II SA/Bk 40/24

II SA/Bk 40/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący/
Małgorzata Roleder
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art.  262 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. i D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 17 listopada 2023 r. nr 400.170/C-9/8/23 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.
W dniu 19 października 2023 r., na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. 2023 r., poz. 1752 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), została wydana przez Wójta Gminy Turośń Kościelna decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego, wszczętego na wniosek C.P., w odniesieniu do granic między nieruchomością oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], której właścicielami są C. i T. P, z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], stanowiącą własność w udziale ½ części D.B. i w udziale ½ części P.B., położonych w obrębie N, gm. T. i przekazaniu sprawy do sądu powszechnego z uwagi na brak możliwości zawarcia ugody i zakończenia zaistniałego sporu granicznego.
Postanowieniem z tego samego dnia nr GKS.6830.2.2023 organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 264 § 1 w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 i art. 263 § 1 K.p.a., ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 4.300 zł (pkt 1 postanowienia); do uiszczenia 50% tych kosztów w wysokości 2.150 zł zobowiązał C. i T. P. oraz D.B. w wysokości 1.075 zł i P.B. w wysokości 1.075 zł (pkt 2 postanowienia).
Zażalenie na to postanowienie wnieśli D.B. i P.B. w części dotyczącej zobowiązania ich do uiszczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego i zarzucili naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264 § 1 i 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, że koszty przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione w ich interesie, co z kolei uzasadniało zobowiązanie ich do uiszczenia łącznie połowy kosztów przedmiotowego postępowania, podczas gdy przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek C.P., która swoim postępowaniem i działaniami zmierzała i zmierza do ustalenia, wbrew istniejącemu stanowi faktycznemu i prawnemu, innego przebiegu granicy ewidencyjnej pomiędzy przedmiotowymi działkami. Wskazując na powyższe naruszenie wnieśli o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i orzeczenie co do istoty poprzez zobowiązanie C. i T. P. do uiszczenia całości kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku postanowieniem z 17 listopada 2023 r. nr 400.170/C-9/8/23 utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, co do zasady, organ administracji ma obowiązek obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, z której inicjatywy wszczęto postępowanie. Sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego opiera się na zasadach uregulowanych w art. 152 K.c. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06 wskazując, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 K.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie art. 152 K.c. stanowiący, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził również, że w przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 września 2007 r., I OSK 1356/06 stwierdzając, że stosownie do treści art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., organ administracji powinien kierować się celem postępowania rozgraniczeniowego, a zatem mieć na uwadze korzyści jakie dzięki rozgraniczeniu nieruchomości uzyskują wszystkie uczestniczące w nim strony.
Kolegium podniosło, że nie ulega wątpliwości, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną, a udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania z uwagi na sporny charakter przebiegu granicy. Potrzeba przeprowadzenia postępowania rozgraniczającego zachodzi bowiem nie tylko w sytuacji istnienia sporu (konfliktu) co do przebiegu granicy, ale także w razie przesunięcia, uszkodzenia lub zniszczenia znaków granicznych uprzednio ustalonych, jeżeli brak jest dokumentów pozwalających na określenie ich pierwotnego położenia (vide: wyrok NSA z 15 maja 2018 r., I OSK 1230/16 oraz powołane tam postanowienie SN z 29 czerwca 1999 r. I CKN 683/99).
Przepis art. 152 K.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu prowadzi do wniosku, że ustala on zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w 152 K.c.
Kolegium wskazało, że są także orzeczenia, w których sądy administracyjne stanęły na stanowisku, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli jedynie wówczas, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Inaczej rzecz ujmując, warunkiem koniecznym do przyjęcia, że postępowanie toczy się w interesie prawnym wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości jest istnienie sporu co do przebiegu granicy. Jeżeli takiego sporu nie ma, nie można automatycznie zakładać, że postępowanie to toczy się w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. W wyroku z 8 listopada 2016 r., II SA/Bk 575/16 WSA w Białymstoku stwierdził, że podział kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 152 i 153 K.c., czyli po połowie, jest zasadą, od której jednak mogą wystąpić wyjątki. Orzeczenie o kosztach postępowania następuje zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. Postanowienie, dotyczące kosztów postępowania powinno zatem uwzględniać rozstrzygnięcie organu co do meritum sprawy. W rezultacie, wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi zawsze brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich czy wszystkie a w tym ostatnim przypadku - w jakim stosunku.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzono, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego wynoszące 4.300 zł, które zostały zapłacone przez organ gminy, na podstawie faktury VAT nr 66/2023 z 12 września 2023 r., wystawionej przez uprawnionego geodetę na podstawie umowy nr GKS.6830.2.2023 z 19 lipca 2023 r.
