II SA/Bk 400/23

II SA/Bk 400/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
art. 92a ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 września 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 marca 2023 r. nr BP.501.1270.2022.1284.WA7.383711 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
I. Zaskarżoną decyzją z 28 marca 2023 r. znak BP.501.1270.2022.1284.WA7.383711 Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: MWITD) z 20 maja 2022 r. nr WI.8140.8.98.2022 w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 500 zł nałożonej na M. G.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
II. 1. W dniu 21 marca 2022 r. na drodze ekspresowej nr 8 w punkcie kontrolnym "O." inspektorzy MWITD przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu marki Scania o nr rej. [...] kierowanego przez M. G. Pojazdem wykonywany był krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy z miejscowości Wasilków do miejscowości E. na rzecz P. Sp. z o.o.
Ze sporządzonego podczas kontroli protokołu oględzin pojazdu wynika, że stwierdzono usterki takie jak niesprawne światła hamowania STOP (żadne światło hamowania nie działało podczas zatrzymania do kontroli); niesprawne lewe światło cofania; zużyte tablice wyróżniające pojazd długi, ciężki; nieszczelny układ wydechowy. Usterki te zakwalifikowano jako opisane pod pozycjami 4.3.1.a.3 (usterka "niebezpieczna"), 4.6.1.a, 4.8.1.a.1, 6.1.2.a.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. 2019 r., poz. 2141 z późn. zm., dalej: rozporządzenie). Sporządzono również protokół kontroli nr WITD.DI.P.VII1216/73/22, którego kontrolowany odmówił podpisania. Z jego treści wynika, że kierowca dokonał wymiany żarówek świateł hamowania jeszcze na miejscu kontroli, po czym zwolniono pojazd celem zjechania do najbliższego serwisu. Do protokołu sporządzono dwa załączniki z opisem stwierdzonych naruszeń, kwalifikując naruszenia w załączniku nr 1 jako naruszające art. 92a ust. 1, 7 i 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 180 z późn. zm.), dalej: u.t.d. w związku z lp. 9.2 załącznika nr 3 do tej ustawy, a w załączniku nr 2 jako naruszające art. 92a ust. 2 i 8 u.t.d. w związku z lp. 15.2 załącznika nr 4 do tej ustawy. Załącznikiem nr 3 do protokołu kontroli jest ww. protokół oględzin pojazdu a załącznikiem nr 4 protokół drogowej kontroli technicznej zawierający wykaz kontrolny.
2. Zawiadomieniem z 21 kwietnia 2022 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie naruszenia przepisów oraz pouczono o prawie do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i do zgłaszania żądań przed wydaniem decyzji. W zawiadomieniu wskazano m.in. art. 92a ust. 2 oraz art. 93 ust. 1 ut.d.
Postanowieniem z 21 kwietnia 2022 r. w poczet materiału dowodowego organ pierwszej instancji zaliczył oświadczenie złożone w imieniu Spółki P. w przedmiocie wskazania M. G. jako osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego.
W piśmie z 29 kwietnia 2022 r. kierowca przedstawił swoje stanowisko. Wskazał, że w dniu kontroli drogowej dokonał sprawdzenia wszystkich źródeł światła (w ramach tzw. codziennej obsługi pojazdu) i nie stwierdził usterek. Świadczyć ma o tym karta pojazdu (której kserokopię przedłożył), w której rubryce nr 11 widnieje zapis o przeprowadzonej obsłudze technicznej pojazdu. W jego ocenie do awarii żarówek musiało dojść już w trakcie jazdy, jednak nie wie kiedy i w jakich okolicznościach. W związku z brakiem wyposażenia komputera w alert błędów on jako kierowca mógł nie mieć świadomości zaistnienia usterki. Stwierdził, że nie widzi po swojej stronie jakiegokolwiek działania umyślnego czy też zaniechania, natomiast bez przeprowadzenia badania organoleptycznego pojazdu na kanale diagnostycznym lub dźwigniku nieuprawnione jest ustalenie, iż układ wydechowy i tłumiki są nieszczelne. Podczas kontroli nie było też żadnego urządzenia do pomiaru emisji spalin oraz pomiaru głośności w odpowiednich ku temu warunkach. W zakresie oznakowania odblaskowego pojazdu podkreślił, że jest ono zlokalizowane w miejscach do tego przewidzianych przez ustawodawcę, a że nie jest nowe, to z powodu zmiennych warunków pogodowych w dniu kontroli nie było do końca czytelne. Nie zgodził się ze stwierdzeniem protokołu kontroli, iż pojazd posiada usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego jako niebezpieczne, w sytuacji gdy pojazd nie uczestniczył w żadnym wypadku czy kolizji. Oświadczył, że gdyby pojazd i jego stan techniczny powodowały zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, odmówiłby przewozu. Wniósł o umorzenie postępowania.
