II SA/Bk 480/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2021-07-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezczynność organuponagleniezwrot podaniawłaściwość sąduprawo administracyjnenieruchomościplanowanie przestrzenneSKOWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia SKO o zwrocie ponaglenia na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie wykupu lub zamiany nieruchomości, uznając, że ponaglenie nie jest podaniem podlegającym zwrotowi na podstawie art. 66 § 3 k.p.a.

Spółka złożyła ponaglenie na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie wykupu lub zamiany nieruchomości, jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło je, uznając sprawę za cywilną i właściwość sądów powszechnych. WSA uchylił postanowienia SKO, stwierdzając, że ponaglenie jest specyficznym rodzajem podania, które powinno zostać rozpatrzone przez organ wyższego stopnia zgodnie z art. 37 k.p.a., a nie zwrócone na podstawie art. 66 § 3 k.p.a.

Przedmiotem skargi N. Sp. z o.o. w W. było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymujące w mocy postanowienie o zwrocie ponaglenia na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w sprawie wykupu lub zamiany nieruchomości. Spółka złożyła ponaglenie, wskazując na bezczynność Prezydenta od 2017 roku w realizacji obowiązku wynikającego z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dotyczącego odszkodowania, wykupu lub zamiany nieruchomości. SKO zwróciło ponaglenie, uznając, że sprawa ma charakter cywilny i właściwe są sądy powszechne, a także że nie toczy się postępowanie administracyjne. WSA uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że ponaglenie na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest specyficznym rodzajem podania, które organ wyższego stopnia ma obowiązek rozpatrzyć w formie postanowienia na podstawie art. 37 k.p.a. Nie jest to podanie, które można zwrócić na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. WSA stwierdził, że SKO niezasadnie potraktowało ponaglenie jako podanie podlegające zwrotowi, ignorując fakt, że skarżąca wielokrotnie wzywała Prezydenta do działania. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone postanowienie SKO oraz poprzedzające je postanowienie, nakazując ponowne rozpatrzenie ponaglenia przez SKO zgodnie z przepisami k.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ponaglenie na bezczynność organu nie jest podaniem w rozumieniu art. 66 § 3 k.p.a. i nie może być zwrócone na tej podstawie. Organ wyższego stopnia ma obowiązek rozpatrzyć ponaglenie w formie postanowienia zgodnie z art. 37 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że ponaglenie jest specyficznym rodzajem podania służącym zakwestionowaniu bezczynności lub przewlekłości organu, a jego rozpatrzenie przez organ wyższego stopnia kończy się postanowieniem na podstawie art. 37 § 6 k.p.a. Nie jest to podanie, które można zwrócić na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., gdyż organ właściwy do rozpatrzenia ponaglenia ma obowiązek merytorycznego jego rozpoznania, a nie zwrotu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

u.p.z.p. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 37 § 9

Ustawa z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

k.p.a. art. 66 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ponaglenie na bezczynność organu nie jest podaniem podlegającym zwrotowi na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Organ wyższego stopnia ma obowiązek rozpatrzyć ponaglenie zgodnie z art. 37 k.p.a. Sprawa dotycząca obowiązku gminy wynikającego z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym ponaglenie na bezczynność, ma charakter administracyjny.

Odrzucone argumenty

Sprawa ma charakter cywilny i właściwe są sądy powszechne. Nie toczy się postępowanie administracyjne, więc ponaglenie jest bezzasadne.

Godne uwagi sformułowania

ponaglenie nie jest podaniem, o którym mowa w art. 66 § 3 k.p.a. organ wyższego stopnia ma obowiązek rozpatrzenia ponaglenia skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania

Skład orzekający

Marek Leszczyński

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Roleder

sędzia

Barbara Romanczuk

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ponaglenia na bezczynność organu administracji publicznej (art. 37 k.p.a.) oraz zasad zwrotu podania (art. 66 § 3 k.p.a.). Wyjaśnia, że ponaglenie nie jest zwykłym podaniem i nie podlega zwrotowi na tej samej podstawie co podania w sprawach merytorycznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu ponaglenia przez organ wyższego stopnia. Nie rozstrzyga merytorycznie sprawy bezczynności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – prawidłowego rozpatrywania ponagleń na bezczynność organów. Wyjaśnia istotną różnicę między ponagleniem a zwykłym podaniem, co jest kluczowe dla praktyków.

