II SA/Bk 437/23

II SA/Bk 437/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 3 pkt 7a, art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a, art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 września 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 26 kwietnia 2023 r. nr WOP.7721.65.2023.MW w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych oddala skargę
Uzasadnienie
I. Zaskarżoną decyzją z 26 kwietnia 2023 r. znak WOP.7721.65.2023.MW Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: PWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łomży (dalej: PINB) z 17 marca 2023 r. nr PINB.5141.2.7.2021 w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych polegających na "obcięciu połaci dachowej".
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
II. 1. W wyniku interwencji dotyczącej robót budowlanych wykonywanych przy wymianie pokrycia dachowego w budynku mieszkalnym na działce nr [...] w C. gm. Ś. (polegających na wydłużeniu krokwi i nadwieszeniu okapu nad działkę nr [...]) – w dniu 18 października 2021 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę tych robót. W kontroli uczestniczył P.Ż. będący zięciem inwestora H.J.. Z protokołu kontroli wynika, że roboty budowlane wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną, a dach jest w dobrym stanie technicznym. P.Ż. oświadczył, że: przed wymianą pokrycia dachu miał on być wysunięty o 20-25 cm od lica ściany, czemu sąsiad nie oponował; toczy się postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące działki inwestora [...] i działki R.J. nr [...]. Do protokołu załączono szkic sytuacyjny, fotografię oraz kopię zgłoszenia budowlanego z 1 czerwca 2021 r. dokonanego przez H.J. i dotyczącego wymiany pokrycia dachowego z częściową wymianą krokwi, w którym jako miejsce prowadzenia robót budowlanych wskazano działki nr [...] i [...]. W zgłoszeniu znalazło się oświadczenie, że wody opadowe będą odprowadzane na własną działkę.
Następnie PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie prac budowlanych wykonywanych w oparciu o zgłoszenie z 1 czerwca 2021 r., zawiadomił o zamiarze przyprowadzenia 9 listopada 2021 r. rozprawy administracyjnej, wezwał strony do złożenia wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów dotyczących przedmiotu postępowania oraz do osobistego stawiennictwa na rozprawie.
Podczas rozprawy administracyjnej właściciel działki nr [...] R.J. wskazał, że zgodnie z mapą zasadniczą budynek mieszkalny usytuowany jest na działkach nr [...] i [...]; toczy się postępowanie rozgraniczeniowe, w którym zażądał ustalenia granicy zgodnie z mapą ewidencyjną. Wskazał, że budynek mieszkalny na działce nr [...] nie miał nigdy wysuniętego okapu, a on nie wyrażał sąsiadowi zgodę na dysponowanie jego nieruchomością na cele budowlane. Pozostałe strony nie stawiły się na rozprawie oraz nie nadesłały wyjaśnień ani dokumentów.
Postanowieniem z 24 listopada 2021 r. PINB zawiesił postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu zakończenia postępowania rozgraniczeniowego.
Postanowieniem z 6 października 2022 r. PINB podjął zawieszone postępowanie załączając do akt sprawy prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Łomży z [...] listopada 2021 r. w sprawie sygn. akt I Ns [...], którym rozgraniczono działki oznaczone w ewidencji gruntów nr [...] (R.J.) oraz nr [...] (inwestora H.J.). Przebieg granicy ustalono po ścianie zewnętrznej budynku na działce nr [...] i uwidoczniono na mapie sytuacyjnej stanowiącej załącznik do opinii biegłego geodety.
W dniu 4 listopada 2022 r. przeprowadzono oględziny i ustalono, że: inwestor dokonał przebudowy dachu polegającej na wydłużeniu krokwi drewnianych o 40 cm od strony działki nr [...] oraz od strony wjazdu (północny-zachód), zaś od strony północno-wschodniej oraz od strony południowo-zachodniej (tutaj z dodatkowym wydłużeniem nad balkonem) o około 60 cm; roboty budowlane zostały wykonane w sposób prawidłowy pod względem zgodności ze sztuką budowlaną, ale wydłużenie krokwi od strony południowo-wschodniej narusza przepisy warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; odnotowano, że zgodnie z treścią postanowienia sądu powszechnego granica między działkami nr [...] i [...] przebiega po ścianie budynku mieszkalnego inwestora; R.J. oświadczył do protokołu, że nie wyraził zgody na dokonanie remontu, który swoim zasięgiem obejmowałby jego działkę nr [...], mimo że inwestor w zgłoszeniu planowanych prac miał wskazać dwie działki – nr [...] i [...].
2. Decyzją z 7 grudnia 2022 r. PINB nakazał inwestorowi H.J. wykonanie w terminie do 15 maja 2023 r. robót budowlanych polegających na obcięciu połaci dachowej budynku mieszkalnego na działce nr [...] w C., gm. Ś., w części wystającej poza lico ściany zewnętrznej (okap) od strony działki nr [...] oraz zamontowaniu rynny przy wierzchołku tej ściany.
Organ zakwalifikował roboty wykonane przez inwestora jako przebudowę dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej (art. 3 pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm., dalej: p.b.), która – z uwagi na wysunięcie okapu poza lico ściany oraz poza granice działki inwestora - zwiększa dotychczasowy obszar oddziaływania obiektu i wymagała pozwolenia na budowę. Zdaniem też PINB, organ nadzoru budowlanego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 50-51 p.b. powinien mieć możliwość sprawdzenia kwestii ingerencji w sąsiednie nieruchomości, tak aby nie doprowadzić do zalegalizowania robót budowlanych z naruszeniem prawa własności osób trzecich. W ocenie organu, prace będące przedmiotem niniejszego postępowania wykonane zostały także z naruszeniem § 12 ust. 6 pkt 1 i ust. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225, dalej: rozporządzenie WT).
3. Inwestor odwołał się od ww. decyzji PINB wskazując na zmianę właściciela działki nr [...] (notarialna darowizna na rzecz córki A.Ż. z 7 października 2022 r.).
Decyzją z 26 stycznia 2023 r. PWINB uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wskazał na zmianę stanu prawnego, zmianę podmiotu właścicielskiego działki inwestycyjnej, z udziałem którego należy powtórzyć czynności w sprawie. Zalecił przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność wykazania czy doszło do wysunięcia okapu dachu o 40 cm, która to okoliczność wymaga weryfikacji wobec braku udokumentowanych pomiarów i dokumentacji fotograficznej, które obrazowałyby stan wcześniej istniejący oraz wobec oświadczenia P.Ż. w trakcie kontroli 18 października 2021 r., iż dach był wysunięty o około 20-25 cm. Dodatkowo PWINB wskazał na treść art. 52 ust. 1 i ust. 2 p.b.
4. W ponownie prowadzonym postępowaniu 16 lutego 2023 r. PINB przeprowadził oględziny, podczas których: ustalono wymianę pokrycia dachowego w oparciu o zgłoszenie z 1 czerwca 2021 r., jak też wzmocnienie więźby dachowej z wydłużeniem okapu dachu przez dokręcenie dodatkowych fragmentów krokwi nowych do istniejących, w wyniku czego okap od strony działki nr [...] i [...] wynosi 40 cm; ustalono wydłużenie okapu od innych stron budynku. Do protokołu kontroli aktualna właścicielka działki nr [...] A.Ż. oświadczyła, że od strony działki nr [...] okap był wcześniej wysunięty o około 25-30cm, a z pozostałych stron okap miał podobną szerokość. R.J. załączył zdjęcia wykonane podczas realizacji wymiany dachu (załącznik nr 2 do protokołu kontroli). Pracownicy PINB wykonali dokumentację fotograficzną stanu istniejącego.
5. Decyzją z 17 marca 2023 r. PINB, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 p.b., nakazał A.Ż. wykonanie w terminie do 30 września 2023 r. robót budowlanych polegających na "obcięciu połaci dachowej budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o numerze [...] w C., gm. Ś., w części wystającej poza lico ściany zewnętrznej (okap) od strony działki nr [...] oraz zamontowaniu rynny przy wierzchołku tej ściany".
