II SA/Bk 431/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2024-09-12
NSAAdministracyjneWysokawsa
zaświadczeniepraca w gospodarstwie rolnymstaż pracyKodeks postępowania administracyjnegoustawa o wliczaniu okresów pracydowód z zeznań świadkówpostępowanie administracyjnekontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, uznając, że zeznania świadków nie mogą stanowić podstawy do wydania takiego zaświadczenia w trybie przepisów o postępowaniu administracyjnym.

Skarżąca E. P. domagała się wydania zaświadczenia potwierdzającego jej pracę w gospodarstwie rolnym ojca w określonych okresach, powołując się na ustawę o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do stażu pracy. Organy administracji odmówiły wydania zaświadczenia, wskazując na brak dokumentów w ich posiadaniu. Skarżąca argumentowała, że brak dokumentów można uzupełnić zeznaniami świadków. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter pomocniczy i nie pozwala na ustalanie faktów na podstawie zeznań świadków, które mogą być dowodem jedynie w postępowaniu emerytalno-rentowym lub u pracodawcy.

Sprawa dotyczyła skargi E. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta odmawiające wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym ojca. Skarżąca wniosła o wydanie zaświadczenia w celu przedłożenia w zakładzie pracy, wskazując okresy pracy i powołując się na ustawę o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Wskazała, że dysponuje zeznaniami świadków, które mogą potwierdzić jej pracę, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy. Organy administracji odmówiły wydania zaświadczenia, argumentując, że nie posiadają w swoich rejestrach i ewidencjach dokumentów potwierdzających fakt pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym ojca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. Sąd podkreślił, że postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter pomocniczy i służy jedynie potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego wynikających z posiadanych przez organ danych ewidencyjnych. Sąd uznał, że zeznania świadków, choć mogą być dowodem w innych postępowaniach (np. emerytalno-rentowych), nie mogą stanowić podstawy do wydania zaświadczenia w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ wykraczają poza ramy postępowania wyjaśniającego określonego w art. 218 § 2 k.p.a. Tym samym, organy prawidłowo odmówiły wydania zaświadczenia, a zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego uznał za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, zeznania świadków nie mogą stanowić podstawy do wydania zaświadczenia w trybie art. 218 § 2 k.p.a., ponieważ postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter pomocniczy i służy jedynie potwierdzeniu faktów wynikających z posiadanych przez organ danych ewidencyjnych. Dowód z zeznań świadków może być przeprowadzony w postępowaniu emerytalno-rentowym lub u pracodawcy, ale nie w postępowaniu o wydanie zaświadczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie o wydanie zaświadczenia jest wąskie i nie służy do ustalania faktów na podstawie nowych dowodów, takich jak zeznania świadków. Dowody te mogą być wykorzystane przez pracodawcę lub organ rentowy do ustalenia stażu pracy, ale nie mogą być podstawą do wydania zaświadczenia przez organ administracji w trybie przepisów k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

ustawa o wliczaniu okresów pracy art. 3 § ust. 1, 2, 3

Ustawa o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy

k.p.a. art. 217 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 218 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 219

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter pomocniczy i służy jedynie potwierdzeniu faktów wynikających z posiadanych przez organ danych ewidencyjnych. Dowód z zeznań świadków nie może stanowić podstawy do wydania zaświadczenia w trybie art. 218 § 2 k.p.a., gdyż wykracza poza ramy postępowania wyjaśniającego. Zeznania świadków mogą być dowodem w postępowaniu emerytalno-rentowym lub u pracodawcy, ale nie w postępowaniu o wydanie zaświadczenia.

Odrzucone argumenty

Zeznania świadków, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, mogą stanowić podstawę do wydania zaświadczenia w sytuacji braku dokumentów w posiadaniu organu. Organy naruszyły przepisy k.p.a. (art. 7, 77, 80) poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i odmowę dopuszczenia dowodu z zeznań świadków.

Godne uwagi sformułowania

Zaświadczenie jest bowiem aktem wiedzy, a nie aktem woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. W postępowaniu o wydanie przedmiotowego zaświadczenia nie jest dopuszczalne dokonywanie ustaleń faktycznych i dokonywanie ocen prawnych innych niż wynikające z danych ewidencyjnych i akt sprawy. Przeprowadzenie tego dowodu wykracza bowiem poza ramy postępowania wyjaśniającego określonego w art. 218 § 2 k.p.a.

