II SA/Bk 405/16

II SA/Bk 405/16 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2016-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk
Marek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 599
art. 25 par. 5 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 718
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej: SKO w B.) postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta B. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], umarzające postępowanie egzekucyjne oraz niewyegzekwowane koszty egzekucyjne.
Postanowienie SKO w B. wydane zostało przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Prezydent B. umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie dłużnika alimentacyjnego A. S. oraz umorzył niewyegzekwowane koszty egzekucyjne powstałe w toku tego postępowania. Podstawą wydania tego postanowienia był art. 8 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten nakazywał umarzać wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy administracyjne postępowania egzekucyjne w zakresie należności przypadających od dłużnika alimentacyjnego z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego i odsetek.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł A. S., w którym podniósł, że tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzona była egzekucja ([...] i [...]) nie zostały mu prawidłowo doręczone, w związku z czym egzekucja nigdy nie została wszczęta.
SKO w B., postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta B. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], umarzające postępowanie egzekucyjne oraz niewyegzekwowane koszty egzekucyjne.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że obowiązek A. S. jako dłużnika został określony decyzjami wydanymi z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] oraz z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] oraz utrzymującymi je w mocy decyzjami SKO w B. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] oraz z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]), a ponadto sprawy te były też przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku.
Dalej organ wyjaśnił, że do momentu wejścia w życie ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. należności dłużników alimentacyjnych podlegały przymusowemu ściągnięciu w trybie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z dniem 18 września 2015 r. ustawodawca uchylił przepis będący podstawą stosowania egzekucji administracyjnej i od tej daty przepisów u.p.e.a. nie można stosować do świadczeń należnych od dłużników alimentacyjnych. Od tej daty wszelkie administracyjne postępowania egzekucyjne ustawodawca nakazał umorzyć (z pewnymi wyjątkami niemającymi znaczenia w niniejszej sprawie). Prezydent B.miał więc obowiązek podporządkowania się dyrektywie zawartej w art. 8 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r., czego skutkiem było wydanie kwestionowanego postanowienia.
W ocenie organu zażalenie skarżącego jest bezzasadne z dwóch powodów. Gdyby bowiem uznać zarzut skarżącego za uzasadniony, należałoby uchylić postanowienie i umorzyć postępowanie egzekucyjne albo przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia również prowadziłoby do umorzenia tego postępowania, skoro nie mogłoby być ono dalej prowadzone, gdyż zakazuje tego powołany wyżej art. 8. W efekcie skarżący doprowadziłby do stanu, jaki jest w chwili obecnej, czyli że postępowanie administracyjne zostało umorzone. Poza tym, zdaniem organu, tytuły wykonawcze zostały skarżącemu prawidłowo doręczone. Zagadnienie to było już poruszone w postanowieniu z dnia 10 lutego 2015 r, a ponadto odniósł się to tego zarzutu także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 4 listopada 2015 r. w sprawie I SA/Bk 356/15, w którym uznał, że doręczenie było prawidłowe.
Dalej organ przedstawił brzmienie przepisów art. 42 § 1 k.p.a. oraz art. 43 § 1 k.p.a. i wyjaśnił, że tytuły wykonawcze zostały dłużnikowi doręczone prawidłowo, gdyż na potwierdzeniu odbioru przesyłki widnieje podpis: P. S. z adnotacją: "dorosły domownik, data [...].08.2014r." Poza tym najważniejsze jest jednak to, że strona wniosła w ustawowym terminie 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skoro takie zarzuty zostały przez zobowiązanego wniesione, to musiał on wcześniej otrzymać tytuły wykonawcze. Tylko takie założenie pozwalało na merytoryczną ocenę zarzutów dokonaną przez SKO w B. i tylko takie założenie pozwalało WSA w Białymstoku merytorycznie orzec w sprawie zarzutów.
Skargę na postanowienie SKO w B. z dnia [...] maja 2016 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, złożył A. S., w której wniósł o uchylenie tego postanowienia ze względu na naruszenie prawa polegające na nieskutecznym doręczeniu mu tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z związku z brakiem w aktach sprawy potwierdzenia przez A. S. odbioru odpisów tytułów wykonawczych i wadliwym wypełnieniem dokumentu doręczenia, który nie jest wyłącznym dowodem okoliczności w nim zawartych obalających domniemanie doręczenia zastępczego.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że przedmiotowe tytuły wykonawcze nie zostały mu doręczone, a to oznacza, że egzekucja nie została wszczęta. To z kolei powoduje, że brak jest podstaw prawnych do podejmowania jakichkolwiek działań, które mogą być podejmowane wyłącznie w toku postępowania egzekucyjnego. W jego ocenie należy stwierdzić, że dokument doręczenia nie jest dowodem okoliczności w nich zawartych, gdyż podpis P. S. ze względu na charakter pisma osoby słabo piszącej wskazujące na niepełnoletność, a adnotacja "dorosły domownik" i data [...].08.2014 r. nie wiadomo przez kogo zostały sporządzone - brak bowiem nazwiska i stanowiska osoby, która wykonała adnotację. Przesyłkę zawierającą tytuły wykonawcze nie doręczono adresatowi tylko S. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na odwrocie dowodu doręczenia, który nie jest szczegółowo i prawidłowo wypełniony zgodnie z art. 43 k.p.a. Z dokumentu doręczenia nie wynika kim jest S. i gdzie go należy szukać, aby odzyskać odpisy tytułów wykonawczych. Osoba ta jest obca dla skarżącego, nie jest jego domownikiem, ani też nie została włączona przez niego do wspólnoty domowej i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. W tej sytuacji S. należy traktować jako dozorcę lub sąsiada i o fakcie doręczenia S. przesyłki rejestrowanej przeznaczonej dla A. S. należy poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, co nie zostało jednak uczynione, gdyż brak stosownej adnotacji na dokumencie doręczenia. Dodatkowo na dokumencie doręczenia podpisanym przez S. nie ma informacji, że osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi i z tego względu to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1 k.p.a. i art. 43 k.p.a. Zgodnie natomiast z treścią art. 32 k.p.a. zarówno upomnienia, jak i tytuły wykonawcze muszą być doręczone bezpośrednio zobowiązanemu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia.
W piśmie procesowym z dnia 29 czerwca 2016 r. skarżący wskazał, że wniesienie przez niego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie oznacza, że tytuły wykonawcze w tym postępowaniu zostały mu doręczone. O postępowaniu egzekucyjnym dowiedział się on bowiem przypadkowo i tylko dlatego owe zarzuty wniósł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawę dla wydania przedmiotowych postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1302), a w szczególności art. 8 ust. 1 i ust. 3, zgodnie z którymi administracyjne postępowania egzekucyjne, w zakresie należności przypadających od dłużnika alimentacyjnego z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego i odsetek, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, podlegają umorzeniu, z zastrzeżeniem ust. 2, oraz koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym, o którym mowa w ust. 1 i 2, które nie zostały wyegzekwowane, podlegają umorzeniu wraz z umorzeniem postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, wobec jednoznacznego brzmienia art. 8 ust. 1 i ust. 3 powyższej ustawy, organ I instancji nie miał innej możliwości, jak tylko umorzyć przedmiotowe postępowanie egzekucyjne oraz umorzyć niewyegzekwowane koszty egzekucyjne tego postępowania. Również organ II instancji prawidłowo orzekł utrzymując w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2015 r. Zresztą sam skarżący w skardze nie stawia zarzutu odnośnie braku podstaw do zastosowania przepisów przywołanej ustawy w sytuacji, gdyby postępowanie egzekucyjne się toczyło. W jego ocenie natomiast, postępowanie takie względem niego się nie toczy, gdyż nie zostało wszczęte, a zatem nie było również podstaw do jego umarzania.
Zdaniem Sądu, stanowisko skarżącego w realiach niniejszej sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Ma rację skarżący twierdząc, że w przedmiotowej sprawie organy były zobowiązane do zbadania kwestii prawidłowości wszczęcia, a przez to i toczenia się postępowania egzekucyjnego. Jeśli bowiem fakt niedoręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego zostałby stwierdzony przez sam organ egzekucyjny, to rozpoznając sprawę w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego powinien on przede wszystkim rozważyć skutki wskazanego zdarzenia w odniesieniu do dopuszczalności samej egzekucji. Dopuszczalność egzekucji administracyjnej stanowi bowiem przesłankę, która warunkuje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a wszelkie okoliczności wpływające na możliwość prowadzenia egzekucji powinny być brane pod uwagę z urzędu przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2545/10).
W stanie faktycznym niniejszej sprawy organy nie stwierdziły jednak nieprawidłowości w doręczeniu skarżącemu jako dłużnikowi tytułów wykonawczych. Prawidłowo więc uznały, że postępowanie takie się toczyło, gdyż zostało wszczęte. Zgodnie bowiem z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 599; dalej: u.p.e.a.), wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przepis ten dla skuteczności wszczęcia egzekucji administracyjnej wymaga doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Ustawodawca jednak w żaden sposób nie określił sposobu doręczenia, co oznacza, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., do doręczeń tych stosuje się przepisy art. 39 – 49 k.p.a. Każdy z określonych tam sposobów doręczenia może być zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym także do doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 października 2004 r., sygn. akt III SA 3051/03). Doręczenie takie winno być bezpośrednio do rąk adresata a nie pełnomocnika, ale zarazem owa bezpośredniość nie wyklucza dokonania doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 43 k.p.a.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy tytuły wykonawcze zostały doręczone w trybie art. 43 k.p.a. Dla skutecznego doręczenia pisma w tym trybie wystarczy, aby na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1 ani z art. 43 k.p.a. (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 1099/14).
Z akt postępowania administracyjnego (k. 2) wynika niezbicie, że doręczenie tytułów wykonawczych nastąpiło za pośrednictwem pracownika Poczty Polskiej w dniu [...] sierpnia 2014 r. do rąk dorosłego domownika P. S., który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Wszystkie zatem wymagane prawem przesłanki doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a. zostały spełnione. Zauważenia przy tym wymaga, że nawet w sytuacji, gdy osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem nie oddała pisma adresatowi, to nie ma to wpływu na skuteczność doręczenia zastępczego, którego warunki określa art. 43 k.p.a. Jedynie bowiem w sytuacji gdy osoba, która odebrała pismo, nie wywiązała się z obowiązku oddania go adresatowi z przyczyn od niej niezależnych można ewentualnie rozważać tę okoliczność jako uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1954/12).
W niniejszej skardze skarżący podnosi, że P. S. nie tylko nie doręczył mu przedmiotowych tytułów wykonawczych, ale nie jest on jego domownikiem, nie zna go i nawet nie wie kim on jest.
W ocenie Sądu twierdzenia skarżącego są niewiarygodne gdyż stoją w jawnej sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Jak trafnie bowiem zauważyły organy, skarżący wniósł, w ustawowym terminie 7 – dniowym, od doręczenia tytułu wykonawczego, zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z analizy wyroku WSA w Białymstoku z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 356/15 (przywołanego przez organ II instancji), wynika, że w zarzutach tych skarżący nie podnosił, że przedmiotowych tytułów wykonawczych mu nie doręczono. Dopiero w zażaleniu na postanowienie Prezydenta B. z dnia [...] października 2014 r., nr [...], które nie uwzględniło zarzutów skarżącego, podniósł on, że nie doręczono mu tytułów wykonawczych. SKO w B. rozpoznając zażalenie badało już kwestię doręczenia tytułów wykonawczych, jednakże postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], zaskarżone postanowienie utrzymało w mocy. Również WSA w Białymstoku rozpoznając skargę od postanowienia organu II instancji z dnia 10 lutego 2015 r. zajął się kwestią zbadania prawidłowości doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu wyroku z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 356/15, jednoznacznie sąd ten wskazał, że "stwierdzenie jednak przez organ odwoławczy, że w przedmiotowej sprawie wymogi doręczenia tytułów wykonawczych, stosownie do art. 42 § 1 i art. 43 § 1 k.p.a. zostały dotrzymane było, w ocenie Sądu, prawidłowe. Ustosunkowanie się zaś przez organ odwoławczy do ww. zarzutu, pomimo podniesienia go dopiero na etapie zażalenia, nie miało wpływu na wynik sprawy".
Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela pogląd wyrażony w powyższym prawomocnym wyroku. Ponowny zatem zarzut skarżącego o niedoręczeniu mu tytułów wykonawczych zmierza więc w istocie do podważenia legalności nie tylko postanowień Prezydenta B. z dnia [...] października 2014 r. i SKO w B. z dnia [...] lutego 2015 r., ale i wyroku WSA w Białymstoku z dnia 4 listopada 2015 r. w sprawie I SA/Bk 356/15. Jest to zaś, z mocy art. 170 p.p.s.a., niedopuszczalne.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organem II instancji zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.