II SA/Bk 470/25

II SA/Bk 470/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Barbara Romanczuk /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OZ 1273/25 - Postanowienie NSA z 2025-09-10
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 21 lutego 2025 r. nr WOP.7721.9.2025.MW w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 lutego 2025 r., nr WOP.7721.9.2025.MW, Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: "PINB") z 10 stycznia 2025 r., nr WOP.5160.66.2022JP, nakazującej J. i J. S. (dalej także jako: "Inwestor") rozbiórkę budynku gospodarczego o wym. 2,9 m x 6,5 m, zrealizowanego na działce nr geod. [...], usytuowanej w miejscowości K., gm. D.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W związku z pismem Marty Magdaleny Markuszewskiej z 24 października 2022 r. w sprawie budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr geod. [...] w miejscowości K., gm. D., wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w tej sprawie.
W wyniku przeprowadzonej kontroli dokonanej przez pracowników PINB w Białymstoku w dniu 9 listopada 2022 r. na terenie wyżej wskazanej działki oraz analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, iż na działce nr geod. [...] położonej w miejscowości K., gm. D.znajduje się budynek gospodarczy o wym. 2,9 m x 6,5 m, usytuowany w odległości 0,9 m od ogrodzenia z działką nr geod. [...]. Budynek częściowo posadowiony jest na fundamencie betonowym i częściowo na bloczkach betonowych. Obiekt wykonany w konstrukcji drewnianej, posiada dach jednospadowy o konstrukcji drewnianej, ze spadkiem w stronę działki nr geod. [...], pokryty płytą onduline. Według oświadczenia właścicieli nieruchomości — J. i J. S. (zapis z protokołu kontroli) budynek wybudowany został w 2002 r. na podstawie zgłoszenia do Urzędu Gminy. W trakcie kontroli nie okazano dokumentów legalności przedmiotowego obiektu budowlanego.
W odpowiedzi na zapytanie organu I instancji z dnia 17 listopada 2022 r. Wójt Gminy Dobrzyniewo Duże pismem z 5 grudnia 2022 r. (data wpływu 8 grudnia 2022 r.) poinformował, że na podstawie zdjęć satelitarnych ustalono, że budynek "usytuowany na środku nieruchomości (niebędący przedmiotem postępowania)" wybudowany został w latach 1997 — 2006, jednak w rejestrach wydanych pozwoleń na budowę w Gminie Dobrzyniewo Duże od roku 1997 do 1999 r. Państwo J. i J. S. nie figurują.
Z informacji uzyskanych przez organ powiatowy w Wydziale Architektury Starostwa Powiatowego w Białymstoku wynika, że w dniu 30 marca 2004 r. J. S. skutecznie zgłosiła do Starostwa dwa budynki gospodarcze o powierzchni do 10 m2 na działce o nr geod. [...], jednak z uwagi na kategorię archiwalną w/w zgłoszenia B-10, dokumentacja dotycząca zgłoszeń na rok 2004 uległa już zniszczeniu.
Z wyjaśnień pisemnych J. i J. S. z 27 stycznia 2023 r. wynika, że przedmiotowy budynek (szopa) posiadający wymiar 6,5 m x 1,9 m budowany był etapowo w latach 2001 — 2012, natomiast w dniu 30 marca 2004 r. J. S. dokonała zgłoszenia dwóch budynków gospodarczych o wym. 4,0 m x 2,5 m każdy.
Postanowieniem z 3 lutego 2023 r., nr WOP.5160.66.2022.JP, PINB w Białymstoku na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane wstrzymał Inwestorom prowadzenie prowadzonych robót budowlanych przy budynku gospodarczym o wymiarach 2,9 x 6,5 m, zrealizowanym bez wymaganego zgłoszenia, informując jednocześnie, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia inwestor/właściciel bądź zarządca może złożyć wniosek o legalizację budowy, a także wskazując, że możliwość legalizacji wymagać będzie wniesienia opłaty legalizacyjnej. W treści postanowienia poinformowano J. i J. S., iż w przypadku złożenia wniosku o legalizację, organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Jednocześnie zaznaczono, iż w przypadku nie złożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie, zgodnie z art. 49e pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, wydaje decyzję o rozbiórce obiektu lub jego części.
Z wydanym rozstrzygnięciem nie zgodzili się J. i J. S., wnosząc zażalenie z 10 lutego 2023 r., w którym zasadniczo kwestionują prawidłowość wstrzymania robót budowlanych, albowiem nie są one aktualnie prowadzone, ponadto stwierdzają, że uznanie obiektu za samowolę budowlaną jest dla nich krzywdzące.
Z uwagi na treść odwołania, jak również różnice w opisie, wyglądzie zewnętrznym i funkcji obiektu uwidocznionego na zdjęciach, organ wojewódzki na dzień 15 marca 2023 r. wyznaczył oględziny z udziałem stron postępowania. Pracownicy organu wojewódzkiego sporządzili protokół, dokumentację fotograficzną i dokonali ponownych pomiarów obiektu, bowiem w trakcie postępowania Państwo S. dokonali wymiany pokrycia dachowego i częściowo skrócenia jego połaci od strony granicy z działką sąsiednią. Obecnie odległość od ogrodzenia wynosi ok. 0,90 m, a ściany budynku mają wymiary ok. 1,96 x 6,50 m - zaś cały obiekt 2,90 x 6,5 m, mierząc do końca okapu zadaszenia i słupów podpierających to zadaszenie.
Postanowieniem z 31 marca 2023 r., nr WOP.7722.17.2023.MW, PWINB utrzymał skarżone postanowienie PINB w Białymstoku w mocy.
Organ wojewódzki stwierdził, że Państwo S. nie legitymują się skutecznym zgłoszeniem budowy obiektu o wym. 1,96 m x 6,6 m. Zgłoszenie z 30 marca 2004 r. do Starostwa Powiatowego na budowę 2 budynków gospodarczych o pow. do 10 m2, wym. 4 m x 2,5 m i posiadających dach dwuspadowy – a w dalszej części wskazujące, iż budynki będą przylegały do siebie jedną ścianą, a ich konstrukcja i dachy będą niezależne – nie zostało przyjęte (brak pieczęci wpływu), ale, tak jak zaznaczyła w odręcznych poprawkach na marginesie formularza J. S., "na zgłoszeniu skreślenia i poprawki naniósł pracownik Starostwa i kazał wziąć na pamiątkę". PWINB podkreślił, że zgłoszenie ze skreśleniami bez stosownych parafek i z załącznikiem wskazującym na kilkuetapową realizację inwestycji na przestrzeni wielu lat (od 2001 do 2012 r.) nie powinno zostać przyjęte w tym kształcie. Zakładając nawet, że zgodnie z informacją uzyskaną w Starostwie Powiatowym z 17 listopada 2022 r., że J. S. 30 marca 2004 r. dokonała zgłoszenia skutecznego budowy dwóch budynków gospodarczych do 10 m2 na własnej działce nr geod. [...], to z uwagi na brak możliwości zweryfikowania szkicu stanowiącego obowiązkowy element takiego zgłoszenia – pod kątem lokalizacji obiektu, a także fakt, iż powstały obiekt (niezależnie czy weźmiemy pod uwagę faktyczny wym. 1,96 m x 6,60 m, a nie obiekt o wymiarach 2,9 m x 6,5 m, mierzonych do krawędzi dachu, jak wskazał organ I instancji) przekracza zgłoszoną powierzchnię do 10 m2, nie sposób przyjąć, że obiekt powstał w oparciu o skutecznie dokonane zgłoszenie. Organ nadmienił, że z całą pewnością nie powstały też dwa budynki o pow. do 10 m2 przylegające do siebie, o dachu dwuspadowym.
PWINB zaznaczył, że ustawa – Prawo budowlane nie przewiduje instytucji odstępstw od zgłoszenia, więc dokonanie zgłoszenia obliguje Inwestora każdorazowo do realizacji obiektu zgodnie z jego treścią.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że jako załącznik do zgłoszenia z 2004 r. nie może zostać uznany szkic, na którym zaznaczono, że budynek będzie realizowany etapowo (w 2001, 2003 i 2012 r.), bowiem wskazywałoby to na zgłaszanie robót po dacie ich wykonania. Natomiast załącznikiem niezbędnym do zgłoszenia powinien być m.in. aktualny wyrys geodezyjny z zaznaczonym przedmiotem zgłoszenia. PWINB zaznaczył, że termin rozpoczęcia robót budowlanych według okazanej kopii zgłoszenia to maj 2004 r. W ocenie organu przedkładane zdjęcia, dokumenty i tłumaczenia Państwa S. nie tworzą spójnej całości w zestawieniu z tym, jak faktycznie przedstawia się stan faktyczny na działce.
Następnie organ wyjaśnił, że w związku ze stwierdzeniem samowoli budowlanej w niniejszej sprawie zastosowanie ma przepis art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane. Reasumując organ uznał, że postanowieniem z 3 lutego 2023 r. PINB zgodnie z ww. przepisem prawidłowo wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową przedmiotowego budynku gospodarczego.
Powyższe postanowienie nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego.
W dalszej kolejności w dniu 24 kwietnia 2023 r. do organu powiatowego wpłynął wniosek J. i J. S. o legalizację istniejącego budynku i ustalenia związanej z tym opłaty legalizacyjnej.
Postanowieniem z 8 maja 2023 r., nr WOP.5160.66.2022.JP, wydanym na podstawie art. 48b ust. 1 i ust. 3 ustawy – Prawo budowlane, organ powiatowy nałożył na Inwestorów obowiązek przedłożenia w terminie do 30 marca 2024 r. dokumentów legalizacyjnych zrealizowanego budynku gospodarczego o wym. 2,9 m x 6,5 m, istniejącego na działce nr geod. [...] w m. K., gm. D., tj.: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej; 2) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 3) projektu zagospodarowania działki lub terenu.
Postanowieniem z 14 marca 2024 r. Wójt Gminy Dobrzyniewo Duże odmówił Inwestorom wydania zaświadczenia o zgodności z przepisami budowy istniejącego budynku gospodarczego o wymiarach 2,9 m x 6,5 m na działce nr [...] w m. K., gm. D. Jak wyjaśniono w treści postanowienia, działka o nr geod. [...] została podzielona na działki o nr [...] /1 i [...] /2, zaś przedmiotowy obiekt znajduje się na działce nr geod. [...] /2, która to posesja tylko w niewielkiej części (dojazd) objęta jest planem zagospodarowania, na który powołują się wnioskodawcy, tj. Uchwały Nr XIII/55/99 Rady Gminy Dobrzyniewo Kościelne z dn. 13.12.1999 r. w sprawie zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Dobrzyniewo Kościelne (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego Nr 45, poz. 707 z 1999 r.). W związku z tym Wójt Gminy stwierdził, że nie może stwierdzić zgodności przedmiotowej inwestycji z obowiązującym planem zagospodarowania, ponieważ taki plan nie obowiązuje na terenie, na którym wzniesiono budynek gospodarczy objęty procedurą legalizacyjną. Ponadto, decyzja o warunkach zabudowy wskazana przez wnioskodawców została wydana na podstawie nieobowiązującego już planu ogólnego Gminy Dobrzyniewo Duże i dotyczyła budowy budynku mieszkalnego, a nie gospodarczego.
Po otrzymaniu ww. postanowienia Wójta o odmowie wydania zaświadczenia o zgodności, jak również po uzyskaniu obszernych wyjaśnień na piśmie Państwa S., PINB w Białymstoku postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r. zobowiązał J. i J. S. do usunięcia w terminie do 30 października 2024 r. nieprawidłowości w przedłożonych dokumentach legalizacyjnych, wymaganych postanowieniem z 8 maja 2023 r.
W dniu 29 sierpnia 2024 r. do PINB w Białymstoku wpłynęło pismo Inwestora, wraz z załącznikami, mapą zasadniczą z 12 kwietnia 2023 r. z ręcznie naniesionymi przez Inwestorów poprawkami wskazującymi na istnienie budynku gospodarczego A i projektowanego budynku oznaczonego jako A1 i projektowanej rozbudowy budynku B i zmiany sposobu użytkowania (co wynika z części opisowej do mapy) oraz oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, podpisanym przez J. S. (bez daty i oznaczenia nr działki).
Po analizie przedłożonej dokumentacji opisaną na wstępie decyzją z 10 stycznia 2025 r. PINB nakazał Inwestorom rozbiórkę budynku gospodarczego o wym. 2,9 m x 6,5 m, zrealizowanego na działce nr geod. [...], usytuowanej w miejscowości K., gm. D.
Z wydanym rozstrzygnięciem nie zgodzili się J. i J. S., wnosząc odwołanie w dniu 25 stycznia 2025 r. Z uwagi na treść odwołania PWINB wystąpił 13 lutego 2025 r. do Urzędu Gminy Dobrzyniewo Duże z zapytaniem, czy Państwo S. złożyli nowy wniosek o wydanie warunków zabudowy dla istniejącego budynku gospodarczego. W odpowiedzi z 18 lutego 2025 r. Urząd Gminy Dobrzyniewo Duże poinformował, że do tego dnia nie wpłynął wniosek w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla istniejącego budynku gospodarczego, ani też dla innych inwestycji, złożony przez J. i J. S..
Opisaną na wstępie decyzją z 21 lutego 2025 r. PWINB utrzymał w mocy decyzję rozbiórkową PINB z 10 stycznia 2025 r.
W ocenie organu odwoławczego zarzuty odwołania nie podważają legalności i zgodności z prawem wydanej decyzji. Organ podkreślił, że przepisy prawa, dotyczące obiektów budowlanych, które muszą być stosowane przez organy nadzoru budowlanego, nie uwzględniają czynników, takich jak posiadany majątek, stan zdrowia, stopień zawinienia, świadomość prawna, status społeczny czy finansowy stron postępowania. Uwzględniają jedynie stan obiektów budowlanych, których dotyczą postępowania, a nie ich właścicieli.
W ocenie PWINB organ I Instancji dokonał prawidłowej kwalifikacji prawnej przedmiotu postępowania administracyjnego oraz prawidłowo orzekł o nakazaniu jego rozbiórki na podstawie przepisu art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wobec nie przedłożenia przez inwestora w wyznaczonym terminie wniosku o legalizację, a w konsekwencji nie spełnienia niezbędnego wymogu do uruchomienia procesu legalizacyjnego. Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 49e ustawy – Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowanego łub jego części w przypadku: 1) niezłożenia wniosku o legalizację budowy w terminie, 2) wycofania wniosku o legalizację budowy, 3) nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych, 4) niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięcia nieprawidłowości w dokumentach iegaiizacyjnych, 5) nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w terminie, 6) kontynuowania budowy mimo postanowienia o wstrzymaniu budowy.
Dalej wyjaśnił, że jeżeli podmiot uprawniony do wniesienia o legalizację nie złoży stosownego wniosku w terminie lub bezskutecznie będzie się ubiegał o przywrócenie terminu, czy też nie przedłoży w terminie żądanych dokumentów, właściwy organ nadzoru budowlanego ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu orzeczenia o rozbiórce. Ta sama sytuacja ma miejsce w razie wycofania wniosku o legalizację, obojętnie czy cofnięcie wniosku nastąpi na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, czy też w postępowaniu odwoławczym. Organ podkreślił, że wydana decyzja rozbiórkowa jest w analizowanej sprawie konsekwencją nieprzedłożenia przez Inwestorów kompletu wymaganych dokumentów niezbędnych do legalizacji przedmiotowego obiektu i pomimo wezwania i długiego terminu oczekiwania przez organ powiatowy Inwestorzy nie złożyli nawet wniosku do Urzędu Gminy Dobrzyniewo Duże o wydanie nowej decyzji o warunkach zabudowy dla istniejącego budynku gospodarczego.
W związku z tym, że Inwestor w wyznaczonym terminie nie przedłożył kompletu dokumentów legalizacyjnych, PINB wydał decyzję o rozbiórce przedmiotu postępowania. Organ podkreślił, że najpewniej kluczowe znaczenie ma informacja zawarta w piśmie Państwa S. z 29 sierpnia 2024 r., w której strony wyjaśniają, że "skierowani do Referatu Geodezji i Gospodarki Gruntami usłyszeliśmy stanowcze zapewnienie, że chociaż złożymy wniosek to Urząd Gminy odmówi wydania decyzji, gdyż działka nr [...] /2 nie jest działką zagrodową i nie jest przewidziana do zabudowy. Po tej druzgocącej informacji wycofaliśmy się".
W ocenie organu odwoławczego bez względu na powody czy przeszkody, dla których Państwo S. nie przedłożyli wymaganych ustawą dokumentów niezbędnych do legalizacji, konsekwencje przewidziane przez ustawodawcę są jednoznacznie określone i skutkują wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę.
PWINB stwierdził także, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a prawem inwestora przy założeniu, że legalizacja jest możliwa i zgodna z przepisami prawa. Organy nadzoru budowlanego w zaistniałej sytuacji są nie tylko uprawnione, ale zobligowane do wydania decyzji o nakazie rozbiórki. PWINB nie stwierdził jednocześnie, aby w toku przeprowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ ma wynik sprawy.
W ocenie PWINB organ powiatowy podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a. Nie dostrzegł także, ażeby w sprawie organ I instancji uchybił wymogom praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy, wynikającym z zasady wyrażonej w art. 8 K.p.a. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania, mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Zdaniem PWINB w sprawie zasada ta została zrealizowana, albowiem organy ścisłe przestrzegały przepisów zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i zastosowania do poczynionych ustaleń właściwych konsekwencji prawnych. Ponadto w ocenie PWINB uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania, a wydane rozstrzygnięcie jest zasadne.
Organ odwoławczy podkreślił, że wydana decyzja rozbiórkowa jest konsekwencją nie wypełnienia przez strony koniecznych etapów zmierzających do legalizacji obiektu. Wobec powyższego decyzja o nakazie rozbiórki w realiach sprawy, wobec stwierdzonego stanu faktycznego i prawnego, jest jak najbardziej uzasadniona. Nadmienił, że organ powiatowy w treści wydanej decyzji wyjaśnił stronom krok po kroku, jak przedstawia się procedura legalizacyjna i od czego jest uzależniona, a także w sposób wyczerpujący zgromadził i rozpatrzył materiał dowodowy. Zarzuty nie informowania podmiotu zobowiązanego o okolicznościach sprawy organ uznał za całkowicie nieuzasadnione i sprzeczne z faktycznym stanem rzeczy. Ponadto wyjaśnił, że w procedurze administracyjnej organy nie mogą kierować się zasadami współżycia społecznego, czy innymi wartościami, typu sprawiedliwość czy empatia, ale oceniają sprawę w granicach i na podstawie przepisów obowiązującego prawa.
Reasumując organ wskazał, że decyzja PINB z dnia 10 stycznia 2025 r. wydana została na podstawie prawidłowo określonego stanu faktycznego i w oparciu o właściwy przepis prawny, a wobec nieprzedłożenia przez Inwestorów wniosku o legalizację (niezależnie od przyczyn i intencji) w określonym terminie należało orzec jak w sentencji decyzji. W ocenie organu nie ma podstaw do uchylenia i zmiany wydanej decyzji, a tym bardziej do uznania, że prowadzone postępowanie jest bezprzedmiotowe.
Od powyższej decyzji ostatecznej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiedli J. i J. S..
Uzasadniając skargę stwierdzili, że tuż po powiadomieniu z Inspektoratu o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu oraz po wglądzie do akt po kontroli z 9 listopada 2022 r., będącej powodem wszczęcia postępowania, złożyli do Inspektoratu (w załączeniu do pisma z 26 stycznia 2023 r.) dokumenty takie jak: 1) szkice, rysunki dot. wymiarów fragmentarycznego budynku i materiałów użytych przy budowie, 2) kopię mapy w skali 1:1000 jako podstawę do zgłoszenia, a załączników nr 1 do warunków zabudowy działki nr [...] z 7 lipca 2003 r., 3) zgłoszenie z dnia 30 marca 2004 r. z opisem. Dalej wyjaśnili, że po otrzymaniu postanowienia PWINB z 31 marca 2023 r. utrzymującego w mocy postanowienie PINB [w przedmiocie] wstrzymania robót budowlanych z dnia 3 lutego 2023 r., wskazującego potrzebę legalizacji, [skarżący złożyli] w dniu 18 kwietnia 2023 r. wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego (PB-15). Autor skargi podkreślił, że dokumenty złożone do Inspektoratu w dniu 22 marca 2024 r. były spełnieniem obowiązku wynikającego z postanowienia PINB w Białymstoku z 8 maja 2023 r., jako uzupełniające do wniosku, a były to następujące dokumenty: 1) kopia postanowienia Wójta Gminy Dobrzyniewo Duże, 2) oświadczenie J. S. dotyczące kwestionowanego czasu i okoliczności zgłoszenia z 30 marca 2004 r., 3) dwa wydruki zdjęć z pliku zdjęciowego z datą rozpoczęcia i zakończenia budowy przedmiotowego budynku. Państwo S. podkreślili, że dokumenty te miały być dowodem, że nie popełnili "ewidentnej samowoli budowlanej" oraz że nie było prowadzonych robót budowlanych, wstrzymanych postanowieniem PINB z 3 lutego 2023 r. Następnie postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2024 r. PINB zobowiązał ich do usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych budowy budynku gospodarczego 2,9 m x 6,5 m, istniejącego na działce [...] /2, a dostarczonych do Inspektoratu w dniu 22 marca 2024 r. wymaganych postanowieniem Inspektoratu z 5 sierpnia 2024 r., tj. 1) decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr [...] /2, 2) oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego, 3) projekt zagospodarowania działki lub terenu na której znajduje się budynek.
Autorzy skargi oświadczyli, że takiego postanowienia nie otrzymali. Podkreślili, że postanowienia z dnia 5 sierpnia 2024 r. nr WOP.5160.66.2022.J.P nie było. Wskazali, że jest to zasadnicza nieprawidłowość w dokumentach legalizacyjnych Inspektoratu, a sygnalizowana w piśmie z 29 sierpnia 2024 r., w którym usiłowali wykazać nieprawidłowe wnioski dotyczące prowadzonego postępowania legalizacyjnego przez ponad 2 lata, budynku zrealizowanego w roku 2004.
Państwo S. jednocześnie wnieśli skargę na uzasadnienie decyzji PINB z 21 lutego 2025 r. W ich ocenie w obszernym uzasadnieniu na 5 stronach formatu A4 powtórzono, niekiedy wybiórczo, teksty postanowień z uzasadnieniami, by udowodnić prawidłowość wydanych postanowień organów I i II Instancji, przytaczając wiele przepisów Prawa budowlanego oraz ich pism jako bezprzedmiotowe. Zaznaczyli, że nie zauważono w przekazanych dokumentach braku postanowienia PINB z 5 sierpnia 2024 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. PWINB podkreślił, że wniesiona skarga nie zawiera żadnych nowych zarzutów ani twierdzeń, aniżeli te, odnośnie których organy wypowiedziały się merytorycznie w prowadzonym postępowaniu, a także w kwestionowanej przez stronę decyzji. Organ wyjaśnił, że wskazanie w postanowieniu z 4 kwietnia 2024 r. daty 8 maja 2024 r. było zwykłą omyłką pisarską, zaś prawidłowa data to 8 maja 2023 r. Data została skorygowana w decyzji rozbiórkowej. Ponadto organ podkreślił, że w sprawie chodzi o art. 49e pkt 4 ustawy - Prawo budowalne, co zostało dwukrotnie wskazane w uzasadnieniu decyzji PWINB.
Postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r. sąd odrzucił skargę J. S. 1 z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem NSA z 10 września 2025 r., sygn. II OZ 1273/25. Ponadto postanowieniem z 26 czerwca 2025 r. sąd odrzucił wniosek J. S. 1 o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi jako spóźniony. Tym samym uzyskał on status uczestnika postępowania sądowego na prawach strony.
Na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. J. S. (dalej: "skarżąca") wskazała, że podział działki nr [...] na działki nr [...] /1 i nr [...] /2 nastąpił 3 marca 2023 r. Stwierdziła, że budowa przedmiotowego budynku gospodarczego rozpoczęła się na podstawie zgłoszenia z 2004 r. i w tym samym roku podjęto roboty budowlane. Dodała, że budynek gospodarczy na karcie 35 akt adm. to jest ten sam budynek, który był przedmiotem kontroli w dniu 9 listopada 2022 r. Aktualnie odległość tego budynku od działki sąsiedniej to ok. 1,90 m. Poza domkiem letniskowym i budynkiem gospodarczym, który stanowi przedmiot postępowania, nie ma żadnych innych budynków gospodarczych. Podała także, że budynek ma inne wymiary niż wskazano w protokole, tj. 1,90 m x 6,50 m.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja nakazująca rozbiórkę budynku gospodarczego o wym. 2,9 m x 6,5 m, zrealizowanego (obecnie, po podziale) na działce nr geod. [...] /2, usytuowanej w miejscowości K., gm. D
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi art. 49e pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm., dalej: "P.b." lub "ustawa – Prawo budowlane"). Zgodnie z tym przepisem organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych.
W niniejszej sprawie oględziny budynku gospodarczego Państwa S. zostały przeprowadzone dwukrotnie – pierwszy raz przez PINB w dniu 9 listopada 2022 r., a drugi raz przez PWINB w dniu 15 marca 2023 r. Ponowne oględziny dokonane przez PWINB zostały przeprowadzone z uwagi na treść zażalenia, jak również różnice w opisie, wyglądzie zewnętrznym i funkcji obiektu uwidocznionego na zdjęciach. Istniała konieczność dokonania ponownego pomiaru obiektu, bowiem w trakcie postępowania Państwo S. dokonali wymiany pokrycia dachowego i częściowo skrócenia jego połaci od strony granicy z działką sąsiednią o nr geod. [...]. Jak wynika z protokołu, obecnie odległość od ogrodzenia wynosi ok. 0,90 m. Ściany budynku mają wymiary ok. 1,96 m x 6,50 m, zaś cały obiekt 2,90 m x 6,5 m, mierząc do końca okapu zadaszenia i słupów podpierających to zadaszenie. Z protokołu wynika także, że obiekt jest częściowo posadowiony na fundamencie, a częściowo na bloczkach i płytach betonowych. Konstrukcja budynku jest drewniana, ściany wykonane z desek, pokryty jest płytą tzw. onduliną z obróbkami blacharskimi. Obiekt nie posiada rynny i rur spustowych od strony sąsiedniej działki. Dach jest jednospadowy ze spadkiem w kierunku działki sąsiedniej o nr geod. [...]. Z protokołu wynika także, że budynek przeznaczony jest na skład narzędzi ogrodowych, a w części na osłonięcie pompy służącej do czerpania wody.
Sąd podkreśla, że istotną trudnością w niniejszej sprawie było ustalenie daty powstania przedmiotowego budynku gospodarczego, przede wszystkim z uwagi na fakt, że przedkładane przez skarżącą zdjęcia, dokumenty i tłumaczenia są niespójne, niekonsekwentne, a niekiedy wręcz wzajemnie się wykluczające. Zwłaszcza, gdy dowody skarżącej zestawi się z faktycznym stanem na działce, który wynika przede wszystkim z dokumentów urzędowych w postaci protokołów oględzin oraz załączonych do nich zdjęć. Nie istnieje również nie budząca wątpliwości dokumentacja urzędowa w zakresie daty powstania samowoli budowlanej. Wprawdzie skarżąca dołączyła do akt zgłoszenie z 30 marca 2004 r., niemniej jednak – jak trafnie zauważył organ w postanowieniu z 31 marca 2023 r. – na dokumencie tym brakuje pieczęci wpływu, a ponadto zawiera ono skreślenia (jak twierdzi skarżąca – naniesione w 2004 r. przez pracownika organu), jednakże bez stosownych parafek urzędnika. Ponadto, co również słusznie wytknął organ, do ww. zgłoszenia dołączono załącznik wskazujący na kilkuetapową realizację inwestycji na przestrzeni wielu lat (od 2001-2012 r.). Tymczasem zgłoszenie z tego rodzaju załącznikiem nie powinno zostać w ogóle przyjęte przez organ architektoniczo-budowlany, albowiem etap I i II inwestycji (2001 r. i 2003 r.) miałby zostać wykonany przed deklarowanym dniem rozpoczęcia robót (maj 2004 r.), co jest niemożliwe. Te okoliczności budzą uzasadnione wątpliwości, na ile powyższy dokument może być wiarygodnym dowodem na rzeczywiste dokonanie w dniu 30 marca 2004 r. zgłoszenia – co należy podkreślić – tego konkretnego obiektu budowlanego (szopy), który jest przedmiotem niniejszego postępowania. Z drugiej strony w aktach znajduje się informacja Starostwa Powiatowego w Białymstoku, które wskazało, że skarżąca 30 marca 2004 r. dokonała skutecznego zgłoszenia budowy dwóch budynków gospodarczych do 10 m2 na własnej działce nr geod. [...]