II SA/Bk 446/24

II SA/Bk 446/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Barbara Romanczuk /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 191
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Marek Leszczyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w Olsztynie na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 4 czerwca 2024 r. nr BI.RPU.533.9.2023.MB w przedmiocie nakazania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego poprzez udrożnienie przepustu pod drogą oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako Dyrektor Regionalny lub organ II instancji) z dnia 4 czerwca 2024 r. nr BI.RPU.533.9.2023.MB na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 191 i art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Dróg Wojewódzkich w Olsztynie od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Giżycku (dalej jako Dyrektor Zarządu Zlewni lub organ I instancji) z dnia 29 lutego 2024 r. nr BI.ZPU.3.534.28.2023.2024.KG nakazującej przywrócenie funkcji urządzenia wodnego poprzez udrożnienie przepustu pod drogą wojewódzką nr [...] P.-R., działka numer [...] obręb U., gmina R., znajdującego się na wysokości działki [...] obręb U., gmina R., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Pismem z dnia 6 grudnia 2021 r. profesjonalnym pełnomocnik A.K. na podstawie art. 191 ustawy Prawo wodne wskazał, że na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] na skutek zatkanego przepływu zlokalizowanego na odcinku będącego w zarządzaniu Dróg Wojewódzkich tj. pod drogą wojewódzką nr [...] P.-R., powstaje rozlewisko, które powoduje niszczenie mienia wnioskodawczyni i stanowi zagrożenie dla okolicznych domów. Na tej podstawie wniesiono o podjęcie działań zmierzających do wydania decyzji nakazującej właścicielowi ww. przepływu usunięcia stanu jaki powstał na skutego jego zatkania.
Decyzją z dnia 26 lipca 2022 r. nr BI.ZPU.3.534.21.2021.2022.KG Dyrektor Zarządu Zlewni nakazał Zarządowi Dróg Wojewódzkich w Olsztynie (dalej jak Zarząd Dróg lub skarżący) przywrócenie funkcji urządzenia wodnego poprzez udrożnienia przepustu pod drogą wojewódzką nr [...] P.-R. na działce nr [...] obręb U., gmina R.na wysokości działki [...] obręb U., gmina R. w terminie do 30 listopada 2022 r. Powyższe skutkowało wszczęciem postępowania w sprawie w dniu 12 stycznia 2022 r.
W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 6 grudnia 2021 r. wpłynął wniosek, z którego wynika, że zalewane są nieruchomości [...], [...] na skutek zatkanego przepustu pod drogą nr DW [...]. Organ w pierwszej kolejności organ dokonał ustalenia w zakresie zaewidencjonowanych urządzeń melioracyjnych, gdzie wskazano, że przez działkę nr [...] obręb U., przebiega rów R-F-2, R-F, na działce [...] znajduje się przepust 9 P-0,8/8, natomiast na działce [...] studnia 83 S, rurociąg drenarski dn – 10 cm. Następnie zwrócono się do Starostwa o podanie danych właścicieli ww. nieruchomości. W związku z powyższym ustalono, że właścicielem działki na której znajduje się przepust o nr [...] jest województwo warmińsko – mazurskie, a działka znajduje się w trwałym zarządzie dróg wojewódzkich i figuruje w ewidencji gruntów jako droga (k. 5 akt admin.).
W celu zidentyfikowania miejsca usterki odbyły się oględziny w dniu 18 marca 2022 r., w trakcie których ustalono, że przepust jest w nieodpowiednim stanie technicznym i nie spełnia swojej funkcji. Ustalono, że zostanie wykonany przekop kontrolny, w celu zlokalizowania miejsca złamania przepustu. Przekop nie został wykonany z uwagi na brak zgody jednego z właścicieli. W toku postępowania Zarząd Dróg Wojewódzkich Rejon Dróg Wojewódzkich w Kętrzynie wskazał, że sporny przepust nie służy infrastrukturze drogowej, jest urządzeniem melioracyjnym, stąd obowiązek wykonania koniecznych napraw obciąża wyłącznie podmioty, które czerpią korzyści z urządzenia melioracyjnego.
Organ I instancji wskazał jednak, że zgodnie z obowiązującymi przepisami przepust jest inżynierskim obiektem drogowym i jego utrzymanie należy do obowiązków zarządcy drogi, zaś niedrożne urządzenie wodne nie może być zakwalifikowane do melioracji wodnych, albowiem nie wyczerpuje definicji wynikającej z art. 195 ustawy Prawo wodne. Odpowiedzialny w tym wypadku za ich właściwe utrzymanie był Zarząd Dróg Wojewódzkich.
Decyzją z dnia 29 września 2022 r. nr BI. RPU.533.8.2022.AK Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej PGWP uchylił wymienioną powyżej decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone w sposób niewyczerpujący. Decyzja wydana na podstawie art. 191 ust 1 i 2 Prawa wodnego ma na celu przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom lub likwidującym szkody. Nadrzędnym zaś celem jest zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powodują pogorszenia ich stanu i ekosystemów od nich zależnych, jak też zapobiegają marnotrawieniu wody lub energii, przy czym te działania nie mogą prowadzić do powstania szkód. Organ II instancji podkreślił również, że nie bez znaczenia w tej sprawie jest także i to, że odwołujący decyzją Starosty Piskiego z dnia 12.02.2015 r. znak ROŚ.6341.1.74.2014 uzyskał pozwolenie wodnoprawne na przebudowę przedmiotowego przepustu, a w treści tej decyzji jest również informacja, że inwestor, w tym przypadku – Zarząd Dróg Wojewódzkich w Olsztynie – zobowiązany jest do utrzymywania przedmiotowego urządzenia wodnego w dobrym stanie technicznym. Wskazano także, że przepusty drogowego są budowlami komunikacyjnymi i nie są budowane w celu regulacji stosunków wodnych ani tym bardziej nie służą polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby, a służą wyłącznie zapewnieniu przejazdu nad przeszkodą wodną. Organ II instancji uznał końcowo, że organ I instancji nie podjął wszystkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego czynności, przez co decyzja została wydana przedwcześnie.
Następnie decyzją z dnia 7 grudnia 2022 r. nr BI.ZPU.3.534.27.2022.KG Dyrektor Zarządu Zlewni w Giżycku umorzył wszczęte postępowanie administracyjne w całości uznając, że w sprawie nie będzie miał zastosowanie art. 191 Prawa wodnego, ponieważ dotyczy on utrzymania urządzeń wodnych, zaś przepusty są budowlami komunikacyjnymi i nie są budowane w celu regulacji stosunków wodnych ani tym bardziej polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, lecz w celu zapewnienia przejazdu przez przeszkodę.
Na skutek rozpoznania odwołania A.K., Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w dniu 1 lutego 2023 r. wydał decyzję nr BI.RPU.533.1.2023.AK ponownie uchylającą zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podkreślono, że organ I instancji nie sprecyzował, jaką funkcję pełnił i obecnie pełni przedmiotowy przepust oraz przydrożny rów, w tym zalecił ustaleń tych dokonać na podstawie ewidencji urządzeń melioracji wodnych.
Decyzją z dnia 23 maja 2023 r. nr BI.ZPU.3.534.8.2023.KG Dyrektor Zarządu Zlewni w Giżycku ponownie umorzył wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie uznając, że w trakcie oględzin w dniu 19 kwietnia 2023 r. dokonano wglądu do studzienki znajdującej się na działce nr 328/2 gdzie stwierdzono, że od strony drogi woda płynie, co świadczy o drożności przepustu 9P.
Odwołanie od powyższej decyzji ponownie wniosła A.K.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w dniu 28 lipca 2023 r. wydał decyzję nr BI.RPU.533.9.2023.AK po raz kolejny uchylającą zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podkreślono, że organ I instancji w dalszym ciągu nie sprecyzował, jaką funkcję obecnie pełni przedmiotowy przepust oraz rów, oraz czy znajduje się w zasobach zgromadzonych w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, zaskarżoną decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia 29 lutego 2024 r. nr BI.ZPU.3.534.28.2023.2024.KG nakazano Zarządowi Dróg Wojewódzkich w Olsztynie przywrócenie funkcji urządzenia wodnego poprzez udrożnienie przepustu pod drogą wojewódzką nr [...] P.-R., działka numer [...] obręb U., gmina R., znajdującego się na wysokości działki [...] obręb U., gmina R., w terminie do 31 sierpnia 2024 r.
W uzasadnieniu wskazano, że w trakcie oględzin w dniu 7 listopada 2023 r. potwierdzono wcześniejsze ustalenia organu, że przedmiotowy przepust od wielu lat nie spełnia swojej funkcji, jest zaniedbany i wymaga udrożnienia. Ponieważ w terenie
stwierdzono zapadnięty chodnik w okolicach studzienki telekomunikacyjnej, organ zobowiązał się do ustalenia przebiegu procesu budowlanego sieci telekomunikacyjnej. W związku z powyższym, zwrócił się z zapytaniem do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, a następnie do Wojewódzkiego Inspektoratu Budowlanego z wnioskiem o ustalenie przebiegu procesu budowlanego sieci telekomunikacji w miejscowości U. W odpowiedzi z dnia 24.01.2024 r. Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Olsztynie poinformował, że ustawodawca w przepisie art. 29 ust. 2 pkt 17 Prawa budowlanego, zwolnił budowę telekomunikacyjnych linii kablowych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania zgłoszenia. W konsekwencji tak ustalonego stanu prawnego inwestor nie miał obowiązku informowania organów nadzoru budowlanego o rozpoczęciu budowy, zakresie inwestycji oraz terminie jej realizacji. Roboty budowalne nie były w żaden sposób nadzorowane przez organy nadzoru budowlanego, co wynika też odpowiednio z treści przepisu art. 42 i 45 Prawa budowlanego, a inwestor nie musiał zawiadamiać o zakończeniu budowy, o którym mowa w art. 54 Prawa budowlanego. Dokumentacja budowy wytworzona w trakcie realizacji tego rodzaju robót ograniczała się zatem do wytworzenia dokumentacji geodezyjnej wynikającej z ustawowego obowiązku określonego przepisem art. 43 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego tj. wytyczenia obiektu, a następnie jego zinwentaryzowania po wykonaniu robót.
Ponadto organ I instancji również wskazał, że we wcześniej prowadzonym postępowaniu przedstawił stanowisko, iż sporny przepust nie służy drodze, jest urządzeniem melioracyjnym i obowiązek jego konserwacji należy do osób czerpiących korzyści z jego funkcji regulującej stosunki wodne. Natomiast wnioskodawca tego postępowania uważał, że właściciel urządzenia wodnego w tym przypadku, zarządca drogi i chodnika powinien być zobowiązany do należytego utrzymania urządzenia wodnego. Wskazane wątpliwości stanowiły kluczowy element sporu, jakim było nałożenie obowiązku należytego utrzymania przepustu pod drogą wojewódzką nr [...] trasa P.-R.
Organ I instancji wskazał, że według definicji wynikającej z ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych przepust jest drogowym obiektem inżynierskim i jego utrzymanie należy do obowiązków zarządcy drogi, wymienionych w art. 20 pkt 4 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie natomiast z art. 195 ustawy Prawo wodne, melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej uprawy.
Mając powyższe na uwadze organ I instancji uznał, że przepisy dotyczące melioracji wodnych nie znajdują w sprawie zastosowania, albowiem nie odpowiadają stanowi faktycznemu sprawy. Mając na uwadze te wątpliwości organ I instancji opierając się na treści art. 81 a § 1 k.p.a uznał, że zastosowaniu winien mieć art. 191 Prawa wodnego i nakazał właścicielowi urządzenia wodnego przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, poprzez udrożnienie przepustu.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Zarząd Dróg Wojewódzkich w Olsztynie, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na treść wydanej decyzji, a mianowicie art. 81a §1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że norma ta przez organ I instancji została zastosowana właściwie, kiedy to w rzeczywistości wątpliwości jakie da się usunąć zostały rozstrzygnięte na niekorzyść strony. Ponadto zarzucono naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem wspomnianych powyżej przepisów, co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji na domniemaniach. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 107 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia z naruszeniem wymienionej normy, jak również poprzez wydanie decyzji nakazującej udrożnienie przepustu mimo tego, że kwestia utrzymywania w należytym stanie przepustu była już uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną. Wskazano także na naruszenie art. 191 ust. 1 w zw. z art. 16 pkt 65 Prawa wodnego poprzez przyjęcie, że znajdujący się pod drogą przepust stanowi urządzenie wodne, w sytuacji kiedy przepusty drogowe są budowlami nie służącymi regulacji stosunków wodnych. Skoro nie jest urządzeniem wodnym postępowanie w przedmiotowej sprawie jest bezprzedmiotowe.
Dyrektor Regionalny Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zaskarżoną decyzją z dnia 4 czerwca 2024 r. nr BI.RPU.533.9.2023.MB, utrzymał w mocy w/w decyzję.
W uzasadnieniu swego stanowiska organ II instancji wskazał, że postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, zaś organ I instancji prawidłowo nakazał Zarządowi Dróg Wojewódzkich w Olsztynie przywrócenie funkcji urządzenia wodnego (rowu) poprzez udrożnienie przepustu pod droga wojewódzką nr [...] P.-R., działka numer [...] obręb U., gmina R., w trybie art. 191 ust. 1, 2 i 5 Prawa wodnego.
Cytując treść tych przepisów organ II instancji wskazał, że decyzja wydawana na gruncie ww. przepisu ma na celu przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego (w przypadku zmiany funkcji tego urządzenia spowodowanej nienależytym jego utrzymywaniem) lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom lub likwidację szkód (w przypadku gdy następstwem nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest szkodliwe jego oddziaływanie na wody lub grunty). Celem zaś nadrzędnym, wydawanych na gruncie ww. przepisu, jest zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powodują pogorszenia stanu tych wód i ekosystemów od nich zależnych.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Oględziny w terenie ujawniły, iż na rozpatrywanym terenie niedrożność przepustu pod drogą wojewódzką nr [...] P.-R., działka numer [...] obręb U., gmina R. powoduje szkodliwe oddziaływanie urządzenia wodnego (rowu) na grunty przyległe. W/w rów przebiega przez teren zurbanizowany i nie służy do regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, wobec czego w niniejszej sprawie nie maja zastosowania przepisy art. 205 i 206 Prawa wodnego. Podkreślono, że organ I instancji w swojej decyzji nie wskazał, że przepust drogowy stanowi urządzenie wodne w myśl art. 191 Prawa wodnego, jak podnosi odwołujący, gdyż zasadnie wskazał, że przepust jest drogowym obiektem inżynierskim (zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o drogach publicznych stanowi integralny element drogi) i jego utrzymanie należy do obowiązków zarządców drogi.
Na tej podstawie organ odwoławczy utrzymał w mocy, zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na w/w decyzję wywiódł Zarząd Dróg Wojewódzkich w Olsztynie, reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na treść wydanej decyzji, a mianowicie:
a) art. 81a § 1 kpa poprzez przyjęcie, że norma tego przepisu została w rozpatrywanej sprawie zastosowana właściwie, kiedy to w istocie normę te organ zastosował w oczywisty sposób wadliwie,
b) art. 7, 77 § 1 kpa poprzez czynienie dowolnych ustaleń faktycznych, niepodjęcie jakichkolwiek czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, bezpodstawnego przyjęcia tego, że skarżący odpowiedzialny jest za wykonanie wskazanych w decyzji organu pierwszej instancji prac,
c) art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia wydanej decyzji w sposób oczywiście naruszający wymieniony przepis, co w istocie doprowadziło do sytuacji, że skarżący nie zna jakichkolwiek rzeczywistych powodów, dla których zapadło takie, a nie inne rozstrzygnięcie,
d) art. 156 § 1 pkt 3 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji jaka została wydana z naruszeniem wymienionej normy,
e) art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji jaka została wydana z naruszeniem szeregu przepisów mimo tego, że w niniejszej sprawie winna być wydana decyzja kasatoryjna.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 191 ust. 1 w zw. z art. 16 pkt 65 Prawa wodnego.
Skarżący zarzucił organowi - podobnie jak w odwołaniu - niepodjęcie próby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie odpowiadającym wytycznym zawartym w decyzji organu II instancji wydanej w dniu 29 września 2022 r., co skutkowało nieustaleniem stanu faktycznego sprawy tj. ustaleniem jaką funkcje pełni sporny przepust i jakie przepisy należy zastosować, co skutkowało przedwczesnym wydaniem decyzji. Okoliczności te skutkowały – zdaniem strony skarżącej – naruszenie art. 81 a § 1 k.p.a., a także naruszeniem art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie strony skarżącej, organ odwoławczy nie odniósł się do przedstawionej przez skarżącego w odwołaniu argumentacji poprzestając na stwierdzeniu, że organ I instancji podjął wszelkie niezbędne czynności do wydanie decyzji, a także nie odniósł się do zarzutu, że przepust nie jest urządzeniem wodnym, a zatem zaskarżona decyzja nie powinna być wydana w oparciu o wskazane w niej przepisy.
Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem sentencje zaskarżonych decyzji są prawidłowego, zgodne z ustalonym stanem faktycznym oraz wskazaną podstawą prawną. Niemniej jednak już na wstępie należy podnieść, że część argumentacji przedstawionej w skardze (wcześniej w odwołaniu) jest zasadna, bowiem uzasadnienia organów obu instancji nie są pozbawione wad prawnych, a organy te w sposób nieudolny uzasadniają swoje rozstrzygnięcia. Jednakże należy zwrócić uwagę, że naruszenie przepisów postępowania może skutkować uchyleniem decyzji jedynie wtedy, gdy mogły one mieć istotny wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r., poz. 935 t.j., dalej p.p.s.a.). Mimo zatem częściowo błędnej argumentacji zawartej przede wszystkim w decyzji organu I instancji, w tym niezrozumiałego powoływania się na treść art. 81 a § 1 k.p.a., Sąd uznał, że co do zasady decyzje są prawidłowe i mają swoje umocowanie w przepisach prawa. Dostrzeżone zatem uchybienia ostatecznie nie miały wpływu na wynik postępowania, a tym samym nie mogły prowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
Przedmiotowa sprawa została zapoczątkowana pismem A.K., właścicieli działki nr [...] w miejscowości U., gmina R., z dnia [...] grudnia 2021 r. która powołując się na art. 191 ustawy Prawo wodne wskazała, że na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] na skutek zatkanego przepływu zlokalizowanego na odcinku będącego w zarządzaniu Dróg Wojewódzkich tj. pod drogą wojewódzką nr [...] P.-R., powstaje rozlewisko, które powoduje niszczenie mienia wnioskodawczyni i stanowi zagrożenie dla okolicznych domów.
Rozważania w sprawie należy przy tym poprzedzić wyjaśnieniem, że aktualnie zaskarżone decyzje zostały wydane, po uprzednio 3 - krotnym uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy i zwróceniem sprawy do ponownego rozpoznania, zaś dwie z tych decyzji organu I instancji sprowadzały się do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przy ustaleniu, że przepust jest budowlą komunikacyjną i nie służy regulacji stosunków wodnych, bądź też ustaleniu, że przepust jest drożny. Natomiast pierwsze i ostatnia decyzja organu I instancji, miały charakter merytoryczne i nakazywały przywrócenie funkcji urządzenia wodnego poprzez udrożnienie przepustu pod drogą Za każdym razem natomiast organ odwoławczy wskazywał na niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, w tym nie sprecyzowanie, jaką funkcję pełnił i obecnie pełni przedmiotowy przepust oraz przydrożny rów, w tym na podstawie ewidencji urządzeń melioracji wodnych.
Przedstawiony w przedmiotowej sprawie tok postępowania organów obu instancji wskazuje, że w pierwszej kolejności należy ustalić, stan faktyczny sprawy wynikający ze zgromadzonego materiału dowodowego, a następnie należy rozważyć, które przepisy będą miały w sprawie zastosowanie. W tym zakresie organy uchybiły tym zasadom.
Postępowanie w sprawie niniejszej było prowadzone na podstawie art. 191 ustawy z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa). W związku z tym należy poczynić wstępne zastrzeżenie, że przedmiotem postępowania jest wyłącznie kwestia zmiany stosunków wodnych na gruncie na skutek niedrożności przepustu pod drogą, a nie wszelkie kwestie związane ze zmianą stosunków wodnych. Stąd też Sąd, związany treścią wskazanej przez organy podstawy prawnej nie analizował sprawy w trybie art. 234 ustawy, zresztą w toku postępowania nie pojawiły się stanowiska stron, aby ten tryb stosować. Wyjaśnić należy, że hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 ustawy są różne. Norma z art. 234 ust. 3 ustawy ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy, stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Przepis art. 191 stanowi lex specialis wobec art. 234 i jego zastosowanie będzie miało pierwszeństwo zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali.
Jeżeli chodzi o regulację zawartą w art. 191 ustawy to wskazać należy, że dotyczy ona tzw. decyzji restytucyjnej. Instytucja decyzji restytucyjnej była także uregulowana w art. 64b ustawy – Prawo wodne z 2001 r. Regulacja zawarta w art. 64b dotyczyła restytucji w węższym zakresie niż w aktualnie obowiązującym przepisie art. 191. Zgodnie z art. 64b w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego mógł, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Treść aktualnie obowiązującego art. 191 ustawy, jest szersza od art. 64b i dotyczy nie tylko utrzymania ale także odtworzenia urządzenia wodnego o czym stanowi ust. 3 tej regulacji.
Zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Ust. 2 tej przepisu stanowi, że w decyzji, o której mowa w ust. 1, określa się warunki i termin przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidacji szkód. Z kolei zgodnie z art. 191 ust. 3 ustawy jeżeli określenie funkcji urządzenia wodnego, o którym mowa w ust. 1, nie jest możliwe, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, określić na nowo funkcję tego urządzenia oraz nakazać jego odbudowę albo likwidację. To rozwiązanie odnosi się do tych urządzeń, których funkcja nie jest znana, które istnieją kilkadziesiąt lat i nie wiadomo jaką spełniają rolę.
Postępowanie prowadzone w trybie art. 191 ustawy zmierzać ma do ustalenia zaistnienia (kumulatywnie) następujących okoliczności. Po pierwsze: czy na danym terenie występuje urządzenie wodne, po drugie: kto jest właścicielem tego urządzenia, po trzecie: czy doszło do nienależytego utrzymywania tego urządzenia, i po czwarte: czy następstwem owego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest zmiana jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty.
Przesłanki te, jak wskazano powyżej, muszą być spełnione kumulatywnie, co oznacza, że nie wstąpienie, którejś z nich powoduje brak możliwości zastosowania art. 191 ustawy Prawo wodne. W przedmiotowej sprawie argumentacja organów obu instancja wskazuje, na niedrożność przepustu pod drogą wojewódzką nr [...] P.-R., co powoduje szkodliwe oddziaływanie urządzenia wodnego (rowu) na grunty przyległe. Z drugiej jednak strony, w odpowiedzi na argumentację strony skarżącej, iż przepust nie stanowi urządzenia wodnego, organy wskazują, że przepust jest drogowym obiektem inżynierskim (zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o drogach publicznych i stanowi integralny element drogi) i jego utrzymanie należy do zarządcy drogi. Na tle takiej argumentacji pojawia się pytanie, czy zatem sporny przepust jest urządzeniem wodnym w świetle ustawy Prawo wodne, a co za tym idzie czy możemy stosować art. 191 ustawy.
Celem bowiem nadrzędnym decyzji restytucyjnej jest zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powoduje pogorszenia stanu tych wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody oraz, które nie wyrządza szkód. Dla wydania decyzji, o której mowa w art. 191, w przypadku wyrządzania szkód, koniecznie jest ustalenie związku przyczynowego pomiędzy niezrealizowaniem funkcji przez urządzenie wodne a szkodliwym oddziaływaniem tego urządzenia na wody lub grunty.
Odnosząc się do pierwszej przesłanki, która wydaje się być najbardziej sporna w sprawie, a mianowicie czy przepust pod drogą wojewódzką nr [...] P.-R. działka numer [...] obręb U., gmina R., znajdujący się na wysokości działki [...] obręb U., gmina R. jest urządzeniem wodnym należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Wynika to z kilku okoliczności faktycznych sprawy, które organy nie wyważyły należycie w sprawie.
Organy w tym zakresie skupiły się bowiem na ustaleniu czy przepust drogowy posadowiony w ciągu drogi publicznej wojewódzkiej faktycznie należy uznać za odrębną budowlę – urządzenie wodne w rozumieniu art. 16 ust. 65 ustawy Prawo wodne, czy też za element drogi jako drogowy obiekt inżynierski w rozumieniu art 4 pkt 12 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (Dz. U z 2024 r. poz. 320 ze zm.), budowlę komunikacyjną nie służącą regulacji stosunków wodnych, ale której utrzymanie należy do obowiązków zarządcy drogi, czyli strony skarżącej. Nie rozważyły natomiast tego, że z jednej strony tj. na gruncie Prawa budowlanego, szeroko rozumianego przepust może być zarówno drogowym obiektem inżynierskim, co wprost wynika ze wskazanej regulacji, ale to nie oznacza, że nie może służyć również innym celom i na gruncie przepisów Prawa wodnego może być również urządzeniem wodnym, biorąc pod uwagę jego funkcję.
Organy – zdaniem Sądu - nie dołożyły zatem należytych starań, aby udowodnić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że w ich ocenie ww. przepust stanowi urządzenie wodne, urządzenie służące do zabezpieczenia przed zakłóceniem stosunków wodnych po obydwu stronach drogi, choć jednocześnie zastosowały art. 191 ustawy, odnoszący się wyłącznie do urządzeń wodnych.
Kwestia ustalenia czy przepust pod drogą stanowi urządzenie wodne, była wielokrotnie przedmiotem postępowań przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przy rozstrzyganiu sporów kompetencyjnych między organami m.in. w postanowieniu NSA z 4 lipca 2023 r. sygn. akt III OW 89/23, gdzie zaliczono przepust do urządzeń wodnych wskazując, że "katalog urządzeń wodnych wynika z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 lit. a. i f. Prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy".
Odnosząc się do tego wskazać, zatem należy, że pojęcie urządzeń wodnych zostało zdefiniowane w art. 16 pkt 65 ustawy Prawo wodnego, w którym określa się je jako "urządzenia lub budowle służące kształtowaniu zasobów wodnych lub korzystaniu z tych zasobów", a chcąc bliżej określić pojęcie urządzeń wodnych, ustawodawca posługuje się wyliczaniem niestanowiącym katalogu zamkniętego, o czym świadczy użyte w ustawie stwierdzenie "w tym". Choć więc art. 16 pkt 65 Prawa wodnego nie przywołuje wprost jako urządzenia wodnego przepustu, to art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawa wodnego stanowi, że przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do urządzeń melioracji wodnych niezaliczonych do urządzeń wodnych (lit. a), obiektów mostowych, rurociągów, linii energetycznych, linii telekomunikacyjnych oraz innych urządzeń, wraz z infrastrukturą towarzyszącą, prowadzonych przez wody powierzchniowe oraz wały przeciwpowodziowe (lit. b), robót w wodach oraz innych robót, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i stanu wód podziemnych poza granicami nieruchomości gruntowej, na której są prowadzone te roboty (lit.c).
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, przepust wykonany pod drogą i kierujący wody z drogi oraz z przyległych do niej terenów na drugą stronę drogi, do rowu położonego na dz. nr [...] jest niewątpliwie działaniem zmieniającym dotychczasowy kierunek spływu wód, do którego przepisy o urządzeniach wodnych mają zastosowanie. Przepisy zatem ustawy dotyczące urządzeń wodnych mogą być w sprawie zastosowane, nawet gdyby uznać, że przepust takim urządzeniem wodnym nie był, bowiem przyczynia się on do zmiany naturalnych przepływów wód (tutaj zdaniem Sądu jest urządzeniem wodnym z przyczyn wskazanych powyżej i dalszej argumentacji).
Co więcej, art. 16 pkt 65 lit. a i f Prawa wodnego wymienia charakterystyczne typy urządzeń wodnych, wśród których znajdują się: urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy, (lit. a), wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód lub urządzeń wodnych oraz wyloty urządzeń służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzenia wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych. W konsekwencji uznać należy, że do przepustu (funkcjonalnie związanego z rowem do którego odprowadza się wodę) stosuje się przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych.
W przedmiotowej sprawie – co znamienne na początkowym etapie rozpoznania sprawy – w odpowiedzi na zapytanie jakie urządzenia melioracyjne znajdują się na działkach nr [...], [...], [...] obręb U., gmina R.uzyskano odpowiedź z Nadzoru Wodnego Mikołajki (RZGW Białystok), że na działce nr [...] jest rów R-F2, R-F, na działce nr [...] – przepust 9P-0,8/8, na działce nr [...] – studnia 83S, rurociąg drenarski dn-10 cm. ustalenie te znajdują również potwierdzenie na mapie dołączonej do akt na k. 153 akt admin. Powyższe w sposób jednoznaczny wskazywało, że przedmiotowy przepust łączy ze sobą urządzenia melioracji wodnych w postaci rowu na działce nr [...], ze studnią i rurociągiem na działce nr [...]. Jego niedrożność niewątpliwie mogła prowadzić do zastoisk wody na działce wnioskodawczyni, co potwierdzały protokoły oględzin dokonane w sprawie. Okoliczności tej nie przeczy protokół oględzin z dnia 19 kwietnia 2023 r. (k. 154 akt admin.), w którym nie stwierdzono niedrożności, albowiem już w protokole oględzin z dnia 24 czerwca 2022 r. wskazywano, że wlot urządzenia melioracyjnego pozostaje poniżej lustra wody w rowie przydrożnym, lustro wody niżej o około 40 cm w porównaniu do stanu z marca 2022 r. (k. 49 akt organu). Powyższe ustalenia potwierdzają jedynie niedrożność przepustu, a nie jego całkowite zatkanie, co wskazuje, że w zależności od pory roku i opadów deszczów ten stan może częściowo zanikać, co nie oznacza, że problemu z przepływem wód nie ma.
Zwrócić przy tym należy uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazujące również, że przepust jest urządzeniem wodnym, którego wykonanie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 197 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 389 pkt 6 Prawa wodnego). NSA przy tym wskazał, że nie ma istotnego znaczenia, czy przepust został uwidoczniony w ewidencji melioracji wodnych (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie). Ewidencje melioracji wodnych prowadzi się bowiem w celu zapewnienia dostępu do informacji i urządzeniach wodnych oraz o zmeliorowanych gruntach (art. 196 ust. 1), czyli ma ona charakter rejestrowy i nie tworzy stanu prawnego. Nie może ona stanowić wyłącznej podstawy do ustalenia stanu rzeczywistego (istniejącego). Przepust stanowi zatem urządzenie wodne w rozumieniu art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego (postanowienie NSA z 4 lipca 2023 r. sygn. akt III OW 89/23).
Sąd w całości podziela tą tezę, podkreślając, że konsekwentne wytyczne organu II instancji, które były wskazywane w niniejszej sprawie tj. ustalenie funkcji jaką pełnił i obecnie pełni przepust w oparciu o zasoby zgromadzone w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, były dostępne organowi I instancji już w dniu 11 maja 2022 r. (k. 24 akt admin.). Zatem zgromadzony materiał dowodowy już wówczas dawał podstawę do dokonania prawidłowych ustaleń, co znalazło odzwierciedlenie w pierwszej decyzji organu I instancji z dnia 26 lipca 2022 r. (notabene najbardziej zbliżonej do prawidłowej decyzji).
Końcowo, aby zamknąć temat, czy przepust stanowi urządzenie wodne w przedmiotowej sprawie, należy przytoczyć kolejne stanowisko NSA zawarte w postanowieniu z 21 lutego 2023 r. w sprawie sygn. akt III OW 222/22 wskazujące, że "jeżeli urządzenie wodne, jakim jest przepust, szkodliwie oddziałuje na grunty, to konieczna jest interwencja na podstawie przepisu art. 191 Prawa wodnego, by przywrócić właściwe odprowadzanie wód. Należy mieć bowiem na uwadze, że art. 191 Prawa wodnego przewiduje nie tylko możliwość nałożenia obowiązku przywrócenia funkcji urządzenia wodnego, ale również wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Jednakże kluczowe znaczenie dla ustalenia organu właściwego do wydania decyzji na podstawie art. 191 Prawa wodnego, ma wskazanie organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla realizacji przedmiotowego przepustu na gruncie przepisów Prawa wodnego. Przepust jest urządzeniem wodnym, którego wykonanie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 197 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 389 pkt 6 Prawa wodnego). Wydanie pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa wyżej, następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych - wydawanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (art. 388 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego)."
W świetle tych wszystkich orzeczeń NSA oraz przytoczonej argumentacji nie ma zatem wątpliwości, że sporny przepust stanowi urządzenie wodne, które wymagało w przedmiotowej sprawie zastosowania art. 191 ustawy Prawo wodne. Bezsprzecznym potwierdzeniem tezy jest to, że organ II instancji już w decyzji z dnia 29 września 2022 r. wskazał, że decyzją Starosty Piskiego z dnia 12.02.2015 r. znak ROŚ.6341.1.74.2014 Zarząd Dróg Wojewódzkich uzyskał pozwolenie wodnoprawne na przebudowę przedmiotowego przepustu, a w treści tej decyzji jest również informacja, że inwestor, tj. Zarząd Dróg Wojewódzkich w Olsztynie – zobowiązany jest do utrzymywania przedmiotowego urządzenia wodnego w dobrym stanie technicznym. Nie można mieć zatem żadnych wątpliwości w zakresie kwalifikacji przedmiotowego przepustu jako urządzenia wodnego, co potwierdza uzyskane przez stronę skarżącą pozwolenie wodnoprawne.
Przechodząc do kolejnych przesłanek wynikających z art. 191 ustawy Prawo wodne, które muszą w sprawie kumulatywnie wystąpić aby można było zastosować ten przepis, organy zasadnie ustaliły, że właścicielem ww. urządzenia wodnego jest województwo warmińsko – mazurskie, zaś Zarząd Dróg Wojewódzkich w Olsztynie ma nieruchomość 322/1, na której znajduje się przepust, a która jest działką drogową (dr), w trwałym zarządzenie (k. 15 informacja ta wynika z uproszczonego wypisu z rejestru gruntów. Nadto to skarżący, jako inwestor uzyskał pozwolenie wodnoprawne z dnia 12.02.2015 r. znak ROŚ.6341.1.74.2014 na przebudowę przedmiotowego przepustu, a w treści tej decyzji zobowiązano go do utrzymywania przedmiotowego urządzenia wodnego w dobrym stanie technicznym. Wskazać przy tym należy, że wprawdzie w/w pozwolenia w aktach niniejszej sprawy nie ma (co jest niewątpliwym uchybieniem w prowadzonym postępowaniu), jednakże zarówno organowi jak i stronie skarżącej – jako inwestorowi, który ubiegał się o to pozwolenie, jego treść jest niewątpliwie znana. Ponadto okoliczność ta w sprawie nie była kwestionowana.
Jeśli chodzi natomiast o trzecią i czwartą z ww. przesłanek, tj. czy doszło do nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego i czy następstwem jest zmiana jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organy słusznie ustaliły, że do prawidłowego funkcjonowania urządzeń wodnych niezbędna jest drożność przepustu, który – zdaniem Sądu - łączy ze sobą urządzenia melioracji wodnych w postaci rowu na działce nr [...], ze studnią i rurociągiem na działce nr [...]. Wnioskodawczyni postępowania wskazywała, w dniu 6 grudnia 2021 r. że zalewane są nieruchomości [...], [...] na skutek zatkanego przepustu pod drogą nr DW 610. W celu zidentyfikowania miejsca usterki odbyły się oględziny w dniu 18 marca 2022 r., w trakcie których ustalono, że przepust jest w nieodpowiednim stanie technicznym i nie spełnia swojej funkcji. Ustalono, że zostanie wykonany przekop kontrolny, w celu zlokalizowania miejsca złamania przepustu. Przekop nie został wykonany z uwagi na brak zgody jednego z właścicieli. W trakcie kolejnych oględzin w dniu 7 listopada 2023 r. potwierdzono wcześniejsze ustalenia organu, że przedmiotowy przepust od wielu lat nie spełnia swojej funkcji, jest zaniedbany i wymaga udrożnienia. Ponieważ w terenie stwierdzono zapadnięty chodnik w okolicach studzienki telekomunikacyjnej, organ zobowiązał się do ustalenia przebiegu procesu budowlanego sieci telekomunikacyjnej, a organy nadzoru budowlanego miały ograniczoną wiedzę w tym zakresie. Jedynie protokół oględzin z dnia 19 kwietnia 2023 r., nie potwierdził niedrożności przepustu, czemu przeczyły oględziny zarówno dokonane przez tą datą, jak i po tej dacie. Powyższe ustalenia potwierdzają zatem niedrożność przepustu, a nie jego całkowite zatkanie, co wskazuje, że w zależności od pory roku i opadów deszczów ten stan może częściowo zanikać, ale nie oznacza, że problemu z przepływem wód nie ma. Niewłaściwe bowiem utrzymywanie ww. urządzeń może zwiększać zagrożenie zalewowe na nieruchomościach przyległych i wpływać na nieprawidłowe funkcjonowanie innych urządzeń wodnych bądź urządzeń melioracji wodnych.
Wedle art. 188 ust. 1 ustawy, utrzymywanie urządzeń wodnych należy do ich właścicieli i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Wedle zaś art. 192 ust. 1 pkt. 1 i 2 P.w. zakazuje się niszczenia lub uszkadzania urządzeń wodnych (pkt. 1 ww. przepisu) oraz utrudniania przepływu wody w związku z wykonywaniem lub utrzymywaniem urządzeń wodnych (pkt 2 ww. przepisu). W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że przez nienależyte utrzymywanie urządzenia wodnego należy rozumieć zarówno jego zniszczenie (tak celowe, czy na skutek degradacji), jak też jego samowolne przebudowanie. Ponadto odpowiedzialność właściciela urządzenia za jego stan ma charakter obiektywny, co oznacza, że dla nałożenia ww. obowiązków o charakterze administracyjnym, bez znaczenia pozostaje, że zlokalizowane na danym gruncie urządzenie zostało zniszczone lub utraciło swoją pierwotną funkcję na skutek działań, czy zdarzeń niezależnych od właściciela oraz czy miał on o takich działaniach, czy zdarzeniach wiedzę (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 października 2019 r., III SA/Gd 479/19, Lex nr 2738782).
Mając zatem na uwadze treść art. 191 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne oraz całokształt przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego, Sąd stoi na stanowisku, że organy częściowo należycie wywiązały się z ciążących na nich obowiązków procesowych, ustalając jakie urządzenia znajdują się na poddanych oględzinom działkach, czyją własność one stanowią, jaki jest ich stan oraz czy wskazuje on na nienależyte utrzymywanie tych urządzeń, które skutkuje zmianą ich funkcji. Natomiast nie potrafiły prawidłowo przypisać do ustalonego stanu faktycznego stanu prawnego i dokonać prawidłowej wykładni pojęcia "urządzenie wodne" w kontekście niniejszej sprawy. Nie potrafiły również w sposób racjonalny uzasadnić zaskarżonych decyzji, mimo prawidłowo zastosowanej podstawy prawnej. W uzasadnianiu zaskarżonych decyzji zawarte są sformułowania bardzo ogólnie, bez jakiegokolwiek powiązania. W ocenie Sądu brak odpowiednich rozważań narusza reguły postępowania administracyjnego - przede wszystkim art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu zasadne jest także naruszenia art. 81 a § 1 k.p.a., który w żaden sposób nie odpowiada niniejszej sprawie. Dostrzeżone jednak uchybienia ostatecznie nie miały wpływu na wynik postępowania, a tym samym nie mogły prowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Sąd natomiast nie podziela pozostałych zarzutów skargi.
Wskazać marginalnie należy, że obowiązek nałożony na stronę skarżącą, decyzją organu I instancji nakazującą przywrócenie funkcji urządzenia wodnego poprzez udrożnienie przepustu pod drogą wojewódzką, wynika nie tylko z wskazanego w sprawie art. 191 ustawy Prawo wodne, ale również z art. 20 ust. 4 ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 320), gdzie wskazano, że do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie części drogi czy drogowych obiektów inżynierskich. Ponadto ma swoje umocowanie w uzyskanym pozwoleniu wodnoprawnym, uzyskanym przez skarżącego jako inwestora budowy czy też przebudowy przedmiotowej drogi. Ponadto gdyby nawet przyjąć, że w sprawie należy rozważyć art. 205 ustawy Prawo wodne, który ma zastosowanie do utrzymywania urządzeń melioracji wodnych, to do utrzymania przepustu znajdującego się w drodze, której właścicielem jest województwo, nadal zobowiązanym byłby Zarząd Dróg Wojewódzkich. Art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawa wodnego stanowi bowiem, że przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do urządzeń melioracji wodnych niezaliczonych do urządzeń wodnych (lit. a).
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.