II SA/BK 464/25

II SA/Bk 464/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/
Elżbieta Lemańska /przewodniczący/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 51 ust.1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 22 stycznia 2025 r. nr WOP.7721.147.2024.TN w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektów budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do tut. Sądu decyzją z dnia 22 stycznia 2025r. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie: "PWINB"), po rozpatrzeniu odwołania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku (w skrócie: "PINB PG") z dnia 4 grudnia 2024 r. nr NB.1.5160.75.2024.BR o braku podstaw prawnych do podjęcia decyzji nakazującej Spółdzielni M. "A." w B. rozbiórkę dwóch szlabanów usytuowanych na działce nr ew. gr. [...] obr. [...] przy ul. [...] w Białymstoku oraz słupków metalowych umieszczonych wzdłuż granicy z działką sąsiednią nr ew. gr. [...], obr. [...].
U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Pismem z dnia 13 września 2024r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku (dalej w skrócie: "PPIS") zwrócił się do PINB PG z prośbą o podjęcie działań w sprawie ogrodzenia i szlabanu wykonanego przy ul. [...] w Białymstoku przez Spółdzielnię M. "A." w Białymstoku. Z treści złożonego zawiadomienia, jak też dołączonych dokumentów wynikało, że zamontowany przez Spółdzielnię szlaban i ogrodzenie w postaci słupków ogranicza dojazd i manewrowanie samochodów na terenie działki P. w Białymstoku, blokuje dojazd do budynku użyteczności publicznej, a ponadto PPIS nie wydawał zgody na wykonanie tych urządzeń.
Przed złożeniem opisanego zawiadomienia pomiędzy Spółdzielnią, a PPIS prowadzona była korespondencja. I tak pismem z dnia 15 maja 2024r. Spółdzielnia poinformowała PPIS, że kończy prace na instalacją monitoringu wizyjnego, organizacją parkingu, który będzie wykorzystywany wyłącznie przez mieszkańców, dodatkowo zwrócono się o przestrzeganie przepisów ruchu drogowego. W odpowiedzi na to pismo PPIS zwrócił się do Spółdzielni o nieblokowanie dostępu do budynku nr [...] chociażby ze względu na prawidłowy transport preparatów szczepionkowych. W dniu 19 czerwca 2024r. Spółdzielnia zwróciła się z kolei do PPIS o wskazanie podstawy prawnej (tj. konkretnych przepisów ustawy o PIS) do korzystania przez ten organ i jego pracowników z nieruchomości należącej do Spółdzielni. W dniu 18 czerwca 2024r. PPIS zwrócił się z kolei do Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej o wyrażenie opinii w sprawie drogi pożarowej dla budynku będącego własnością PPIS, w odpowiedzi na co Komendant wyjaśnił, że obecnie bezpośredni dojazd do budynku PPIS możliwy jest jedynie od strony ul. [...] przez szlaban zamontowany Spółdzielnię.
W dniu 6 listopada 2024 r. PINB PG przeprowadził oględziny w trakcie których ustalił, że nieruchomość o nr [...] zabudowana jest budynkami wielorodzinnymi, zarządzanymi przez Spółdzielnię M. "A." w B. Nieruchomość ta sąsiaduje z działką o nr ew. gr. [...], stanowiącą własność P. oraz z działką o nr ew. [...], stanowiącą dojazd m.in. do budynku PPIS, a będącą własnością Gminy Białystok. Ustalono też, że na kontrolowanej działce nr [...] znajdują się dwa szlabany: jeden, sterowany elektronicznie znajdujący się na wjeździe od strony ul. [...] (między budynkami o nr porządkowych [...]) o długości ramienia ok. 6 m, drugi postawiony wewnątrz działki, sterowany elektronicznie, o długości ramienia ok. 4,25 m, usytuowany prostopadle do budynku nr [...] i prostopadle do przebiegu granicy z działką nr ew. gr. [...]. W pobliżu ww. szlabanu, na granicy działek nr [...] i nr [...], ustawionych zostało 11 strupków metalowych (w tym dwa składane) o wysokości ok. 80 cm, rozmieszczonych w rozstawie od 0,80 m — 1,60 m. Obecni na oględzinach przedstawiciele PPIS wyjaśnili, że Spółdzielnia M. po zamontowaniu przedmiotowych szlabanów nie udostępniła pilotów do ich otwierania, nie dysponują też kluczami do ruchomych słupków, a na terenie działki Spółdzielni nie jest ustanowiona służebność na rzecz PPIS.
PINB PG ustalił ponadto, że szlaban od strony [...] wykonany został w 2018 roku, natomiast drugi szlaban i słupki wykonano 26 czerwca 2024r., po uprzednim uzyskaniu: pozwolenia Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia 19 października 2023r. (znak MKZ.4125.119.2023) na montaż szlabanu i słupków umieszczonych w sąsiedztwie działki nr ew. gr. [...] oraz zaświadczenia Prezydenta Miasta Białegostoku w dniu 23 października 2023 r. o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu do dokonanego zgłoszenia zamiaru montażu ww. szlabanu i słupków i uzyskania.
W toku prowadzonego postępowania PINB PG ustalił też, że działka Spółdzielni, na której usytuowano szlabany i słupki położona jest na terenie, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części osiedla [...] w Białymstoku (rejon ul. [...]), zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej Białegostoku z dnia 29 października 2007r. Nr XVIII/174/07 w części terenu o symbolu 5.8 MW,U przeznaczonym na zabudowę mieszkaniową wielorodzinną z usługami oraz urządzeniami towarzyszącymi, parkingami, dojazdami, placami zabaw i zielenią urządzoną. Obszar ten wpisany jest do rejestru zabytków i w § 58 ust. 8 pkt 4 tego planu "zakazuje się grodzenia terenów, od strony przestrzenni publicznej".
Wskutek powyższych ustaleń PINB PG pismem z dnia 7 listopada 2024r. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w Białymstoku, Departamentu Urbanistyki i Architektury o zajęcie stanowiska w sprawie zgodności ustawionych szlabanów i słupków z przepisami ww. uchwały. Z uzyskanej ze strony UM w Białymstoku w dniu 13 listopada 2024 r. – odpowiedzi wynikało, że szczegółowe zasady zagospodarowania działki budowlanej określone w § 58 ww. planu nie uniemożliwiają ustawiania szlabanów na wjeździe do nieruchomości i słupków metalowych ponieważ montaż urządzeń dozorowych tj. szlabanów wjazdowo-wyjazdowych, nie stanowi ogrodzenia nieruchomości, a jedynie element organizacji ruchu pojazdów.
W oparciu o tak zebrany materiał dowodowy PINB PG decyzją z dnia 4 grudnia 2024r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 725, dalej w skrócie: "P.b."), orzekł o braku podstaw prawnych do podjęcia decyzji nakazującej Spółdzielni M. "A." w B. rozbiórkę dwóch szlabanów usytuowanych na działce nr ew. gr. [...] przy ul. [...] w Białymstoku oraz słupków metalowych umieszczonych wzdłuż granicy z działką sąsiednią nr [...]. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że szlaban mający na celu wygrodzenie fragmentu terenu i uniemożliwienie swobodnej komunikacji przez ten teren, stanowiący związaną z podłożem konstrukcję, będący barierą komunikacyjną, należy traktować jako urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 P.b. związane z budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym i służące do zarządzania ruchem na drodze wewnętrznej, którego montaż nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia. Zaakcentowano też, że organ nadzoru budowlanego ma prawo interwencji na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 P.b. tylko w przypadku określonym w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b., tj. gdy roboty wykonano w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub przepisach. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika zaś, aby w sprawie zostały naruszone przepisy prawa budowlanego czy też przepisy obowiązującego na tym terenie m.p.z.p.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł PPIS wskazując, że wykonanie szlabanów oraz słupków ogrodzeniowych jest niezgodnie z: (-) decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 19 lipca 1993r. udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z projektem, (-) § 58 ust. 8 pkt. 4 uchwały nr XVIII/174/07 RM w Białymstoku z dnia 29 października 2007r. w sprawie m.p.z.p. części osiedla [...] w Białymstoku, (-) rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. Powołując się na powyższe PPIS wniósł uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji ewentualnie o zmianę decyzji w całości i nakazanie dokonania rozbiórki dwóch szlabanów usytuowanych na działce nr ew. gr. [...] oraz słupków metalowych umieszczonych wzdłuż granicy z działką sąsiednią nr ew. gr. [...].
PWINB w Białymstoku nie podzielił argumentacji odwołania i decyzją z dnia 22 stycznia 2025r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zapadłe w pierwszej instancji stwierdzając, że nie narusza ono przepisów prawa. Organ odwoławczy podzielając w całości ustalenia PINB stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 20 P.b. budowa ogrodzeń o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m nie wymaga ani decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenia. Zgód budowlanych nie wymaga tym bardziej instalacja urządzeń, które nie ograniczają ruchu pieszego, a jedynie regulują ruch pojazdów takich, jak szlabany czy słupki. W niniejszej sprawie przedmiotowe urządzenia budowlane nie naruszają też innych przepisów o charakterze budowlanym, zatem brak jest wystarczających podstaw do podjęcia w tej sprawie działań przez organy nadzoru budowlanego, w szczególności do nakazania rozbiórki przedmiotowych urządzeń.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, iż przedmiotowe urządzenia naruszają ustalenia obowiązującego na tym obszarze m.p.z.p., który zakazuje grodzenia terenów od strony przestrzeni publicznej, organ odwołał się do pisma Urzędu Miejskiego w Białymstoku z dnia 13 listopada 2024r. potwierdzającego, że szczegółowe zasady zagospodarowania działki budowlanej określone w § 58 ww. planu nie uniemożliwiają ustawiania szlabanów na wjeździe. PWINB podkreślił też, że dokonał samodzielnej oceny ww. przepisu planu i stwierdził, że nie ustala on zakazu sytuowania urządzeń regulujących ruch pojazdów, co oznacza, że przedmiotowe szlabany i słupki nie naruszają ustaleń planu. Ponadto podkreślono, że Spółdzielnia uzyskała pozwolenie Miejskiego Konserwatora Zabytków na montaż szlabanu i słupków umieszczonych w sąsiedztwie działki nr [...], a Prezydent Miasta Białegostoku pismem z dnia 31 października 2023r. wydał zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia dotyczącego montażu ww. szlabanu i słupków. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przepisów rozporządzenia MSWiA z dnia 24.07.2009r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych PWINB wyjaśnił, że w świetle przepisu art. 26 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, w drodze decyzji administracyjnej uprawniony jest Komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, nie zaś organy nadzoru budowlanego.
Odpowiadając z kolei na zarzut, że wykonane szlabany i słupki są niezgodne z decyzją z dnia 19 lipca 1993r. o udzieleniu pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, ponieważ ich wykonania nie przewiduje zatwierdzony powyższą decyzją projekt zagospodarowania działki organ wyjaśnił, że brak określonego obiektu budowlanego lub urządzenia na projekcje zagospodarowania działki zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę, nie oznacza, że w przyszłości na tym obszarze opracowania nie można sytuować nowych obiektów lub urządzeń budowlanych. Końcowo PWINB podkreślił, że właściwy dojazd do budynku P. winien zostać zapewniony na drodze cywilo-prawnej, np. wskutek ustalenia służebności przejazdu, ale kwestia ta pozostaje poza kompetencjami organów nadzoru budowlanego.
Skargę na powyższą decyzję do tut. Sądu wniósł PPIS zarzucając organom:
1) niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 51 ust. 1 oraz 50 ust. 1 pkt 2 i 4 P.b. poprzez odmowę wydania nakazu usunięcia ogrodzenia pomimo istnienia ku temu podstaw, tj. wykonania szlabanów oraz słupków ogrodzeniowych niezgodnie z: (-) decyzją z dnia 19 lipca 1993r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego wraz z projektem, (-) § 58 ust. 8 pkt. 4 m.p.z.p. części osiedla [...] w Białymstoku, (-) rozporządzeniem MSWiA z dnia 24 lipca 2009r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych;
2) niewłaściwe zastosowanie art. 51 ust. 1 oraz 50 ust. 1 pkt 2 i 4 P.b. poprzez odmowę wydania nakazu usunięcia ogrodzenia w związku z przyjęciem, że montaż urządzeń dozorowych tj. szlabanów wjazdowo- wyjazdowych, a także słupków odgradzających nie stanowi ogrodzenia nieruchomości, a jedynie element organizacji ruchu pojazdów;
3) naruszenie przepisów postępowania poprzez błąd w ustaleniach faktycznych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na niedokładnym wyjaśnieniu istniejącego stanu faktycznego skutkującego błędnymi ustaleniami faktycznymi i ustaleniem, że w prowadzonej sprawie nie zostały naruszone przepisy prawa budowlanego ani przepisy miejscowego planu zagospodarowania.
Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzją PINB z 4 grudnia 2024r.
W uzasadnieniu skargi jej autor podkreślił, że ustawienie dwóch szlabanów tj. jednego na wjeździe od strony [...], drugiego wewnątrz działki usytuowanego prostopadle do budynku [...] oraz 11 słupków metalowych całkowicie uniemożliwia dojazd do budynku PSSE w Białymstoku od strony ul. [...], a tym samym znacznie ogranicza możliwość funkcjonowania budynku użyteczności publicznej oraz wykonywania zadań statutowych PPIS w Białymstoku. Zdaniem Skarżącego w niniejszej sprawie doszło do zagrodzenia terenu przestrzeni publicznej tj. budynku użyteczności publicznej PSSE w Białymstoku, gdzie swobodne dojście i dojazd powinno być zagwarantowane dla mieszkańców powiatu białostockiego. Organ II instancji niesłusznie zaś przyjął, iż w danej sytuacji faktycznej nie doszło do grodzenia nieruchomości. Opisana przez organy I i II instancji funkcja szlabanów oraz słupków odgradzających teren, będąca barierą komunikacyjną spełnia w rzeczywistości definicję ogrodzenia, a zapisy obowiązującego na tym terenie m.p.z.p. wyraźnie zakazują grodzenia od strony przestrzeni publicznych, do których zalicza się teren PSSE w Białymstoku.
Skarżący wskazał też, że organ nie odniósł się do przestawionego pozwolenia na budowę budynku wielorodzinnego tymczasem wniosek o pozwolenie na budowę do którego załączono projekt techniczny do budowy budynku SM A. przewidywał, że: obsługę projektowanego zespołu mieszkaniowego przewiduje się dwoma dojazdami. Istniejący dojazd (ciąg pieszo-jezdny) zlokalizowany od strony zakładu pasmanteryjnego (prześwit w budynku o wymiarach 2,00 x2,20) może być wykorzystywany przez samochody osobowe. Dojazd zasadniczy do obsługi projektowanego zespołu mieszkaniowego, budynku M. i przyszłościowej zabudowy jednostki F dzielnicy [...] przewiduje się od strony budynku nr [...]. Jest to dojazd dwukierunkowy o szerokości jezdni 5,50 m z przyległym chodnikiem o szerokości 2,15 m. Tym samym postawienie szlabanu przy ul. [...] oraz szlabanu i ogrodzenia od strony budynku PSSE zostało wykonane niezgodnie z projektem technicznym stanowiącym załącznik do ww. decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę.
W odpowiedzi na tak sformułowaną skargę PWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja nie jest bowiem dotknięta wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest zobowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a które to wady przemawiałyby za wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego. Przy czym dodatkowego podkreślenia wymaga, uwzględniając zakres i charakter podniesionych w skardze zarzutów, że sąd administracyjny kontrolując zaskarżoną decyzję bada ją wyłącznie pod względem zgodności (legalności) z obowiązującymi przepisami prawa, a nie celowości, a tym bardziej słuszności jej wydania.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie stała się decyzja organów nadzoru budowanego wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. orzekająca o braku podstaw prawnych do nakazania Spółdzielni M. "A." w B. rozbiórki dwóch szlabanów usytuowanych na działce nr ew. gr. [...] przy ul. [...] w Białymstoku oraz słupków metalowych umieszczonych wzdłuż granicy z działką sąsiednią nr [...].
Na wstępie merytorycznych rozważań wokół zaskarżonego rozstrzygnięcia należy przypomnieć, że zgodnie z art. 84 ust. 1 pkt 1 P.b. do zadań organów nadzoru budowlanego należy m.in. kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego. Jak stanowi z kolei art. 84a ust. 1 pkt 1 tej ustawy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego obejmuje kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym lub warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę.
Przy czym dodatkowo podkreślenia wymaga, że nawet jeżeli kontrolowane roboty budowlane w dacie ich realizacji nie wymagały ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia zamiaru przystąpienia do ich realizacji nie oznacza to, że organ nadzoru budowlanego nie ma kompetencji do sprawdzenia takiej inwestycji pod kątem jej zgodności z obowiązującym (w dacie jej realizacji) porządkiem prawnym. W sytuacji stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości przy realizacji danej inwestycji, czy inaczej – jej niezgodności z przepisami prawa, w tym prawa miejscowego, organ nadzoru budowlanego ma nie tylko uprawnienie ale i obowiązek wydania decyzji zobowiązującej, mającej na celu dostosowanie tych robót do stanu zgodnego z prawem (obowiązującym w dacie wydawania decyzji naprawczej) w oparciu o art. 51 ust. 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. Zgodnie zaś z ostatnią z tych regulacji w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach, a o możliwości jego zastosowania w takiej sytuacji przesądziła wiążąco uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2016r., sygn. akt II OPS 1/16 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, "CBOSA"). W uchwale tej przyjęto, że do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy Prawo budowlane, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine.
Wobec treści żądania skarżącego PPIS z dnia 13 września 2024r., ale też opisanych powyżej obowiązków nadzoru budowlanego, orzekające w niniejszej sprawie organy miały za zadanie ocenić, czy wykonane przez W. M. "A." w B. urządzenia budowlane w postaci dwóch szlabanów oraz jedenastu słupków metalowych umieszczonych na działce stanowiącej własność Spółdzielni, zostały wykonane zgodnie z przepisami prawa budowlanego, w tym przepisami prawa miejscowego, projektem budowlanym lub warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednakże tak, jak zasygnalizowano wyżej, prawo do interwencji organy nadzoru budowlanego miały wyłącznie w przypadku określonym w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b., tj. gdy ustalone zostałoby, że roboty budowlane przy spornych szlabanach i słupkach wykonano w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w obowiązujących przepisach. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca.
W świetle poczynionych w toku postępowania ustaleń organy nadzoru budowlanego przyjęły, że sporne urządzenia budowlane w postaci dwóch, sterowanych elektronicznie szlabanów: jeden, znajdujący się na wjeździe od strony ul. [...] o długości ramienia ok. 6 m, a drugi postawiony wewnątrz działki o długości ramienia ok. 4,25 m, usytuowany prostopadle do budynku nr [...] i prostopadle do przebiegu granicy z działką nr ew. gr. [...] oraz 11 strupków metalowych (w tym dwóch składanych) o wysokości ok. 80 cm, są to urządzenia budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 P.b. związane z budynkami wielorodzinnymi Spółdzielni, na których montaż Spółdzielnia nie miała obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę, ani dokonywania zgłoszenia.
W ocenie Sądu pomimo istnienia pewnych wątpliwości, wyrażanych konsekwentnie przez stronę skarżącą, jak prawidłowo zakwalifikować sporne szlabany wjazdowo- wyjazdowe, tj. czy jako urządzenia dozorowe służące do kontroli dostępu, czy też jako ogrodzenie, gruntowna analiza akt administracyjnych oraz okoliczności ustalonych w toku postępowania pozwala na przyznanie słuszności twierdzeniom organów. I tak, jak trafnie podkreślono w wydanych decyzjach, szlaban nie pełni funkcji trwałego odgrodzenia terenu, jego celem jest regulacja wjazdu i wyjazdu, a nie całkowite zamknięcie dostępu do działki. Nie ulega zatem wątpliwości, że po podniesieniu szlabanu dostęp jest swobodny, co odróżnia go od ogrodzenia, które fizycznie uniemożliwia wejście lub wjazd bez względu na okoliczności. Ogrodzenie ma charakter trwały i nieprzerwany, natomiast szlaban jest elementem ruchomym, umożliwiającym czasowe otwarcie przejazdu. Znajduje to potwierdzenie w stanowisku pełnomocnika organu, który na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025r. wprost wyjaśnił, że zamontowany szlaban otwiera się automatycznie dla pojazdów uprzywilejowanych na sygnale. Z podanych względów zamontowane przez Spółdzielnię na drodze wewnętrznej dwa szlabany wjazdowo – wyjazdowe nie stanowią, wbrew poglądom strony skarżącej, fizycznego ogrodzenia działki Spółdzielni, ale pełnią one funkcję kontroli dostępu, czasowego ograniczenia wjazdu pojazdów, ale nie dotyczą ruchu pieszego. Analogiczne rozumienie należy przypisać zamontowanym punktowo, wzdłuż działki Spółdzielni, słupkom metalowym, które bezspornie nie tworzą ciągłej linii ogrodzeniowej.
Powyższa kwalifikacja nie ma co prawda istotnego znaczenia na tle regulacji prawa budowlanego, albowiem powołana ustawa nie rozróżnia ogrodzenia od innych urządzeń, takich jak szlabany, a przepis art. 29 ust. 2 pkt 20 P.b. wprost stanowi, że budowa ogrodzeń o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia. Dlatego też montaż szlabanu wjazdowo- wyjazdowego i słupków metalowych na terenie prywatnym traktowany jest jako robota budowlana, która nie wymaga pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Dokonanie prawidłowej kwalifikacji spornych szlabanów i słupków metalowych ma natomiast istotne znaczenie na tle regulacji m.p.z.p., który wprowadza dodatkowe ograniczenia dla grodzenia terenów. W okolicznościach przedmiotowej sprawy bezsporne jest, że teren działki, na której zlokalizowane są sporne urządzenia objęty jest uchwałą nr XVlll/174/07 Rady Miejskiej Białegostoku z dnia 29 października 2007 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla [...] w Białymstoku (rejon ul. [...]) i oznaczony jest symbolem 5.8 MW,U przeznaczonym na zabudowę mieszkaniową wielorodzinną z usługami oraz urządzeniami towarzyszącymi, parkingami, dojazdami, placami zabaw i zielenią urządzoną. Obszar ten wpisany jest do rejestru zabytków. Nie ulega też wątpliwości, że zapis § 58 ust. 8 pkt 4 m.p.z.p. wprowadza na tym terenie zakaz grodzenia terenów, o których mowa w ust. 1, od strony przestrzeni publicznych, z wyjątkiem istniejącego ogrodzenia Muzeum Historycznego przy ul. [...]. Oceniając zgodność ustawionych szlabanów i metalowych słupków z przepisami ww. uchwały, o co zwrócił się PINB PG do Departamentu Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w Białymstoku, organ nadzoru uzyskał jednoznaczną interpretację, że szczegółowe zasady zagospodarowania działki budowlanej określone w § 58 ww. planu nie uniemożliwiają ustawiania szlabanów na wjeździe do nieruchomości i słupków metalowych ponieważ montaż urządzeń dozorowych tj. szlabanów wjazdowo-wyjazdowych, nie stanowi ogrodzenia nieruchomości, a jedynie element organizacji ruchu pojazdów. Skoro zatem autor planu wyraźnie wskazał, że zapisy obowiązującego m.p.z.p. nie uniemożliwiają ustawiania na terenie oznaczonym symbolem 5.8 MW,U urządzeń budowlanych w postaci szlabanów i słupków metalowych, to stanowisko to należy uwzględnić na gruncie rozpatrywanej sprawy. Nawet przyjmując aktualne stanowisko wyrażana w orzecznictwie, że opinia autora planu odnośnie interpretacji jego zapisów może mieć charakter jedynie posiłkowy, a nie zasadniczy (tak m.in. NSA w wyroku z 4 listopada 2020 r., II OSK 154/20; CBOSA) i ostateczna ocena zapisów planu leży w gestii organu, to nie ulega wątpliwości, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy PWINB dokonał własnej interpretacji zapisów ww. planu. Organy nadzoru budowalnego zgodnie przyjęły, że montaż kontrolowanych szlabanów i słupków metalowych, pomimo zakazu dotyczącego grodzenia terenów od strony przestrzeni publicznej, nie narusza zapisów obowiązującego planu.
W tym miejscu należy dodatkowo zwrócić uwagę na zapis § 58 ust. 3 m.p.z.p., który wprost stanowi, że ogólne zasady kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenów, o których mowa w ust. 1, zostały określone w rozdziale 1. Jak stanowi zaś § 6 pkt 11 tego rozdziału pod pojęciem "grodzenie terenów" przyjmuje się, że są to ogrodzenia o wysokości maksimum 1,6 m drewniane lub stalowe, ewentualnie na podmurówce betonowej wykończonej płytami kamiennymi lub ceramicznymi, sztachety pionowe, z zachowaniem prostopadłych prześwitów, zakaz stosowania ogrodzeń pełnych murów kamiennych, klinkierowych oraz siatki stalowej od strony przestrzenni publicznych. Analiza powyższych zapisów nie pozostawia wątpliwości, że zapisy m.p.z.p. nie uniemożliwiają ustawiania szlabanów i metalowych słupków na wjeździe do nieruchomości prywatnej stanowiącej własność Spółdzielni, a ich montaż, wbrew zarzutom Skarżącego, nie narusza zapisów tego planu. Ustosunkowując się zaś do powołanego przez stronę skarżącą wyroku WSA w Szczecinie z dnia 14 sierpnia 2019r. II SA/Sz 421/19, należy zwrócić uwagę, że przedmiotem rozstrzygnięcia było pozwolenie na budowę i w tej sprawie sam organ architektoniczno – budowlany uznał, że zaprojektowany szlaban będzie naruszał obowiązujący m.p.z.p. W kontrolowanej sprawie sytuacja jest zgoła odmienna albowiem sam autor planu wypowiedział się jednoznacznie, że montaż szlabanu nie narusza obowiązującego planu.
Ponadto, na co też warto zwrócić uwagę w okolicznościach przedmiotowej sprawy, Spółdzielnia M. "A." przed wykonaniem ww. urządzeń uzyskała odrębne pozwolenie Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia 19 października 2023 r. na montaż szlabanu i słupków umieszczonych w sąsiedztwie działki nr ew. gr. [...], a Prezydent Miasta Białegostoku pismem z dnia 31 października 2023 r. zaświadczył o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia złożonego w dniu 23 października 2023 r. przez Spółdzielnię dotyczącego m. in. montażu słupków i szlabanu. Co prawda, żadne z wydanych rozstrzygnięć nie dotyczyło szlabanu wykonanego w 2018 roku, tym niemniej, jak zostało wykazane już wyżej i co potwierdził pełnomocnik organu na rozprawie, urządzenie to mogło być wykonane bez zgłoszenia, a tym bardziej na jego montaż nie było potrzeby uzyskiwania pozwolenia na budowę.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych należy podkreślić, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie uprawniony jest komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej. Przepis ten nakłada więc na Komendanta PSP, a nie na organ nadzoru budowlanego obowiązek wydania decyzji nakazującej usunięcie uchybień w razie ich stwierdzenia. Ponadto w piśmie z dnia 22 lipca 2024r. Komendant Miejski PSP w Białymstoku wprost przyznał, że aktualnie bezpośredni dojazd do obiektu P. możliwy jest jedynie od ul. [...] przez szlaban zamontowany przez Spółdzielnię "A.". Powyższa okoliczność nie powoduje jednak, jak wynika z powyższego pisma, problemów z dostępem do drogi pożarowej, tym bardziej że zamontowany szlaban otwiera się automatycznie dla pojazdów uprzywilejowanych na sygnale, co potwierdził sam pełnomocnik organu.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutu, że wykonane szlabany i słupki są niezgodne z decyzją z dnia 19 lipca 1993r. nr GP.I.7351-8-1/93 Prezydenta Miasta Białegostoku o udzieleniu pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, ponieważ ich wykonania nie przewiduje zatwierdzony powyższą decyzją projekt zagospodarowania działki, zgodzić się należy z organami nadzoru budowlanego, że brak określonego obiektu budowlanego lub urządzenia na projekcje zagospodarowania działki zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę, nie oznacza, że w przyszłości na tym obszarze opracowania nie można sytuować nowych obiektów lub urządzeń budowlanych. Zgodnie bowiem z art. 4 P.b. każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Ponadto, zdaniem Sądu, zapis, że "dojazd zasadniczy do obsługi projektowanego zespołu mieszkaniowego, budynku M. i przyszłej zabudowy przewiduje się od strony budynku nr [...]", powinien być intepretowany w ten sposób, że taki dojazd powinien istnieć w sensie fizycznym i być w wyznaczonym, co w okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości. Fakt, że Spółdzielnia zdecydowała się zamontować na wjeździe ww. drogi szlaban wjazdowo – wyjazdowy, do którego aktualnie nie mają pilotów pracownicy ww. Stacji nie oznacza, że dojazd, o jakim mowa w ww. pozwoleniu na budowę został zlikwidowany (przestał istnieć). Jak trafnie zauważył bowiem PWINB w zaskarżonej decyzji, właściwy dojazd do budynku P. powinien zostać aktualnie zapewniony na drodze umowy cywilno-prawnej, np. wskutek ustalenia służebności przejazdu, ale kwestia ta - jak zaakcentowano już wyżej - pozostaje poza kompetencjami organów nadzoru budowlanego.
Konkludując należy stwierdzić, że kontrolowana sprawa de facto dotyczy sporu w zakresie dostępu do nieruchomości należącej do PPIS przez teren nieruchomości należącej do Spółdzielni, w których to sprawach organy nadzoru budowlanego nie są właściwe. Spory takie należą bowiem do właściwości sądów powszechnych. Organ nadzoru budowlanego może bowiem kontrolować proces budowlany i wydawać określone decyzje administracyjne np. nakładające obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami lub ich rozbiórkę, ale nie jest uprawniony do kwestionowania sposobu, w jaki właściciel działki, w niniejszej sprawie Spółdzielnia ogranicza swobodny dostęp do swojej nieruchomości. Skoro więc nie stwierdzono sprzeczności wykonanych urządzeń budowlanych z przepisami prawa budowlanego, zapisami obowiązującego m.p.z.p. oraz pozwolenia na budowę (art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b.), to wydane decyzje należy uznać za zgodne z prawem.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.