3. Decyzją z 20 maja 2022 r. MWITD nałożył na M. G. karę pieniężną w wysokości 500 zł. Powołał się na wyniki kontroli drogowej wskazując, że ustalono niedziałanie dwóch świateł stop z prawej i lewej strony pojazdu, co uwidoczniono na dokumentacji filmowej. Tymczasem obowiązek wyposażenia i utrzymania pojazdu w stanie prawidłowym wynika z art. 66 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Usterkę i związane z nią naruszenie zakwalifikowano według art. 92a ust. 2, 4 i 8 u.t.d. w związku z lp. 15.2 załącznika nr 4 do u.t.d. jako "wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia i zakwalifikowania takiej usterki jako niebezpieczna". Odnosząc się do twierdzeń strony MWITD wyjaśnił, że z przedłożonej kserokopii "karty drogowej", w której rubryce nr 11 znajdują się informacje o przeprowadzeniu obsługi technicznej pojazdu, nie wynika wprowadzenie do jej treści informacji dotyczącej czasu postoju pojazdu z przyczyn usterek technicznych. Dalej organ wskazał, że część zarzutów strony (odnośnie układu wydechowego i oznakowania odblaskowego) dotyczy usterek niebędących przedmiotem sprawy, jednak nawet i te są niezasadne, bowiem organ kontrolny jest wyposażony w urządzenia do kontroli poziomu emisji zanieczyszczeń, a zużyte tablice wyróżniające są niezgodne z przepisami (rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 z późn. zm.) zarówno przy dobrej jak i złej pogodzie. Dodał, że w trakcie kontroli warunki pogodowe były bardzo dobre, co jest potwierdzone nagraniem filmowym. Nie zgodził się organ z zarzutem wskazania błędnej podstawy prawnej zatrzymania dokumentu prawa jazdy (art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym), bowiem przepis ten ma zastosowanie nie tylko wtedy, gdy pojazd uczestniczył w wypadku drogowym, ale także gdy ustalono usterkę zagrażającą bezpieczeństwu ruchu drogowego, co miało miejsce w sprawie.
Zdaniem też organu mimo deklarowanego przez kierowcę przeprowadzenia obsługi codziennej pojazdu i niestwierdzenia usterek przed rozpoczęciem transportu, pojazd w momencie zatrzymania posiadał niesprawne oba źródła światła STOP, niesprawne światła cofania, zużyte obie tablice wyróżniające oraz nieszczelny układ wydechowy, a więc łącznie 6 usterek stanu technicznego z 4 kategorii. Dlatego mało wiarygodne są wyjaśnienia strony odnośnie dokonania obsługi technicznej pojazdu, a jeśli nawet przyjąć, że została wykonana - to nierzetelnie (np. nie wyjaśniono jak dokonano sprawdzenia świateł stop bez pomocy innej osoby). Wobec zaś faktu, jak stwierdził organ, że strona nie przedstawiła żadnych okoliczności wykluczających jej odpowiedzialność, a odpowiedzialność za naruszenie przepisów o transporcie drogowym nie jest oparta na zasadzie winy ale na zasadzie ryzyka - nie ma podstaw do zwolnienia z tej odpowiedzialności w trybie art. 92c u.t.d.
4. Odwołanie złożył M. G. Wskazał, że nie zgadza się z treścią decyzji oraz czynnościami kontrolerów. Wniósł o odstąpienie od wymierzenia kary. Wyjaśnił, że 21 marca 2022 r. rozpoczął pracę o godz. 8:00, z czego przez pierwsze 24 minuty sprawdzał stan techniczny pojazdu (stan ogólny pojazdu, działanie świateł, kierunkowskazów, świateł STOP i cofania). Na etapie kontroli działania świateł STOP skarżący korzysta z pomocy drugiej osoby, a w przypadku braku takich osób w pobliżu korzysta z rozpórki blokującej pedał hamulca, dzięki czemu jest w stanie samodzielnie sprawdzić stan tych świateł. Ze sprawdzenia wynikało, że pojazd był sprawny technicznie, a światła działały poprawnie. Nie poczuwa się do odpowiedzialności za uchybienia ustalone podczas kontroli drogowej, gdyż nie miał na nie żadnego wpływu. Usterki te nie były aż tak niebezpieczne, gdyż pojazd dopuszczono do dalszego ruchu, a usterki świateł STOP i cofania zostały bezzwłocznie usunięte na miejscu kontroli. Dołączył wydruk z tachografu cyfrowego oraz zdjęcia.
4. Zaskarżoną decyzją z 28 marca 2023 r. GITD utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako wydaną z poszanowaniem przepisów procesowych i materialnych, po zbadaniu istotnych okoliczności sprawy i w wyniku ocenionego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej materiału dowodowego. Jak wskazał organ odwoławczy z protokołu kontroli i protokołu oględzin pojazdu wynika wystąpienie usterek, tj. niesprawnych świateł hamowania STOP (usterka niebezpieczna); niesprawnego światła cofania lewego (usterka drobna); zużytych tablic wyróżniających pojazd długi, ciężki (usterka drobna); nieszczelnego układu wydechowego (usterka poważna). Ze względu na stan techniczny pojazdu zatrzymano elektronicznie dowód rejestracyjny za pokwitowaniem, a w związku z usunięciem usterki niebezpiecznej na miejscu kontroli zezwolono na zjazd do najbliższego serwisu. Jednak pokontrolne usunięcie usterki nie ma wpływu na nałożenie kary pieniężnej, skoro w momencie kontroli pojazd nie spełniał minimum wymogów określonych w przepisach prawa. Organ nie ma również obowiązku badać przyczyn powstania usterek czy stopnia przyczynienia się strony do ich powstania, bowiem istotny jest wyłącznie stan z momentu kontroli. Jak wskazał GITD do przypisania odpowiedzialności na gruncie administracyjnoprawnym wystarczy stwierdzenie nieprzestrzegania nałożonych prawem obowiązków i nie ma przy tym znaczenia stopień zawinienia.
Odnośnie zwolnienia z kary organ odwoławczy wskazał, że nie wystarczy zakwestionowanie odpowiedzialności, ale muszą zaistnieć okoliczności o charakterze obiektywnym, których przy najdalej idących staraniach ukarany nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Tymczasem odwołujący nie zachował należytej staranności przy wykonywaniu przewozu pojazdem, który nie spełniał warunków technicznych. To na stronie spoczywa ciężar dowodu zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Strona nie przedłożyła żadnych dowodów na okoliczność wyłączającą odpowiedzialność na stwierdzone naruszenia.
5. Skargę do sądu administracyjnego wywiódł M. G. Podtrzymał swoje wyjaśnienia zawarte w piśmie z 29 kwietnia 2022 r. oraz w odwołaniu. Zaakcentował, że z protokołu kontroli nie wynika kwalifikacja stwierdzonych usterek jako niebezpiecznych, a nadto pojazd dopuszczono do dalszej jazdy po ich usunięciu. W ocenie skarżącego kontrolujący w protokole z kontroli jednoznacznie stwierdził, że usterki w pojeździe nie kwalifikują się do nałożenia mandatu karnego. W związku z całokształtem okoliczności sprawy nie widzi po swojej stronie jakiegokolwiek umyślnego działania i odmawia przyjęcia mandatu karnego w wysokości 500 zł.
6. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że w protokole kontroli drogowej z 21 marca 2022 r. odnotowano, iż "kierowca usunął usterkę niebezpieczną na miejscu kontroli". Z kolei kwalifikowanie usterek do określonych kategorii: drobnych, poważnych i niebezpiecznych wynika z treści § 6 ust. 1 rozporządzenia, zatem kwalifikacji tej dokonał ustawodawca. Organ dodał, że naprawa usterki niebezpiecznej wskutek przeprowadzonej kontroli nie doprowadziła do utraty przez nią niebezpiecznego charakteru, a jedynie stanowiła podstawę do zwolnienia kierującego na zjazd do najbliższego serwisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
III. Skarga podlega oddaleniu. Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z punktu widzenia zgodności z prawem nie wykazała nieprawidłowości uzasadniających jej uchylenie.
IV. Kwestionowane decyzje wydano na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 z późn. zm., dalej: u.t.d.) oraz przy zastosowaniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: p.r.d.) i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. 2019 poz. 2141 z późn. zm., dalej: rozporządzenie).
Zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d. jako obowiązki lub warunki przewozu drogowego należy rozumieć obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz szeregu innych aktów prawnych, m.in. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 51, z późn. zm.) (lit. d) oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (lit. l).
W myśl art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 8 u.t.d. załącznik nr 4 do u.t.d. zawiera tabelę z wykazem naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, których dotyczy art. 92a ust. 2 u.t.d. wraz z wysokością kar pieniężnych za poszczególne naruszenia oraz numer grupy i wagę naruszeń w przypadku niektórych z nich.
V. Bezspornie w sprawie skarżący występował w charakterze "innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym" w rozumieniu art. 92a ust. 2 u.t.d., bowiem 21 marca 2022 r. wykonywał na rzecz Spółki P. przewóz drogowy, tj. krajowy niezarobkowy przewóz drogowy pojazdem próżnym po towarze niebezpiecznym. Występuje zatem w sprawie jako strona – kierujący pojazdem w momencie kontroli. Został też skontrolowany przez uprawnione podmioty (funkcjonariuszy Inspekcji Transportu Drogowego), jak również postępowanie prowadziły właściwe organy, tj. MWITD i GITD (art. 129a i art. 134a p.r.d.).
VI. Obowiązek utrzymania pojazdu uczestniczącego w ruchu w odpowiednim stanie wynika z art. 66 ust. 1 p.r.d. Zgodnie z jego treścią pojazd uczestniczący
w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego: nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę (pkt 1); nie zakłócało spokoju publicznego przez powodowanie hałasu przekraczającego poziom określony w przepisach szczegółowych (pkt 2); nie powodowało wydzielania szkodliwych substancji w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych (pkt 3); nie powodowało niszczenia drogi (pkt 4); zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu (pkt 5); nie powodowało zakłóceń radioelektrycznych w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych (pkt 6).
Stosownie zaś do treści art. 131 ust. 1 p.r.d. minister właściwy do spraw wewnętrznych (Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji) wydał rozporządzenie z 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego. Paragraf 5 rozporządzenia stanowi, że pojazd wytypowany przez kontrolującego do drogowej kontroli technicznej podlega wstępnej lub szczegółowej drogowej kontroli technicznej. W myśl § 5 ust. 2 drogowa kontrola techniczna obejmuje identyfikację pojazdu oraz sprawdzenie stanu technicznego co najmniej jednej z pozycji z następujących obszarów: układ hamulcowy; układ kierowniczy; widoczność; światła i wyposażenie elektryczne; osie, koła, opony i zawieszenie; podwozie i elementy przymocowane do podwozia; inne wyposażenie, w tym tachograf i ogranicznik prędkości; uciążliwość, w tym emisję spalin oraz wycieki paliwa lub oleju; warunki dodatkowe. Dalej ustawodawca ustalił trzy kategorie usterek (§ 5 ust. 7 pkt 1 - 3) czyli przewidział kwalifikację usterek stwierdzanych podczas drogowej kontroli technicznej pojazdu, tj. usterki drobne - bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu lub wymagania ochrony środowiska, które nie powodują ograniczenia w dalszym używaniu pojazdu; usterki poważne - mogące zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego lub naruszać wymagania ochrony środowiska albo inne istotne nieprawidłowości, które dają podstawę do ograniczenia dalszego używania pojazdu oraz określenia warunków tego używania; usterki niebezpieczne - powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu. Na podstawie § 5 ust. 5 sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody kontroli jego stanu technicznego oraz kryteria oceny usterek stwierdzonych podczas tej kontroli określa się na bazie załącznika nr 1 do rozporządzenia. Usterki niewymienione w tym załączniku ocenia się pod względem zagrożenia, jakie stwarzają dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. W § 5 ust. 6 wskazano, że kontrolę stanu technicznego pojazdu przeprowadza się z wykorzystaniem dostępnych technik i sprzętu. Kontrola ta może także obejmować sprawdzenie, czy odpowiednie części i elementy pojazdu odpowiadają wymogom w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego i ochrony środowiska. W celu przeprowadzenia kontroli stanu technicznego kontrolujący może korzystać z dodatkowego sprzętu, w szczególności podnośnika lub kanału przeglądowego.
Jak dalej wynika z powołanych przepisów, wynik kontroli klasyfikuje się na podstawie najpoważniejszej kategorii usterki (§ 5 ust. 8), a dodatkowo wskazano, że w przypadku stwierdzenia podczas drogowej kontroli technicznej kilku usterek w tych samych obszarach kontroli, o których mowa w ust. 2, wynik kontroli może być zaklasyfikowany na podstawie poważniejszej kategorii usterek, jeżeli ich skumulowany wpływ skutkuje wzrostem zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego stwarzanego przez pojazd (§ 5 ust. 9). W § 6 ust. 1 określono jakie czynności powinni podjąć kontrolujący w czasie kontroli technicznej. Jest to: 1) sprawdzenie wymaganej dokumentacji dotyczącej dopuszczenia pojazdu do ruchu drogowego, a w szczególności dokumentu potwierdzającego przeprowadzenie badania technicznego, oraz ostatni protokół kontroli drogowej, o którym mowa w ust. 5; 2) przeprowadzenie wzrokowej oceny stanu technicznego pojazdu; 3) można przeprowadzić wzrokową ocenę zabezpieczenia ładunku; 4) można dokonać sprawdzenia stanu technicznego za pomocą właściwych metod, w tym z użyciem przyrządu kontrolno-pomiarowego będącego w dyspozycji kontrolera, służącego ocenie konieczności poddania pojazdu szczegółowej kontroli technicznej lub zobowiązania do niezwłocznego usunięcia usterek; 5) w przypadku pojazdu użytkowego, jeżeli w trakcie poprzedniej drogowej kontroli technicznej ujawniono usterki, sprawdza się, czy zostały one usunięte. Jak wynika z § 6 ust. 1 rozporządzenia obligatoryjne elementy wstępnej kontroli to pkt 1 oraz pkt 2.
Z akt sprawy wynika, że organ przeprowadzający kontrolę wypełnił zawartą w ww. przepisach dyspozycję, tj. dokonał sprawdzenia wymaganej dokumentacji dotyczącej dopuszczenia do ruchu oraz przeprowadził wzrokową ocenę stanu technicznego pojazdu. Swoim ustaleniom dał wyraz w protokole kontroli drogowej nr WITD.DI.P.VII1216/73/22, protokole oględzin pojazdu, protokole drogowej kontroli technicznej zawierającym wykaz kontrolny. Sporządzono również nagrania na płycie CD dołączone do akt. Doszło do stwierdzenia następujących naruszeń: niedziałające światła hamowania "stop" po obu stronach pojazdu, co zakwalifikowano jako usterkę niebezpieczną na podstawie lp. 4.3.1.a.3. załącznika nr 1 do rozporządzenia; niesprawne lewe światło cofania zakwalifikowane jako usterkę drobną na podstawie lp. 4.6.1.a.1. załącznika nr 1 do rozporządzenia; nieprawidłowe funkcjonowanie lub uszkodzenie urządzeń odblaskowych w związku ze zużytymi tablicami wyróżniającymi pojazd długi, co zakwalifikowano jako usterkę drobną w oparciu o lp. 4.8.1.a.1. załącznika nr 1 do rozporządzenia; a także stwierdzono ciężki nieszczelny układ wydechowy co zakwalifikowano jako usterkę poważną w oparciu o lp. 6.1.2.a.1. załącznika nr 1 do rozporządzenia.
Sąd nie stwierdza zaistnienia jakichkolwiek przesłanek do kwestionowania ustaleń organu odnośnie stwierdzenia ww. usterek, które są udokumentowane materiałem filmowym oraz wynikają z protokołu kontroli i jego załącznika – protokołu oględzin pojazdu. Prawidłowo też dokonano kwalifikacji usterek dokonując ustalenia wyniku kontroli według usterki najpoważniejszej (brak obydwu świateł STOP), zgodnie z § 5 ust. 8 rozporządzenia.
VII. Sąd zwraca uwagę, że w skardze nie zakwestionowano faktu wystąpienia usterek, w tym tej najpoważniejszej związanej z niedziałaniem obydwu świateł STOP (przyznanie wystąpienia tej usterki wynika zresztą z faktu niezwłocznej wymiany żarówek, jeszcze w trakcie kontroli), na podstawie której ostatecznie ustalono wynik kontroli. Skarżący nie zgadza się natomiast z kwalifikacją ww. usterki oraz przypisaniem mu zawinienia w jej oraz pozostałych powstaniu, a także z nieuzasadnionym brakiem odstąpienia od wymierzenia kary.
Wyjaśnić jednak trzeba, że celem regulacji zawartych w u.t.d. jest zapewnienie przestrzegania przez określone podmioty przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Należy wskazać, że nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów (zob. wyrok NSA z 21 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2749/16; orzeczenia przytoczone w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tych powodów odpowiedzialność za popełnienie naruszeń wynikająca z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. ma charakter typowo administracyjny a więc niezależny od winy a zbliżony do obiektywnej. Nie jest to odpowiedzialność o charakterze prawnokarnym oparta na winie bądź też stopniu zagrożenia wobec osób trzecich. Aby uznać, że doszło do zaistnienia odpowiedzialności konkretnego podmiotu na gruncie ustawy o transporcie drogowym wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym (zob. wyrok NSA z 12 stycznia 2023 r., II GSK 744/22).
Nie ma więc znaczenia, czy powstałe usterki stwierdzone w toku kontroli drogowej były zawinione przez skarżącego czy też nie. Sam fakt ich wystąpienia stanowi wystarczającą podstawę do nałożenia kary, a organ ma obowiązek zastosować sankcję zgodnie z taryfikatorem znajdującym się w załączniku nr 4 do u.t.d. W związku z tym, że doszło do stwierdzenia usterki zakwalifikowanej jako "niebezpieczna" w oparciu o załącznik nr 1 do rozporządzenia (pozycja 4.3.1a), na podstawie art. 92a ust. 8 u.t.d. w związku z § 6 ust. 7 rozporządzenia i l.p. 15.2 załącznika nr 4 u.t.d. organ słusznie nałożył na skarżącego karę w wysokości 500 zł.
Bezskuteczne pozostają zarzuty skargi. Bez naruszenia prawa organ wskazuje, że fakt naprawienia usterki niezwłocznie po jej wykryciu w toku kontroli nie stanowi przesłanki wyłączającej odpowiedzialność strony. Załącznik nr 1 do rozporządzenia stanowi jasno, że usterka świateł hamowania "stop" taka, jak stwierdzona w niniejszej sprawie (niedziałające oba światła) winna być zakwalifikowana jako niebezpieczna. Także sam protokół kontroli wyraźnie wskazuje, że "kierujący usunął usterkę niebezpieczną na miejscu kontroli, w związku z czym zezwolono na zjazd do najbliższego serwisu". Fakt jej wystąpienia oraz kwalifikacja nie budzi wątpliwości. Jej usunięcie nie działa wstecznie, tzn. nie eliminuje ustalenia że usterka wystąpiła i że była niebezpieczna. Skarżący jechał bowiem niesprawnym pojazdem powodując zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. To że ostatecznie je usunął wynikało z interwencji właściwych służb, które odzwierciedliły wynik kontroli w protokole. Protokół z kontroli drogowej ma cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Sama odmowa podpisania protokołu kontroli nie zmniejsza wartości dowodowej tego dokumentu, a z samego niepodpisania przez kierowcę protokołu kontroli nie można wywieść, że opisane tam zdarzenia nie miały miejsca, zwłaszcza że kontrolowany nie wniósł do protokołu żadnych zastrzeżeń (zob. wyrok NSA z 25 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 1697/18 i przytoczone tam orzecznictwo). Analogiczna sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie wniósł żadnych merytorycznych uwag odnośnie protokołu, a jedynie odmówił jego podpisania ze względu na wymianę żarówek świateł hamowania "stop" już po stwierdzeniu wystąpienia usterki w skutek kontroli drogowej, co w jego ocenie powinno przesądzić o braku kwalifikacji usterki jako niebezpiecznej.
Przyznać trzeba, że przypisanie odpowiedzialności na gruncie u.t.d. może być wyłączone, o czym świadczy treść art. 92c u.t.c. Następuje to, gdy wystąpią przesłanki egzoneracyjne. Jak stanowi ww. przepis nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d. na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Przepisy art. 92c ust. 1 u.t.d. stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2 (art. 92c ust. 1a), a także w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ (art. 92c ust. 2).
To na osobie, która odpowiada za stwierdzone uchybienia spoczywa ciężar dowodu odnośnie wykazania, że rzeczywiście nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a więc innymi słowy, sprowadza się to do wykazania, że uczyniono wszystko zgodnie z prawem, że osoba ta nie mogła zrobić nic więcej, zaś to co zrobiła, pozwalało jej pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (zob. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 647/20
i przytoczone tam orzecznictwo). Muszą to być naruszenia wskutek zdarzeń
i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Mogą to być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych. To nie na organie ciąży obowiązek poczynienia ustaleń w zakresie przyczyn powstania usterek i stopnia zawinienia podmiotu, który ma być poddany karze, ale właśnie na tym podmiocie. Skarżący podkreśla brak swojej winy, ale nie zauważa, że na gruncie tego przepisu nie chodzi o brak winy, tylko o brak jego wpływu na powstanie naruszenia, a ten musi istnieć realnie.
Żadnej z przesłanek przewidzianych w art. 92c u.t.d. odpowiadających powyższemu rozumieniu tego przepisu skarżący nie wskazał, w związku z czym nie zaistniały okoliczności do uwolnienia go od odpowiedzialności. Kopia karty drogowej pojazdu z 21 marca 2022 r. oraz wydruk z tachografu nie stanowią wystarczającego dowodu. Nie wynika z nich jakie faktycznie czynności poczynił skarżący na etapie kontroli pojazdu przed wyjazdem oraz jaki dokładnie był stan techniczny poszczególnych elementów pojazdu na tym etapie. Doświadczenie życiowe wskazuje, że stwierdzenie sześciu usterek, w tym niebezpiecznych i poważnych, związanych w szczególności z działaniem świateł stop przemawia raczej za przyjęciem, iż rzetelna kontrola stanu pojazdu przed wyjazdem w trasę nie została przeprowadzona. Można bowiem znaleźć się w sytuacji, gdy jedno światło przestanie działać w trakcie jazdy, ale niedziałanie aż trzech w sytuacji gdy kierowca twierdzi, że nie uczestniczył w żadnym zdarzeniu drogowym, w powiązaniu z pozostałymi uchybieniami (światła odblaskowe, układ wydechowy) wskazuje nie tyle na niestaranną co raczej w ogóle niewykonaną kontrolę (por. np. wyrok z 20 października 2020 r., II SA/Bk 565/20). Ponadto, zaznaczyć należy, że odpowiedzialność kierowcy za stan techniczny pojazdu nie kończy się wraz z rozpoczęciem przewozu i wyjazdem w trasę.
VIII. W świetle powyższego należy uznać, że organy obydwu instancji dokonały prawidłowej subsumcji przepisów prawa materialnego, tak więc sąd nie stwierdził uchybień w tym zakresie, które uzasadniałyby wzruszenie zaskarżonej decyzji. Sąd nie dostrzegł również nieprawidłowości w zakresie przebiegu postępowania. Organ w sposób merytoryczny i wyczerpujący wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia, a argumentację poczynioną w tym zakresie należy uznać za szczegółową i pełną. W toku postępowania zbadano wszelkie istotne okoliczności faktyczne oraz przeprowadzono dowody służące poczynieniu ustaleń zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej – tj. zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. Zaskarżone rozstrzygnięcie oparto na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz rzetelnie uzasadniono stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, tj. w sposób wymagany przez art. 107 §3 k.p.a. Zaskarżona decyzja realizuje zasadę przekonywania zawartą w art. 11 k.p.a. Zrealizowano postulat wynikający z art. 15 k.p.a. (zasada dwuinstancyjności), bowiem dwukrotnie rozpatrzono i rozstrzygnięto sprawę administracyjną (zob. wyrok NSA z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3780/19).
Proces wydania decyzji należy ocenić jako prawidłowy, w tym także w zakresie dotyczącym rozważenia przesłanek odstąpienia od ukarania i jego wyniku negatywnego dla skarżącego (art. 92c u.t.d.).
IX. Mając na względzie poczynione w toku postępowania ustalenia oraz zgromadzony materiał dowodowy, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.