Skład orzekający

Marek Leszczyński

przewodniczący sprawozdawca

Marta Joanna Czubkowska

członek

Małgorzata Roleder

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym oraz zakresu postępowania wyjaśniającego w takich sprawach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ubiegania się o zaświadczenie na podstawie ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do stażu pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego dla wielu osób prawa do zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy, a orzeczenie precyzuje, jakie dowody są dopuszczalne w postępowaniu administracyjnym.

Czy zeznania świadków wystarczą do udowodnienia pracy w gospodarstwie rolnym na potrzeby stażu pracy? WSA wyjaśnia.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 431/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Roleder
Marek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 217 § 1 i 2 , art. 218 § 2, art. 219
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 12 czerwca 2024 r. nr SKO.451/5/2024 w przedmiocie wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży (dalej: SKO, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia 12 czerwca 2024 r., nr SKO.451/5/2024, utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy W. (dalej: Wójt, organ I instancji) z dnia 27 maja 2024 r., nr OR.224.2.2024, odmawiające E. P. wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym.
Postanowienie SKO wydane zostało przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
E. P. pismem z dnia 20 maja 2024 r. zwróciła się do Wójta z prośbą o wydanie zaświadczenia potwierdzającego jej pracę w gospodarstwie rolnym położonym w miejscowości S. o pow. 19,3097 ha prowadzonym przez ojca Z. C. celem przedłożenia w zakładzie pracy. Wskazała, że w okresie od 30 listopada 2006 r. do 7 lutego 2013 oraz w okresie od 8 lutego 2014 r. do 8 października 2014 r. a także w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 3 maja 2016 pracowała w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Jako podstawą prawną wydania zaświadczenia wskazała art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310). W związku z brakiem dokumentacji potwierdzającej fakt pracy w gospodarstwie rolnym wnioskowała o wydanie zaświadczenia w trybie art. 3 ust. 3 tej ustawy, tj. na podstawie zeznań świadków. Do wniosku dołączyła: 1) oświadczenie o braku dokumentów - druk ZUS (Rp-9); 2) zeznania dwóch świadków - druk ZUS (Rp-8); 3) dokument potwierdzający istnienie gospodarstwa rolnego w latach objętych wnioskiem 4) potwierdzenie zameldowania w gospodarstwie i w okresie za który jest wydawane zaświadczenie; 5) zaświadczenia świadków o zameldowaniu na pobyt stały.
Wójt Gminy W. postanowieniem z dnia 27 maja 2023 r., nr OR.224.2.2024, odmówił E. P. wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym w okresie od 30 listopada 2006 r. do 7 lutego 2013 oraz w okresie od 8 lutego 2014 r. do 8 października 2014 r. a także w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 3 maja 2016 r.
W jego uzasadnieniu wskazał, że nie może urzędowo potwierdzić faktów żądanych przez wnioskodawczynię, gdyż nie dysponuje danymi z rejestrów, ewidencji i innych zbiorów dokumentów prowadzonych w rozumieniu art. 218 § 1 k.p.a. uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym jej ojca.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzuciła w nim, że nie zgadza się z zapadłym postanowieniem, ponieważ dokumenty, którymi dysponuje, a które przedłożyła organowi, stanowią dostateczny dowód jej pracy w gospodarstwie rolnym ojca Z. C. Powołując się na przepisy ustawy (art. 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 3) wyjaśniła, że jej zdaniem ustawodawca w przepisie art. 3 ust. 3 ustawy przewidział sytuację, w której organ z uwagi na niekompletność dokumentów, na podstawie których mógłby wydać zainteresowanemu żądane zaświadczenie o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, dopuścił możliwość przeprowadzenia nie tylko postępowania wyjaśniającego, ale wręcz możliwość udowodnienia tego faktu zeznaniami dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przewiduje art. 218 § 2 k.p.a, zaś art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy precyzuje na czym to postępowanie wyjaśniające w tym konkretnym przypadku miałoby polegać. Również w orzecznictwie podkreśla się, że to właśnie organ gminy, a nie inny podmiot będzie uprawniony do przesłuchania świadków w trybie 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Przepisy tej ustawy nakładają na urząd gminy ustawowy obowiązek wydania zaświadczenia na podstawie posiadanych przez organ dokumentów, a gdy ich brak, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i następnie uzyskanie dowodu z zeznań świadków, o ile oczywiście okoliczności, o których mowa w art. 1 tej ustawy zostaną potwierdzone.
