II SA/Bk 489/21

II SA/Bk 489/21 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /sprawozdawca/
Małgorzata Roleder /przewodniczący/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I OZ 372/22 - Postanowienie NSA z 2022-08-30
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części i umorzono postępowanie administracyjne art. 145 § 3 ustawy  PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2052
art. 2 ust. 8, art. 24 ust. 2a, art. 24 ust. 2b, art. 20 ust. 2, art. 22
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2019 poz 393
§ 44 pkt 2, § 45 ust. 1, § 45 ust. 2, § 35, § 36
Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu B. z dnia [...] stycznia 2021 roku numer [...] w zakresie punktu 2 dotyczącego odmowy wycofania informacji do Sądu Rejonowego i umarza postępowanie administracyjne w tym zakresie; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
I. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. znak [...] Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. (dalej: PWINGiK) utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu B. z [...] stycznia 2021 r. znak [...], którą odmówiono usunięcia zapisu "działka [...]" z ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gmina J. i wpisania działki nr [...] oraz odmówiono wycofania informacji do Sądu Rejonowego dotyczącej ksiąg wieczystych [...] z [...] czerwca 2015 r. oraz zawiadomienia o zmianie z [...] września 2013 r. i zawiadomienia z [...] czerwca 2015r.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
II. Pismem z [...] lipca 2019 r. K. O. zwróciła się do Starosty Powiatu B. (dalej: Starosta, organ pierwszej instancji) o "wycofanie fikcji prawnej i przywrócenie pierwotnego i właściwego zapisu dotyczącego nieruchomości gruntowej nr [...] w K.ie, gmina J.".
W związku z powyższym pismem, organ pierwszej instancji dwukrotnie, na podstawie art. 64 § 2 K.p.a., wzywał stronę do przedstawienia w terminie 14 dni dokumentacji geodezyjnej przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego dotyczącej żądanej zmiany oraz dokumentów dowodzących zmiany stanu prawnego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], w okresie po [...] kwietnia 2013 r., tj. po wydaniu przez Sąd Okręgowy w B. II Wydział Cywilny Odwoławczy (sygn. akt. II [...]) postanowienia stwierdzającego nabycie przez zasiedzenie przez T. i J. S. własności działki nr [...] z dniem [...] grudnia 1989 r. W odpowiedzi na powyższe wezwania K. O. przy pismach z [...] sierpnia 2019 r. i [...] września 2019 r. przekazywała dokumenty archiwalne dotyczące działki nr [...], a także przekazała odpis z Księgi Wieczystej nr [...] dla działki nr [...] według stanu z [...] listopada 2012 r. oraz postanowienie sygn. [...] dotyczące podziału majątku wspólnego T. i J. S.
W związku z nieusunięciem braków podania o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów, pismem z [...] października 2019 r. Starosta poinformował K. O. o pozostawieniu podania bez rozpoznania.
W odpowiedzi na powyższe K. O. w piśmie z [...] października 2019r. zakwestionowała stanowisko Starosty i podtrzymała wniosek o "wycofanie fikcji prawnej w postaci informacji do Sądu Rejonowego w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych przesłanej [...] czerwca 2015 r.".
III. Postanowieniem z [...] listopada 2019 r. Starosta odmówił wszczęcia postępowania w sprawie dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu K., polegającej na wykreśleniu z ewidencji gruntów działek oznaczonych numerami [...] i [...] oraz wpisaniu działki nr [...], a także wpisaniu K. O. jako właściciela działki nr [...].
Postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. PWINGiK uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego, odmowa wszczęcia postępowania następować powinna w sytuacjach wyjątkowych, zaś organ nie może dokonywać swobodnej kwalifikacji żądania. Kwestionowana odmowa wszczęcia postępowania nie odpowiada dokładnie przedmiotowi żądania strony.
IV. Rozpatrując ponownie sprawę Starosta w piśmie z [...] lutego 2020 r. wezwał K. O. do sprecyzowania żądań zawartych w podaniach z [...] lipca 2019 r., [...] sierpnia 2019 r. i [...] października 2019 r., w celu wskazania: której (lub których) nieruchomości gruntowej dotyczą żądania, skoro nieruchomość położona w obrębie K. - oznaczona jako działka nr [...] nie istnieje oraz na czym konkretnie mają polegać działania Starosty.
W odpowiedzi wnioskodawczyni w piśmie z [...] marca 2020 r. sprecyzowała, że chodzi o "konkretne działania Starosty Powiatu B. mające polegać na usunięciu zapisu działka [...] z ewidencji gruntów i budynków, gdyż nie ma działki [...]", a "następnym konkretnym działaniem na być wycofanie fikcji prawnej w postaci informacji do Sądu Rejonowego IX Wydział Ksiąg Wieczystych w B. pt. "Dotyczy ksiąg wieczystych [...] i (fikcyjnej) [...] z [...] VI 2015 r. oraz zawiadomienia o zmianie z [...] IX 2013 r. i zawiadomienia z [...] VI 2015 r. [...]". W pismach z [...] marca 2020 r. i z [...] kwietnia 2020 r. dodatkowo precyzowała stanowisko.
Decyzją z [...] czerwca 2020 r. Starosta odmówił: 1) usunięcia zapisu "działka [...]" z ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gmina J. i wpisania działki nr [...]; 2) wycofania informacji do Sądu Rejonowego dotyczącej księgi wieczystej nr [...] z [...] czerwca 2015 r. oraz zawiadomienia o zmianie z [...] września 2013 r. i zawiadomienia z [...] czerwca 2015r.; 3) zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie państwu J. i T. S.
Decyzją z [...] września 2020 r. PWINGiK uchylił w całości ww. decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (k. 213 akt adm.). Powodem uchylenia było pominięcie stron postępowania. PWINGiK wskazał, że skoro Starosta prowadził postępowanie w przedmiocie zmian w ewidencji odnośnie działek nr [...] i [...] – to powinien wszystkie strony postępowania o tym fakcie zawiadomić. Decyzja nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.
V. Po raz kolejny rozpoznając sprawę, Starosta ustalił na podstawie wypisu z ewidencji gruntów, że właścicielką działki nr [...] jest obecnie T. S. a działki nr [...] jako współwłaścicielki K. O. i Z. O.. Dokonano zawiadomienia tych osób o toczącym się postępowaniu.
Decyzją z [...] stycznia 2021 r. Starosta odmówił: 1) usunięcia zapisu "działka [...]" z ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gmina J. i wpisania działki nr [...]; 2) wycofania informacji do Sądu Rejonowego dotyczącej ksiąg wieczystych nr [...] z [...] czerwca 2015 r. oraz zawiadomienia o zmianie z [...] września 2013 r. i zawiadomienia z [...] czerwca 2015r.
Odwołanie złożyły K. O. i Z. O.. Podtrzymały treść odwołania od decyzji Starosty z [...] czerwca 2020 r. oraz poczyniły dodatkowe wyjaśnienia.
VI. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. PWINGiK utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji (z [...] stycznia 2021 r.) akceptując w całości ustalenia faktyczne i sformułowaną w niej ocenę prawną zgłoszonego żądania aktualizacji ewidencji gruntów. Organ odwoławczy wskazał, że żądanie to było kilkukrotnie uzupełniane, jednak wnioskodawczyni nie przedłożyła dokumentów pozwalających na aktualizację ewidencji zgodnie z tym żądaniem oraz zgodnie z przepisami dotyczącymi prowadzenia i aktualizacji ewidencji (wskazał przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 ze zm., dalej: P.g.k.) oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393, dalej: rozporządzenie). Zdaniem PWINGiK, prawidłowe jest ustalenie organu pierwszej instancji, że zmiany danych dotyczących działek nr [...] oraz [...], w zakresie przedmiotowym i podmiotowym, zostały ujawnione w drodze czynności materialno-technicznej, zgodnie z dostępnymi dla organu dokumentami tj.:
- prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w B. II Wydziału Cywilnego Odwoławczego z [...] kwietnia 2013 r. sygn. akt [...], zmieniającym postanowienie Sądu Rejonowego w B. II Wydziału Cywilnego z [...] listopada 2012 r., sygn. akt [...] w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia – których załącznikiem jest projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] sporządzony przez biegłego geodetę mgr. inż. R. F. (dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] czerwca 2012 r. i zaewidencjonowana pod nr KERG [...]). Na podstawie tych orzeczeń doszło do ujawnienia w ewidencji działek nr [...] i nr [...] oraz zapisania działki nr [...] na rzecz małżonków S.;
- umową o podział majątku wspólnego w formie aktu notarialnego z [...] maja 2014 r. (Repertorium A nr [...]), w wyniku której działkę nr [...] zapisano na T. S.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków przez cofnięcie jednej z ww. czynności materialno-technicznych prowadziłoby do konieczności wskazania, komu przysługuje prawo własności do gruntu, gdy tymczasem rozstrzyganie sporu o własność nie należy do organów prowadzących ewidencję. Podobnie jak nie należy do tego ujawnianie w ewidencji stanu prawnego na podstawie dokumentów archiwalnych. Podważenie danych ujawnionych w ewidencji (ich aktualizacja) wymaga przedstawienia dokumentów dowodzących niezgodności danych ze stanem faktycznym, tj. wykazania, że doszło do wydania kolejnego orzeczenia sądowego dezaktualizującego dotychczasowe zapisy ewidencyjne i inaczej niż dotychczas kształtującego prawo własności działki nr [...] (części dawnej działki nr [...]). Jednakże takich dokumentów K. O. nie przedstawiła, jak również organ nie jest w ich posiadaniu. Ustalono natomiast, że stan wykazany w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do aktualnie ujawnionych działek nr [...] i [...] jest zgodny z dokumentacją będącą w posiadaniu Starosty, o czym zdaniem organu zaświadcza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Dlatego żądania K. O. nie mogą być uwzględnione w trybie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków określonym w art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.k.
Organ odwoławczy ocenił jako bezzasadne żądania wycofania informacji czy zawiadomień o zmianach przesłanych przez Starostę do sądu wieczystoksięgowego. Zaznaczył, że przekazując powyższe dokumenty organ pierwszej instancji wypełnił obowiązek wynikający z § 49 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Wyjaśnił, że do organu ewidencyjnego nie należy prowadzenie ksiąg wieczystych, lecz informowanie o zmianach danych objętych działem I ksiąg wieczystych. Dodał również, że w myśl art. 23 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece prowadzenie ksiąg wieczystych należy do właściwości sądów rejonowych. Wszelkie zatem żądania w kwestiach związanych z księgami wieczystymi powinny być wnoszone i rozpatrywane przez sąd a nie przez organ ewidencyjny.
VII. Skargę na decyzję PWINGiK z [...] kwietnia 2021 r. złożyły do sądu administracyjnego K. O. oraz Z. O.. Zarzuciły bezprawne odbieranie im przez Starostę prawa własności do 39 m2 powierzchni działki nr [...] i przyznanie tej powierzchni z urzędu J. i T. S.; uwzględnienie w ewidencji nieprawidłowo sporządzonej dokumentacji geodezyjnej przez biegłego R. F.; brak udzielenia przez okres trzech lat przekonującej odpowiedzi i brak woli rzetelnego potraktowania zaistniałego naruszenia prawa; niezapewnienie czynnego udziału w sprawie J. i T. S.; umożliwienie nieuzasadnionego przeglądania akt księgi wieczystej nieruchomości nr [...] przez T. S. Wywiodły, że stan prawny ww. działki potwierdzony został m.in. w dniu [...] maja 2013 r. w piśmie Starosty, który wcześniej bez wystąpienia okoliczności zewnętrznych w postaci zasiedzenia, rozgraniczenia w trybie ustawy P.g.k., podziału działki nr [...], podjęcia próby ugodowego wydania pasa gruntu w zakresie 39 m2 zajętego przez Państwa S. (sygn. [...] z [...] października 2012 r.) czy notarialnego przeniesienia własności – dokonał zmian w ewidencji z urzędu, mimo braku takiego obowiązku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
VIII. Postanowieniem z [...] października 2021 r. sąd odrzucił skargę Z. O. z przyczyn formalnych.
W piśmie z [...] listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącej K. O. wniósł o dopuszczenie dowodu z pisma Starosty Powiatu B. z [...] lipca 2012 r. (które załączył) i zażądanie od Starosty operatu opisowo-kartograficznego opracowanego przez Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne sp. z o.o. w części dotyczącej działki nr [...] na okoliczność istnienia dokumentów w zakresie działki nr [...] mogących stanowić podstawę wniosku skarżącej w zakresie dokonania wpisu w ewidencji; (-) uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie stwierdzenie jej nieważności w części odnoszącej się do utrzymania w mocy decyzji Starosty odmawiającej wycofania informacji do Sądu Rejonowego.
W piśmie z [...] lutego 2022 r. pełnomocnik uczestniczki postępowania T. S. wskazał, że uczestniczka wnosi o oddalenie skargi akceptując stanowisko organu.
Na rozprawie w dniu 24 lutego 2022 r. sąd postanowił dopuścić dowód z zawnioskowanego przez pełnomocnika skarżącej pisma Starosty Powiatu B. z [...] lipca 2012 r. oraz oddalić wniosek o wystąpienie do Starosty o przekazanie operatu opisowo-kartograficznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
IX. Skarga podlega jedynie częściowemu uwzględnieniu (przez stwierdzenie nieważności decyzji), tzn. w zakresie w jakim organy odmówiły wycofania informacji do Sądu Rejonowego. W tej części postępowanie administracyjne podlega umorzeniu. W pozostałym zakresie skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.
X. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak stanowi art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje również przez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Przeprowadzone w tak określonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonych decyzji organów obydwu instancji wykazało, że jeśli chodzi o ocenę braku podstaw do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów przez wpisanie działki nr [...] i usunięcie działki nr [...] - są one prawidłowe.
Zgodnie z art. 2 ust. 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm.), dalej: P.g.k., ewidencja gruntów i budynków to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Z przepisów art. 20, art. 22, art. 24 P.g.k. wynika, że ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który spełniając funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Stąd też przez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Wpisy w ewidencji mają charakter deklaratoryjny, nie kształtują nowego stanu prawnego a jedynie potwierdzają stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. Ewidencja odzwierciedla również stan aktualny. Nie można więc dokonywać jej aktualizacji na podstawie dokumentów historycznych, jeśli po ich powstaniu następowały kolejne czynności prawne wprowadzające zmiany odzwierciedlone następnie w ewidencji.
Zgodnie z art. 24 ust. 2a P.g.k., dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, czyli właścicieli nieruchomości, ewentualnie w przypadkach wskazanych w ustawie na wniosek podmiotów władających nieruchomością na zasadzie samoistnego posiadania. Stosownie do treści art. 24 ust. 2b P.g.k., aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Z kolei zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393 ze zm.), dalej: rozporządzenie, obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, należy do zadań własnych starosty - jako organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków. W myśl § 45 ust. 1 rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi, 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych, 3) wyeliminowania danych błędnych.
Ponadto, stosownie do § 45 ust. 2 rozporządzenia, przy aktualizacji operatu ewidencyjnego stosuje się odpowiednio przepisy § 35 i § 36. Regulują one kwestie źródeł danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji (§ 35) oraz wskazują na podstawie jakiej dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wykazuje się w operacie opisowo-kartograficznym przebieg granic działek (jest to dokumentacja sporządzona: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym, 2) w celu podziału nieruchomości, 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, 5) na potrzeby postępowania sadowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sadowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków, 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji, 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych, albo wznowionych punktów granicznych - § 36).
Uwzględniając całokształt powyższych regulacji wskazać trzeba na zgodną z prawem ocenę organów, iż nie doszło w sprawie do wykazania i przedstawienia jakiejkolwiek przesłanki (okoliczności czy dokumentu wskazanych w art. 24 ust. 2b P.g.k. oraz przepisach rozporządzenia) uzasadniającej żądanie aktualizacji danych ewidencyjnych w zakresie dawnej działki nr [...] a obecnej działki nr [...]. W sposób niewątpliwy z akt wynika, że podstawę wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów polegającej na wykreśleniu działki nr [...] a wpisaniu działek nr [...] i [...] stanowiło postanowienie Sądu Okręgowego w B. z [...] kwietnia 2013 r. w sprawie [...], zmieniające postanowienie Sądu Rejonowego w B. II Wydziału Cywilnego z [...] listopada 2012 r., II [...] - w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia. Sąd Okręgowy orzekł o nabyciu przez zasiedzenie z dniem [...] grudnia 1989 r. przez T. S. i J. S. własności działki nr [...] o powierzchni 0,0039 ha, zgodnie z projektem podziału sporządzonym przez biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii R. F. Trafnie wskazały organy, że aktualne zapisy ewidencyjne odnośnie dawnej działki nr [...] są skutkiem ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków ww. postanowienia. Z akt również jasno wynika, że działka nr [...] była następnie przedmiotem notarialnej umowy o podział majątku wspólnego małżonków S., co skutkowało ujawnieniem T. S. jako właścicielki tej działki (k. akt 44-50 akt admin.). A zatem aktualnie w ewidencji widnieją działki nr [...] i nr [...], przy czym działka nr [...] o powierzchni 0,0916 ha jako własność K. O. (udział 9/10) i Z. O. (udział 1/10) oraz działka nr [...] o powierzchni 0,0039 ha jako własność T. S. Wpisy tych działek w ewidencji, zarówno co do przebiegu granic jak i podmiotów własności, znajdują oparcie w dokumentach operatu geodezyjnego i nie przedstawiono żadnych okoliczności dowodzących nieaktualności tych wpisów.
Uwzględnienie wniosku K. O. o usunięcie z ewidencji działki nr [...] i wpisanie działki nr [...], będące próbą podważenia danych ujawnionych na mocy wskazanego prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego w przedmiocie zasiedzenia oraz umowy o podział majątku wspólnego, byłoby sprzeczne z istotą aktualizowania ewidencji gruntów i budynków. Postępowanie z zakresu aktualizacji danych ewidencyjnych jest bowiem rodzajem administracyjnego postępowania rejestrowego i w związku z tym wykazuje daleko idącą specyfikę, która nie upoważnia organów administracji geodezyjno-kartograficznej do samodzielnego ustalania stanu prawnego nieruchomości. Organy te są jedynie uprawnione i zobowiązane do deklaratoryjnej rejestracji zmian w zakresie danych ewidencyjnych, które wynikają z przedłożonych lub uzyskanych z urzędu prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych lub ostatecznych decyzji. W ramach postępowania aktualizacyjnego nie ma zatem prawnej możliwości dokonywania ustaleń, które wykraczałyby poza treść dokumentów urzędowych będących podstawą wpisów ewidencyjnych albo które modyfikowałyby treść tych dokumentów. Ewidencja gruntów i budynków jako rejestr publiczny ma charakter wtórny względem treści zawartych w ww. dokumentach publicznych. Organ ewidencyjny ma więc obowiązek wprowadzenia zmian wynikających z tych dokumentów, ale nie ma uprawnienia do badania ich legalności lub ważności.
Inaczej rzecz ujmując, usunięcie zapisu "działka [...]" wymagałoby przedstawienia dokumentów dowodzących, że po zakończeniu postępowania w sprawie zasiedzenia ([...]) wydano kolejne orzeczenie lub prawomocną decyzję administracyjną dezaktualizującą dotychczasowe zapisy ewidencyjne i inaczej określających prawo własności działki nr [...]. Pomimo kierowania do K. O. wezwań o przedłożenie takiej dokumentacji, nie doszło do jej przedstawienia. Strona przedstawiła jedynie odpis z Księgi Wieczystej [...] według stanu z [...] listopada 2012 r. (założonej dla działki nr [...]) oraz postanowienie sygn. akt [...] dotyczące podziału majątku wspólnego ówczesnych małżonków S. Próba retrospektywnego przywrócenia stanu ewidencyjnego według wyżej wymienionej dokumentacji (historycznej w stosunku do postanowienia sądu w sprawie [...]) nie mogła jednak odnieść zamierzonego skutku.
Nie mogła również doprowadzić do uwzględnienia skargi (w zakresie uchylenia punktu pierwszego decyzji Starosty z [...] stycznia 2022 r.) informacja Starosty w piśmie procesowym z [...] lipca 2012 r., który to dowód sąd dopuścił na zasadzie art. 106 § 3 P.p.s.a. Dowodzi ona jedynie stanu prawnego na rok 2012, w tym posadowienia na działkach ówcześnie nr [...] i [...] budynku gospodarczego, a także przeprowadzonej wówczas modernizacji operatu ewidencji gruntów. Sąd natomiast oddalił wniosek o wystąpienie do Starosty Powiatu B. o przekazanie operatu opisowo-kartograficznego sporządzonego w trakcie ww. modernizacji, jako dokumentu w istocie historycznego i pozostającego bez wpływu na treść ewidencji wynikającą z dokumentów później wytworzonych. Operat ten nie stanowi dokumentu dezaktualizującego aktualne zapisy ewidencyjne.
Wyjaśnić należy, że spór o wpisy w ewidencji dotyczące działek nr [...] i nr [...] stanowi przykład sporu podmiotowo-powierzchniowego z zakresu prawa rzeczowego, który nie może być rozstrzygany w postępowaniu o aktualizację ewidencji gruntów. Skarżąca oczekuje w istocie załatwienia sporu o prawo własności, o granice czy powierzchnie działek, jednak organy ewidencyjne nie posiadają kompetencji w tym zakresie (por. np. wyrok w sprawie II SA/Rz 565/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podsumowując, zmiany w ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia podmiotów, granic i powierzchni działek wymagają uprzedniego przeprowadzenia odrębnego postępowania rozgraniczeniowego lub właściwego postępowania przed sądem powszechnym. Za pośrednictwem żądania wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich. Deklaratoryjny charakter wpisów ewidencyjnych oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów (por. np. wyroki w sprawach I OSK 945/10, I OSK 389/10, I OSK 1718/13). Decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności (por. także wyrok NSA w sprawie I OSK 580/13). Właściciel (lub inny podmiot) kwestionujący aktualność lub prawidłowość danych ujawnionych w ewidencji, ma obowiązek przedłożenia dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmian w operacie, jeśli na takowe się powołuje (zob. np. wyrok w sprawie I OSK 1004/11).
Niewątpliwie też w postępowaniu aktualizacyjnym nie mogą być podnoszone zarzuty do prawidłowości postępowania cywilnego prowadzonego przed sądem powszechnym. Takie zarzuty sformułowano, wskazując na naruszenie prawa poprzez świadome nieprawidłowe działanie biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii, którego projekt podziału był dowodem w postępowaniu o zasiedzenie. Miejscem na zgłaszanie tego typu zarzutów było postępowanie cywilne. Z kolei dokumentacja geodezyjna sporządzona przez ww. biegłego została przyjęta w dniu 1 czerwca 2012 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zaewidencjonowana pod nr [...], a następnie była podstawą orzeczenia w sprawie [...] i w konsekwencji – podstawą ujawnienia w ewidencji działek nr [...] i nr [...].
W ocenie też sądu, niezasadny jest zarzut braku czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym J. i T. S. Organy ewidencyjne zapewniły możliwość czynnego udziału w sprawie T. S. jako stronie postępowania (aktualnej i jedynej właścicielce działki nr [...]), jak tego wymaga art. 10 § 1 K.p.a. Przepis ten uprawnia stronę do udziału w postępowaniu a nie zobowiązuje, zatem strona może, ale nie musi z tego prawa korzystać. Dobrowolne nieskorzystanie przez stronę z przysługującego prawa do udziału w postępowaniu nie może mieć negatywnego wpływu na rozstrzygnięcie. Natomiast J. S. nie posiada obecnie żadnych praw do działki nr [...], tym samym nie był stroną kontrolowanego postępowania administracyjnego.
XI. Nieuprawnione było natomiast rozstrzygnięcie merytoryczne przez organy odnośnie drugiego żądania skarżącej, tj. wycofania informacji do Sądu Rejonowego. W tym przedmiocie wskazać należy, że w chwili obecnej dla działki nr [...] prowadzona jest Księga Wieczysta nr [...], natomiast dla działki nr [...] - Księga Wieczysta nr [...]. Jak zauważył organ ewidencyjny, aktualne zapisy w tych Księgach są zgodne z danymi wykazanymi w ewidencji gruntów i budynków. Z kolei obowiązek zawiadamiania wydziału wieczystoksięgowego sądu rejonowego o dokonanych zmianach ewidencyjnych wprost wynikał z § 49 rozporządzenia. Informacje wymienione w pkt 2 decyzji Starosty z [...] stycznia 2022 r. miały na celu realizację tego obowiązku, jednak nie istnieją podstawy prawne do orzekania pozytywnego lub negatywnego w tym przedmiocie w postępowaniu o aktualizację ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy utrzymując decyzję Starosty w mocy w zakresie ww. punktu 2 o "odmowie wycofania informacji" nie dostrzegł braku podstawy prawnej dla takiego rozstrzygnięcia w przepisach P.g.k. i regulacjach rozporządzenia. Jak zasadnie wskazał pełnomocnik skarżącej w piśmie z [...] listopada 2021 r. (k. 82), zakres takiego rozstrzygnięcia nie obejmuje granic aktualizacji, w tym i odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Zawiadomienie organu ewidencyjnego do właściwego sądu wieczystoksięgowego nie stanowi aktu administracyjnego, o którego wycofaniu bądź odmowie wycofania orzeka się w postępowaniu aktualizacyjnym. Odmowa wycofania takiego zawiadomienia nie może być rozstrzygana w formie decyzji, a więc wydanie decyzji w tym przedmiocie nastąpiło bez podstawy prawnej czyli z kwalifikowaną wadą z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Powyższe obligowało sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty w zakresie dotyczącym pkt 2 i umorzenia postępowania administracyjnego w tym zakresie jako bezprzedmiotowego. Jak wynika z akt, odnośnie żądania "wycofania informacji z Sądu Rejonowego" organ ewidentnie procedował (podejmował czynności). Postępowanie w tym zakresie powinno wiec zostać formalnie zakończone jako prowadzone odnośnie żądania, które nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego (bezprzedmiotowość przedmiotowa z art. 105 § 1 K.p.a.).
XII. Zauważyć należy, że w pozostałym zakresie wydana decyzja i decyzja pierwszoinstancyjna odpowiadają wymaganiom art. 107 § 3 K.p.a., w szczególności co do wyjaśnienia przesłanek rozstrzygnięcia. Organy wszechstronnie rozważyły okoliczności sprawy i zdarzenia podnoszone przez skarżącą. Odniosły się też do sygnalizowanego zagadnienia przeglądania akt księgi wieczystej. Wskazały, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r., poz. 2204), prowadzenie ksiąg wieczystych należy do właściwości sądów rejonowych, a zatem tego typu żądanie strona powinna kierować do wydziału ksiąg wieczystych właściwego sądu rejonowego. Zarówno organ prowadzący ewidencję jak i sąd administracyjny nie posiada żadnych uprawnień w tym zakresie.
Niezależnie od powyższego sąd zwraca uwagę, że wątpliwości budzi interes prawny skarżącej w żądaniu zmian w ewidencji gruntów odnośnie działki, co do której nie posiada ona tytułu prawnego ani nie włada nią na zasadach samoistnego posiadania (art. 24 ust. 2a pkt 2 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k.). Przepisy P.g.k. regulują legitymację prawną w tym zakresie w sposób szczególny w stosunku do art. 28 K.p.a. Także i ten argument wskazuje, że zgłoszone żądanie aktualizacji ewidencji nie mogło zostać załatwione pozytywnie.
XIII. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz § 3 P.p.s.a. W pkt 2 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a.