. Kierując się interesem skarżącej przyjąć zatem trzeba, pomimo opisanego wyżej braku wiarygodności zgłoszenia przedstawionego przez skarżącą, że jakieś zgłoszenie zostało w 2004 r. skutecznie dokonane. Niemniej jednak Sąd podziela stanowisko organu, że nie sposób przyjąć, aby w oparciu o to zgłoszenie powstał ten konkretny budynek o wym. 2,9 m x 6,5 m (licząc z zadaszeniem) i jednospadowym dachu, który ma zostać rozebrany na podstawie decyzji PWINB z 21 lutego 2025 r. W tym zakresie podkreślić trzeba po pierwsze, że ani organ ani Sąd nie ma możliwości weryfikacji przedłożonego szkicu pod kątem lokalizacji obiektu na działce, gdyż dokumentacja urzędowa ze starostwa uległa już zniszczeniu z przyczyn archiwalnych. Po drugie, powstały obiekt (niezależnie czy przyjąć wym. 1,96 m x 6,60 m czy też 2,9 m x 6,5 m) przekracza zgłoszoną w 2004 r. powierzchnie 10 m2. Przedmiotowy budynek ma bowiem – odpowiednio – 12,936 m2 lub 18,85 m2. Tymczasem ze zgłoszenia wynika, że budynki miały mieć wym. 4 m x 2,5 m. Ponadto miały powstać dwa budynki przylegające do siebie, o dachu dwuspadowym. To również jest sprzeczne ze stanem faktycznym na działce, na którym widać jeden budynek, co jednoznacznie wynika z obu oględzin oraz zdjęć załączonych do protokołu.
Wprawdzie na dostępnych zdjęciach satelitarnych z Geoportalu z 2006 r. na środku nieruchomości (tzn. nie przy granicy z działką nr [...]) widoczny jest jakiś budynek i prawdopodobnie jest to ten budynek, który został wybudowany na podstawie zgłoszenia z 30 kwietnia 2004 r., natomiast z całą pewnością nie jest to sporny budynek gospodarczy. Przyjąć należy zatem, że przedmiotowa szopa w obecnym kształcie musiała powstać po 2006 r. Powyższy fakt potwierdzają historyczne ortofotomapy dostępne w ogólnopolskim systemie informacji przestrzennej Geoportal (https://www.geoportal.gov.pl/) oraz w systemie informacji przestrzennej Gminy Dobrzyniewo Duże (https://dobrzyniewoduze.e-mapa.net/). Na ortofotomapie z połowy 2014 r. (zob. funkcja "pasek czasu") pojawia się budynek usytuowany przy granicy z działką nr [...]. Wynika z tego, że budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania musiał powstał pomiędzy rokiem 2006 a pierwszą połową 2014 r. Tym samym nie sposób dać wiary skarżącej, która w ostatnim ze swoich oświadczeń, tj. oświadczeniu do protokołu na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. wskazała, że budowa przedmiotowego budynku gospodarczego rozpoczęła się na podstawie zgłoszenia z 2004 r. i w tym samym roku podjęto roboty budowlane, a także że budynek gospodarczy widoczny na zdjęciu na karcie 35 akt administracyjnych (w ocenie skarżącej wykonanym w dniu 24 kwietnia 2004 r.) to jest ten sam budynek, który był przedmiotem kontroli PINB w dniu 9 listopada 2022 r. Jak już wskazano, wyjaśnienia skarżącej w tym zakresie nie dają się obronić w konfrontacji z pozostałym materiałem dowodowym.
W dalszej kolejności wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie samowoli budowlanej jest dwuetapowe i rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 P.b.). W postanowieniu tym organ informuje stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 P.b.). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 P.b.). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2 P.b.). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 P.b., przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. Zatem, jak nadmieniono, z samowolą budowlaną mamy do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia (jak w niniejszej sprawie) albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
W świetle art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b., w brzmieniu obowiązującym zarówno w roku 2006 (t.j. Dz.U. z 2006 nr 156 poz. 1118) jak i 2014 (t.j. Dz.U. z 2013 poz. 1409), zgłoszenia właściwemu organowi wymagała, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 budowa, o której mowa m.in. w art. 29 ust. 1 pkt 2. Stosownie do ówcześnie obowiązującego art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b. pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Wynika z powyższego, że obowiązujące w chwili dokonania samowoli budowalnej przepisy prawa budowalnego obligowały Inwestora do dokonania skutecznego zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowalnej. Tak też prawidłowo uznał w niniejszej sprawie PINB , a za nim PWINB.
W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego podjęły czynności, o których mowa w art. 48 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 P.b. i postanowieniem z dnia 3 lutego 2023 r. wstrzymano budowę spornego budynku gospodarczego na działce nr [...] [obecnie [...] /2], bez wymaganego prawem zgłoszenia. Postanowienie to zostało zasadnie utrzymane w mocy przez PWINB w dniu 31 marca 2023 r.
Następnie w związku ze złożeniem przez skarżącą wniosku o legalizację w dniu 24 kwietnia 2023 r. [data wpływu do organu], PINB postanowieniem z 8 maja 2025 r. na podstawie art. 48b ust. 1 i ust. 3 P.b. nałożył na stronę obowiązek przedłożenia w terminie do 30 marca 2024 r. dokumentów legalizacyjnych wskazanych w art. 48b ust. 3 P.b., tj.:
a) zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej;
b) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane
c) projektu zagospodarowania działki lub terenu.
W postanowieniu tym pouczono o treści art. 49 ust. 1 P.b., z którego wynika, że w przypadku przedłożenia kompletnych dokumentów legalizacyjnych i stwierdzeniu braku nieprawidłowości organ ustali wysokość opłaty legalizacyjnej w formie postanowienia.
Następnie okazało się, że uzyskanie zaświadczenia Wójta Gminy Dobrzyniewo Duże o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego jest niemożliwe, albowiem część działki nr geod. [...]/2, na której znajduje się sporny obiekt, nie jest objęty planem miejscowym uchwalonym Uchwałą Nr XIII/55/99 Rady Gminy Dobrzyniewo Kościelne z dnia 13 grudnia 1999 r. w sprawie zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Dobrzyniewo Kościelne (Dz. Urz. Woj. Podl. z 1999 r., nr 45, poz. 707). MPZP obejmuje bowiem wyłącznie część dojazdu do posesji, co wynika również z portalu mapowego Gminy Dobrzyniewo Duże (https://dobrzyniewoduze.e-mapa.net/). Pomimo to skarżąca, wbrew jednoznacznie sformułowanemu obowiązkowi, nie wystąpiła do Wójta o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zamiast tego do skierowanego do PINB pisma z 21 marca 2024 r. dołączyła ww. odmowę wydania zaświadczenia. Wobec tego PINB postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r. zasadnie zobowiązał Państwa S. do usunięcia w terminie do 30 października 2024 r. nieprawidłowości w przedłożonych dokumentach legalizacyjnych, wymaganych postanowieniem z 8 maja 2024 r.
Następnie w dniu 29 sierpnia 2024 r. do PINB wpłynęło pismo Państwa S. wraz z: 1) mapą zasadniczą z 12 kwietnia 2023 r. z ręcznie naniesionymi przez Inwestorów poprawkami wskazującymi na istnienie budynku gospodarczego A, projektowanego budynku oznaczonego jako A1 i projektowanej rozbudowy budynku B (zob. załącznik, część opisowa do mapy), a także 2) oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, podpisanym przez skarżącą (bez daty i oznaczenia nr działki).
Odnośnie do przedłożonej mapy zasadniczej z ręcznie naniesionymi poprawkami Sąd podkreśla, a czego nie dostrzegł organ, że takiego własnoręcznego dokumentu nie sposób uznać za projekt zagospodarowania działki, o którym mowa w art. 48b ust. 3 pkt 3 P.b. Projekt zagospodarowania działki (lub terenu) jest częścią projektu budowlanego, a więc stanowi opracowanie zdefiniowane w art. 34 P.b. Nie jest to prosty szkic sytuacyjny, lecz specjalistyczna dokumentacja, która musi zostać sporządzona zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1679 z późn. zm.). Ponadto art. 20 ust. 1 pkt 1 P.b. stanowi, że opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z wymaganiami ustawy, ustaleniami określonymi w decyzjach administracyjnych dotyczących zamierzenia budowlanego, obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, należy do podstawowych obowiązków projektanta. Ustawa – Prawo budowlane przewiduje zatem, że projekt zagospodarowania działki powinien być sporządzony przez projektanta, który legitymuje się odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, a więc przez osobę dysponującą wiedzą techniczną oraz znajomością prawa budowlanego. Tymczasem przedłożony "plan zagospodarowania działki" został sporządzony osobiście przez skarżącą, która nie legitymuje się tego rodzaju uprawnieniami.
Ponadto omawiane opracowanie budowlane powinno być sporządzone na "mapie do celów projektowych", a nie na "mapie zasadniczej" – zob. art. 34 ust. 3 pkt 1 P.b. w zw. art. 2 pkt 7a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.) oraz w zw. z § 30-33 Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1670). Jak wskazuje się w piśmiennictwie, mapa do celów projektowych nie jest kopią mapy zasadniczej uzupełnionej o dodatkowe (fakultatywne) elementy wskazane przez projektanta czy inwestora, lecz opracowaniem kartograficznym o charakterze jednostkowym i indywidualnym przygotowanym dla konkretnego zamierzenia inwestycyjno-budowlanego (zob. więcej D. Felcenloben, komentarz do art. 2, teza 8 [w:] Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Warszawa 2024, LEX/el.).
Tym samym stwierdzić należy, że skarżąca nie wykonała obowiązku nałożonego w pkt 3 postanowienia PINB z 4 kwietnia 2024 r.
Przede wszystkim jednak Inwestor nie przedłożył decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr [...]/2, a więc obowiązku nałożonego w pkt 1 postanowienia PINB. Sąd rozumie skarżącą, że nie złożyła stosownego wniosku, albowiem w Urzędzie Gminy uzyskała informację, że Wójt i tak odmówi wydania decyzji o warunkach zabudowy, gdyż działka nr [...]/2 nie jest działką zagrodową i nie jest przewidziana do zabudowy. Niemniej jednak tego rodzaju okoliczność (której sąd w niniejszej sprawie nie jest władny przesądzić) nie może skutkować zdezaktualizowaniem się obowiązku nałożonego przez PINB. Podkreślić trzeba, że rodzaje dokumentów legalizacyjnych, jakie inwestor, właściciel lub zarządca samowolnie zrealizowanego obiektu jest zobowiązany dostarczyć w toku postępowania legalizacyjnego, wynikają jednoznacznie z treści art. 48b P.b. Nieprzedłożenie dokumentów legalizacyjnych w terminie wskazanym w postanowieniu nakładającym ten obowiązek, jak również niewykonanie, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych oznacza, że organ nadzoru budowlanego musi wydać decyzję o rozbiórce (art. 49e pkt 3 i 4 P.b.).
W tym stanie rzeczy, wobec niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych, w oparciu o art. 49e pkt 4 P.b. organy obu instancji prawidłowo orzekły nakaz rozbiórki budynku gospodarczego. Inwestor nie uzupełnił dokumentów legalizacyjnych w zakresie, który wynikał z postanowienia PINB, a mianowicie nie przedłożył prawidłowego projektu zagospodarowania działki (sporządzonego przez uprawnionego projektanta) oraz nie przedłożył decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr [...]/2.
Z treści przytoczonego art. 49e pkt 4 P.b. wynika, że decyzja w przedmiocie rozbiórki ma w takim przypadku charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się okoliczności wskazanej w przytoczonym przepisie powoduje po stronie organu obowiązek wydania decyzji o określonej treści. Co istotne ustawodawca wypowiada się w tym względzie kategorycznie, jednoznacznie, nie pozostawiając organowi miejsca dla uznania administracyjnego w tym sensie, że za niespełnieniem nałożonych obowiązków (w tym w zakresie uzupełnienia dokumentacji legalizacyjnej) podąża obowiązek organu do wydania decyzji rozbiórkowej. Innymi słowy wydanie decyzji o rozbiórce jest w takiej sytuacji obligatoryjne, co potwierdza judykatura (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. II OSK 2524/11; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 828/17; wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 874/17, wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. II OSK 455/19, orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja niewątpliwie zaistniała w niniejszej sprawie.
Reasumując, skoro Inwestor zaniechał realizacji prawnego obowiązku dokonania zgłoszenia budowy wskazanego obiektu budowlanego - to zasadnie organ nadzoru budowlanego wszczął procedurę legalizacji wynikającą z art. 48 P.b. Co za tym idzie prawidłowo zobowiązano go do przedłożenia określonych dokumentów legalizacyjnych, a następnie ich uzupełnienia, wobec stwierdzenia ich nieprawidłowości. Skoro zaś Inwestor nie przedłożył uzupełnionych dokumentów, to słusznie została podjęta decyzja nakazująca obowiązek rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu, na podstawie art. 49e pkt 4 P.b.
Już niejako końcowo wyjaśnić należy, że ustawa – Prawo budowlane w sposób kompleksowy normuje przebieg procesu budowlanego, prawa i obowiązki jego uczestników, kwestie dotyczące użytkowania i utrzymania obiektów budowlanych, a także zasady podejmowania w tych sprawach działań przez właściwe organy administracji publicznej. Reguluje również sposoby likwidacji samowoli budowlanej, która może polegać na orzeczeniu nakazu rozbiórki lub legalizacji obiektu, łączącej się z koniecznością spełnienia określonych ustawowo przesłanek.
Z wyżej wymienionych przyczyn zaskarżonej decyzji nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego. Organy obu instancji prawidłowo zastosowały i zinterpretował przepisy prawa obowiązujące w chwili wydawania skarżonego rozstrzygnięcia.
Rację ma Skarżąca wytykając organowi błąd w uzasadnieniu decyzji z 21 lutego 2025 r. w zakresie stwierdzenia, że Inwestor "nie przedłożył wniosku o legalizację". Niemniej jednak rzeczą bezsporną jest, że taki wniosek w dniu 24 kwietnia 2023 r. wpłynął do organu, co jednoznacznie wynika z akt administracyjnych. Powyższe stwierdzenie PWINB należy zatem uznać za omyłkę, która nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. Za oczywistą omyłkę pisarką należy również uznać wskazanie przez PINB w 5 linii uzasadnienia postanowienia z 4 kwietnia 2024 r. błędnej daty wydania postanowienia o nałożeniu obowiązków (wskazano 08.05.2024 r., podczas gdy powinno być 08.05.2023 r.). Przy czym pomyłka dotyczyła jedynie roku wydania decyzji, a nie miesiąca i dnia, co niezasadnie sugeruje strona skarżąca. Niezależnie od powyższego, błąd ten nie miał żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a ponadto został skorygowany w decyzji rozbiórkowej.
Sąd stwierdza na podstawie analizy całego toku postępowania i danych zawartych w aktach sprawy, że organy zasadniczo nie uchybiły przepisom postępowania, dokonując w szczególności analizy wszystkich istotnych okoliczności sprawy w zakresie niezbędnym do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wynikającej z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zarzut Sądu dotyczy jedynie niewyartykułowania wprost – zarówno w decyzji rozbiórkowej jak i w postanowieniu o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych – szacunkowych przedziałów czasowych, w których powstała przedmiotowa samowola budowlana. Okoliczność tę Sąd ustalił jednak samodzielnie na podstawie powszechnie dostępnych systemów informacji przestrzennej przyjmując, że budynek powstał pomiędzy rokiem 2006 a połową roku 2014, o czym była już mowa. Przy czym dla wyjaśnienia sprawy kluczowe i wystarczające było prawidłowe ustalenie przez organ, że budynek w 2006 r. jeszcze nie istniał oraz że nie jest to ten budynek, który skarżąca zgłosiła do starostwa w roku 2004. W sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy i dokonano jego właściwej oceny, biorąc również pod uwagę obszerne i wielokrotnie przedstawiane w toku postępowania wyjaśnienia skarżącej. Organ nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zgodnie z którą organ prowadzący postępowanie ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych oraz wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania. Organ może odmówić wiarygodności poszczególnym dowodom, przy czym musi to być poprzedzone wszechstronnym ich rozpatrzeniem, a następnie należycie uzasadnione. Wymóg ten został w niniejszej sprawie spełniony, co się tyczy zwłaszcza etapu wstrzymania prowadzenia robót budowlanych.
Ani niezadowolenie strony skarżącej z wydanego rozstrzygnięcia, ani też subiektywne jej przekonanie o jego wadliwości, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi, jeżeli przeprowadzona kontrola aktu nie wykazała naruszeń prawa. Innymi słowy, stanowisko organu nie może zostać uznane za nieprawidłowe z tego jedynie względu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej. W sprawie nie naruszono zasady budzenia zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Sąd nie stwierdza na podstawie akt, by organ naruszył wymóg bezstronności, proporcjonalności czy równego traktowania, bowiem naruszenia tych zasad nie wypełnia jedynie brak zgody i niezadowolenie strony z wydanego rozstrzygnięcia. Sąd odnotowuje, że skarżąca czynnie brała udział w toku postępowania administracyjnego i wielokrotnie wypowiadała się na piśmie.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.