Po rozpoznaniu zażalenia SKO postanowieniem z dnia 12 czerwca 2024 r., nr SKO.451/5/2024, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta z dnia 27 maja 2024 r.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię, tj. przepisy ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. nr 54 poz. 310 ze zm.; dalej: ustawa) oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 217 i art. 218). W jego ocenie przedmiotowe postępowanie ze względu na istotę zaświadczenia charakteryzuje się uproszczeniem i odformalizowaniem, gdyż nie zmierza do rozpatrzenia sprawy administracyjnej i nie ma podstaw do przeprowadzenia w nim pełnego postępowania dowodowego zgodnie z treścią art. 75 § 1 K.p.a. Zakres postępowania wyjaśniającego z art. 218 § 2 k.p.a. intepretowany powinien być w ten sposób, że postępowanie wyjaśniające spełnia tylko pomocniczą rolę w ustaleniu treści zaświadczenia, bo główną rolę przypisuje się danym wynikającym z ewidencji, rejestru, wykazu, zbioru dokumentów lub zbioru danych utrwalanych innymi technikami, a będących w posiadaniu organu. Celem postępowania wyjaśniającego jest zbadanie okoliczności wynikających już z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, jak też wyjaśnienie, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany. Postępowanie to ma na celu usunięcie wątpliwości, co do znanych, bo istniejących już faktów, czy stanu prawnego. Nie jest dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych nie wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Nie oznacza to jednak, że organ nie ma obowiązku podjąć wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w rozumieniu odnalezienia i przetworzenia na potrzeby wystawienia zaświadczenia danych posiadanych w swoich zasobach. Postępowanie wyjaśniające powinno zmierzać w kierunku ustalenia stanu faktycznego i prawnego wymagającego potwierdzenia zaświadczeniem.
Dalej organ wyjaśnił, że skarżąca wniosła o wydanie zaświadczenia potwierdzającego jej pracę w gospodarstwie rolnym położonym w miejscowości S., gm. Wąsosz celem przedłożenia w zakładzie pracy dla zaliczenia tego okresu do stażu pracy. Postępowanie dotyczące wydawania zaświadczenia w takim przedmiocie zostało szczegółowo uregulowane w art. 3 ustawy. Jako dokumenty potwierdzające okresy pracy w gospodarstwie rolnym traktuje się księgi podatkowe, rejestry gruntowe, ewidencję wojskową, w której np. zaznaczony jest fakt odroczenia służby wojskowej w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, dokumentację związaną z ubezpieczeniem społecznym, majątkowym i osobowym oraz inne dokumenty znajdujące się w dyspozycji urzędu. W przypadku natomiast braku podstaw do wystawienia zaświadczenia, w postanowieniu odmownym (które stanowi formę zawiadomienia wnioskodawcy na piśmie zgodną z art. 3 ust. 2 ustawy oraz art. 219 k.p.a.) winien dokładnie opisać jakie dokumenty zostały zbadane i wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości dlaczego nie można wystawić zaświadczenia.
Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie z zebranego materiału dowodowego wynika, że organ I instancji w sposób staranny i rzetelny przeprowadził postępowanie w przedmiocie wniosku skarżącej o wydanie zaświadczenia. Wskazuje na to treść uzasadnienia postanowienia tego organu. Przy rozpoznaniu sprawy organ przeprowadził szczegółową kwerendę znajdujących się w urzędzie ewidencji, rejestrów i innych dokumentów mogących zawierać informacje niezbędne do wydania zaświadczenia. W uzasadnieniu postanowienia organ jednoznacznie wykazał, że nie posiada żadnego dokumentu mogącego stanowić podstawę do wydania zaświadczenia o żądanej treści z czym oczywiście również zgadza się skarżąca. Natomiast przedłożone przez skarżącą dokumenty nie mogły stanowić podstawy do wydania żądanego zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym ojca. Niewątpliwie natomiast zeznania dwóch świadków należy przedłożyć pracodawcy, w oparciu o które pracodawca okres pracy w gospodarstwie rolnym zeznanym przez świadków powinien zaliczyć do pracowniczego stażu pracy.
Skargę na powyższe postanowienie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła E. P., w której zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- art. 1 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) poprzez jego błędną wykładnię i niewydanie stosownego zaświadczenia;
- art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) poprzez rozstrzygnięcie sprawy bez zbadania wszelkich jej okoliczności oraz wydanie postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia w oparciu o wybiórczo potraktowany materiał dowodowy.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o :
