SA/Łd 570/16).
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że w efekcie wykonania spornej inwestycji nie dojdzie do żadnych ograniczeń wynikających z przepisów prawa, dlatego też nie ma podstaw, aby uchylić decyzję Starosty Bielskiego i odmówić udzielenia pozwolenia na budowę. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 35 ust. 1 ustawy, poprzez przyjęcie zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wymaganiami ochrony środowiska, decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia oraz rozporządzeniem są bezzasadne.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. stwierdzono, że jest on niezasadny, gdyż odwołujący miał zapewniony czynny udział w ponownie prowadzonym postępowaniu, poprzez możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz możliwość wnoszenia uwag i zastrzeżeń odnośnie planowanej inwestycji. Wojewoda stwierdził przy tym, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, albowiem zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy (art. 7 i art. 77 K.p.a.), w szczególności dokonano sprawdzenia dokumentów złożonych przez inwestora (wymaganych w świetle art. 33 ust. 2 ustawy) oraz przeprowadzono (w myśl art. 35 ust. 1 ustawy) prawidłową ocenę zgodności projektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi, jego kompletności, posiadania wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń, opracowań i sprawdzeń, a w konsekwencji wydano decyzję prawidłowo ją uzasadniając (art. 107 K.p.a.). Inwestor zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy, dołączył do wniosku o pozwolenie na budowę wymagane oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz wykonany przez osoby uprawnione projekt budowlany. W związku z powyższym stwierdzono, że zatwierdzony projekt budowlany i udzielone pozwolenie na budowę budynku zakładu związanego z przetwarzaniem odpadowej stłuczki szklanej oraz stłuczki szklanej, przeciwpożarowego zbiornika wodnego naziemnego o poj. 440 m2 wraz z zagospodarowaniem terenu na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], [...] położonej w zabudowie produkcyjnej w obrębie ewid. B., jednostce ewid. B., są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł R.M. i zarzucił, że decyzja jest krzywdząca oraz narusza obowiązujące przepisy prawa. W szczególności zarzucił naruszenie:
- art. 10 K.p.a., poprzez uniemożliwienie złożenia uwag i wniosków co do zebranych dowodów w sprawie i nie zapewnienie mu czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu poprzez brak zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wniesienia swoich uwag i zastrzeżeń do planowanej inwestycji po kolejnym kilkakrotnym zawiadomieniu Wojewody o przedłużeniu postępowania ze względu na dodatkową analizę prawną do 5 października 2022 r. a następnie do 5 listopada 2022 r. i braku zawiadomienia o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wniesienia uwag, czym skarżący został pozbawiony możliwości ustosunkowania się do zmian wprowadzonych ustawą z 13 listopada 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, jak również do zmian wprowadzonych ustawą z 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw;
2. art.138 § 2 K.p.a., przez rozpoznanie niniejszej sprawy przez organ drugiej instancji przez co została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie nie tylko w odniesieniu do zarzutów odwołania, ale w całokształcie sprawy i orzeczenie w sprawie administracyjnej;
3. art. 26 i innych ustawy z 13 listopada 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (data wejścia w życie 19 września 2020 r.), polegające na zastosowaniu niewłaściwych przepisów, obowiązujących przed wskazaną zmianą prawa budowlanego, co niewątpliwie ma wpływ na treść zaskarżonej decyzji i merytoryczne rozpoznanie sprawy oraz nie wstrzymanie budowy prowadzonej bez pozwolenia na budowę i w oparciu o dziennik budowy wydany z naruszeniem przepisów prawa oraz nie zwrócony do dnia dzisiejszego, mimo wezwania Wojewody oraz przyjęcie zgodności projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
4. art. 35 ust 1 i innych przepisów ustawy, poprzez przyjęcie, że projekt budowlany jest zgodny z przepisami budowlanymi w tym techniczno-budowlanymi a także wymaganiami ochrony środowiska, zwłaszcza zgodny z przepisami wprowadzonymi ustawą z 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, zwłaszcza w kontekście braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia i posiłkowania się przeterminowaną decyzją z 20 maja 2020 r., nie uwzględniającą zmian wprowadzonych ustawą z 13 listopada 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw jak również ustawy z 7 lipca 2022 r. o zmianie ustaw -Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, a inwestycja prowadzona na terenie niejednolitej zabudowy produkcyjnej, bo przedzielonej środkiem przez dwie działki nr [...] i [...] należące do skarżącego i J.K. oddzielającymi strefę ochronną inwestycji – basen przeciwpożarowy oraz pozbawione ochrony należytej wynikającej z ustawy o ochronie środowiska wskutek przebiegu przez nie rury Q 400 jako odprowadzenie z działek nr [...] i [...] połączonych instalacji kanalizacyjnej z kanalizacją deszczową opadową i ściekami bytowymi być może wprowadzanymi dalej do gruntu-rowu P. łączącego się z rzeką B., czego nie ujęto w środowiskowych uwarunkowaniach bowiem były wydane nie w stosunku do przerabianych projektów budowlanych;
5. przepisów z zakresu prawa budowlanego w tym techniczno–budowlanych, poprzez przeprowadzenie analizy odległości instalacji i urządzeń w tym gazowych w stosunku do działki nr [...] a nie w stosunku do działki nr [...] skarżącego;
6. przepisów prawa budowlanego, poprzez wydanie dziennika budowy przed wydaniem i uprawomocnieniem się decyzji o pozwoleniu na budowę oraz braku jego zwrotu mimo wezwań i żądań Wojewody;
7. art. 35 ust 1 ustawy, poprzez przyjęcie że projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w szczególności poprzez stwierdzenie, iż zachowana została nieprzekraczalna linia zabudowy, która zdaniem organu, powinna wynosić 5 m od linii drogi powiatowej nr [...] i nr geod. [...] i 3 m od wodociągu, czego nie można odczytać z ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego, przewidującego odległości ponad 15 m od drogi i wodociągu, jak również nie przewidującego odprowadzania ścieków do rowów, cieków wodnych i gruntów co byłoby sprzeczne z przepisami o ochronie środowiska, a przecież o tym mówi organ na stronie 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Nadto skarżący podniósł, że podtrzymuje zarzuty z odwołania od decyzji.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym, gdyż organ przedłużając postępowania i dokonując kolejnych analiz nie wezwał skarżącego do zapoznania się z materiałem i zgłoszenia uwag, a następnie mimo, że uznał swoją niewłaściwość, nie uchylił w całości zaskarżonej decyzję z uwagi na możliwość naruszenia zasady dwuinstancyjności i nie przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Następnie sam dokonał błędnej analizy materiału dowodowego, a w szczególności nie wstrzymał budowy i nie zażądał zwrotu dziennika budowy mimo, że jak sam stwierdził został on wydany i pobrany w sposób nieuprawniony, a informacje przedstawione przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jednoznacznie wskazują że inwestor prowadzi budowę a nawet ją kończy mimo braku decyzji o pozwoleniu na budowę i dokonuje wpisu w dzienniku budowy uzyskanym z naruszeniem prawa, co było sygnalizowane przez skarżącego wnioskiem o skierowanie zawiadomienia do Prokuratury. Zarzucono, że organ dokonał błędu w subsumpcji i zastosował niewłaściwe przepisy, nie obowiązujące z zakresu prawa budowlanego jak również przepisy z zakresu Prawa o ochronie środowiska podniesione w zarzutach do decyzji. Wojewoda stwierdził już uchybienia w decyzji z 17 maja 2022 r. które skarżący popiera i wnosi o ich uwzględnienie w niniejszej sprawie. Nadto podniesiono, że zamierzona inwestycja jest prowadzona nie w jednolitej zabudowie produkcyjnej, lecz na różnych działkach przedzielonych działkami nr [...] i [...], należącymi nie do inwestora lecz skarżącego i J.K. a przez które są poprowadzone instalacje kanalizacyjne inwestora, co obrazuje załączony odpis mapy Starostwa Powiatowego. Z powyższego wynika, że basen przeciwpożarowy inwestor może sobie wybudować nawet przy domu i też będzie spełniał wszelkie wymogi, a ścieki i kanalizacje odprowadzać do rowu cieku wodnego P. i gruntów, co stoi w rażącej sprzeczności z przepisami o ochronie środowiska.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Wojewody Podlaskiego utrzymująca w mocy decyzję Starosty Bielskiego z 17 lutego 2021 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu Firmie Handlowej K. A.Z. pozwolenia na budowę budynku zakładu związanego z przetwarzaniem odpadowej stłuczki szklanej oraz stłuczki szklanej, przeciwpożarowego zbiornika wodnego naziemnego o poj. 440 m2 wraz z zagospodarowaniem terenu na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], [...] położonej w zabudowie produkcyjnej w obrębie ewid. B., jednostce ewid. B.
W pierwszej kolejności należy podzielić stanowisko organów, że w sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), obowiązujące przed wejściem w życie ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471; dalej powoływana jako ustawa zmieniająca). Zgodnie bowiem z art. 26 ustawy zmieniającej, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy inwestor do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę (...) może dołączyć projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Ponadto jak wynika z art. 27 ustawy zmieniającej, do zamierzeń budowlanych realizowanych w oparciu o projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów dotychczasowych m.in. w przypadkach, o których mowa w art. 26 ustawy, stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Rozpatrywana sprawa została wszczęta 17 grudnia 2020 r. a więc przed upływem 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy zmieniającej (data wejścia w życie 19 września 2020 r.). Ponadto inwestor skorzystał z możliwości wskazanej w art. 26 i do wniosku o pozwolenie na budowę dołączył 4 egzemplarze projektu budowlanego. W przedmiotowej sprawie konieczne zatem było zastosowanie przepisów obowiązujących przed wskazaną zmianą. W związku z powyższym bezzasadny jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 26 i innych ustawy zmieniającej, polegający na zastosowaniu niewłaściwych, w przedmiotowej sprawie przepisów.
W sprawach o pozwolenie na budowę kluczowa jest regulacja art. 35 ust. 4 ustawy, zgodnie z którą w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza:
1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;
4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7;
Zgodnie natomiast z art. 32 ust. 4 ustawy, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto:
1) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;
1a) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności pozwoleń, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1, oraz decyzji, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2169 oraz z 2020 r. poz. 284), jeżeli są one wymagane;
2) złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Stosownie zaś do treści art. 33 ust. 2 ustawy, do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć m.in. cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw (pkt 1); oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (pkt 2); decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (pkt 3).
Organ administracji architektoniczno-budowlanej w sprawie niniejszej stwierdził zgodność planowanej inwestycji z warunkami określonymi w tej regulacji. Sąd tę ocenę podziela i stwierdza, że zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności tej oceny.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazano spełnienie zgodności projektu budowlanego z decyzją środowiskową a także z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Przedstawiono wymagania wynikające z decyzji środowiskowej jak i z planu miejscowego w zestawieniu z rozwiązaniami i parametrami przyjętymi w projekcie budowlanym.
Na potrzeby planowanej inwestycji inwestor uzyskał decyzję Burmistrza Miasta B. z [...] maja 2020 r. stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko dla inwestycji pn.: "Budowa budynku zakładu związanego z przetwarzaniem odpadowej stłuczki szklanej wraz z niezbędną infrastrukturą w miejscowości B. na wydzielonej części działek ewidencyjnych [...] i [...] obręb B.". W pkt 2 tej decyzji określono warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia. Warunki te dotyczą sposobu odprowadzania wód opadowych i roztopowych oraz ścieków bytowych. Z decyzji środowiskowej wynika, że wody opadowe i roztopowe z terenów utwardzonych należy oczyszczać w separatorze substancji ropopochodnych i gromadzić w projektowanym zbiorniku odparowującym, a następnie kierować do istniejącej kanalizacji deszczowej należącej do inwestora. Jak wynika z projektu budowlanego (str. 37) odprowadzanie wód opadowych z dachów budynków oraz z terenów utwardzonych przewiduje się projektowaną (wg. odrębnego opracowania) instalacją kanalizacyjną z odprowadzeniem do istniejącej instalacji kanalizacji deszczowej na działkach inwestora. Wody te mają być oczyszczane przez separator substancji ropopochodnych z odprowadzeniem do projektowanego zbiornika odparowującego usytuowanego na odrębnej działce inwestora (proj. zbiornik odparowujący wg odrębnego opracowania). Z kolei ścieki bytowe powstające na terenie przedmiotowego zakładu, zgodnie z decyzją środowiskową, mają być odprowadzane do szczelnego zbiornika na ścieki bytowe a następnie wywożone do oczyszczalni ścieków. Projekt budowlany przewiduje, że ścieki socjalno-bytowe odprowadzane mają być projektowaną instalacją doziemną kanalizacji sanitarnej do szczelnego zbiornika usytuowanego w północnej części działki [...] (instalacja Ks oraz szczelny zbiornik poza opracowaniem)" (pkt 5.4 infrastruktura techniczna, str. 37 p.b.). W świetle powyższego, stwierdzić należy, że zachodzi zgodność rozwiązań projektowych z decyzją środowiskową. Zarzuty skarżącego dotyczą przede wszystkim niedozwolonego prawem (ustawą – Prawo ochrony środowiska) wprowadzania ścieków do rowów, cieków wodnych i gruntów, co będzie miało negatywne skutki dla jego ekologicznych upraw na działce nr [...]. W ocenie sądu zarówno z warunków wynikających z decyzji środowiskowej jak i rozwiązań przyjętych w projekcie budowlanym nie wynika aby zagospodarowanie ścieków i wód opadowych i roztopowych z terenu inwestycji prowadziło do zarzucanych zagrożeń. Ścieki bytowe mają być gromadzone w zbiornikach bezodpływowych a następnie wywożone do oczyszczalni z kolei wody opadowe mają być kierowane do separatora substancji ropopochodnych i gromadzone w zbiorniku odparowującym a następnie wprowadzane do kanalizacji deszczowej na terenie inwestora. Twierdzenia skarżącego dotyczące tego, że inwestycja uniemożliwi produkcję ekologiczną na jego działce są czysto hipotetyczne, nie zostały poparte żadną stosowną dokumentacją. Skoro naruszone miałyby zostać przepisy - Prawa ochrony środowiska poprzez wprowadzenie ścieków do rowów, cieków wodnych i gruntów to należałoby wskazać z czego taka obawa wynika, czy zatwierdzony projekt budowlany taką możliwość przewiduje. Tymczasem decyzja środowiskowa jak i projekt budowlany zawierają rozwiązania, które mają zapiec takiej sytuacji. Wbrew twierdzeniu skarżącego, decyzja środowiskowa dotyczy tego konkretnie przedsięwzięcia. Wskazywana przez skarżącego "stacja gazowa zbiornikowa" (stacja gazu LNG), co prawda została ujęta w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale nie jest objęta przedmiotem niniejszego postępowania o pozwolenie na budowę. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut posłużenia się "przeterminowaną" decyzją środowiskową. Zgodnie z art. 72 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2020 r., poz. 283 ze zm.), decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1 (między innymi decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych), oraz zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1a. Złożenie wniosku lub dokonanie zgłoszenia następuje w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 4 i 4b. Decyzja środowiskowa w sprawie niniejszej została wydana 20 maja 2020 r. a wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę została złożony 17 grudnia 2020 r. Oznacza to, że warunek ważności decyzji środowiskowej został spełniony.
Prawidłowo także, zdaniem sądu, oceniono zgodność planowanej inwestycji w planem miejscowym w zakresie funkcji, lokalizacji i gabarytów. Przedmiotowa inwestycja położona jest na terenie, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części obszaru miasta B. zatwierdzony uchwałą nr XXXI/147/02 Rady Miejskiej w B. z 9 października 2002 r., zmieniony na mocy uchwały nr XVI/81/16 Rady Miasta B. z 30 czerwca 2016 r. Zgodnie z treścią planu, obszar na którym planowana jest przedmiotowa inwestycja oznaczono symbolem 14P (działka nr [...]) oraz symbolem 29PE (działka nr [...]). Teren oznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego części obszaru miasta B. (uchwała z 9 października 2002 r.) symbolem 14P przeznaczony jest pod działalność produkcyjną i usługową, w tym przemysł, składy, magazyny, budownictwo, rzemiosło i usługi. Jak wynika z projektu zagospodarowaniu terenu (nr rys. R01, str. 41 projektu budowlanego) projektowane obiekty budowlane zlokalizowano na terenie działki nr [...]. Zgodnie z § 7 ust. 1 uchwały z 30 czerwca 2016 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "ustala się tereny oznaczone na rysunku zmiany planu symbolem P, PE z podstawowym przeznaczeniem pod działalność produkcyjną i usługową, w tym przemysł, składy, magazyny, budownictwo w skład, których wchodzi teren 29PE położony przy drodze powiatowej nr [...] B. – Z. i drodze nr geod, [...], obejmujący działkę nr geodezyjny [...] (zał. nr 1/13)". Zgodnie z § 7 ust. 2 ww. uchwały na terenach, o których mowa w ust. 1 dopuszcza się ponadto lokalizowanie:
1) urządzeń infrastruktury technicznej, w tym inwestycji celu publicznego z zakresu
łączności publicznej;
2) dróg dojazdowych, parkingów i garaży niezbędnych do obsługi obszaru;
3) urządzeń i budynków gospodarczych;
4) urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii w postaci ogniw
fotowoltaicznych, w tym o mocy przekraczającej 100 kW - na terenach 29 PE, 30 PE".
Jako, że projektowane obiekty stanowią zabudowę produkcyjno-magazynową stwierdzić należy, że zachodzi zgodność funkcji z zapisami planu. Prawidłowo oceniono także zgodność lokalizacji inwestycji z planem, stwierdzając zachowanie nieprzekraczalnej linii zabudowy (rys. R01, str. 41 proj. zagospodarowanie terenu, str. 41 projektu budowlanego), która według ustaleń planu miejscowego (§ 7 ust. 4 pkt 3 ) powinna wynosić 5 m od linii rozgraniczających dróg: powiatowej Nr [...] i nr geod. [...] z zachowaniem 3 m od wodociągu. Sąd podziela także ocenę organu odnośnie spełnienia warunków określonych w § 7 ust. 4 pkt 9 w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych; § 7 ust. 4 pkt 11 w zakresie odprowadzania ścieków; § 7 ust. 4 pkt 12 w zakresie wskaźnika intensywności zabudowy; § 7 ust. 4 pkt 15 w zakresie terenu biologicznie czynnego; § 7 ust. 4 pkt 16 w zakresie miejsc postojowych.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaproponowane w projekcie budowlanym rozwiązania nie naruszają ustaleń wynikających z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Niezasadny zatem pozostaje zarzut dotyczący naruszenia art. 35 ust. 1 ustawy, poprzez przyjęcie zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie odprowadzania ścieków oraz nieprzekraczalnej linii zabudowy. Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, że w sprawie zachodzi zgodność projektu budowlanego z wymaganiami ochrony środowiska określonymi w decyzji środowiskowej oraz z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tym samym został spełniony warunek z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Prawidłowo organy stwierdziły także, że projekt zagospodarowania terenu spełnia wymogi z art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy, bowiem nie narusza przepisów techniczno-budowlanych. Sąd podziela stanowisko, że inwestycja zgodna jest z § 12 ust. 1 warunków technicznych (budynki zostały zaprojektowane z zachowaniem przepisowych odległościach); z § 13 warunków technicznych (projektowane budynki nie ograniczą wymaganego tą regulacją światła naturalnego w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, ponieważ działki sąsiednie – [...] i [...] są niezabudowanymi działkami rolnymi).
W tym miejscu należy zaznaczyć, że ocena zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi została, po nowelizacji p.b. z 2003 r., znacznie ograniczona jeśli chodzi o kompetencje organu architektoniczno-budowlanego, w wyniku uchylenia ust. 2 tego przepisu. Wprowadzona została zasada wyłącznej odpowiedzialności projektanta oraz osoby sprawdzającej za projekt architektoniczno-budowlany. Od 11 lipca 2003 r. organ administracji architektoniczno-budowlanej nie jest zatem uprawniony do badania zgodności całości projektu budowlanego z innymi przepisami prawa, w tym z przepisami techniczno-budowlanymi (warunkami technicznymi), a powinien skontrolować wyłącznie projekt zagospodarowania działki (stanowiący fragment projektu budowlanego) z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Organ, badając zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami techniczno-budowlanymi, nie analizuje i nie ocenia jednak rozwiązań technicznych projektowanego zamierzenia. W myśl art. 20 ust. 2 ustawy, to projektant ma zapewnić sprawdzenie projektu architektoniczno-budowlanego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowalnymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności. Natomiast w myśl art. 20 ust. 4 ustawy, projektant, a także sprawdzający, o którym mowa w ust. 2, do projektu budowlanego dołącza oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.
Nie budzi przy tym wątpliwości sądu pozytywna ocena kompletności projektu budowlanego oraz wykonanie go przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane – art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy. Projekt budowlany został sporządzony przez osoby posiadające wymagane kwalifikacje do jego sporządzenia i sprawdzenia, które przedłożyły dokumenty potwierdzające posiadanie uprawnień budowlanych oraz zaświadczenia o przynależności do izby zawodowej.
Należy w tym miejscu podkreślić, że planowana inwestycja po jej zrealizowaniu, aby mogła być użytkowana, będzie musiała uzyskać pozwolenie na użytkowanie. Jednym z warunków uzyskania pozwolenia jest złożenie przez kierownika budowy oświadczenia o zgodności wykonania obiektu budowlanego nie tylko z projektem budowlanym lub warunkami pozwolenia na budowę, ale także przepisami art. 57 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy.
Organ rozpatrujący wniosek o pozwolenie na budowę nie jest władny nakazać inwestorowi przyjęcia innego zakresu inwestycji, zastosowania konkretnych innych rozwiązań technicznych i zmiany podanych parametrów zabudowy, zgodnie z wolą właścicieli sąsiednich nieruchomości. Organ administracji architektoniczno-budowlanej uprawniony jest bowiem do oceny przedłożonego przez inwestora wraz z wnioskiem projektu budowlany, który decyduje o kształcie i parametrach inwestycji oraz zakresie projektowanych robót.
Jak zostało już wyjaśnione powyżej, przepis art. 35 ust. 1 ustawy, reguluje zakres obowiązków organu architektoniczno-budowlanego, mających na celu kompleksowe sprawdzenie projektu budowlanego, w fazie wyjaśniającej postępowania administracyjnego, zaś przepisy tej ustawy nie dopuszczają żadnej uznaniowości w sprawie wydania pozwolenia na budowę - w razie spełnienia wymagań (...) organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 35 ust. 4 ustawy). Organ nie ma też możliwości uzależnienia wydania pozwolenia od spełniania warunków innych, niż te przewidziane ustawowo (np. od zgody sąsiadów).
Podzielić należy stanowisko organu, że zakres planowanej inwestycji w żaden sposób nie spowoduje ograniczeń związanych z zagospodarowaniem działek sąsiednich. Działka skarżącego (nr [...]) oddalona jest od projektowanych obiektów w odległości od ok. 65 m do ok. 18 m, zbiornik p.poż. zlokalizowany w odległości ok. 14 m od działki skarżącego. Jest to nieruchomość, która nie leży bezpośrednio przy działkach inwestycyjnych, pomiędzy zlokalizowana jest działka nr [...] (własność J.K.). W związku z powyższym zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przepisów z zakresu prawa budowlanego w tym techniczno-budowlanych poprzez przeprowadzenie analizy odległości instalacji i urządzeń w tym gazowych w stosunku do działki nr [...], a nie w stosunku do działki nr [...] jest niezasadny. Jeszcze raz podkreślić należy, że przyjęte w projekcie budowlanym rozwiązania dotyczące wód opadowych i roztopowych oraz ścieków mają je zagospodarować na terenie inwestora (ścieki bytowe mają być gromadzone w zbiornikach bezodpływowych a następnie wywożone do oczyszczalni z kolei wody opadowe mają być kierowane do separatora substancji ropopochodnych i gromadzone w zbiorniku odparowującym a następnie wprowadzane do kanalizacji deszczowej na terenie inwestora). Sporna inwestycja nie pozbawi nieruchomości sąsiednich dostępu do drogi publicznej oraz mediów takich jak: woda, ciepło, prąd, telekomunikacja. Ponadto projekt budowlany uzgodniono bez uwag z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz z rzeczoznawcą do spraw sanitarno-higienicznych. Dodać należy, że ochrona interesów osób trzecich w procesie inwestycyjnym nie może prowadzić do sytuacji, w której to osoby trzecie, a nie inwestorzy - właściciele nieruchomości, na której mają powstać planowane inwestycje, będą decydowali o dopuszczalności wybudowania obiektów budowlanych, miejscu posadowienia takich obiektów, czy rodzaju obiektu budowlanego (zob. wyrok NSA z 16 listopada 2005 r. II OSK 672/05, Lex nr 203713). Ochrona interesów, o których mowa w art. 5 pkt 9 ustawy, nie może sięgać tak daleko, aby uniemożliwiać inwestorowi realizację zamierzenia budowlanego, gdy jest ono zgodne z przepisami prawa. Zgodnie bowiem z art. 4 ustawy, każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Przepis ten formułuje zasadę wolności zabudowy, która ma swoje źródło w art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, nakazujących poszanowanie wolności i własności.
W ocenie sądu legalności kwestionowanej decyzji nie podważa zarzut dotyczący naruszenia art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu złożenia uwag i wniosków co do zebranych dowodów w sprawie. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że skarżący w ponownie prowadzonym postępowaniu dotyczącym rozpatrzenia odwołania, był w trybie art. 10 § 1 K.p.a. zawiadamiany 12 sierpnia 2022 r., a także 2 września 2022 r. i 5 października 2022 r. Skarżący miał zatem zapewniony czynny udział w ponownie prowadzonym postępowaniu, poprzez możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz możliwość wnoszenia swoich uwag i zastrzeżeń odnośnie planowanej inwestycji. Wyjaśnić też przy tym należy, że zarzut w tym zakresie może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Koniecznym jest zatem ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero bowiem wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 K.p.a. W sprawie niniejszej skarżący oprócz ogólnie sformułowanego zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. nie wskazał na żadne konkretne czynności procesowe których nie mógł w sprawie dokonać.
Odnośnie zarzutu dotyczącego wydania inwestorowi przez organ pierwszej instancji dziennika budowy z naruszeniem przepisów prawa wskazać należy, że kwestie związane z wydawaniem dziennika budowy regulowało rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 6 września 2021 r. w sprawie sposobu prowadzenia dzienników budowy, montażu i rozbiórki (Dz. U. z 2021 r. poz. 1686), obowiązujące do 27 stycznia 2023 r. Przepis § 4 ust. 3 pkt 1 tego rozporządzenia przewidywał, że właściwy organ wydaje dziennik budowy w terminie 3 dni od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu na budowę jest wykonalna. Wydanie dziennika budowy przed uzyskaniem przymiotu wykonalności przez decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę jest działaniem nieprawidłowym. Nie miało ono jednak wpływu na wynik niniejszego postępowania. Rozpoczęcie robót budowlanych związane jest nie z samym faktem wydania dziennika budowy, lecz uzyskaniem przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę i to decyzji wykonalnej. Rozpoczęcie prac budowlanych jest możliwe wyłącznie w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę, która stała się wykonalna. Inwestor, który rozpoczął budowę na podstawie decyzji zatwierdzającej projekt i udzielającej pozwolenia na budowę, która nie miała przymiotu wykonalności, czyni to na własne ryzyko.
Podniesione zarzuty nie mogły skutkować uwzględnieniem skargi. Z kolei niezadowolenie strony z wydanego rozstrzygnięcia, jak też subiektywne jej przekonanie o jego wadliwości, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi, skoro przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola sądowa nie wykazała naruszeń prawa.
Reasumując, w wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej skarżonej decyzji, nie znalazły potwierdzenia zarzuty wniesionej skargi. Nie stwierdzono także innych naruszeń prawa materialnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też, aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki obligujące do stwierdzenia nieważności postępowania z urzędu.
Wobec powyższego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI