II SA/Bk 463/24

II SA/Bk 463/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 54 § 3 , art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 134 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 127 § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk,, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 września 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2024 r. nr 406.296/1/E-8/26/2024 w przedmiocie uchylenia postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 10 czerwca 2024 r. nr 406.296/1/E-8/26/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku uwzględniło skargę R. S. (dalej: prawidłowo powinno być R. S.) i uchyliło w całości własne postanowienie z 4 kwietnia 2024 r. znak 406.296/E-8/26/2024 o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania od zawiadomienia z 15 stycznia 2024 r. nr O.531.91.2024.AK.
Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z 11 stycznia 2024 r. nr O.SR.530.000003.2024.AŁ Burmistrz Łap przyznał J. K. (przedstawicielce ustawowej A. S. i S. S.) świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 500 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2023 r. do 30 września 2024 r. na ww. małoletnich.
Zawiadomieniem z 15 stycznia 2024 r. Burmistrz Łap poinformował R. S. jako dłużnika alimentacyjnego o wydaniu decyzji.
W piśmie z 12 lutego 2024 r. zatytułowanym "Odwołanie na decyzję numer O.SR.530.000003.2024.AŁ z dnia 11 stycznia 2024 r. doręczoną mi 1 lutego 2024 r." R. S. wywiódł do SKO w Białymstoku odwołanie jak w tytule pisma.
Postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r. znak 406.296/E-8/26/2024 SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżącego od zawiadomienia z 15 stycznia 2024 r. Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji wystosował do skarżącego informację zawiadamiającą go o decyzyjnym przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Pismo to nie stanowi decyzji administracyjnej, zatem warunki do skutecznego wniesienia odwołania nie zostały zachowane z przyczyn przedmiotowych. Uzasadniało to, zdaniem SKO, stwierdzenie niedopuszczalności odwołania (art. 134 k.p.a.).
Skargę na powyższe postanowienie wywiódł R. S. (pismo z 1 maja 2024 r., nadane 9 maja 2024 r.). Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zobowiązanie Centrum Usług Społecznych w Łapach do udostępnienia sądowi wszystkich akt sprawy dotyczących przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skarżący podkreślił, że SKO błędnie zidentyfikowało przedmiot odwołania jako odwołanie od zawiadomienia o decyzji, podczas gdy skarżący odwołał się od decyzji z 11 stycznia 2024 r. Pomyłka ta powinna prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W opinii skarżącego jako osoba obciążona alimentami z funduszu alimentacyjnego jest bezpośrednio zainteresowany i posiada pełną legitymację do wniesienia odwołania. Decyzja o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci reguluje jego prawa finansowe, wpływa na sytuację prawną i majątkową.
Nie przesyłając ww. skargi do sądu administracyjnego wraz z odpowiedzią na nią - postanowieniem z 10 czerwca 2024 r. znak 406.296/1/E-8/26/24, wydanym w trybie autokontrolnym na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), SKO uwzględniło skargę (nazywając skarżącego R. S. a nie S.) z 1 maja 2024 r. i uchyliło w całości postanowienie własne z 4 kwietnia 2024 r. Wskazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na błędne zidentyfikowanie przez poprzedni skład Kolegium przedmiotu zaskarżenia, tj. jako zawiadomienia a nie decyzji.
Kolejnym postanowieniem z 19 czerwca 2024 r. nr 406.573/E-8/26/2024 SKO, na podstawie art. 134 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 127 § 1 i 2 k.p.a., stwierdziło niedopuszczalność odwołania R. S. od decyzji z 11 stycznia 2024 r. nr O.SR.530.000003.2024.AŁ. W uzasadnieniu zaznaczyło, że w sprawie mamy do czynienia z niedopuszczalnością odwołania z przyczyn podmiotowych, która zachodzi gdy odwołanie wniosła osoba nieposiadająca legitymacji do jego wniesienia. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z powyższego wyraźnie wynika konieczność powiązania określonego podmiotu z interesem prawnym. SKO dalej wyjaśniło, że w niniejszej sprawie wniesienie odwołania jest niedopuszczalne. Organ pierwszej instancji wystosował do skarżącego zawiadomienie z 15 stycznia 2024 r. o przyznaniu decyzją świadczeń z funduszu alimentacyjnego, natomiast decyzję tę doręczył nie skarżącemu lecz stronie postępowania. Odwołanie wniesione przez skarżącego od wymienionej decyzji jest niedopuszczalne, bowiem żaden konkretny przepis nie przyznaje mu prawa strony oraz żaden przepis k.p.a. nie upoważnia go do wniesienia odwołania w zaistniałej sytuacji.
Skargi na postanowienia SKO w Białymstoku z 4 kwietnia 2024 r., 10 czerwca 2024 r. oraz z 19 czerwca 2024 r. wywiódł do sądu administracyjnego R. S. Uczynił to w jednym piśmie z 10 lipca 2024 r., które nadał w urzędzie pocztowym 11 lipca 2024 r.
SKO w Białymstoku, przesyłając do tutejszego sądu ww. skargi w dniu 26 lipca 2024 r. – załączyło również wcześniej wniesioną skargę (pismo z 1 maja 2024 r.) na postanowienie z 4 kwietnia 2024 r.
W tych okolicznościach zarządzeniami z 30 lipca 2024 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Białymstoku dokonał rejestracji skarg w ten sposób, że:
- skargę na postanowienie SKO z 4 kwietnia 2024 r. (stwierdzające niedopuszczalność odwołania od zawiadomienia z 15 stycznia 2024 r.) zawartą w pismach z 1 maja 2024 r. i z 10 lipca 2024 r. zarejestrował pod sygnaturą II SA/Bk 462/24. Postępowanie to pozostaje zawieszone do uprawomocnienia się wyroków w sprawach II SA/Bk 463/24;
- skargę na postanowienie SKO z 10 czerwca 2024 r. (autokontrolne) zawartą w piśmie z 10 lipca 2024 r. zarejestrował pod sygnaturą II SA/Bk 463/24 (sprawa niniejsza);
- skargę na postanowienie SKO z 19 czerwca 2024 r. (stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji z 11 stycznia 2024 r.) zawartą w piśmie z 10 lipca 2024 r. zarejestrował pod sygnaturą II SA/Bk 464/24.
Niniejsza sprawa dotyczy więc skargi R. S. wniesionej na postanowienie autokontrolne SKO z 10 czerwca 2024 r. Skarżący wniósł o jego uchylenie i zobowiązanie organu pierwszej instancji do udostępnienia mu wszystkich akt sprawy dotyczących przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jako podstawę prawną żądań wskazał: art. 127, art. 134, art. 155, art. 162, art. 163, art. 77 § 1, art. 104 § 1, art. 57 § 5 pkt 2, art. 28, art. 29 k.p.a. Wyjaśnił, że w toku postępowania mogły zostać naruszone następujące regulacje Konstytucji RP: art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawa), art. 7 (zasada legalizmu), art. 32 (zasada równości), art. 45 (prawo do sądu), art. 77 ust. 2 (prawo do odszkodowania za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej), art. 78 (prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji) i art. 61 (prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej). Zdaniem skarżącego postanowienie autokontrolne SKO narusza kluczowe zasady Kodeksu postępowania administracyjnego i artykuły konstytucyjne, które gwarantują stronie prawo do obrony praw oraz prawidłowego rozpatrzenia sprawy.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisów procedury administracyjnej i postępowania przed sądami administracyjnymi:
- nieprzekazanie skargi do sądu administracyjnego: zgodnie z art. 54 p.p.s.a., co stanowi naruszenie obowiązujących przepisów,
- wydanie nowego postanowienia w dniu 10 czerwca 2024 r. zamiast przekazania skargi do sądu. Takie działanie może być uznane za niezgodne z art 54 p.p.s.a.,
2. wydanie nowego postanowienia przed upływem terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego: wydanie postanowienia z 19 czerwca 2024 r., przed upływem terminu na złożenie skargi do sądu administracyjnego, narusza prawo strony do pełnego wykorzystania przysługującego terminu do złożenia skargi,
3. brak zachowania stabilności decyzji administracyjnych: działanie organu administracyjnego polegające na wydawaniu sprzecznych postanowień w krótkich odstępach czasu może naruszać zasady pewności prawa i stabilności decyzji administracyjnych, co jest jednym z fundamentów postępowania administracyjnego,
4. nieprawidłowe stosowanie przepisów dotyczących postanowień o niedopuszczalności odwołania:
- art. 134 k.p.a.: SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania w dwóch różnych kontekstach, co wskazuje na brak spójności i konsekwencji w stosowaniu przepisów,
- art. 127 § 1 k.p.a.: mogło dojść do nieprawidłowego uznania, co stanowiło decyzję administracyjną, a co nie,
5. brak jasności i jednoznaczności postanowień: wydanie sprzecznych postanowień (jedno uchylające skargę, a drugie stwierdzające niedopuszczalność odwołania) może wprowadzać zamieszanie i naruszać zasady zaufania do organów administracyjnych,
6. wątpliwości dotyczące bezstronności i prawidłowości postępowania dowodowego (wskazał na nepotyzm i wpływ osobistych powiązań na wydanie decyzji),
7. naruszenie prawa do odwołania (art. 127 § 1 k.p.a.): postanowienie odrzucające odwołanie jako niedopuszczalne narusza fundamentalne prawo strony do korzystania z instancji odwoławczej, co jest podstawą demokratycznego państwa prawnego,
8. przesłanki uchylenia decyzji (art. 155, 162,163 k.p.a.): błędna interpretacja przepisów przez organ administracyjny doprowadziła do sytuacji, w której decyzja wymaga ponownego rozpatrzenia w świetle interesu społecznego lub słusznego interesu strony,
9. procedura dowodowa (art. 77 § 1 k.p.a.): niewłaściwa ocena zgromadzonych dowodów oraz ich niepełne rozważenie przez organ odwoławczy podważa zasadność zaskarżonego postanowienia,
10. nieprawidłowe zrozumienie przedmiotu odwołania (SKO błędnie zidentyfikowało przedmiot odwołania, jako od zawiadomienia a nie od decyzji);
11. naruszenie procedur i błędy w procesie decyzyjnym opisane w skardze;
12. naruszenie prawa do bycia stroną w postępowaniu: odrzucenie odwołania z przyczyn podmiotowych, pomimo posiadania pełnej legitymacji do wniesienia odwołania jako osoba bezpośrednio zainteresowana,
13. kwestionowanie podstaw przedmiotowych niedopuszczalności odwołania: odwołanie zostało złożone od wyraźnej decyzji administracyjnej, która weszła do obrotu prawnego, co podważa argumenty Kolegium o braku podstaw do zaskarżenia decyzji,
14. status decyzji administracyjnej: Kolegium odwoławcze błędnie stwierdziło, że informacja z dnia 11 stycznia 2024 r. o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie stanowi decyzji administracyjnej,
15. zachowanie terminu na wniesienie odwołania (art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.): termin na wniesienie odwołania został zachowany zgodnie z przepisami prawa, co powinno być wzięte pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy,
16. wykładnia pojęcia "nabycie praw" w kontekście art. 154 i 155 k.p.a.: decyzja o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego kształtuje prawa i obowiązki strony, co uzasadnia ponowne rozpatrzenie sprawy w świetle błędnej interpretacji zasad dotyczących możliwości zaskarżenia tej decyzji.
Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów m.in. z akt wcześniej prowadzonych postępowań przed sądem powszechnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. SKO wskazało, że skarga na postanowienie z 4 kwietnia 2024 r. okazała się zasadna, gdyż skarżący wyraźnie wskazał w odwołaniu, że dotyczy ono decyzji organu pierwszej instancji z 11 stycznia 2024 r. a nie zawiadomienia tego organu z 15 stycznia, jak to stwierdziło Kolegium. Ta oczywista okoliczność stała u podstaw wydania postanowienia autokontrolnego w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. SKO zaznaczyło, że wydane postanowienie dotyczyło jedynie kwestii proceduralnych a nie merytorycznych, których z kolei dotyczyła zaskarżona decyzja.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie niniejszej sąd kontroluje postanowienie SKO z 10 czerwca 2024 r., wydane na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., którym Kolegium uwzględniło skargę z 1 maja 2024 r. i uchyliło w całości postanowienie własne z 4 kwietnia 2024 r.
Zgodnie art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio.
Wskazany art. 54 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. reguluje instytucję autokontroli, której celem jest umożliwienie organowi administracji publicznej weryfikację własnego działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę zgodności tego działania (lub braku działania czy też przewlekłości działania) z prawem. Autokontrola na ww. podstawie możliwa jest, gdy akt został zaskarżony do sądu administracyjnego. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, warunkiem skorzystania przez organ z tej instytucji jest uwzględnienie skargi w całości, co oznacza uznanie za zasadne zawartych w skardze zarzutów, podstawy prawnej i wniosków (zob. m.in.: wyrok NSA z 10 grudnia 2008 r., II OSK 1575/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ podejmujący rozstrzygnięcie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. Przez uwzględnienie skargi w całości należy rozumieć doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu. Przy czym oczekiwania strony co do załatwienia (zakończenia) sprawy, należy odnosić do meritum sprawy a nie do formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia (zob. np. wyrok z 21 marca 2014 r., II SA/Kr 19/14). W przypadku gdy organ nie podziela zarzutów skargi, powinien zrezygnować z wydania rozstrzygnięcia w trybie autokontroli i przekazać skargę do rozpoznania sądowi, który – zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. - w przeciwieństwie do organu nie jest związany granicami skargi, ani jej wnioskami czy zarzutami (por. wyrok NSA z 5 lutego 2008 r., I OSK 581/07).
Redakcja przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a. nie pozostawia też wątpliwości, że w orzeczeniu autokontrolnym należy zamieścić rozstrzygnięcie w przedmiocie tego, czy działanie organu (bezczynność, przewlekłe prowadzenie sprawy) miały miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Powołany przepis nie pozostawia organowi w tym zakresie dowolności, uznaniowości, ani nie przewiduje jakichkolwiek możliwości odstąpienia od tego obowiązku. Stwierdzając naruszenie prawa organ jest zobowiązany wskazać na konkretne naruszenie, które miało miejsce w ramach zaskarżonego działania (zaniechania). Ma to znaczenie przy ewentualnym dochodzeniu odszkodowania przez adresata niezgodnego z prawem działania organu (por. np. wyrok w sprawie II SA/Bk 208/22).
Co do zasady również uwzględnienie skargi w ramach autokontroli nie może się ograniczać do uchylenia własnego aktu organu. Dokonując autokontroli organ ma obowiązek orzec w sposób ostateczny w sprawie administracyjnej, przez jej rozstrzygnięcie co do istoty, bądź przez umorzenie postępowania.
Możliwości orzekania przez organy administracji z wykorzystaniem instytucji autokontroli są więc ograniczone, tzn. nie można tej instytucji zastosować, jeśli organ nie podziela zarzutów i wniosków strony skarżącej. W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym organ - podejmując rozstrzygnięcie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. - jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi (por. wyroki z 10 grudnia 2008 r., II OSK 1575/07, z 11 października 2012 r., II SA/Kr 934/12, z 22 maja 2014 r., I OSK 1379/13). Nieprawidłowe jest również takie rozstrzygnięcie autokontrolne, które nie zawiera obowiązkowego elementu w postaci wskazania czy działanie organu (bezczynność, przewlekłe prowadzenie sprawy) miały miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Zaskarżone postanowienie nie realizuje powyższych wymagań, czym narusza art. 54 § 3 p.p.s.a.
Na pierwszy plan wysuwa się uchybienie procesowe, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. brak w postanowieniu autokontrolnym rozstrzygnięcia o tym czy działanie organu miało miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. nie przewiduje możliwości odstąpienia od obowiązku orzeczenia w tym przedmiocie oraz – mimo że literalnie przepis dotyczy decyzji – ma zastosowanie również do postanowień (vide ponownie wyrok w sprawie II SA/Bk 208/22). Wydając zaskarżone postanowienie SKO było zobowiązane orzec w tej wymaganej przepisem kwestii. Organ powinien wskazać konkretne naruszenie, które miało miejsce w ramach zaskarżonego działania. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia tego zabrakło w sentencji postanowienia autokontrolnego. W jego uzasadnieniu wskazano co prawda, że w uchylanym postanowieniu z 4 kwietnia 2024 r. błędnie zidentyfikowano przedmiot zaskarżenia jako zawiadomienie o wydaniu decyzji a nie decyzję, co było powodem zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. Jednak przepis ten wymaga zamieszczenia w sentencji decyzji (lub postanowienia) rozstrzygnięcia o tym, czy działanie organu miało miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Niespełnienie tego warunku jest wystarczającym powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia z 10 czerwca 2024 r.
Dodatkowo zauważyć trzeba, że załatwiona przez SKO w trybie autokontrolnym skarga z 1 maja 2024 r. zawierała wniosek (kierowany do sądu) o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, natomiast w uzasadnieniu jej zarzutów skarżący wyraźnie wskazywał, że posiada pełną legitymację do bycia stroną postępowania i wniesienia odwołania od decyzji z 11 stycznia 2024 r. (s. 3 skargi z 1 maja 2024 r.). Wypowiedź tę należy rozumieć w ten sposób, że skarżący domagał się merytorycznego rozpoznania odwołania po uchyleniu postanowienia z 4 kwietnia 2024 r.
SKO w zaskarżonym postanowieniu z 10 czerwca 2024 r. wskazało co prawda, że uwzględnia skargę w całości i uchyla postanowienie z 4 kwietnia 2024 r., jednak trudno mówić w takim wypadku o uwzględnieniu skargi w całości, w sytuacji kiedy głównym celem skarżącego było uznanie jego pełnej legitymacji do wniesienia odwołania oraz merytoryczne rozpoznanie tego środka zaskarżenia. W opinii sądu nie jest uwzględnieniem skargi w całości, o którym mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., uchylenie zaskarżonego postanowienia bez rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Jak wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z 23 stycznia 2014 r. w sprawie III SA/Gd 883/13, późniejsze wydanie odrębnego rozstrzygnięcia merytorycznego nie ma podstawy prawnej, gdyż powinno się ono znaleźć w rozstrzygnięciu autokontrolnym. Pominięcie tego rażąco narusza powyższy przepis. Innymi słowy wyłączenie rozstrzygnięcia następczego (po uchyleniu w ramach autokontroli zaskarżonego skargą orzeczenia) do odrębnego postępowania powoduje, że uwzględnienie skargi staje się "pozorne" i nie realizuje wszystkich wymagań art. 54 § 3 p.p.s.a. W takich bowiem okolicznościach zostaje co prawda osiągnięty cel w postaci wyeliminowania błędu organu, ale nie zostaje zaspokojony interes skarżącego, któremu ww. przepis również ma służyć.
Stwierdzić zatem należy, że skoro organ odwoławczy w istocie nie uwzględnił skargi w całości, gdyż w postanowieniu z 10 czerwca 2024 r. nie zawarł rozstrzygnięcia dotyczącego istoty sprawy, zgodnego z oczekiwaniami strony, jak również nie orzekł czy naruszenie prawa miało miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa – postanowienie to podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Sąd przy tym wskazuje, że brak możliwości orzeczenia zgodnie z żądaniem skargi, tj. przez jej uwzględnienie w całości, powinno wykluczać zastosowanie instytucji autokontroli. Stąd zwraca uwagę, że wydane następnie przez Kolegium postanowienie z 19 czerwca 2024 r. stwierdzało, że odwołanie skarżącego jest niedopuszczalne. Wskazano w nim, że niedopuszczalność nie dotyczy odwołania od zawiadomienia z 15 stycznia 2024 r., a odwołania od decyzji z 11 stycznia 2024 r. To wskazuje, że SKO nie zamierzało uwzględniać skargi w całości, bowiem skarżącemu chodziło o merytoryczne rozpoznanie odwołania a nie o stwierdzenie jego niedopuszczalności. Tym samym w ogóle sięgnięcie do autokontroli jest nieuprawnione.
Tytułem wyjaśnienia sąd wskazuje, że zgodnie z art. 54 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zatem przy wydaniu rozstrzygnięcia autokontrolnego odpowiednie zastosowanie art. 54 § 2 p.p.s.a. wprowadza obowiązek przekazania sądowi w terminie trzydziestu dni decyzji autokontrolnej oraz skargi wraz z aktami. Nie ma żadnych wyjątków od tego obowiązku. Można tylko przyjąć, że rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. stanowi swoistą odpowiedź na skargę i powoduje, że organ wykona obowiązek określony w § 2 tego przepisu, przesyłając sądowi skargę wraz z aktami sprawy i rozstrzygnięciem autokontrolnym, zamiast odpowiedzi na skargę (zob. B. Dauter, 1.2. Uwzględnienie skargi przez organ [w:] Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018).
W przedmiotowej sprawie skargę z 1 maja 2024 r. (data wpływu do SKO 10 maja 2024 r.), którą w trybie autokontroli SKO uwzględniło w postanowieniu z 10 czerwca 2024 r., przekazano do sądu dopiero 26 lipca 2024 r., razem z kolejną skargą R. S. z 10 lipca 2024 r. Należy zgodzić się ze skarżącym, że skarga z 1 maja 2024 r. nie została przekazana do sądu w wyznaczonym ustawą terminie.
Podsumowując, skoro w ramach autokontroli nie jest możliwe wydanie postanowienia uwzględniającego w całości skargę, należy rozważyć rezygnację z wydania orzeczenia autokontrolnego. Jego zaś wydanie narusza prawo.
Z uwagi na wyżej wyjaśnione powody uchylenia zaskarżonego postanowienia autokontrolnego, brak jest podstaw do głębszej kontroli i odnoszenia się do zarzutów skargi związanych za naruszeniem przepisów prawa materialnego (a także do analizowania dołączonych do skargi i później w trakcie postępowania dokumentów). Prowadziłoby to bowiem do oceny prawidłowości wydania przez Kolegium postanowienia z 4 kwietnia 2024 r., co będzie przedmiotem kontroli sądowej w sprawie II SA/Bk 462/24. Z tych też względów nie ma podstaw, aby odnosić się do dokumentów przedłożonych dodatkowo przez skarżącego 6 września 2024 r. Na uwzględnienie zasługiwały natomiast zarzuty skargi dotyczące naruszeń art. 54 p.p.s.a.
Uprawomocnienie się wyroków w sprawie II SA/Bk 463/24 i II SA/Bk 464/24 spowoduje podjęcie zawieszonego postępowania sądowego o sygnaturze II SA/Bk 462/24 ze skargi R. S. na postanowienie SKO z 4 kwietnia 2024 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania od zawiadomienia z 15 stycznia 2024 r.
Końcowo wskazać wypada, że zaskarżonym postanowieniem (którego nie sprostowano) Kolegium rozpoznało w trybie autokontroli skargę R. S. a nie R. S. Stanowi to również o naruszeniu przepisów procesowych w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (ponownie chodzi o art. 54 § 3 p.p.s.a., a także art. 127 § 1 k.p.a. stanowiący o wniesieniu odwołania przez stronę, którą w tym wypadku był autor odwołania i skargi – R. S.).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Sąd nie orzekał o kosztach postępowania sądowego z uwagi na ustawowe zwolnienie skarżącego w sprawie niniejszej z obowiązku ponoszenia tych kosztów (art. 239 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.).