W ocenie Kolegium organ zasadnie obciążył kosztami rozgraniczenia wyłożonymi przez organ po połowie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 K.c., gdyż postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w interesie właścicieli nieruchomości objętych rozgraniczeniem, w tym wypadku uczestników postępowania rozgraniczeniowego, tj. D.B. oraz P.B., współwłaścicieli nieruchomości, położonej w obrębie N., gm. T., oznaczonej jako działka nr [...], w udziale 1/2 części każde, a nieruchomością położoną w obrębie N., gm. T., oznaczoną jako działka nr [...], stanowiącą własność C. i T. małż. P. Interes prawny obu stron to ustalenie faktycznej i prawnej granicy pomiędzy sąsiednimi nieruchomościami. Koszty poniesione w postępowaniu rozgraniczeniowym są więc kosztami poniesionymi w interesie obu stron tego postępowania. Liczne orzecznictwo sądów administracyjnych oraz uchwała I OPS 5/06 jednoznacznie wskazują, że koszty rozgraniczeniowe ponoszą wszyscy właściciele nieruchomości, których nieruchomości były przedmiotem rozgraniczenia.
W ocenie Kolegium podnoszone w zażaleniu argumenty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż dla przyjęcia sposobu podziału kosztów istotny jest fakt przeprowadzenia postępowania oraz fakt, że spór zaistniał między stronami. Okoliczności powyższe - tj. spór, w którego zakończeniu ma interes każdy z właścicieli działek objętych rozgraniczeniem oraz ustalenie granicy, przemawiają za obciążeniem stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego po połowie.
Skargę na to postanowienie do sądu administracyjnego wnieśli D.B.i P.B. i zarzucił naruszenie:
- art. 152 K.c., poprzez przyjęcie, że skarżący jako współwłaściciele gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem powinni partycypować w połowie kosztów postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z treścią art. 152 K.c., co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, podczas gdy w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy ustalone przez organ pierwszej instancji koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny być uiszczone w całości przez C. i T. P., którzy zainicjowali postępowanie rozgraniczeniowe;
- art. 262 § 1 w zw. z art. 264 § 1 i 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, że koszty przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione w interesie skarżących w związku z czym obowiązani oni są do uiszczenia połowy ustalonych kosztów postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, podczas gdy przedmiotowe postępowanie było zbędne i zostało wszczęte na wniosek C. i T. P. i tylko i wyłącznie na skutek kwestionowania przebiegu granicy ewidencyjnej pomiędzy gruntami sąsiadującymi objętymi rozgraniczeniem wbrew istniejącemu stanowi faktycznemu i prawnemu;
- art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu skarżących.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskaznao, że granica pomiędzy działkami nr [...] i [...] nie była kwestionowana przez żadnego z każdoczesnych właścicieli tych działek i została utrwalana istniejącym do dziś ogrodzeniem, którego usytuowania również nigdy nie kwestionowano. Stan ten znajduje swoje odzwierciedlenie w istniejącej dokumentacji technicznej i geodezyjnej, począwszy od planu scaleniowego z 1936 r. aż do modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków z 2011 r. Taki stan trwał aż do momentu nabycia przez państwo P. własności działki nr [...] w drodze spadkobrania. Wówczas zaczęto kwestionować przebieg granicy pomiędzy działkami na niekorzyść skarżących. Wskazywany przebieg granicy w znacznym stopniu zawęziłby szerokość wjazdu na teren działki skarżących, uniemożliwiając korzystanie z niego. Taki przebieg granicy stoi w sprzeczności z istniejącym stanem faktycznym i prawnym. Wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe potwierdziło, że przebieg granicy ewidencyjnej pomiędzy działkami był niezmienny od 1936 r. Niemniej jednak C.P. zanegowała poczynione ustalenia, co skutkowało umorzeniem postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniem sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu.
Zdaniem skarżących brak jest podstaw do zobowiązania ich do uiszczenia połowy kosztów postępowania rozgraniczeniowego, które zostało wszczęte i w głównej mierze kontynuowane przez C.P. wbrew przeprowadzonym czynnościom geodezyjnym i dokumentacji datowanej aż na 1936 r.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 152 K.c. wskazano, że zasada wyrażona w tej regulacji nie ma charakteru bezwzględnego, co potwierdza powoływana przez organy uchwała NSA, która wskazuje na możliwość obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego stron będących właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko strony, która wszczęła postępowanie. Skarżący podnieśli, że organ wydając orzeczenie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego musi zawsze brać pod uwagę, czy zachowanie stron uzasadnia obciążenie kosztami tylko jednej strony czy wszystkich stron a w tym ostatnim przypadku – w jakim stosunku. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący wywiedli, że możliwe jest obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie jednego właściciela rozgraniczanych nieruchomości, a zwłaszcza tego, który żądał wszczęcia postępowania (vide: wyroki WSA w: Kielcach z 29 sierpnia 2018 r., II SA/Ke 423/18; Rzeszowie z 26 listopada 2019 r., II SA/Rz 910/19; Gorzowie Wielkopolskim z 1 sierpnia 2019 r., II SA/Go 301/19). W niniejszej sprawie z uwagi na to, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek C. i T. P. i ich subiektywne odczucie co do przebiegu granicy ewidencyjnej, wbrew istniejącemu stanowi faktycznemu i prawnemu, co następnie znalazło swoje potwierdzenie w toku postępowania, to wnioskodawcy powinni być obciążenie całością kosztów tego postępowania.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku uznało, że w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości skarżących (działka nr [...]) z nieruchomością C. i T. P. (działka nr [...]) kosztami rozgraniczenia powinni zostać obciążeni wszyscy właściciele sąsiadujących nieruchomości a nie tylko strona która zainicjował postępowanie rozgraniczeniowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia powołując się na treść uchwały I OPS 5/06 zastosowało zasadę, że obie strony postępowania rozgraniczeniowego powinny być w równej wysokości obciążone kosztami, gdyż ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli. Natomiast, zdaniem skarżących, koszty postępowania rozgraniczeniowego w sprawie niniejszej zostały poniesione wyłączenie w interesie strony żądającej wszczęcia tego postepowania, czyli właścicieli działki nr [...], gdyż w sprawie nie ma sporu granicznego i w związku z tym wnioskodawcy powinni być obciążeni obowiązkiem uiszczenia tych kosztów.
W ocenie sądu o ile treść rozstrzygnięcia organu jest prawidłowa to w jego uzasadnieniu pominięto zasadniczą okolicznością mającą wpływ na sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, tj. fakt, że sam wynik administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego wskazywał na ujawnienie sporu o przebieg granicy.
W świetle przepisów rozdziału 6 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa) w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym możliwe jest wydanie następujących rodzajów decyzji:
- decyzji o rozgraniczeniu wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy, poprzedzonej ustaleniem przebiegu granicy bądź w oparciu o dowody wymienione w art. 31 ust. 2 ustawy, bądź – w przypadku braku dowodów – na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 ustawy). Z art. 33 ust. 3 ustawy wynika, że strona niezadowolona z przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od doręczenia jej decyzji o rozgraniczeniu, przekazania sprawy sądowi;
- decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia w związku z zawarciem przez strony ugody przed uprawnionym geodetą (art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 31 ust. 4 ustawy, bądź w następstwie bezprzedmiotowości postępowania z innych przyczyn (np. skutecznego cofnięcia wniosku albo połączenia nieruchomości oddzielonych granicą lub skupienia ich w rękach jednego właściciela (art. 105 K.p.a.);
- decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 2 ustawy) wydanej w sytuacjach określonych w art. 34 ust. 1 ustawy, tj. w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu.
W kontrolowanej sprawie Wójt Gminy Turośń Kościelna zakończył postępowanie rozgraniczeniowe decyzją wydaną na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu z urzędu sprawy o rozgraniczenie Sądowi Rejonowemu w B.
Tym samym sam organ administracji uznał, że spór o granicę wystąpił a jego rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym nie jest możliwe. Z uzasadnienia decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego wynika, że w trakcie rozprawy granicznej upoważniony geodeta okazał stronom punkty graniczne nr [...] ÷ [...] ÷ [...] wyznaczające przebieg granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...], ustalony na podstawie pozyskanej archiwalnej dokumentacji technicznej znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym prowadzonym przez Starostę Powiatu Białostockiego pozwalającej jednoznacznie określić położenie punktów granicznych wyznaczających przebieg granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] obręb N., tj.: plan scaleniowy z 1936 r., podział m.in. działki nr [...] i [...] z 1997 r. oraz modernizacja operatu EGiB z 2011 r. Współwłaściciele działki nr [...] – D.B. i P.B. zgodnie oświadczyli, że granica przedmiotowej działki nr [...] z działką nr [...] winna przebiegać według stanu prawnego ujawnionego w ewidencji gruntów i budynków, tj. według linii wyznaczonej punktami wskazanymi przez geodetę. Natomiast C.P. - współwłaścicielka działki nr [...], oświadczyła, że granica działki nr [...] z działką nr [...] winna przebiegać według linii wyznaczonej punktami; [...]÷[...] ÷[...] ÷[...] ÷ [...]÷ [...]. Punkt A położony jest na linii [...] ÷ [...] w odległości 0,70 m od punktu nr [...] w kierunku punktu nr [...]. W związku z tym z uwagi na brak możliwości zawarcia ugody i zakończenia sporu granicznego, poinformowano strony o konieczności rozstrzygnięcia sporu w drodze postepowania sądowego. Stąd też decyzją wydaną na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy Wójt Gminy Turośń Kościelna umorzył postępowanie rozgraniczeniowe i przekazał z urzędu spór o granicę do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w B. Przekazanie na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z urzędu sprawy o rozgraniczenie sądowi powszechnemu, jest potwierdzeniem wystąpienia sporu o przebieg granicy, którego w postępowaniu administracyjnym nie udało się rozstrzygnąć.
Wystąpienie sporu granicznego implikuje sposób rozliczenia kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i uzasadnia obciążenie tymi kosztami wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości.
W kwestii kosztów postępowania rozgraniczeniowego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z 11 grudnia 2006 r. o sygnaturze I OPS 5/06, której teza brzmi następująco: "Organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 par. 1 pkt 2 Kpa, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania" (pub. CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: w ustawie p.g.k. oraz w Kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym sąd powszechny, jak i w postępowaniu administracyjnym organy administracji są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu przepisów art. 152 i art. 153 k.c. z przepisami art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k., które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych, a koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Sąd podejmujący uchwałę wskazał również, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel nieruchomości sąsiedniej może oczywiście uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje przebiegu granic. Jednakże w rzeczywistości ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży – co do zasady – w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne lub nie jest znany ich przebieg. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej. Naczelny Sąd Administracyjny w konkluzji stwierdził, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w przypadku postępowania o rozgraniczenie obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości według zasady określonej w art. 152 k.c.
Uchwała powyższa wiąże sąd w sprawie niniejszej z mocy art. 269 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: P.p.s.a. Stosownie do tej regulacji, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Sąd w sprawie niniejszej nie dostrzega konieczności weryfikacji stanowiska uchwały, co skutkuje związaniem jej treścią.
W okolicznościach niniejszej sprawy, już sam fakt przekazania przez Wójta z urzędu sprawy o rozgraniczenie Sądowi Rejonowemu w B. wskazywał, że spór o przebieg granicy wystąpił i istniała obiektywna potrzeba ustalenia przebiegu granicy. Zatem zainicjowane przez właścicieli działki nr [...] – C. i T. P. postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było również w interesie skarżących współwłaścicieli działki nr [...] – D.B. oraz P.B. a w konsekwencji także i oni powinni być obciążeni kosztami rozgraniczenia.
Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.