Czy ponaglenie na bezczynność organu można po prostu zwrócić? WSA wyjaśnia, kiedy to niedopuszczalne.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 480/21 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2021-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Małgorzata Roleder
Marek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 1984/21 - Wyrok NSA z 2022-08-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 37 oraz art. 66 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu ponaglenia na bezczynność w przedmiocie wykupu lub zamiany nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2021 roku numer [...]
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi N. Sp. z o.o. w W. (dalej powoływanej jako "Skarżąca") w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymujące w mocy postanowienie tegoż Kolegium z dnia [...] kwietnia 2021r. w przedmiocie zwrotu ponaglenia na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie wykupu lub zamiany nieruchomości.
U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:
W dniu [...] kwietnia 2021r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wpłynęło ponaglenie N. Spółka z o.o. w W. na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w sprawie realizacji obowiązku ustawowego wynikającego z treści art. 36 ust. 1 w związku z art.37 ust. 9 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 293 z późn. zm.) dotyczącego nieruchomości gruntowej położonej w Ł. u zbiegu ulic [...],oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,2688 ha i [...] o pow. 0,0102 ha, poprzez: (1) zapłatę odszkodowania w wysokości 515 279,00 zł, (2) wykupienie nieruchomości za kwotę 1 030 558,00 zł albo (3) Zaoferowanie przez Gminę Miejską Ł. nieruchomości zamiennej.
W uzasadnieniu złożonego ponaglenia Spółka w pierwszej kolejności powołała się na art. 37 § 1 k.p.a. wskazując podstawy do złożenia ponaglenia. W dalszej części wyjaśniła natomiast, że na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Ł. rejon "Z. - ul. [...]", należące do Spółki działki o nr [...] i [...] przeznaczone zostały pod tereny zieleni rekreacyjnej, co obniżyło o 50 % ich wartość rynkową w stosunku do nieruchomości o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych. Wskazując na przepis art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Spółka podkreśliła, ze ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nakłada na gminę obowiązek rozliczenia się z właścicielem nieruchomości, w związku z wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie pozostawiając tu żadnego luzu decyzyjnego. Tymczasem Gmina Miejska Ł. pozostaje w zwłoce co najmniej od [...] maja 2017r., albowiem, jak podkreślono Spółka po raz pierwszy zwróciła się do Prezydenta o załatwienie powyższej kwestii pismem z dnia [...] listopada 2016r. Analogiczne pisma wzywające do Prezydenta Miasta Ł. do załatwienia powyższej sprawy zostały wystosowane w dniu [...] czerwca 2019r., [...] października 2020r. oraz [...] grudnia 2020r. Spółka skierowała także do Sądu Rejonowego w Ł. zawezwanie Gminy do próby ugodowej, a posiedzenie w tej sprawie odbyło się w dniu [...] lutego 2021r., sygn. [...]
Oceniając zaś charakter przewlekłości w działaniu organów Gminy Miejskiej Ł. w powyższym zakresie, Spółka uznała, że trzeba przypisać jej cechy rażącego naruszenia prawa. Dotychczasowe czynności, związane ze zgłoszonymi roszczeniami, podejmowane były bowiem przez organy Gminy Miejskiej Ł. sporadycznie, w dużych odstępach czasu, nieefektywnie. Końcowo Spółka podkreśliła, że dalsza zwłoka oraz bezczynność, a w szczególności odmowa wykonania ustawowego obowiązku, polegającego na realizacji jednego z trzech alternatywnie przedstawionych wyżej roszczeń, skutkować będzie skierowaniem sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021r. nr [...], działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., zwróciło powyższe ponaglenie Skarżącej. Powołując się na treść art. 36 ust. 1 oraz art. 37 ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Kolegium uznało, że w świetle art. 37 ust 10 ww. ustawy spory w powyższych sprawach rozstrzygają sądy powszechne, a skoro tak, to SKO nie będąc właściwe do rozpatrzenia ponaglenia, zobligowane było zwrócić je stronie wnoszącej.