Podobnie jak we wcześniejszej decyzji PINB ustalił, że z przekroczeniem granic zgłoszenia wykonano przebudowę zwiększającą obszar oddziaływania obiektu, co wymagało uzyskania pozwolenia na budowę (art. 3 pkt 7a, art. 29 ust. 2 pkt 1b p.b.). Efekt końcowy tych robót, czyli wydłużenie okapu dachu sięgające poza granice działki sąsiedniej, jest niezgodny z § 12 ust. 6 pkt 1 i ust. 7 rozporządzenia WT. PINB wskazał, że wykonując zalecenia decyzji kasacyjnej organu odwoławczego przeprowadził oględziny i uzupełnił materiał dowodowy o dokumentację fotograficzną przedłożoną przez właściciela działki sąsiedniej nr [...]. Na załączonych zdjęciach wykonanych podczas spornych prac budowlanych widoczny jest stan budynku przed wymianą pokrycia – więźba dachowa bez okapu z krokwiami zakończonymi na gzymsie, na którym ułożona była rynna stalowa. Organ wskazał również, że co prawda w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 50-51 p.b. nie ma podstawy prawnej do żądania złożenia przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do terenu na cele budowlane, ale nie oznacza to możliwości pominięcia kwestii ingerencji w sąsiednie nieruchomości. Zaniechanie rozważenia tej kwestii mogłoby prowadzić do zalegalizowania robót budowlanych, które prowadzone są z naruszeniem prawa własności osób trzecich.
6. Odwołanie złożyła A.Ż, która zarzuciła brak wyjaśnienia sposobu, w jaki miało dojść do naruszenia § 12 ust. 6 pkt 1 i pkt 7 rozporządzenia WT, pominięcie (mimo wytycznych PWINB) wyjaśnień jej oraz P.Ż., a także powołanie się na fotografie budynku przedłożone przez sąsiada bez oceny rozbieżności jakie wystąpiły w stanie przed pracami remontowymi dachu i po ich przeprowadzeniu (w ocenie odwołującej, na zdjęciach tych widać okap wystający w stronę działki nr [...]). Zdaniem strony, należy rozważyć sprawdzenie istotności odstępstwa od dokonanego zgłoszenia.
Przed rozpoznaniem odwołania PWINB załączył do akt sprawy wydruki kolorowe zdjęć załączonych do akt sprawy przez R.J. podczas oględzin 15 lutego 2023 r.
Zaskarżoną decyzją z 26 kwietnia 2023 r. PWINB utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako wydaną w toku właściwej procedury prawnej, znajdującej oparcie w ustalonym stanie faktycznym sprawy i zgodnie z mającym zastosowanie stanem prawnym, z uwzględnieniem okoliczności takich jak zmiana właściciela działki oraz wykonanie robót budowlanych na podstawie zgłoszenia, ale niezgodnie z jego treścią i przepisami warunków technicznych, natomiast zgodnie ze sztuką budowlaną. PWINB wskazał, że zastosowano art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. ustalając, że zachodzi możliwość doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w wyniku nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych. W zakresie granic działki organ bazował na ustalonym w postępowaniu rozgraniczeniowym stanie prawnym. W jego ocenie, twierdzenie odwołującej się odnośnie wystawania poprzedniego okapu o 20-25 cm (a nawet 25-30 cm) od strony działki sąsiedniej nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym – fakt ten nie jest widoczny na zdjęciu obrazującym poprzedni wygląd obiektu dostarczonym przez właściciela działki nr [...]. Także w zgłoszeniu nie było żadnej informacji, że inwestor zamierza wydłużyć krokwie, co zostało wykonane, a co potwierdza dokumentacja fotograficzna. Nawet jednak gdyby przyjąć, jak wskazał PWINB, że okap wystawał jak twierdzi odwołująca, to i tak stanowiłoby to naruszenie przepisów dotyczących warunków technicznych, tj. § 12 ust. 2, 3, 6 i 7 rozporządzenia WT, zgodnie z którymi odległość okapu lub gzymsu do granicy nie może być mniejsza niż 1,5 m, ewentualnie – w przypadkach przewidzianych w tych przepisach – może być zmniejszona do 1 m. Dlatego, zdaniem PWINB, nie ma potrzeby dokonywania pogłębionej analizy o ile procent zwiększyła się powierzchnia dachu i liczenie odstępstw istotnych od warunków pozwolenia na budowę, gdyż nie mamy do czynienia z przypadkiem istotnego odstępstwa od projektu budowlanego (art. 51 ust. 1 pkt 3 p. bud.). Prawo budowlane nie przewiduje odstępstw od zgłoszenia, bowiem przyjęte skutecznie zgłoszenie obliguje inwestora do wykonania robót budowlanych zgodnie z jego treścią. W konsekwencji nie nakłada się na stronę obowiązku przedłożenia projektu zamiennego. PWINB wyjaśnił, powołując wyrok w sprawie II OSK 66/22, że w postępowaniu naprawczym z art. 50-51 p.b. organ nadzoru budowlanego powinien rozważyć prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w kontekście docelowej "postaci" robót budowlanych. W sprawie niniejszej okap wydłużono co prawda na całym budynku mieszkalnym, ale niezachowanie odległości od granic działki sąsiedniej wystąpiło jedynie od strony działki nr [...], zatem czynności naprawcze ograniczono wyłącznie do dachu od strony tej działki.
7. Skargę na decyzję PWINB z 26 kwietnia 2023 r. złożyła A.Ż. Wskazała, że nie zgadza się z ustaleniami organów, gdyż remont dachu nie doprowadził do wydłużenia krokwi i nie zmienił powierzchni dachu, który przed remontem był już wysunięty o około 20-25 cm od lica ściany, a jego kształt od strony działki nr [...] po remoncie nie zmienił się i był taki sam od lat oraz nie przeszkadzał sąsiadowi. Podkreśliła fakt ustalenia przebiegu granicy w postępowaniu rozgraniczeniowym, a więc to, że dach w kształcie sprzed remontu powstał w czasach sporu o granicę. Zaprzeczyła wydłużeniu krokwi i wywiodła, że powierzchnia dachu sprzed remontu nie jest znana i nie wynika z akt sprawy. Jedynym dowodem, na podstawie którego oceniono poprzedni wygląd dachu mają być oświadczenia sąsiada oraz złożone przez niego fotografie, których organ drugiej instancji nie przeanalizował. W efekcie skarżąca nie wie jak PWINB zinterpretował te fotografie i jak wyprowadził wnioski, w szczególności czy okap przed remontem wystawał czy też nie. Zdaniem strony, właściwym rozwiązaniem w sprawie będzie ocena istotności odstępstwa od zgłoszenia budowlanego, które - jeżeli istnieje - to ma charakter znikomy, bowiem okap był wysunięty już wcześniej. Należałoby ocenić procent tego odstępstwa. Jak wskazała, warunkiem nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. ma być uprzednie stwierdzenie, że roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 p.b. Obowiązkiem organu, którego nie dopełniono, jest więc zbadanie: a) czy doszło do przedłużenia okapu oraz (jeżeli doszło); b) o ile przedłużono okap, a także; c) jaki procent aktualnej powierzchni dachu stanowi przedłużony okap dachu - tak, aby ustalić istotność odstępstwa od zgłoszenia budowlanego na podstawie obiektywnych liczb, w tym przypadku powierzchni połaci dachowej. Zdaniem strony, inicjatorem konfliktu jest sąsiad, a ona gotowa jest dla zakończenia sporu uiścić wpłatę na cel charytatywny w zamian za odstąpienie od nałożenia obowiązku obcięcia połaci dachowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał na niezrozumienie przez stronę przepisów prawa budowlanego, z których jasno wynika, że okap nie może wystawać poza granicę działki, na działkę sąsiednią. Decydujący też jest stan ewidencyjny i prawny stwierdzony w toku postępowania rozgraniczeniowego. Organ zauważył, że od strony działki nr [...] brak jest orynnowania, mimo że ze złożonego zgłoszenia robót budowlanych wynikało zobowiązanie się inwestora do odprowadzenia wód opadowych na własną działkę. Podkreślił, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów obrazujących okap dachu sprzed wykonania spornych robót budowlanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
III. Skarga podlega oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 z późn. zm.), dalej: p.b., zgodnie z którym przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Stosownie do treści art. 51 ust. 7 p.b., przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, tj. w przypadku prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem przepisów, lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach, a także gdy roboty budowlane zostały wykonane m.in. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub przepisach.
IV. 1. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że poprzednik prawny skarżącej zgłosił roboty budowlane polegające na wymianie poszycia dachowego z eternitu na blachodachówkę z częściową wymianą krokwi bez zmiany kształtu dachu i z odprowadzeniem wód opadowych na własną działkę. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było więc ustalenie zakresu i charakteru prac rzeczywiście wykonanych przez inwestora, aby móc ocenić je z punktu widzenia legalnych definicji zawartych w p.b.
Z tego zadania organy wywiązały się prawidłowo. Ustaliły, że doszło nie tylko do wymiany pokrycia dachowego, ale do powiększenia połaci dachu przez wydłużenie krokwi z kilku stron budynku, w tym od strony działki nr [...], co stało się ostatecznie przedmiotem kontrolowanego postępowania.
Niezasadnie zarzuca skarżąca nieudowodnienie tej okoliczności. Już z protokołu kontroli z 18 października 2021 r. wynika "wydłużenie krokwi drewnianych dachu o 40 cm od strony działki nr [...]", co potwierdzono w protokole oględzin z 4 listopada 2022 r. oraz w protokole oględzin z 16 lutego 2023 r., do którego załączono dokumentację fotograficzną "dokręconych dodatkowo fragmentów krokwi nowych do istniejących" (k. 65, 62 akt adm. PINB). Fragmenty nowych krokwi wystających poza ścianę budynku od strony działki nr [...] są widoczne na zdjęciach dołączonych przez R.J. (np. k. 21-23 akt PWINB). Wobec tych dowodów, jak trafnie stwierdził PWINB, skarżąca ani jej poprzednik prawny nie przedstawili żadnych kontrdowodów, choćby w postaci zdjęć. Co prawda A. i P. Ż. zgodnie twierdzili, że okap był już wcześniej wysunięty o około 20-30 cm poza ścianę, jednak twierdzenia te nie zostały poparte żadnym dokumentem, zdjęciem czy innym dowodem. Są też twierdzeniami formułowanymi wyłącznie przez inwestora, a więc stronę obciążoną obowiązkiem doprowadzenia sytuacji do stanu zgodnego z prawem, który to inwestor – wzywany do przedstawienia dowodów na rozprawie (vide wezwanie na rozprawę, k. 15 akt adm. PINB) – do tego wezwania się nie zastosował.
Z powyższego więc wynika, że ustalając stan faktyczny organ nie dysponował wyłącznie dwoma sprzecznymi oświadczeniami (inwestora i sąsiada), z których według własnego uznania jednemu dał wiarę a drugiemu nie, ale dysponował dokumentacją fotograficzną potwierdzającą oświadczenia właściciela działki nr [...] wobec braku dowodów na prawdziwość twierdzeń strony przeciwnej. Tę dokumentację, wbrew zarzutom skargi, poddano analizie. W tych okolicznościach bezskuteczny pozostaje zarzut nieudowodnienia wydłużenia krokwi i okapu ponad działkę nr [...] w trakcie prac realizowanych w oparciu o zgłoszenie.
2. Prawidłowo organy zakwalifikowały sporne roboty nie jako remont ale jako przebudowę elementów konstrukcyjnych zwiększającą obszar oddziaływania obiektu poza działkę, na której budynek jest usytuowany, tj. przebudowę wymagającą pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 3 pkt 7a p.b., przebudową jest wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Natomiast przebudowa dotycząca elementów konstrukcyjnych (np. więźby dachowej i dachu) zwiększająca obszar oddziaływania obiektu (sięgająca nad działkę sąsiednią nr [...] a więc "wkraczająca" w prawo własności sąsiada) – nie jest zwolniona od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. "a" p.b.). W konsekwencji więc doszło do przekroczenia granic zgłoszenia przez wykonanie robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę.
3. Efekt końcowy robót budowlanych jest niezgodny z przepisami o warunkach technicznych, bowiem okap został usytuowany z przekroczeniem granicy między działkami nr [...] i [...], a więc nie odpowiada wymogom odległościowym względem sąsiedniej działki budowlanej.
Zgodnie bowiem z § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie WT (w sprawie powoływany w brzmieniu na datę wykonania robót), odległość od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż 1,5 m do okapu lub gzymsu zwróconego w stronę tej granicy, a także do balkonu, daszku nad wejściem, galerii, tarasu, schodów zewnętrznych, rampy lub pochylni - z wyjątkiem pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych. Wynika to z faktu, że zasadą sytuowania budynków na działce budowlanej jest aby oddalone one były 4 m od granicy działki – w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy lub 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy (§ 12 ust. 1), przy czym w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy – dopuszcza się usytuowanie go w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy granicy, jeśli plan miejscowy przewiduje taką możliwość (§ 12 ust. 2), a w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, z uwzględnieniem przepisów odrębnych i przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się inne odległości pod warunkami szczegółowo uregulowanymi w §12 ust. 4 rozporządzenia WT. Jak stanowi § 12 ust. 7 rozporządzenia WT, w przypadkach, o których mowa w ust. 2 i 4 dopuszcza się zmniejszenie odległości okapu zwróconego w stronę granicy działki budowlanej do 1m.
Z powyższego zatem wynika zasada ogólna konieczności odsunięcia okapu od granicy sąsiedniej działki budowlanej, która to zasada w sprawie niniejszej nie została zrealizowana. Okap nad ścianą budynku usytuowanego na działce nr [...]"wchodzi" w działkę sąsiednią nr [...], bowiem budynek jest położony w ścisłej granicy działek. Taka sytuacja narusza przepisy o warunkach technicznych (art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b.) i wymagała interwencji organu nadzoru budowlanego. Bez naruszenia prawa nastąpiło to w trybie postępowania naprawczego (art. 50-51 p.b.), który ma zastosowanie gdy wykonane roboty budowlane zostały zgłoszone ale zostały wykonane z przekroczeniem granic zgłoszenia i w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (w tym przypadku w przepisach techniczno-budowlanych), a jednocześnie zostały w pozostałym zakresie wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną, co nie budzi wątpliwości żadnej ze stron.
Z uwagi zaś na możliwość doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem – co w sprawie niniejszej ma nastąpić przez "obcięcie dachu" (zdaniem sądu właściwszym sformułowaniem powinno być "skrócenie dachu") i orynnowanie, prawidłowo organ zastosował art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., bowiem zgodnie z art. 51 ust. 7 p.b. przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej.
W sprawie miało też zastosowanie rozporządzenie WT z 2002 r. mimo wybudowania budynku objętego robotami w 1982 r. (vide kartoteka budynków, k. 8 akt adm. PINB), a więc przed jego wejściem w życie. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 rozporządzenia WT, jego przepisy stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 135 ust. 10 oraz § 207 ust. 2. W sprawie niniejszej, jak wyżej wykazano, doszło zaś do przebudowy.
4. Nie może mieć wpływu na wynik sprawy okoliczność, iż dopiero w trakcie postępowania naprawczego w sprawie niniejszej doszło do uprawomocnienia się postanowienia rozgraniczającego, w wyniku którego granicę między działkami nr [...] i [...] ustalono jako biegnącą wzdłuż ściany budynku mieszkalnego. Sąd bowiem zwraca uwagę, że przebudowa została ustalona w październiku 2021 r., a rozgraniczenie nastąpiło w listopadzie 2021 r. Przed rozgraniczeniem granica ewidencyjna biegła przez budynek na działce nr [...] (vide mapy sytuacyjne do opinii biegłego w postępowaniu rozgraniczeniowym, k. 32-33 akt adm.). Zatem wystający o około 40 cm okap (po przebudowie) naruszał granicę między działkami tak przed jak i po rozgraniczeniu (vide k. 19 akt adm. PINB), co jest sytuacją niezgodną z warunkami technicznymi (§ 12 ust. 6 pkt 1 i ust. 7 rozporządzenia WT). Miał tego świadomość inwestor, co wynika z treści zamieszczonego w zgłoszeniu oświadczenia o miejscu wykonywania robót budowlanych jako terenie działek nr [...] i [...].
5. Odnośnie kwestii istotności odstępstwa wskazać należy, że zgodnie z mającym w sprawie zastosowanie art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. postępowanie naprawcze prowadzone jest jeśli roboty budowlane wykonywane są "w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach". Istotność odstępstwa wywołuje więc konieczność prowadzenia postępowania naprawczego, z tym że w przypadku robót prowadzonych na podstawie zgłoszenia nie istnieją przepisy wskazujące jak kwalifikować odstępstwo i uzależniające sposób zakończenia postępowania naprawczego od rodzaju tej istotności. Nieco inaczej rzecz się ma w przypadku istotnego odstąpienia od pozwolenia na budowę, bowiem w art. 36a p.b. wskazano parametry tej istotności, a postępowanie naprawcze zmierza do przedłożenia przez inwestora projektu budowlanego zamiennego (art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b.). Z tą ostatnio wymienioną sytuacją (pozwoleniem na budowę) nie mamy jednak do czynienia w sprawie niniejszej, w której wystarczyło stwierdzenie istotności odstępstwa od przepisów. Nie sposób bowiem inaczej niż jako istotnego odstępstwa zakwalifikować wykonania robót budowlanych polegających na wysunięciu okapu poza ścisłą granicę działek budowlanych w sytuacji, gdy przepisy przewidują możliwość wykonania okapu w najbliższej odległości od granicy działki budowlanej wynoszącej 1 m (§ 12 ust. 7 rozporządzenia WT). Kwalifikację tego odstępstwa jako istotnego wspiera też fakt, że wysunięcie okapu odbyło się z naruszeniem granicy. Tymczasem stan "zgodności z prawem", którego osiągnięcie jest celem postępowania naprawczego – powinien również oznaczać dopuszczalność wykonania robót budowlanych na terenie, do którego inwestor posiada prawo dysponowania na cele budowlane. Wywód organu odwoławczego na s. 5 decyzji oparty na stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 66/22 jest w tym zakresie uzasadniony.
Marginalnie sąd wskazuje, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przypadek dobudowania okapu do ściany położonej w ścisłej granicy działki i z jej przekroczeniem (jeśli budowa okapu nie została przewidziana w zatwierdzonym pozwoleniem na budowę projekcie budowlanym) kwalifikowany jest jako istotne odstąpienie od projektu budowlanego i prowadzi do odmowy wydania pozwolenia na użytkowanie (vide np. wyrok NSA z 28 września 2022 r. w sprawie II OSK 2755/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).
6. Dodać też należy, że przepisy prawa budowlanego mają co do zasady charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że kończąc postępowanie naprawcze, w którym organ nadzoru budowlanego stwierdza konieczność podjęcia interwencji – nie może on wydać innej decyzji niż przewidziana w art. 51 p.b. Tak się stało w sprawie niniejszej, w której zastosowano art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. wskazując właścicielce działki nr [...] (podmiotowi wymienionemu w art. 52 ust. 1 p.b., następczyni prawnej inwestora) jakie czynności należy wykonać, aby usunąć stan niezgodny z prawem. Z tych względów wniosek skarżącej o "polubowne" załatwienie sprawy i zobowiązanie jej wyłącznie do wpłacenia sumy pieniężnej na cel charytatywny nie podlega uwzględnieniu. Nie ma też znaczenia w sprawie sugerowane jej "tło" w postaci konfliktu sąsiedzkiego.
7. Z wyżej wskazanych względów sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.).