1) uchylenie przedmiotowego postanowienia w całości,
2) zobowiązanie organu do wydania zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym w okresie: 30.11.2006 r. - 07.02.2013 r.; 08.02.2014 r. -08.10.2014 r.; 01.01.2016 r. - 03.05.2016 r. w trybie art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310),
3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przywołała przepisy art. 3 ust. 1 – 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. i stwierdziła, że jeżeli organ nie dysponuje dokumentem uzasadniającym wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidulanym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2 art. 3 ustawy). W ust. 3 tegoż artykułu znalazł się natomiast przepis mówiący o tym, że w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Ustawodawca zatem w przepisie zamieszczonym w art. 3 ust. 3 ustawy przewidział sytuację, w której organ z uwagi na niekompletność dokumentów, na podstawie których mógłby wydać zainteresowanemu żądane zaświadczenie o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, dopuścił możliwość przeprowadzenia nie tylko postępowania wyjaśniającego, ale wręcz możliwość udowodnienia tego faktu zeznaniami dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przewiduje art. 218 § 2 k.p.a., zaś art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy precyzuje, na czym to postępowanie wyjaśniające w tym konkretnym przypadku miałoby polegać.
Zdaniem skarżącej również w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że to właśnie organ gminy, a nie inny podmiot będzie uprawniony do przesłuchania świadków w trybie art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Przepisy tej ustawy nakładają na urząd gminy ustawowy obowiązek wydania zaświadczenia na podstawie posiadanych przez organ dokumentów, a gdy ich brak, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i następnie uzyskanie dowodu z zeznań świadków, o ile oczywiście okoliczności, o których mowa w art. 1 tej ustawy zostaną potwierdzone.
Tymczasem organ w przedmiotowym postępowaniu ograniczył się wyłącznie do ustalenia na podstawie rejestru mieszkańców, że w okresie od 6 grudnia 1990 r. do 9 września 2020 r. skarżąca zameldowana była na pobyt stały pod adresem S. Nie wziął natomiast pod uwagę dostarczonych zeznań świadków, które dowodzą, że od ukończenia 16 roku życia, skarżąca jako domownik, pracowała w gospodarstwie ojca Z. C., wykonując prace przy siewie, pieleniu, sianokosach, zbiorze warzyw, wykopkach ziemniaków, w obejściu gospodarstwa i w domu. Stąd nie został zebrany przez organy cały materiał dowodowy.
Dalej skarżąca wyjaśniła, że organ przeprowadził kwerendę znajdujących się w urzędzie ewidencji, rejestrów i innych dokumentów mogących zawierać informacje niezbędne do wydania zaświadczenia. Organ potwierdził na podstawie rejestru zameldowanie skarżącej w okresie od 6 grudnia 1990 r. do 9 września 2020 r. na pobyt stały pod adresem S., więc powinno to stanowić okoliczność wymagającą dalszych czynności wyjaśniających w celu potwierdzenia bądź wykluczenia faktu pracy skarżącej w gospodarstwie jej ojca. Tymczasem organ takich czynności nie podjął przed wydaniem postanowienia. Organ nie dopuścił dowodu z zeznań przedstawionych przez skarżącą świadków, nie odniósł się też do tych zeznań i nie wyjaśnił, dlaczego nie potraktował ich jako dowodu w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na mocy art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżone postanowienie SKO w Łomży z dnia 12 czerwca 2024 r., nr SKO.451/5/2024, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Wąsosz z dnia 27 maja 2024 r., nr OR.224.2.2024, odmawiające E. P. wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym.
Na samym początku zauważenia wymaga, że przepis art. 217 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zgodnie zaś § 2 tego przepisu zaświadczenie wydaje się, jeżeli: urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1); osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). Natomiast według art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu, organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Do tego trzeba jeszcze dodać, że stosownie do art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
W rozpoznawanej sprawie obowiązek wydania zaświadczenia wynikał z przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310; dalej: ustawa). Przepis ten stanowi, że na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Stosownie natomiast do ust. 2 tego przepisu, jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. Z kolei zgodnie z ust. 3 tego przepisu, w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne.
Podkreślenia wymaga, że jak trafnie wskazano w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 344/20, przedmiot postępowania o wydanie przedmiotowego zaświadczenia jest wąski, gdyż nie obejmuje on kompetencji do merytorycznego orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, lecz sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych. Zaświadczenie jest bowiem aktem wiedzy, a nie aktem woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Nie rozstrzyga ono żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem tym organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych, a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. W postępowaniu o wydanie przedmiotowego zaświadczenia nie jest dopuszczalne dokonywanie ustaleń faktycznych i dokonywanie ocen prawnych innych niż wynikające z danych ewidencyjnych i akt sprawy.
Zdaniem Sądu wyjaśnić należy, że zakres postępowania dowodowego z art. 218 § 2 k.p.a. spełnia pomocniczą rolę przy ustaleniu treści zaświadczenia i ma na celu usunięcie istniejących wątpliwości. Przewidziana w tym przepisie możliwość przeprowadzenia przed wydaniem zaświadczenia postępowania wyjaśniającego "w koniecznym zakresie" nie oznacza bowiem, że postępowanie takie ma prowadzić do stworzenia podstawy faktycznej lub prawnej do wydania zaświadczenia. W konsekwencji niedopuszczalne jest gromadzenie w tym postępowaniu materiału dowodowego, np. zeznań świadków, który miałby służyć wydaniu zaświadczenia określonej treści, gdyż treść zaświadczenia powinna opierać na już posiadanych przez organ rejestrach, ewidencjach i innych zbiorach danych (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 258/24).
W sprawie niniejszej poza sporem jest, że organy po przeanalizowaniu posiadanych dokumentów obiektywnie stwierdziły, że nie posiadają dokumentów potwierdzających pracę skarżącej, we wskazanych we wniosku okresach, w gospodarstwie rolnym jej ojca. Zebrane i przeanalizowane przez organ I instancji dane z ewidencji, rejestrów i zbiorów dokumentów nie potwierdziły faktu wykonywania przez skarżącą tej pracy w charakterze domownika. Innych zaś danych w tym zakresie organy nie posiadają. Zresztą skarżąca faktu tego nie kwestionuje. Zatem zważywszy na powyższe, organ nie mógł wydać zaświadczenia zgodnie z wnioskiem skarżącej.
W sprawie niniejszej zarzuty skarżącej sprowadzają się nie do kwestionowania stanowiska organów odnośnie braku udowodnienia na podstawie posiadanych przez organ dokumentów okresów pracy przez skarżącą w gospodarstwie rolnym jej ojca, tylko do niewyjaśnienia sprawy poprzez odmowę dopuszczenia dowodu w postaci zeznań dwóch zawnioskowanych przez nią świadków.
W ocenie Sądu zarzuty te są niezasadne. Wprawdzie przepis art. 3 ust. 3 ustawy dopuszcza inny sposób wykazania przez zainteresowanego okresów pracy w gospodarstwie rolnym w sytuacji, gdy brak jest dokumentów pozwalających na wydanie zaświadczenia w tym przedmiocie, jednak nie rozszerza on katalogu środków dowodowych mogących mieć zastosowanie w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 218 § 2 k.p.a. Udowodnienie okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym zeznaniami co najmniej dwóch świadków może nastąpić wyłącznie w postępowaniu prowadzonym przez organ emerytalno-rentowy lub pracodawcę zainteresowanego, a nie w postępowaniu o wydanie zaświadczenia w trybie art. 218 § 2 k.p.a. Przeprowadzenie tego dowodu wykracza bowiem poza ramy postępowania wyjaśniającego określonego w art. 218 § 2 k.p.a. Przepis art. 3 ust. 3 ustawy nie jest bowiem przepisem szczególnym w stosunku do art. 218 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1773/13). W związku z powyższym jednoznacznie trzeba też stwierdzić, że niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 3 ust. 3 ustawy). Przedłożone przez skarżącą przed organem I instancji pisemne oświadczenia świadków nie są dowodami wynikającymi z prowadzonej przez organ wydający zaświadczenie ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Tym samym stwierdzić trzeba, że niezasadny jest też zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., gdyż w związku z niemożnością przeprowadzenia w tym postępowaniu, odmowa dopuszczenia przez organ przeprowadzenia dowodu z zeznań tych świadków była zasadna. Zeznania świadków mogą być bowiem oceniane przez pracodawców lub właściwe organy w związku z obliczeniem pracowniczego stażu pracy, ale nie mogą one stanowić podstawy do wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy (por. m.in. cyt. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 344/20).
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI