II SA/Bk 483/23

II SA/Bk 483/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Służba cywilna
Sygn. powiązane
III OSK 3321/23 - Wyrok NSA z 2024-05-09
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1111
art. 29a ust. 2
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na czynność Podlaskiego Kuratora Oświaty w Białymstoku z dnia 26 maja 2023 r. nr 119948/27.04.2023 w przedmiocie naboru na wolne stanowisko referenta oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym rozstrzygnięciem z 26 maja 2023 r. nr [...] Podlaski Kurator Oświaty ogłosił wynik naboru na stanowisko referenta ds. obsługi kancelaryjno-administracyjnej urzędu w Wydziale K. Kuratorium Oświaty w Białymstoku.
Nabór został zrealizowany w następujący sposób.
W dniu 27 kwietnia 2023 r. Podlaski Kurator Oświaty ogłosił nabór kandydatów na ww. stanowisko przez umieszczenie ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Kuratorium Oświaty w Białymstoku, która jest jednocześnie stroną urzędu oraz na tablicy ogłoszeń w urzędzie. W treści ogłoszenia określono m.in.: zakres zadań wykonywanych na stanowisku pracy, wymagania niezbędne związane ze stanowiskiem pracy, warunki pracy, informację dotyczącą wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, informację dotyczącą metod/technik naboru, niezbędne dokumenty i oświadczenia dodatkowe, termin i miejsce składania dokumentów, klauzulę informacyjną. Z ogłoszenia wynika, że wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędzie, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia o naborze był niższy niż 6%.
Zarządzeniem z 17 maja 2023 r. Podlaski Kurator Oświaty powołał czteroosobową Komisję, której zadaniem było przeprowadzenie naboru zgodnie z zasadami określonymi w "Procedurze naboru na wolne stanowiska pracy w Kuratorium Oświaty w Białymstoku" (dalej: Procedura naboru) stanowiącej załącznik do Zarządzenia nr 43/2022 r. z 30 maja 2022 r. w sprawie "Procedury naboru na wolne stanowiska pracy w Kuratorium Oświaty w Białymstoku", zmienionego Zarządzeniem nr 91/2022 z 23 grudnia 2022 r.
W odpowiedzi na opublikowane ogłoszenie wpłynęło 67 ofert, w tym w terminie 62 oferty. Wśród wszystkich ofert, które wpłynęły w terminie kopię dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność zawierały 4 oferty, w tym oferta P. K. (dalej: skarżący). Przedłożył on orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 9 maja 2018 r. wydane do 31 maja 2021 r., którego ważność przedłużono na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095).
Na I etapie postępowania kwalifikacyjnego wymogi formalne spełniło 30 ofert.
W dniu 23 maja 2023 r. odbył się II etap postępowania kwalifikacyjnego będący testem wiedzy, do którego przystąpiło 23 kandydatów, w tym skarżący. Z testu wiedzy skarżący uzyskał 31 punktów na 40 punktów możliwych do uzyskania. Był to najlepszy wynik ze wszystkich kandydatów. W tym samym dniu odbył się III i IV etap postępowania kwalifikacyjnego, tj. sprawdzian umiejętności komputerowych oraz rozmowa kwalifikacyjna, do których zaproszono 7 kandydatów, którzy uzyskali największą liczbę punktów z testu wiedzy, w tym skarżącego. Z przeprowadzonego sprawdzianu umiejętności komputerowych skarżący uzyskał 8 punktów na 20 możliwych do uzyskania, natomiast z rozmowy kwalifikacyjnej uzyskał 4 punkty na 20 możliwych do uzyskania.
Po przeprowadzeniu wszystkich etapów naboru skarżący uzyskał ogółem 43 punkty i nie znalazł się wśród dwóch najlepszych kandydatów wyłonionych przez Komisję, którzy zostali wskazani Podlaskiemu Kuratorowi Oświaty celem podjęcia decyzji o zatrudnieniu. Kandydaci przedstawieni przez Komisję uzyskali odpowiednio 56, 5 oraz 50 punktów. Z przeprowadzonego naboru Komisja sporządziła protokół z 23 maja 2023 r.
W dniu 26 maja 2023 r. Podlaski Kurator Oświaty zakończył nabór informacją o wynikach naboru, która została umieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, na stronie BIP Kuratorium oraz w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie urzędu. Skarżący nie został wybrany do zatrudnienia na stanowisku referenta. Wybrana została osoba, która uzyskała najwyższą punktację.
W piśmie z 28 maja 2023 r. zatytułowanym "Odwołanie" i skierowanym do Podlaskiego Kuratora Oświaty skarżący wyraził niezadowolenie z wyników naboru. Zwrócił się o udzielenie informacji o powodach niewybrania go na aplikowane stanowisko, skoro – jak wskazał - uzyskał najlepszy wynik z testu wiedzy, prawdopodobnie najszybciej pisał na komputerze oraz korzysta z pierwszeństwa zatrudnienia ze względu na niepełnosprawność.
W piśmie z 7 czerwca 2023 r. Podlaski Kurator Oświaty poinformował skarżącego o powodach niewyłonienia jego kandydatury i niemożności skorzystania z pierwszeństwa w zatrudnieniu.
Skargę na czynność organu z 26 maja 2023 r. wniósł do sądu administracyjnego P. K. Zarzucił naruszenie art. 29a ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1691, dalej: u.s.c.) przez jego niezastosowanie i nienawiązanie stosunku pracy ze skarżącym. Wskazał, że w teście wiedzy uzyskał najwyższą liczbę punktów i znalazł się wśród pięciu najlepszych kandydatów oraz zakwalifikował się do kolejnych etapów. Skoro przedłożył orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ważne do 31 marca 2024 r., to z uwagi na wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędzie niższy niż 6 % - z nim Kurator powinien nawiązać stosunek pracy. Wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz uznanie, że przysługuje mu pierwszeństwo w zatrudnieniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie w całości. Zdaniem organu, sposób zakończenia postępowania konkursowego (w tym niezatrudnienie skarżącego na konkretnym stanowisku), jak i poszczególne czynności komisji pozostają poza zakresem kognicji sądów administracyjnych, bowiem nie mają charakteru publicznoprawnego. Wnosząc alternatywnie o oddalenie skargi organ wskazał, że postępowanie zostało przeprowadzone w oparciu o przepisy ustawy o służbie cywilnej oraz "Procedurę naboru", w sposób gwarantujący równe szanse wszystkim kandydatom. Organ przedstawił szczegółowo sposób przeprowadzenia konkursu, a także wskazał na punktację, którą uzyskiwał kolejno skarżący oraz jej wynik sumaryczny. Zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 29a ust. 1 i 2 u.s.c. podstawa do przyznania pierwszeństwa w zatrudnieniu osobie niepełnosprawnej (przy wskaźniku zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędzie niższym niż 6 %) zaistniałaby w przedmiotowej procedurze naboru wyłącznie w sytuacji gdyby osoba niepełnosprawna, tj. skarżący - po przeprowadzeniu wszystkich etapów procedury kwalifikacyjnej znalazł się w gronie nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów, którzy w największym stopniu spełnili wymagania niezbędne, przedstawionych Podlaskiemu Kuratorowi Oświaty przez Komisję celem zatrudnienia, co jednak nie miało miejsca. Przedstawiono bowiem kierownikowi urzędu dwóch najlepszych kandydatów. Organ też wskazał, że "Procedura naboru" była przedmiotem kontroli nadzorczej Wojewody Podlaskiego, który nie stwierdził jej niezgodności z przepisami.
W toku postępowania sądowego skarżący zajmował stanowisko w sprawie w formie pism procesowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Nie zasługuje na uwzględnienie wniosek organu o odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, tj. pozostawanie sposobu zakończenia postępowania konkursowego oraz poszczególnych czynności komisji poza zakresem art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., z uwagi na brak charakteru publicznoprawnego.
Sąd prezentuje stanowisko, zgodnie z którym procedury konkursowe, w tym ta będąca przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej przeprowadzona na podstawie ustawy o służbie cywilnej, powinny być objęte kognicją sądów administracyjnych przynajmniej w warstwie formalnej. Dopuszczalność takiej kontroli należy wywodzić z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne orzekają między innymi w sprawach skarg na inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z przepisu tego wynika, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty i czynności inne niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych, jeśli podejmowane są w sprawach indywidualnych. W orzecznictwie doprecyzowuje się, że "kategoria ta, chociaż trudna do zdefiniowania, to charakteryzuje się określonymi cechami. Zalicza się do niej akty, które: 1) nie są decyzją ani postanowieniem; 2) mają charakter zewnętrzny, tj. są skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi; 3) są skierowane do indywidualnego podmiotu, a więc nie mają charakteru generalnego; 4) mają charakter publicznoprawny (należą do materii z zakresu administracji publicznej i mają charakter władczy); 5) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 6) podejmowane są przez podmiot wykonujący administrację publiczną (vide np. postanowienie NSA w sprawie II OSK 3330/19 z 26 maja 2020 r. oraz A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 3). Wolą zatem ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów zewnętrznych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. W uzasadnieniu uchwały składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 1997 r. OPK 1/97 (ONSA 1997 z. 4 poz. 149) wskazano, że: "coraz częściej ustawodawca odchodzi od stosowania formy decyzyjnej w sprawach realizacji określonych obowiązków względem państwa i samorządu terytorialnego. Przyjmowane rozwiązania prawne zmierzają do odchodzenia od kształtowania stosunków administracyjnoprawnych, zachodzących między państwem (jego organami) a obywatelami i innymi podmiotami administrowanymi, w drodze decyzji, na rzecz obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Podmiot, którego uprawnienia lub obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ma zapewnioną ochronę na drodze sądowej, ponieważ może zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej, do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach" (orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest czynność Podlaskiego Kuratora Oświaty w Białymstoku w przedmiocie rozstrzygnięcia naboru na wolne stanowisko referenta w procedurze przeprowadzonej na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 2022 r., poz. 1691 z późn. zm.), dalej: u.s.c.). Sąd podziela to stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym rozstrzygnięcia wyników konkursu są aktami stosowania prawa przez organ administracji i podlegają kognicji sądów administracyjnych. Konkurs poprzedza powstanie stosunku pracy i kończy się rozstrzygnięciem w postępowaniu konkursowym - ustaleniem jego wyników (vide postanowienie z 9 maja 2001 r., II SA 3381/00 oraz wyrok z 14 lutego 2001 r. II SA 2908/00). Czynności podejmowane w toku konkursu, na podstawie i w granicach prawa, przez organ administracji publicznej mają charakter władczych czynności publicznoprawnych, których adresatem są uczestnicy konkursu realizujący swoje własne uprawnienia do udziału w konkursie. Ogłoszenie konkursu i zgłoszenie w nim udziału przez określoną osobę nie jest źródłem powstania zobowiązaniowego stosunku prawnego pomiędzy uczestnikiem konkursu a organem administracji publicznej przeprowadzającym konkurs. Powstałe w związku z prowadzeniem konkursu stosunki prawne między uczestnikami konkursu a organem administracji publicznej nie są oparte na równości (równorzędności) podmiotów. Poprzez określone w trakcie postępowania konkursowego czynności, jak np. dopuszczenie/niedopuszczenie kandydata do konkursu, wydanie informacji o konkursie, ocena poszczególnych kandydatów, wydanie informacji o wyniku naboru, organ administracji dokonuje władczych rozstrzygnięć (czynności). Sytuacja prawna uczestników konkursu jest kształtowana w drodze jednostronnych władczych rozstrzygnięć podejmowanych przez organ administracji publicznej (zamiast wielu vide ww. wyrok w sprawie II SA/Po 693/19). W konsekwencji, skoro postępowanie konkursowe jest postępowaniem z zakresu administracji publicznej (w którym organ wobec jednostki realizuje ustawowe, władcze kompetencje), a jego wynik w sposób prawnie wiążący wpływa na sytuacje prawną osób uczestniczących w naborze (wywołuje skutek w postaci możliwości objęcia określonego stanowiska w administracji publicznej) – nie ma podstaw aby odmawiać uczestnikom konkursu, których interesu prawnego wynik konkursu wprost dotyczy, prawa do sądu (por. także wyrok z 21 stycznia 2021 r., II SA/Sz 5/20). Innymi słowy, brak jest podstaw do negowania kognicji sądu administracyjnego do skontrolowania w jaki sposób organ stosuje prawo administracyjne regulujące procedurę konkursową przed nawiązaniem stosunku pracy. Natomiast dla spraw związanych z samym już zatrudnieniem właściwy będzie sąd powszechny.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.s.c. korpus służby cywilnej tworzą pracownicy zatrudnieni na stanowiskach urzędniczych w urzędach wojewódzkich. Postępowanie konkursowe nie jest prowadzone w ramach stosunku pracy, a ma jedynie i dopiero doprowadzić do jego nawiązania. Dlatego wniosek o odrzucenie skargi w sprawie niniejszej nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona czynność rozstrzygnięcia o wynikach naboru w procedurze przeprowadzonej na zasadach u.s.c. mieści się w kognicji sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Kontrolując procedurę konkursową pod względem legalności sąd nie stwierdza naruszenia prawa jeśli chodzi o sam tok procedury konkursowej a także jej wynik. Interes prawny skarżącego do zakwestionowania wyniku naboru w sprawie niniejszej jest przy tym niewątpliwy. Czynność poinformowania o wynikach naboru z 26 maja 2023 r. wiążąco wpływa na sytuację skarżącego, który brał udział w naborze i nie został przedstawiony do zatrudnienia, co pozbawiło go możliwości objęcia stanowiska referenta.
Zgodnie z art. 6 u.s.c., każdy ma prawo do informacji o wolnych stanowiskach pracy w służbie cywilnej, a nabór do służby cywilnej jest otwarty oraz konkurencyjny, z zastrzeżeniem przepisów rozdziału 4. Zasady ustawowe przeprowadzenia naboru uregulowano w Rozdziale 3 u.s.c. i polegają one na ogłoszeniu naboru kandydatów przez umieszczenie ogłoszenia o naborze w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie urzędu, w Biuletynie Informacji Publicznej urzędu oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów; ogłoszenie powinno zawierać ściśle określoną treść, w tym wskazywać nazwę i adres urzędu; określenie stanowiska pracy; wymagania związane ze stanowiskiem pracy zgodnie z opisem danego stanowiska, ze wskazaniem, które z nich są niezbędne, a które dodatkowe; zakres zadań wykonywanych na stanowisku pracy; informację o warunkach pracy na danym stanowisku pracy; informację, czy w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędzie, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wynosi co najmniej 6%; wskazanie wymaganych dokumentów; termin (nie krótszy niż 10 dni od dnia ogłoszenia o naborze) i miejsce składania dokumentów (art. 26 ust. 1, art. 28 ust. 1, 2 oraz ust. 3 u.s.c.), w tym informację o konieczności złożenia dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność, jeśli taka występuje (art. 28 ust. 2b u.s.c.). Zgodnie z art. 29a ust. 1 u.s.c. w toku naboru komisja, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 5, wyłania nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe, których przedstawia dyrektorowi generalnemu urzędu celem zatrudnienia wybranego kandydata. Z ust. 2 ww. przepisu wynika, że jeżeli w urzędzie wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia o naborze, jest niższy niż 6%, pierwszeństwo w zatrudnieniu przysługuje osobie niepełnosprawnej, o ile znajduje się w gronie osób, o których mowa w ust. 1. Dalej ustawa wymaga, aby został sporządzony protokół z przeprowadzonego naboru zawierający ściśle określone informacje, w tym uzasadnienie dokonanego wyboru (art. 30 ust. 1 i 2 u.s.c.), a także aby informacja o wynikach naboru została upowszechniona przez jej umieszczenie w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie urzędu, w Biuletynie urzędu oraz w Biuletynie Kancelarii (art. 31 u.s.c.).
Sporny w sprawie niniejszej nabór został przeprowadzony z poszanowaniem ww. zasad oraz według "Procedury naboru" wprowadzonej zarządzeniem Podlaskiego Kuratora Oświaty, która to Procedura nie wykazuje sprzeczności z zasadami wynikającymi z u.s.c. Ogłoszenie o naborze na wolne stanowisko zostało upowszechnione w Biuletynie Informacji Publicznej, Biuletynie Kancelarii Prezesa Ministrów, na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Kuratorium Oświaty w Białymstoku oraz na tablicy ogłoszeń w urzędzie. Zawierało obligatoryjne elementy wynikające z art. 28 ust. 2, 2a i 2b u.s.c. Termin składania dokumentów został wyznaczony jako nie krótszy niż 10 dni od dnia opublikowania ogłoszenia w Biuletynie Kancelarii. Podlaski Kurator Oświaty powołał zarządzeniem Komisję do rozpatrzenia ofert kandydatów, która przeprowadziła wszystkie cztery etapy naboru wynikające z Procedury naboru, tj. sprawdziła warunki formalne ofert, zorganizowała test wiedzy, test umiejętności komputerowych oraz rozmowę kwalifikacyjną. Z przeprowadzonego naboru sporządzono protokół zawierający niezbędne elementy określone w art. 30 u.s.c. oraz załączniki z wynikami punktowymi poszczególnych kandydatów uzyskanymi w poszczególnych etapach naboru i wskazaniem kandydatów do zatrudnienia. Niezwłocznie po przeprowadzonym naborze informacja o jego wyniku została upowszechniona w siedzibie jednostki oraz Biuletynie Informacji Publicznej KPRM i Kuratorium Oświaty w Białymstoku. Dodać należy, że w aktach sprawy znajduje się arkusz oceny kandydata P. K.
Analiza przepisów u.s.c. oraz sposobu przeprowadzenia procedury konkursowej nie nasuwa wątpliwości odnośnie jej legalności. Zdaniem sądu, ustalone i ogłoszone reguły były jednakowe dla wszystkich kandydatów i nie ulegały zmianie, zostały też jasno określone. Także skarżący ostatecznie żadnych zastrzeżeń natury formalnej nie zgłosił (vide pismo na k. 89).
Postępowanie konkursowe składało się z czterech etapów, które zostały wskazane w regulaminie przyjętym Zarządzeniem Podlaskiego Kuratora Oświaty z 30 maja 2022 r. (zmienionego 22 grudnia 2022 r., k. 49-52 oraz 46 akt administracyjnych). Pierwszym etapem było złożenie wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie. Organ dokonał ich analizy polegającej na sprawdzeniu kompletności ofert oraz spełnieniu wszystkich wymogów niezbędnych zamieszczonych w ogłoszeniu. Oferty, które wpłynęły po terminie nie wzięły udziału w naborze. Organ następnie sporządził wykaz 30 kandydatów spełniających wymogi formalne, wśród których znalazł się skarżący. Drugim etapem naboru był test wiedzy składający się z 40 pytań merytorycznych. Z tego etapu uczestnik mógł uzyskać maksymalnie 40 punktów. Warunkiem udziału kandydata w trzecim etapie było uzyskanie z testu wiedzy wyniku większego niż 50% punktów. Do etapu drugiego przystąpiło 23 kandydatów, natomiast do etapu trzeciego zakwalifikowało się 7 osób (z uwagi na uzyskanie przez dwóch kandydatów z najmniejszą liczbą punktów takiego samego wyniku - § 6 ust. 5 Procedury naboru), w tym skarżący, który z testu wiedzy uzyskał najlepszy wynik spośród wszystkich kandydatów - 31 punktów. Następnym etapem był sprawdzian umiejętności komputerowych (maksymalna liczba punktów do uzyskania - 20) oraz rozmowa kwalifikacyjna (maksymalna liczba punktów do uzyskania – 20). Wzięli w nich udział wszyscy kandydaci, którzy pomyślnie przeszli etap drugi procedury konkursowej. Skarżący ze sprawdzianu umiejętności komputerowych zdobył 8 punktów, natomiast z rozmowy kwalifikacyjnej 4 punkty. Łącznie podczas całej procedury konkursowej otrzymał 43 punkty.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 29a ust. 2 u.s.c. Zdaniem sądu, przepisu tego nie można wykładać w oderwaniu do ust. 1. Co do zasady z regulacji tej wynika, że komisja wyłania i przedstawia dyrektorowi generalnemu urzędu nie więcej niż 5 najlepszych kandydatów (spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe), a jeśli wśród nich znajdzie się osoba niepełnosprawna - gdy wskaźnik zatrudnienia takich osób w urzędzie jest mniejszy niż 6 % w miesiącu poprzedzających datę upublicznienia ogłoszenia – posiada ona pierwszeństwo w zatrudnieniu.
W sprawie niniejszej sytuacja taka nie miała miejsca. O ile nie ma sporu co do tego, że wskaźnik zatrudnienia w wymaganym okresie był niższy niż 6 %, o tyle jednak doszło do wyłonienia tylko dwóch osób spełniających wymagania niezbędne oraz w najwyższym stopniu wymagania dodatkowe, które to osoby przedstawiono dyrektorowi urzędu jako dwóch najlepszych kandydatów. Działanie takie (przedstawienie dwóch a nie pięciu kandydatów) nie może być poczytywane za naruszenie prawa z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 29a ust. 1 u.s.c. o obowiązku wyłonienia przez komisję "nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów" a nie "pięciu kandydatów", gdy ich liczba przekracza tę wartość. Przepis ten przyznaje komisji pewną swobodę, uprawnia do działania w granicach pewnego uznania odnośnie liczby kandydatów, którzy zostaną przedstawieni dyrektorowi urzędu. Swoboda ta jest ograniczona, bowiem przedstawiona liczba "nie więcej niż pięciu" musi uwzględniać kandydatów najlepszych.
Po wtóre, jak stanowi art. 29a ust. 2 u.s.c., dopiero znalezienie się w gronie, o którym mowa w ust. 1, gwarantuje zatrudnienie osobie niepełnosprawnej. Nie chodzi jednak o to, aby osoba niepełnosprawna znalazła się wśród "nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów" spośród wszystkich, ale by znalazła się wyłącznie wśród tych, o których mowa w ust. 1. Innymi słowy, chodzi o to, aby znalazła się w gronie osób (maksymalnie pięciu lub mniej) ale faktycznie przestawionych dyrektorowi generalnemu urzędu celem zatrudnienia.
W sprawie niniejszej Komisja ostatecznie wskazała dwie osoby, które w toku postępowania konkursowego kolejno zdobyły największą liczbę punktów – 56,5 oraz 50 punktów. Spełniony więc został warunek art. 29a ust. 1 u.s.c., bowiem przedstawiono "nie więcej niż pięciu" kandydatów najlepszych, tj. z kolejną najwyższą punktacją końcową. Decyzja w tym zakresie należała do Komisji. Skarżący nie znalazł się w tym gronie co spowodowało, że nie została zrealizowana dyspozycja art. 29a ust. 2 u.s.c. aby mógł uzyskać pierwszeństwo w zatrudnieniu, mimo że faktycznie uzyskał trzeci najlepszy wynik z łączną liczbą 43 punktów.
Zaznaczyć należy, że sąd nie kontroluje zasadności przyznania takiej a nie innej liczby punktów na poszczególnych etapach procedury konkursowej. Jest to co do zasady kwestia wewnętrzna pozostawiona przez ustawodawcę właściwości organu prowadzącego nabór i działającej z jego upoważnienia komisji. Nie może jednak ujść uwadze, że ustawowym wymogiem przeprowadzenia naboru w służbie cywilnej jest poszanowanie zasad otwartości i konkurencyjności (art. 6 u.s.c.). Otwartość naboru ma służyć zrealizowaniu konstytucyjnej zasady zapewnienia obywatelom polskim korzystającym z pełni praw publicznych równego dostępu do służby publicznej (art. 60 Konstytucji RP). Otwartość zostaje zachowana, gdy spełniony jest wymóg jawności i przejrzystości postępowania konkursowego. Konkurencyjność z kolei wiąże się z postulatem bezstronnego i rzetelnego wykonywania zadań publicznych przez organy samorządowe oraz wymaga dążenia do wyłonienia najlepszego kandydata do pracy na danym stanowisku w oparciu o kryteria merytoryczne. Przy tym za najbardziej obiektywną i transparentną metodę selekcji kandydatów ubiegających się o wolne stanowisko urzędnicze uznaje się, zastosowaną również w sprawie niniejszej, punktację za poszczególne kryteria i etapy, a następnie sumowanie punktów uzyskanych przez kandydatów. A zatem, zdaniem sądu, o ile kontroli sądu wymyka się przyznanie określonej liczby punktów za konkretne zadanie, o tyle przesłanki otwartości i konkurencyjności procedury naboru wymagają aby całokształt okoliczności punktowania i oceniania nie budził zasadniczych wątpliwości.
Lektura akt sprawy uprawnia do wniosku, że te standardy w sprawie niniejszej zostały zachowane. Już z ogłoszenia o otwarciu naboru na stanowisko referenta oraz z opisu stanowiska pracy wynikało, że niezbędny jest m.in. "otwarty stosunek do klienta; umiejętność przekazywania informacji w sposób jasny, precyzyjny i zwięzły; biegła umiejętność obsługi komputera i urządzeń biurowych"; że warunkami pracy są "obsługa klientów zewnętrznych" a czynnikami szczególnie utrudniającymi wykonywanie zadań jest "permanentna obsługa klientów zewnętrznych" oraz "stres związany z obsługą klientów zewnętrznych". Z "Arkusza oceny kandydata" wynika, że skarżący otrzymał co prawda najwyższą liczbę punktów z testu wiedzy (31 punktów na 40 możliwych), co spowodowało znalezienie się w gronie 7 osób poddanych kolejnym etapom naboru, natomiast uzyskał za sprawdzian umiejętności komputerowych – 8 punktów na 20 możliwych (inne osoby kolejno uzyskały: 15,5; 11; 10; 8 – skarżący; 7,5; 6,5; 2,5) oraz najniższą punktację za rozmowę kwalifikacyjną – 4 punkty na 20 możliwych (inne osoby kolejno uzyskały – 2x16; 8; 6; 5; 2x po 4). Elementem rozmowy kwalifikacyjnej było m.in. rozwiązanie stanu faktycznego – sytuacji w urzędzie w kontakcie z pracownikiem i klientem. Nadto z arkusza oceny wynika, że zdaniem Komisji nie potwierdziła się jego wysoka znajomość przepisów uzyskana w teście wiedzy, "odpowiedzi były niezadowalające, niezadowalająca była także jego umiejętność prezentacji"; Komisja wskazała, że kandydat nie potrafi zbudować składnie zdania, jego wypowiedzi były lakoniczne natomiast rozwiązanie stanu faktycznego było niezadowalające.
Nie sposób w tych okolicznościach przyjąć, że z naruszeniem otwartości i konkurencyjności Komisja skonkludowała, iż skarżący nie spełnił warunków w stopniu uzasadniającym znalezienie się w gronie dwóch najlepszych kandydatów przedstawionych dyrektorowi urzędu. Subiektywna ocena skarżącego odnośnie tego, jak sobie poradził w naborze a także jego przydatności na wolne stanowisko nie może podważyć przyznanej końcowej punktacji. Sąd zwraca uwagę, iż z uwagi na charakter stanowiska pracy w szczególności rozmowa kwalifikacyjna, nisko u skarżącego punktowana, była istotnym elementem oceny kandydata. Także sprawdzian umiejętności komputerowych oceniono w przypadku skarżącego znacznie niżej niż osoby z najwyższą liczbą punktów. Jak wskazano w sprawie VII SA/Wa 1835/21, "rozmowa kwalifikacyjna to forma selekcji, która służy ustaleniu poziomu poszczególnych cech i umiejętności kandydatów; jej celem jest uzyskanie i ocena informacji o kandydacie; ta forma realizacji naboru daje możliwość poznać, poza umiejętnościami merytorycznymi kandydata, także cechy osobowościowe, to właśnie ta metoda daje kandydatom możliwość zaprezentowania się z jak największej ilości "mocnych" stron. W trakcie rozmowy kwalifikacyjnej można ocenić jak kandydat radzi sobie w kontaktach międzyludzkich i jak sprawdziłby się jako współpracownik". Dodać można, że na stanowisku pracy wymagającym permanentnego kontaktu z klientem i związanym z tym stresem prezentacja kandydata w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej pozwala całościowo kandydata ocenić, niezależnie od posiadanych dyplomów czy certyfikatów. Organ działa tu w granicach pewnej swobody dokonując oceny kandydata na tym etapie procedury.
Powyższe w całokształcie wskazuje, że ani nie doszło do naruszenia prawa przy wyłonieniu dwóch kandydatów w najwyższym stopniu spełniających wymagania celem przedstawienia dyrektorowi generalnemu urzędu (różnica w punktacji między osobami przedstawionymi a skarżącym sięga 13,5 punktów w przypadku pierwszego miejsca i osoby ostatecznie zatrudnionej oraz 7 punktów w przypadku drugiego miejsca), ani nie budzi zasadniczych wątpliwości sposób zrealizowania procedury konkursowej, w tym porównanie punktacji z opisem wykonania przez skarżącego zadań na poszczególnych etapach naboru oraz zestawienie tych wyników z wynikami osoby wyłonionej do zatrudnienia (która znalazła się w gronie osób z najwyższą punktacją za test wiedzy - 25, z najwyższą punktacją na umiejętności komputerowe – 15,5 punktów i jedną z dwóch osób z najwyższą punktacją z rozmowy kwalifikacyjnej – 16 punktów). Nie sposób zatem stwierdzić uchybienia zasadzie legalności na którymkolwiek etapie przeprowadzonej procedury, którą zrealizowano, zdaniem sądu, z poszanowaniem wymagań ustawowych i konstytucyjnych (art. 6, art. 26 i następne, w tym art. 29a ust. 1 i 2 u.s.c.).
Trzeba też mieć na uwadze, że nawet gdyby przyjąć odmienną interpretację art. 29a ust. 2 u.s.c. od wyżej zaprezentowanej, tzn. o obowiązku przedstawienia dyrektorowi generalnemu urzędu pięciu (nie mniej) najlepszych kandydatów spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe (co mogłoby mieć miejsce, jak w sprawie niniejszej, przy uczestniczeniu w konkursie większej liczby kandydatów niż pięciu, spełniających wymagania formalne), to również nie można pominąć, że w wyborze chodzi o kandydatów najlepszych. Jak wskazał NSA w sprawie III OSK 498/22 (wyrok z 13 lipca 2023 r.) "Pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowiskach urzędniczych przysługuje osobie niepełnosprawnej dopiero wtedy, jeśli znajdzie się w gronie nie więcej niż pięciu "najlepszych" kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe. Nie chodzi tu zatem o ogólne znalezienie się w gronie tych mniej niż pięciu pozostałych w konkursie kandydatów, ale należy dodatkowo charakteryzować się przymiotem jednego z "najlepszych" kandydatów z tej grupy". Co prawda wyrok ten został wydany w odniesieniu do treści art. 13a ustawy o pracownikach samorządowych, jednak w zakresie wykładni sposobu wyboru kandydatów ma znaczenie uniwersalne. Sąd kasacyjny wskazał też, że nie definiując pojęcia kandydata najlepszego w ww. art. 13a (podobnie jak w art. 29a ust. 1 i 2 u.s.c.) – ustawodawca uczynił to celowo "pozostawiając ustanowienie spełniania kryteriów w tym zakresie pracodawcy, który przecież nie może być pozbawiony możliwości takiego doboru kadry, aby na wolne stanowisko pracy wybrać - według jego uznania - osobę najlepiej się do tego nadającą, z najlepszymi kwalifikacjami i predyspozycjami". Odmienna interpretacja mogłaby prowadzić do pozbawienia pracodawcy realnego wpływu na możliwość zatrudnienia kandydatów najlepszych z punktu widzenia kryteriów niezbędnych i dodatkowych pożądanych.
Sąd zatem stwierdził, że procedura w konkursie o numerze ogłoszenia [...] – na stanowisko referenta do spraw obsługi kancelaryjno-administracyjnej w Wydziale K. w Białymstoku została przeprowadzona w sposób czytelny i uporządkowany, a wszystkie kolejne etapy należycie udokumentowano. Sąd nie znajduje podstaw, aby do któregokolwiek elementu procedury naboru wysunąć jakiekolwiek zastrzeżenia o niezgodności z prawem.
Mając to wszystko na uwadze sąd, uznając zaskarżoną czynność za zgodną z prawem, orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.