W dniu [...] kwietnia 2021r. Spółka zwróciła się do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem SKO z dnia [...] kwietnia 2021 r. o zwrocie jej ponaglenia na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie wykupu lub zamiany nieruchomości. W uzasadnieniu skarżąca spółka podkreśliła, że ponaglenie wnoszone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. nie ma charakteru środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, lecz służy zakwestionowaniu przekroczenie ustawowego maksymalnego terminu załatwienia sprawy. W przedmiotowej sprawie organ czyli Prezydent Miasta Ł. nie zajmuje stanowiska sprawy, nie udziela stronie żadnych informacji, tymczasem zaoferowanie nieruchomości zamiennej nie wymaga drogi sądowej przed sądami powszechnymi, a leży w wyłącznej kompetencji organu ponaglanego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2021r. utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia [...] kwietnia 2021r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ przytoczył brzmienie art. 66 § 3 k.p.a. wyjaśniając, że jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Powołując się na powyższa regulację Kolegium doszło to wniosku, że skoro żądanie w przedmiocie wykupu lub zamiany nieruchomości ma charakter sprawy cywilnej, a spór w takiej sprawie zgodnie z właściwością rozstrzyga sąd powszechny, to złożone w przedmiotowej ponaglenie na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie wykupu lub zamiany nieruchomości należało zwrócić Spółce. Kolegium zaznaczyło jednocześnie, że przed organem I instancji nie toczy się żadne postępowanie administracyjne w przedmiocie wykupu lub zmiany nieruchomości, a skoro tak to i ponaglenie na bezczynność w takiej nieistniejącej sprawie nie mogło być uzasadnione.
W skardze wniesionej do tutejszego sądu administracyjnego skarżąca Spółka zarzuciła ww. postanowieniu naruszenie:
- art. 7 i 8 k.p.a. poprzez brak dążenia organu administracji do rzetelnego wyjaśnienia sprawy w sytuacji, gdy w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,
art. 35 i 36 k.p.a., których celem jest eliminacja bezczynności oraz przewlekłości organów administracji publicznej,
art. 36 ust. 1-3 oraz 37 ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którymi wykonanie obowiązku wynikającego z roszczeń, o których mowa w art. 36 ust. 1-3, następuje w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku.
W uzasadnieniu skargi jej autor podkreślił, że Spółka zwróciła się do Prezydenta Miasta Ł. z żądaniem załatwienia sprawy w trybie art. 36 ust. 1 i 2 u.p.z.p. po raz pierwszy pismem z dnia 8 listopada 2016r., a następnie pismami z dnia [...] czerwca 2019r., [...] października 2020r. i [...] grudnia 2020r. Gmina Ł. pozostaje zatem w zwłoce we wszczęciu takiego postępowanie co najmniej od [...] maja 2017r. Wobec powyższego twierdzenie Kolegium, jakoby przed organem I instancji nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne, a zatem ponaglenie dotyczy sprawy "nieistniejącej", jest nie tylko nieprawdziwe, ale nie oddaje i nie załatwia istoty przedmiotowej sprawy.
SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
W piśmie procesowym z dnia 5 lipca 2021r. Spółka podkreśliła z kolei, że SKO nie rozpoznało istoty sprawy, albowiem nie dostrzegając "sprawy administracyjnej w toku", straciło z pola widzenia fakt, że Prezydent unika właśnie tej sprawy i niejako świadomie nie chce jej wdrożyć, uchyla się od wydania administracyjnego aktu stosowania prawa. Tymczasem wykonanie obowiązku wynikającego z roszczeń, o których mowa w art. 36 ust. 1-3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, następuje w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Powyższe zapisy, zdaniem pełnomocnika Spółki nie zwalniają zatem Prezydenta z obowiązku wszczęcia i przeprowadzenia postępowania we własnym zakresie, a wręcz taki obowiązek kreują. Próba zatem organu zdefiniowania sprawy wyłącznie jako problemu o charakterze cywilno- prawnym, tak jak pomiędzy równorzędnymi podmiotami jest chybiona. Bezpodstawnie zwalnia bowiem ponaglany organ, tj. Prezydenta od działania, do którego jest zobowiązany z mocy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozważania w sprawie należy poprzedzić wyjaśnieniem, że będąca przedmiotem skargi sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie SKO w Ł. z dnia [...] maja 2021r.
Dalej należy też wskazać, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zachodziły bowiem podstawy do zwrotu złożonego przez skarżącą Spółkę ponaglenia w oparciu o art. 66 § 3 k.p.a.
Podstawą prawną zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia zwracającego Spółce jej ponaglenie na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w sprawie realizacji obowiązku ustawowego wynikającego z treści art. 36 ust. 1 w zw. z art. 37 ust. 9 u.p.z.p. dotyczącego nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i [...] poprzez zapłatę odszkodowania, wykupienie nieruchomości albo zaoferowanie nieruchomości zamiennej, stanowił art. 66 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Z powyższej regulacji wynika jednoznacznie, że rozstrzygnięcie o zwrocie podania może zapaść tylko w sytuacjach wskazanych w tym przepisie, tj. gdy ustalono, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny, a także gdy organ do którego wniesiono podanie stwierdzi po pierwsze, że jest niewłaściwy, a po drugie nie będzie w stanie dokonać ustalenia organu administracji publicznej właściwego w sprawie. Może to nastąpić zarówno wtedy, gdy takiego organu nie ma, jak i wtedy gdy ze względu na obowiązujące rozwiązania prawne lub treść wniosku nie może ustalić właściwego dla danego podania organu. Wskazać przy tym należy, że wydanie postanowienia o zwrocie podania jest możliwe dopiero po wnikliwym zbadaniu treści podania skierowanego przez wnoszący je podmiot do organu administracji i ustaleniu, że niewątpliwie zawiera ono żądanie, które nie może zostać rozstrzygnięte w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 635/170).
Przepis art. 66 § 3 k.p.a. reguluje zatem sytuację, w której organ administracji publicznej jest nie tylko niewłaściwy w sprawie, ale dodatkowo po przeprowadzonej wykładni przepisów prawa i dokładnym zbadaniu treści podania ustali w sposób jednoznaczny, że sprawa objęta podaniem należy do właściwości sądu powszechnego lub ustalenie właściwości jakiegokolwiek organu administracji publicznej nie jest możliwe. W rezultacie, aby zastosować art. 66 § 3 k.p.a i zwrócić podanie wnoszącemu organ administracji publicznej zobowiązany jest stwierdzić dwie przesłanki, tj. ustalić, że nie jest właściwy w sprawie oraz nie jest w stanie dokonać ustalenia organu administracji publicznej właściwego w sprawie.
W przedmiotowej sprawie zwrot, jakiego dokonało Kolegium na podstawie ww. art. 66 § 3 k.p.a., dotyczy po pierwsze nie podania, ale ponaglenia, a po drugie, Kolegium dokonując zwrotu tegoż ponaglenia ograniczyło się w swoim rozstrzygnięciu wyłącznie do stwierdzenia swojej niewłaściwości z uzasadnieniem, że żądanie w przedmiocie wykupu lub zamiany nieruchomości ma charakter sprawy cywilnej, a spór w takiej sprawie zgodnie z właściwością rozstrzyga sąd powszechny. Kolegium wskazało dodatkowo, że przed organem I instancji nie toczy się żadne postępowanie administracyjne w przedmiocie wykupu lub zmiany nieruchomości, a skoro tak to i ponaglenie na bezczynność w takiej nieistniejącej sprawie nie mogło być uzasadnione.
Tymczasem, jak wynika z art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do brzmienia art. 37 § 2 k.p.a. ponaglenie zawiera uzasadnienie. W myśl zaś art. 37 § 3 k.p.a., ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. W niniejszej sprawie organem właściwym do rozpatrzenia ponaglenia skarżącej Spółki było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., które obowiązuje w tym względzie siedmiodniowy termin liczony od dnia otrzymania ponaglenia (vide: art. 37 § 5 k.p.a.). Wedle art. 37 § 6 k.p.a. rozpatrzenie ponaglenia następuje zaś w formie postanowienia, w którym właściwy organ: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości.
Jak wynika z powyższego organ rozpatrując ponaglenie może wydać jedynie postanowienie o dwojakiej treści, tj. albo stwierdzające, że organ rozpatrujący sprawę nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (wydawane w oparciu o art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a.), albo stwierdzające, że organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, jednocześnie wskazujące, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązujące organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczające termin do jej załatwienia (jeżeli postępowanie jest niezakończone) oraz zarządzające wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości (wydawane na podstawie art. 37 § 6 pkt 1 i 2 k.p.a.). Na marginesie zauważyć przy tym należy, że na postanowienie wydane w trybie art. 37 § 6 k.p.a. nie przysługuje ani zażalenie, ani skarga do sądu administracyjnego, bowiem skardze przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. podlega bezczynność organu bądź przewlekłe prowadzenie postępowania (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2020r., II OSK 3092/19, Lex nr 3010527). Skarga nie przysługuje również na bezczynność organu wyższego stopnia, który nie rozpoznał ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a. (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2009 r., IV SAB/Gl 21/09, Lex nr 504035).
Jak wynika zaś z akt kontrolowanej sprawy, Kolegium rozpatrując ponaglenie Spółki na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie żądania zapłaty odszkodowania, wykupienia nieruchomości albo zaoferowania nieruchomości zamiennej w trybie art. art. 36 ust. 1 w zw. z art. 37 ust. 9 u.p.z.p., zwróciło ponaglenie na zasadzie art. 66 § 3 k.p.a. Zauważyć tymczasem trzeba, że treść wyżej cytowanego art. 37 k.p.a. wskazuje jednoznacznie, że ponaglenie jest w istocie podaniem (żądaniem) o rozpatrzenie sprawy bezczynności organu lub sprawy przewlekłości postępowania przez właściwy organ administracji publicznej. Organ wyższego stopnia, któremu przekazano ponaglenie ma obowiązek rozpatrzenia ponaglenia, co oznacza, że skuteczne wniesienie ponaglenia wszczyna postępowanie incydentalne (tzw. wpadkowe) w sprawie stwierdzenia bezczynności, lub w sprawie stwierdzenia przewlekłości (w określonym w nim zakresie) w postępowaniu głównym (tj. w niniejszej sprawie w tym, którego dotyczyło żądanie Spółki zapłaty odszkodowania, wykupienia nieruchomości albo zaoferowania nieruchomości zamiennej w trybie art. art. 36 ust. 1 w zw. z art. 37 ust. 9 u.p.z.p.). Postępowanie to kończy wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 37 § 6 k.p.a. Złożenie ponaglenia nie wszczyna więc odrębnej sprawy administracyjnej, lecz pozostaje jedynie wymogiem skutecznego złożenia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (vide: art. 53 § 2b p.p.s.a.). Jego rozpoznanie nie zmierza zatem do merytorycznego załatwienia sprawy przez organ wyższego stopnia, lecz do zmobilizowania organu prowadzącego postępowanie do jego zakończenia (por. wyrok postanowienie z dnia 29 października 2020 r., I OSK 317/19, Lex nr 3079925).
Tym samym Kolegium, zamiast rozpatrzyć ponaglenie skarżącej Spółki postanowieniem wydanym na podstawie w art. 37 § 6 k.p.a., niezasadnie potraktowało je jako podanie, o którym mowa w art. 66 § 3 k.p.a., do czego nie posiadało podstawy prawnej. Skarżąca w treści ponaglenia wyraźnie bowiem wskazała, że pierwsze pismo zawierające żądanie realizacji obowiązku ustawowego wynikającego z treści art. 36 ust. 1 w zw. z art. 37 ust. 9 u.p.z.p. w zakresie nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i [...] skierowała do Prezydenta Miasta Ł. w dniu [...] listopada 2016r., a następne zostały zawarte w pismach z dnia: [...] czerwca 2019r., [...] października 2020r. oraz [...] grudnia 2020r. W tych okolicznościach argumentacja organu, iż przed organem I instancji nie toczy się żadne postępowanie administracyjne w przedmiocie wykupu lub zmiany nieruchomości, a skoro tak to i ponaglenie na bezczynność w takiej nieistniejącej sprawie nie mogło być uzasadnione, jest nie tylko bezpodstawna, ale i nie ma żadnego oparcia w okolicznościach sprawy.
Z tego też względu sąd zobligowany był do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O powyższym orzeczono w sentencji wyroku. Rozpatrując ponownie ponaglenie Spółki, Kolegium powinno wydać postanowienie, zgodnie z art. 37 § 6 k.p.a., przy czym sąd nie przesądza jego brzmienia, pozostawiając Kolegium ocenę wyrażonej w nim argumentacji

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI