II SA/Bk 467/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2023-08-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
stypendium socjalneszkolnictwo wyższedochód rodzinyustawa prawo o szkolnictwie wyższym i naucekodeks postępowania administracyjnegoulga dla młodychskładki na ubezpieczenie społecznedochód nettostudent

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania stypendium socjalnego studentce, uznając, że organy błędnie obliczyły dochód rodziny, nie uwzględniając składek na ubezpieczenie społeczne partnera studentki.

Studentka K.B. złożyła wniosek o stypendium socjalne, który został odrzucony przez komisję stypendialną, a następnie przez organ odwoławczy. Powodem odmowy było przekroczenie progu dochodu na osobę w rodzinie. Studentka odwołała się, argumentując, że dochód jej partnera, P.F., został nieprawidłowo wyliczony, ponieważ nie uwzględniono odliczenia składek na ubezpieczenie społeczne. WSA w Białymstoku przychylił się do skargi, uchylając zaskarżoną decyzję i nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowego obliczenia dochodu.

Sprawa dotyczyła skargi studentki K.B. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej do Spraw Studentów Uniwersytetu w Białymstoku, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania stypendium socjalnego. Studentka wniosła o przyznanie stypendium, wskazując, że w skład jej gospodarstwa domowego wchodzą ona, jej syn oraz partner P.F. Jedynym dochodem rodziny był dochód P.F., który jako osoba poniżej 26 roku życia korzystał z ulgi dla młodych, co skutkowało brakiem naliczania podatku dochodowego. Komisje stypendialne uznały, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi 1172,12 zł, przekraczając ustalony przez Rektora próg 1050 zł. Studentka zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących ustalania dochodu, a także niewłaściwą wykładnię poprzez niepomniejszenie dochodu o składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. WSA w Białymstoku uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo potraktowały partnera jako faktycznego opiekuna studentki i wliczyły jego dochody do dochodu rodziny. Jednakże, organy błędnie nie uwzględniły składek na ubezpieczenie społeczne opłaconych przez P.F. w 2021 r., mimo przedłożenia przez studentkę dokumentów (PIT-11, zaświadczenie o zarobkach) potwierdzających ich uiszczenie. Sąd podkreślił, że definicja dochodu w ustawie o świadczeniach rodzinnych wymaga odliczenia tych składek, a zaświadczenie z urzędu skarbowego, które wykazywało 0 zł dochodu z powodu ulgi dla młodych, nie wykluczało faktu opłacenia składek. Ponadto, WSA zarzucił organom naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. z powodu wadliwego uzasadnienia decyzji, które nie wyjaśniało sposobu wyliczenia dochodu. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał organowi odwoławczemu ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowego obliczenia dochodu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli partner jest faktycznym opiekunem studentki i utrzymuje ją oraz dziecko, jego dochody mogą być uwzględnione.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że partner skarżącej, będący jedynym 'żywicielem' gospodarstwa domowego, może być potraktowany jako faktyczny opiekun studentki, co uzasadnia wliczenie jego dochodów do dochodu rodziny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.s.w.n. art. 88 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Określa krąg osób, których dochody uwzględnia się przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne, w tym opiekunów prawnych lub faktycznych.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej - organy podejmują czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi formalne uzasadnienia decyzji, w tym wyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej.

u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1 pkt 148

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Ulga dla młodych dla osób do 26. roku życia, zwalniająca z podatku dochodowego przychody do określonej kwoty.

u.ś.r. art. 3 § pkt 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Definicja dochodu, który należy pomniejszyć o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Podstawa prawna kontroli sądowej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Szczegółowe zasady zwrotu kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieprawidłowe obliczenie dochodu poprzez nieuwzględnienie składek na ubezpieczenie społeczne partnera studentki. Wadliwe uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, które nie wyjaśniało sposobu wyliczenia dochodu.

Odrzucone argumenty

Argument skarżącej, że dochody partnera nie powinny być wliczane do dochodu rodziny (sąd uznał partnera za faktycznego opiekuna).

Godne uwagi sformułowania

Pojęcie 'faktycznego opiekuna studenta' nie jest zdefiniowane w żadnym akcie prawnym, dlatego też przyjąć należało, że jest nim każda osoba, która taką opiekę nad studentem sprawuje. Zaświadczenie z urzędu skarbowego nie mogło stanowić dowodu, potwierdzającego rzeczywistą wysokość składek na ubezpieczenie społeczne opłaconych przez P.F. w 2021 r. Regulamin nie może wyłączać wynikającego z art. 75 § 1 k.p.a. szerokiego katalogu dowodów, wprowadzającego zasadę, że dowodem może być wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, o ile nie jest sprzeczne z prawem.

Skład orzekający

Małgorzata Roleder

przewodniczący

Grzegorz Dudar

sprawozdawca

Barbara Romanczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie dochodu rodziny studenta do celów stypendialnych, w szczególności w kontekście dochodów partnera i uwzględniania składek na ubezpieczenie społeczne przy uldze dla młodych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji studenta, który nie mieszka z rodzicami, ale z partnerem i dzieckiem, oraz kwestii związanych z ulgą dla młodych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu studentów ubiegających się o stypendia socjalne i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe obliczanie dochodu rodziny, zwłaszcza w nietypowych sytuacjach życiowych.

Błąd w obliczeniu dochodu pozbawił studentkę stypendium – sąd stanął po jej stronie.

Dane finansowe

WPS: 1050 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 467/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/
Małgorzata Roleder /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 574
art. 88 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej do Spraw Studentów Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 14 kwietnia 2023 r. nr DSS.OSTS.5400.3.2023 w przedmiocie stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej do Spraw Studentów Uniwersytetu w Białymstoku na rzecz skarżącej K.B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 14 kwietnia 2023 r., znak DSS.OSTS.5400.3.2023 Odwoławcza Komisja Stypendialna ds. Studentów Uniwersytetu w Białymstoku (dalej powoływana także jako organ odwoławczy) utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia 15 grudnia 2022 r. znak WEiF.5400.202.2022 w przedmiocie odmowy przyznania K.B. (dalej powoływana także jako skarżąca, wnioskodawczyni) w roku akademickim 2022/2023 stypendium socjalnego.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 12 grudnia 2022 r., skarżąca złożyła wniosek o przyznanie stypendium socjalnego. Do wniosku, jak wynika z akt sprawy zostały dołączone: skrócony akt urodzenia syna wnioskodawczyni (k. 13), zaświadczenie z urzędu skarbowego o dochodzie P.F. (k. 14), oświadczenie P.F. o wysokości osiągniętego w 2021 r. dochodu (k. 14 verte – 15), zaświadczenie z urzędu skarbowego o niefigurowaniu wnioskodawczyni w ewidencji (k. 16), oświadczenie K.B. o wysokości osiągniętego w 2021 r. dochodu (k. 16 verte -17), zaświadczenie o odbyciu stażu przez P.F. (k. 18), oświadczenie wnioskodawczyni o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców (k. 18 verte), zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w S. o okresie zarejestrowania P.F. jako bezrobotnego (k. 19), pisma ZUS potwierdzającego wysokość zadeklarowanej przez P.F. składki na ubezpieczenie zdrowotne (k. 19 verte), umów o pracę P.F. (k. 20 – 20 verte), informacji o przychodach PIT-11 P.F. za 2021 r. (k. 21-22 verte) oraz oświadczenie o dochodach wnioskodawczyni (k. 25).
Decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. Komisja Stypendialna Uniwersytetu w Białystoku odmówiła przyznania wnioskodawczyni stypendium socjalnego w roku akademickim 2022/2023. Komisja wskazała, że na podstawie zaświadczeń i oświadczeń dołączonych do wniosku ustalono, że wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 1172,12 zł miesięcznie, zaś maksymalna kwota, jak uprawnia studenta do otrzymania stypendium socjalnego, zgodnie z komunikatem nr 34 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku wynosi 1050 zł na osobę w rodzinie studenta.
Odwołanie od powyższej decyzji wywiodła skarżąca, wskazując że nie zgadza się z wydaną decyzją. Podkreśliła, że w skład jej gospodarstwa domowego wlicza się syn oraz partner – P.F., będący ojcem dziecka. Jedyną osobą osiągającą dochód jest P.F., jednakże jako osoba poniżej 26 roku życia podlega tzw. uldze dla młodych i nie opłaca składek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Z tego też powodu, w zaświadczeniu z urzędu skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu urząd nie mógł ująć kwoty dochodu niepomniejszonego o składki na ubezpieczenie społeczne i składki zdrowotne. Z tej przyczyny realny dochód na jednego członka rodziny został zawyżony, przez brak możliwości uwzględnienia składek na ubezpieczenie społeczne. Wniosła o uwzględnienie wysokości składek społecznych opłaconych przez P.F. na podstawie dołączonego do odwołania PIT-11 oraz zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach.
Wskazaną na wstępie decyzją z 14 kwietnia 2023 r., organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję odmawiającą przyznania wnioskodawczyni stypendium socjalnego. Zdaniem organu brak było podstaw do uchylenia wydanej decyzji, bowiem została ona wydana na podstawie właściwej podstawy prawnej oraz znajduje pełne oparcie w okolicznościach ustalonego stanu faktycznego. Dochód ustalono na podstawie zaświadczeń i oświadczeń dołączonych do wniosku, z których wynika, że dochód na jednego członka rodziny wnioskodawczyni wynosi 1172,12 zł, który to dochód przekracza ustaloną przez Rektora kwotę 1050 zł.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodła skarżąca, zaskarżając ją w całości. Zarzuciła skarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego tj. art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2022 r., poz. 574 ze zm., dalej powoływana jako p.s.w.n.), w zw. z § 17 ust. 2 zarządzenia nr 30 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 27 września 2019 r w sprawie Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu w Białymstoku (dalej powoływany także jako regulamin) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wzięcie pod uwagę dochodów uzyskiwanych przez partnera skarżącej – P.F., w sytuacji gdy z powołanych przepisów stanowiących podstawę do przyznania stypendium socjalnego wynika, iż przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne uwzględnia się dochody osiągane przez studenta, małżonka studenta, rodziców studenta, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta oraz dzieci niepełnosprawnych oraz pobierających naukę do 26 roku życia będących na utrzymaniu ww. osób, zaś P.F. nie zalicza się do żadnej z tych kategorii osób.
Z daleko posuniętej ostrożności procesowej zarzuciła ponadto naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n. w zw. z § 17 ust. 2 zarządzenia nr 30 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 27 września 2019 r w sprawie Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu w Białymstoku poprzez jego niewłaściwą wykładnię i ustalenie dochodu nie pomniejszając go o składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.
Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie stypendium socjalnego skarżącej na rok akademicki 2022/2023 i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - zaświadczenia MOP z 17 maja 2023 r., na okoliczność, iż zarówno ona jak i P.F. nie korzystali i nie korzystają z pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, że skarżąca w odwołaniu wprost oświadczyła, że w skład jej gospodarstwa domowego wchodzi syn i partner – P.F., będący ojcem dziecka, dlatego też organ potraktował go jako opiekuna faktycznego i uwzględnił jego dochody przy wyliczaniu dochodu na jednego członka rodziny studenta. Odnośnie nie uwzględnienia składek na ubezpieczenie społeczne, organ wyjaśnił, że składki te nie zostały ujęte w zaświadczeniu z urzędu skarbowego, dlatego też dochód został wyliczony jedynie z uwzględnieniem składek na ubezpieczenie zdrowotne. Organ w odpowiedzi na skargę dokonał szczegółowego wyliczenia i zobrazował w jaki sposób ustalił dochód na jednego członka rodziny studenta w wysokości 1172,12 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białystoku, zważył co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty okazały się zasadne.
Sądowa kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1624; zwana dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Stosownie do art. 87 ust. 1 p.s.w.n. stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Zatem przyznanie stypendium socjalnego przez właściwy organ uczelni jest uzależnione od spełnienia podstawowego warunku w postaci "trudnej sytuacji materialnej". Jest to pojęcie niedookreślone, ocenne, a jego doprecyzowanie jest zadaniem uczelni, bowiem stosownie do ust. 2 rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, która nie może być:
1) mniejsza niż 1,30 kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268, ze zm.);
2) większa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390).
Korzystając z powyższego upoważnienia oraz mając na uwadze § 7 ust. 2 regulaminu komunikatem nr 34 z dnia 17 listopada 2022 r. Rektor ustalił wysokość dochodu netto na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2022/2023 na kwotę 1050 zł.
Zasady ustalania wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne zostały określone art. 88 p.s.w.n. I tak w ust. 1 tego przepisu wskazano, iż wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, z tym że przy jej ustalaniu:
1) uwzględnia się dochody osiągane przez:
a) studenta,
b) małżonka studenta,
c) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta,
d) będące na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26 roku życia, a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek; 2) nie uwzględnia się:
a) świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1, art. 359 ust. 1 i art. 420 ust. 1,
b) stypendiów otrzymywanych przez uczniów, studentów i doktorantów w ramach: funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, niepodlegających zwrotowi środków pochodzących z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), umów międzynarodowych lub programów wykonawczych, sporządzanych do tych umów, albo międzynarodowych programów stypendialnych;
c) świadczeń pomocy materialnej otrzymywanych przez uczniów na podstawie przepisów o systemie oświaty;
d) stypendiów o charakterze socjalnym przyznawanych przez podmioty, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.).
Przy czym - stosownie do art. 88 ust. 2 p.s.w..n. - student, który nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych, może ubiegać się o stypendium socjalne bez wykazywania dochodów osiąganych przez te osoby oraz będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26 roku życia, a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek, jeżeli spełnia jeden z następujących warunków:
1) ukończył 26. rok życia;
2) pozostaje w związku małżeńskim;
3) ma na utrzymaniu dzieci, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. d;
4) osiągnął pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej;
5) posiada stałe źródło dochodów i jego przeciętny miesięczny dochód w poprzednim roku podatkowym oraz w roku bieżącym w miesiącach poprzedzających miesiąc złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 3, jest wyższy lub równy 1,15 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 u.ś.r.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczy dwóch zasadniczych kwestii - czy organy prawidłowo przyjęły, w świetle art. 88 ust. 1 p.s.w.n. i § 17 ust. 2 regulaminu, że dochody P.F. - partnera skarżącej, powinny być zaliczone do dochodów rodziny wnioskodawczyni i uwzględnione przy wyliczaniu miesięcznego dochodu jednego członka rodziny skarżącej dla potrzeb stypendium socjalnego oraz prawidłowości nie uwzględnienia przez organy faktu opłacania przez P.F. w 2021 r. składek na ubezpieczenie społeczne.
Odnosząc się do pierwszej ze spornych kwestii, wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że rodzina skarżącej składa się z trzech osób - wnioskodawczyni, jej partnera oraz syna. Powyższe wynikało z jednej strony z oświadczenia skarżącej zawartej w odwołaniu, z którego wynika wprost, że w skład jej gospodarstwa domowego wchodzi jej syn oraz partner z drugiej zaś z oświadczenia skarżącej, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami. Z uwagi na powyższe, w ocenie sądu, organy miały podstawę przyjąć, że dochód partnera skarżącej powinien być wliczany do dochodów gospodarstwa domowego skarżącej. Ustawodawca w art. 88 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n. zawarł zamknięty katalog osób, których dochody uwzględnia się do wysokości miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta, co oznacza, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia przy ustalaniu dochodu studenta do celów stypendialnych innych osób, chociażby zamieszkiwały one wspólnie ze studentem. Jednakże w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organy zasadnie przyjęły, że partnera skarżącej należy potraktować jako faktycznego opiekuna studenta, bowiem jest on jedną osobą, która utrzymuje zarówno skarżącą jak i ich syna. Pojęcie "faktycznego opiekuna studenta" nie jest zdefiniowane w żadnym akcie prawnym, dlatego też przyjąć należało, że jest nim każda osoba, która taką opiekę nad studentem sprawuje. Opieka ta może polegać na pomocy materialnej lub życiowej (zob. wyrok NSA z 27 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1853/11, CBOSA). Skoro partner skarżącej jej jedynym "żywicielem" gospodarstwa domowego skarżącej, zachodziły podstawy do potraktowania go jako opiekuna faktycznego a w konsekwencji jego dochód mógł być uwzględniony przy wyliczeniu wysokości miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej. Tym samym zarzuty skargi w tym zakresie należało uznać za niezasadne.
Przechodząc do drugiej spornej kwestii wskazać należy, że odmowa przyznania skarżącej stypendium socjalnego w roku akademickim 2022/2023 nastąpiła - jak wynika z uzasadnienia decyzji organów obu instancji - z uwagi na to, że zdaniem komisji stypendialnych obu instancji skarżąca przekroczyła maksymalną kwotę dochodu na jednego członka rodziny - 1050 zł miesięcznie uprawniającą do ubiegania się o stypendium. Z wyliczeń komisji wynika, że dochód ten wynosi 1172,12 zł miesięcznie na osobę, jednakże próżno jest doszukiwać się w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji sposobu wyliczenia tej kwoty. Dopiero w odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy w sposób szczegółowy przedstawił matematyczne wyliczenia dochodu na jednego członka rodziny skarżącej. Jednocześnie w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przyznał, że nie zostały odjęte od dochodu składki na ubezpieczenie społeczne opłacone przez P.F., gdyż obciążenia te nie zostały ujęte w zaświadczeniu z urzędu skarbowego.
W ocenie sądu powyższe wyliczenia są nieprawidłowe, bowiem nie znajdują oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności przedłożonych informacjach na podatek dochodowy PIT-11 P.F. (dołączonych przez skarżącą dwukrotnie - na etapie postępowania przed komisją pierwszej instancji oraz w postępowaniu odwoławczym) oraz zaświadczeniu o zatrudnieniu i zarobkach P.F. złożonych wraz z odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji.
Stwierdzić przede wszystkim należy, że w powyższym zakresie organy nie zrealizowały w pełni zasady prawdy obiektywnej, która została skonstruowana w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Z akt sprawy wynika, że organy obu instancji zupełnie pominęły przedłożone przez skarżącą dokumenty, z których jednoznacznie wynika, że partner skarżącej – P.F. w roku 2021 r. opłacił składki na ubezpieczenie społeczne, w łącznej wysokości 2025,08 zł. Powyższe wynikało zarówno z informacji PIT - 11, w dyspozycji której były organy obu instancji, jak również z zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach, złożonych przez skarżącą przy odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Wskazać w tym miejscu należy, że art. 88 ust. 1 p.s.w.n. jednoznacznie wskazuje, iż wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Definicja dochodu została uregulowana w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z której wynika, że przez dochód należy uznać, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Także art. 3 pkt 1c tiret 34 ww. ustawy wskazuje, że do dochodów zalicza się przychody wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne. Z powyższej definicji wprost wynika, że przy wyliczeniu dochodu, uzyskanego przez osobę, która nie ukończyła 26 roku życia należy odjąć nie tylko składki na ubezpieczenie zdrowotne ale również składki na ubezpieczenie społeczne.
Z odpowiedzi na skargę wynika, że organy nie uwzględniły wysokości opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne partnera skarżącej, z uwagi iż nie zostały one ujęte w zaświadczeniu z urzędu skarbowego. Powyższa okoliczność, w ocenie sądu, nie mogła stanowić podstawy do nie uwzględnienia powyższych kwot, szczególnie, że skarżąca przedłożyła wiarygodne dokumenty (PIT-11, zaświadczenie o zarobkach), że rzeczywiście takie składki zostały przez jej partnera opłacone. Zaznaczyć należy, że z powyższego zaświadczenia urzędu skarbowego (k. 14 akt adm.) wynika, że mimo uzyskania przez P.F. w 2021 r. przychodu w wysokości 14 841,83 zł, jego dochód wynosił 0 zł, a zatem logicznym jest, że również składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu musiały wynieść 0 zł. Treść wystawionego zaświadczenia przez urząd skarbowy determinowana była faktem korzystania przez partnera skarżącej z ulgi, jaką przewiduje art. 21 ust. 1 pkt 148 u.p.d.o.f., nie oznacza jednak, że składki na ubezpieczenie społeczne nie zostały przez podatnika uiszczone. Dlatego też treść wystawionego zaświadczenia nie mogła stanowić dowodu, potwierdzającego rzeczywistą wysokość składek na ubezpieczenie społeczne opłaconych przez P.F. w 2021 r.
Wskazać w tym miejscu należy, że owszem, z treści § 18 ust. 1 regulaminu wynika, że dochód rodziny studenta ubiegającego się o przyznanie stypendium socjalnego ustala się na podstawie zaświadczeń i oświadczeń złożonych do wniosku stypendialnego potwierdzających dochód osiągnięty przez studenta i członków rodziny studenta w roku kalendarzowym poprzedzającym rok akademicki, w którym złożono wniosek z uwzględnieniem utraty i uzyskania dochodu, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych, jednakże powyższe nie oznacza, że w postępowaniu w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego regulamin mógł wprowadzić zamknięty katalog dowodów, mogących stanowić wyłączną podstawę ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Przepisy regulaminu nie mogą wyłączać wynikającego z art. 75 § 1 k.p.a szerokiego katalogu dowodów, wprowadzającego zasadę, że dowodem może być wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, o ile nie jest sprzeczne z prawem. Dlatego też, w realiach niniejszej sprawy, obowiązkiem organów było uwzględnienie nie tylko złożonych zaświadczeń i oświadczeń, ale także innych, wiarygodnych dokumentów, umożliwiających prawidłowe, zgodne z zasadami wynikającymi z ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalenie wysokości miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta.
Końcowo wskazać także należy, że w ocenie sądu organy w sprawie naruszyły art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie zawierają bowiem wymogów określonych w tym przepisie, w szczególności nie wyjaśniają sposobu wyliczenia wysokości miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej. Dodatkowo decyzja organu odwoławczego nie odnosi się także w sposób merytoryczny do kwestii podnoszonych w odwołaniu strony. Analiza akt sprawy wskazuje, że szczegółowe informacje dotyczące podstawy prawnej wydanych decyzji oraz przesłanek odmowy przyznania stypendium socjalnego organ przedstawił dopiero w odpowiedzi na skargę, które to pismo procesowe organu nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej ocen i rozważań (tak też NSA w wyroku z 20 lutego 2013 r., sygn. akt I GSK 635/12).
Z uwagi na powyższe, sąd uznał, że organy w realiach niniejszej sprawy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 88 ust. 1 p.s.w.n. bowiem w sposób nieprawidłowy, nie znajdujący oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, ustaliły wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej. Jednocześnie uzasadnienie zaskarżonej decyzji naruszało art. 107 § 3 k.p.a.
Ponownie rozpoznając odwołanie skarżącej, organ odwoławczy uwzględni przedstawioną ocenę prawną, w szczególności dokonując wyliczenia wysokości miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej, uwzględni wysokość opłaconych przez partnera składek na ubezpieczenie społeczne w 2021 r.
W tym stanie rzeczy, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów sądowych, sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., na które złożył się wpis od skargi w kwocie 200 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI