II SA/Bk 398/24

II SA/Bk 398/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/
Małgorzata Roleder /przewodniczący/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 262 par. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.),, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 sierpnia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 15 maja 2024 r. nr SKO.434/9/2024 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 maja 2024 r. nr SKO.434/9/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży:
1) uchyliło postanowienie organu I instancji w części oznaczonej punktem 2 i ustaliło, że zobowiązane do poniesienia ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego są: (-) J. M. właścicielka działki nr [...] w wysokości 1750 zł, (-) współwłaścicielki działki nr [...] w wysokości 1750 zł, tj. M. K. w wysokości 1312,50 zł i A. P. w wysokości 437,50 zł (stosownie do posiadanych udziałów w nieruchomości). Wskazano, że koszty należy wpłacić w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia;
2) w pozostałej części utrzymało postanowienie organu pierwszej instancji w mocy.
Podstawą wydanego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna:
Wnioskiem z dnia 11 maja 2023r. M. K. (dalej: "wnioskodawczyni) wystąpiła o rozgraniczenie nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] stanowiącej działkę nr [...] (KW nr [...]) z nieruchomością sąsiednią stanowiącą działkę nr [...] (KW nr [...]), będącą własnością (dalej: "skarżąca"), wskazując, że "granice obu nieruchomości stały się sporne".
Burmistrz, po dokonaniu wyboru geodety do przeprowadzenia rozgraniczenia (z udzielonych na zapytanie cenowe odpowiedzi wybrał ofertę w kwocie 3500 zł), postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023r. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe, w którym do przeprowadzenia czynności upoważnił wybranego geodetę.
Przy piśmie z 3 sierpnia 2023 r. geodeta przedłożył operat techniczny z 31 lipca 2023r. oraz rachunek na kwotę 3500 zł. Z operatu technicznego wynika, że przebieg granicy między działkami nr [...] i [...] jako biegnący od strony działki nr [...] od punktu granicznego 1.15-1128 do punktu granicznego nr 1.15-1115 – po granicy ewidencyjnej. Z czynności ustalenia przebiegu granicy sporządzono protokół graniczny i szkic graficzny nr 1 i 2. Protokół bez zastrzeżeń podpisała J. M., natomiast wnioskodawczyni i A. P. (współwłaścicielki działki nr [...]) nie wniosły uwag do jego treści, a po konsultacji z prawnikiem oświadczyły, że nie podpiszą protokołu. Podtrzymały stanowisko o niewyrażeniu zgody na granicę ewidencyjną działek.
W tych okolicznościach Burmistrz Szepietowa decyzją z 12 września 2023 r. zatwierdził ustalone na podstawie istniejących dokumentów granice pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] będąca własnością M. K. i A. P. oraz działka ewidencyjna nr [...] będąca własnością . Wskazał, że rozstrzygnięcie dotyczy odcinka granicy stanowiącego linię łączącą punkty oznaczone numerami 1.15-1128 i 1.15-1115 na szkicu granicznym stanowiącym załącznik do protokołu granicznego z 24 lipca 2023 r. będącego częścią operatu rozgraniczeniowego.
Następnie postanowieniem z dnia 12 września 2023r. Burmistrz Szepietowa, na podstawie art. 264 § 1 w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 i art. 263 § 1 k.p.a., ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie pomiędzy nieruchomościami położonymi w Szepietowie oznaczonymi jako działka ewidencyjna nr [...] będąca własnością M. K., A. P. i działka ewidencyjna nr [...] będąca własnością - na kwotę w wysokości 3500 zł (pkt 1) oraz zobowiązał M. K., J. M., A. P. do uiszczenia kosztów postępowania w podanej kwocie (pkt 2).
W uzasadnieniu wydanego postanowienia Burmistrz wskazał, że koszty postępowania rozgraniczeniowego pokrywają się w całości z wynagrodzeniem geodety i do ich rozdziału zastosowanie powinny znaleźć ogólne zasady rozdziału kosztów w postępowaniu administracyjnym wynikające z art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 i 2 k.p.a. Zdaniem organu nie do zaakceptowania jest rozwiązanie, w którym niezależnie od potwierdzenia stanu sporności lub niepewności w ocenie wnioskodawcy rozgraniczenia, jego koszty obciążałyby w takim samym zakresie właścicieli nieruchomości sąsiadujących, którzy wskazywali stan wynikający z dokumentacji geodezyjno- kartograficznej i stan ten okazał się w całości albo w części miarodajny i aktualny. W takiej sytuacji rozkład kosztów postępowania rozgraniczeniowego musi uwzględniać powyższe okoliczności, odzwierciedlając rzeczywisty zakres sporności lub niepewności. Z podanych względów organ zobowiązał się obciążyć kosztami postępowania rozgraniczeniowego wnioskodawczynię oraz właścicielki działki nr [...].
Zażalenie na to postanowienie wniosła M. K. kwestionując wyłącznie punkt 2 postanowienia Burmistrza i wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i obciążenie kosztami postępowania także właścicielkę działki nr [...] w wysokości połowy ustalonych kosztów 1750 zł oraz współwłaścicielki działki nr [...] w wysokości połowy ustalonych kosztów 1750 zł.
SKO w Łomży postanowieniem z dnia 17 października 2023 r. uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji w części oznaczonej punktem 2 i ustaliło, że zobowiązane do poniesienia ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego są współwłaścicielki działki nr [...], tj. M. K. w wysokości 2625 zł i A. P. w wysokości 875 zł (stosownie do posiadanych udziałów w nieruchomości); a w pozostałej części utrzymało postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. Zdaniem Kolegium w sprawie zastosowanie ma art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż koszty zostały poniesione wyłącznie w interesie współwłaścicielek działki nr [...]. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił, że koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione tylko w interesie współwłaścicielek działki nr [...], które zainicjowały postępowanie rozgraniczeniowe przy braku sporu granicznego. Niezależnie od powyższego SKO stwierdziło nieprawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w punkcie 2. Po pierwsze dlatego, że skoro w decyzji Burmistrza z 12 września 2023 r. o rozgraniczeniu wskazano, że właścicielkami działki nr [...] są M. K. i A. P., to brak było podstaw do zobowiązania do poniesienia kosztów postępowania J. M., która nie jest współwłaścicielką tej nieruchomości. Po drugie Kolegium zakwestionowało wskazanie Burmistrza, że termin do uiszczenia kosztów postępowania biegnie od daty uzyskania przymiotu ostateczności przez postanowienie tego organu.
Skargę na powyższe postanowienie do tut. Sądu Administracyjnego wywiodła M. K. zarzucając SKO naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 153 k.c. w zw. z art. 152 k.c. przez nietrafne uznanie, że w sprawie nie istniał spór co do przebiegu granic działek nr [...] oraz nr [...] i przyjęcie przez organ, że postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie jedynie współwłaścicielek działki nr [...], które wyłącznie powinny być nimi obciążone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 16 stycznia 2024r. sygn. akt II SA/Bk 872/23 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Burmistrza Szepietowa z dnia 12 września 2023 r. nr IMK-IV.6830.2.2023 (pkt 1) oraz zasądził od SKO w Łomży na rzecz skarżącej M. K. zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt 2).
Uzasadniając wydany wyrok Sąd w pierwszej kolejności przypomniał, że w postępowaniu w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją o rozgraniczeniu zastosowanie znajduje przepis art. 262 § 1 k.p.a. oraz uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r. (I OPS 5/06), zgodnie z którą organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Dalej Sąd zwrócił uwagę, że
Stanowisko uchwały nie wyklucza jednak przypadków, w których odstąpienie od wskazanej w niej reguły jest nie tylko możliwe ale i niezbędne. Są to jednak przypadki wyjątkowe, które wynikać muszą ze szczególnych okoliczności konkretnej sprawy. Do takich szczególnych przypadków pozwalających na obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie jedną stronę organy obydwu instancji zaliczyły wprawdzie sprawę niniejszą, ale zdaniem Sądu, nastąpiło to bezzasadnie i z naruszeniem art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 152 i 153 k.c., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu argumentacja Kolegium na okoliczność braku sporności granic nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Stan faktyczny sprawy wynikający z tego materiału nie pozwala przyjąć, że nie wystąpiły okoliczności rzeczywistego, obiektywnego sporu o granice. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że rozgraniczenia dokonano wyłącznie w interesie wnioskodawczyni M. K. i jej siostry będących współwłaścicielkami działki nr [...], co uzasadniać miało poniesienie wyłącznie przez nie i w całości kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Nieprawidłowa była zatem dokonana przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie ocena całokształtu okoliczności faktycznych (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), a w konsekwencji obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie wnioskodawcy rozgraniczenia i jej siostry. Zdaniem Sądu, SKO poprzestając wyłącznie na fakcie niekwestionowania granicy ewidencyjnej przez J. M. i dokonaniu rozgraniczenia w oparciu o przebieg granicy ewidencyjnej ("na podstawie istniejących dokumentów") można by stwierdzić tak jak uczyniło to Kolegium, że "rzeczywista granica pomiędzy przedmiotowymi działkami" (okazana na gruncie przez geodetę w trakcie rozprawy granicznej i zaakceptowana przez właścicielkę działki nr [...]) nie była sporna. Tymczasem, zdaniem Sądu, stanowisko to pomija istotne informacje wynikające z materiału dowodowego sprawy, podważające tezę o zbieżności i tożsamości granicy ewidencyjnej i "rzeczywistego przebiegu granicy", a świadczące wręcz o czymś przeciwnym, tj. o istnieniu rzeczywistego sporu o granicę. Z podanych względów Sąd zalecił, aby rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji rozważył rzeczywisty interes prawny biorących udział w sprawie stron postępowania rozgraniczeniowego, z uwzględnieniem przedstawionej przez sąd oceny prawnej, a następnie wydał stosowne rozstrzygnięcie (pos tanowienie), należycie wyjaśniając podstawy przyjętego sposobu rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Burmistrz Szepietowa postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr IMK-IV.6830.2.1.2023 ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie pomiędzy nieruchomościami położonymi w Szepietowie, oznaczonymi w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], będąca własnością M. K. i A. P. oraz działka nr [...], będąca własnością , w wysokości 3500 zł oraz zobowiązał do ich poniesienia M. K. w wysokości 2625 zł i A. P. w wysokości 875 zł, nakazując ich wpłatę w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia.
Z postanowieniem tym nie zgodziła się M. K. i wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży zażalenie na pkt 2 tego postanowienia zobowiązujący do poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego współwłaścicielki działki nr [...] z pominięciem obciążenia tymi kosztami właścicielki drugiej z rozgraniczanych nieruchomości tj. działki nr [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: (1) art. 153 p.p.s.a w związku z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 153 i art. 152 k.c., poprzez całkowite zignorowanie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Białymstoku z dnia 16 stycznia 2024r., sygn. akt II SA/Bk 872/23, w którym wskazano m.in. że zaliczenie niniejszej sprawy do szczególnych przypadków pozwalających na obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie jednej strony (współwłaścicielek jednej z rozgraniczanych działek) nie było prawidłowe i nastąpiło bezzasadnie, z naruszeniem art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 152 i art. 153 k.c.; (2) art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 152 i art. 153 k.c., poprzez nietrafne uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie istniał spór co do przebiegu granicy nieruchomości położonej w Szepietowie, oznaczonej nr [...] oraz nieruchomości oznaczonej nr [...] i przyjęcie przez organ, że postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie jedynie współwłaścicielek działki nr [...], a w konsekwencji, że koszty postępowania winny zostać pokryte wyłącznie przez współwłaścicielki ww. działki. Powołując się na powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego ustalonymi w wysokości 3500 zł po połowie tj. po 1750 zł J. M. (właścicielkę działki nr [...]) oraz M. K. i A. P. (współwłaścicielki działki nr [...]).
SKO w Łomży zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 października 2023 r. uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji w części oznaczonej punktem 2 i ustaliło, że zobowiązane do poniesienia ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego są: (-) J. M. właścicielka działki nr [...] w wysokości 1750 zł oraz (-) współwłaścicielki działki nr [...] w wysokości 1750 zł, tj. M. K. w wysokości 1312,50 zł i A. P. w wysokości 437,50 zł (stosownie do posiadanych udziałów w nieruchomości), wskazując jednocześnie, że koszty te należy uiścić w terminie 14 dni od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne, a w pozostałej części utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.
Zdaniem Kolegium, w rozpatrywanej sprawie miał zastosowanie przepis art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż koszty zostały poniesione w interesie stron postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją Burmistrza Szepietowa z dnia 12 września 2023 r. W sprawie istotne znaczenie miał jednak fakt, że prawidłowość ustalenia osób zobowiązanych do poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego była przedmiotem rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, który uwzględniając skargę M. K., na uprzednio wydane postanowienie o kosztach, wyrokiem z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 872/23, uchylił w całości postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 17 października 2023 r. oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Burmistrza Szepietowa z dnia 12 września 2023 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Administracyjny wskazał zaś na niezasadność twierdzenia organów administracyjnych obu instancji, że koszty postępowania rozgraniczeniowego w sprawie zakończonej decyzja Burmistrza Szepietowa z dnia 12 września 2023 r. zostały poniesione wyłącznie w interesie M. K. i A. P., współwłaścicielek działki nr [...]. Na podstawie dokumentacji z rozgraniczenia sporządzonej przez uprawnionego geodetę Sąd ustalił, że granica między działkami nr [...] i nr [...] była sporna oraz, że dodatkowo o dalszym istnieniu sporu granicznego świadczy fakt, iż M. K. pismem z dnia 29 września 2023 r. wystąpiła do Burmistrza Szepietowa o przekazanie Sądowi Rejonowemu w Wysokiem Mazowieckiem sprawy o rozgraniczenie, zakończonej decyzją z dnia 12 września 2023 r. Na tej postawie Kolegium uznało, że wyrok WSA niewątpliwie zawiera ocenę prawną wskazującą na istnienie sporu granicznego w sprawie zakończonej decyzją Burmistrza Szepietowa z dnia 12 września 2023 r., którą to oceną związany był też Burmistrz Szepietowa na podstawie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji SKO stwierdziło, że rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 sentencji postanowienia Burmistrza Szepietowa z dnia 18 kwietnia 2024 r. jest nieprawidłowe, gdyż koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione w interesie wszystkich stron tego postępowania, czyli M. K. i A. P. (współwłaścicielek działki nr [...]) oraz (właścicielki działki nr [...]), bo granice działki były sporne. W sprawie będzie miał zaś zastosowanie przepis art. 152 k.c.
Odnosząc się zaś do wniosków zgłoszonych przez J. M. w piśmie z dnia 8 maja 2024 r., SKO w Łomży uznało, że w niniejszej sprawie nie zachodzi potrzeba prowadzenia postępowania uzupełniającego, celem dołączenia wnioskowanych informacji z Komendy Powiatowej Policji w Wysokiem Mazowieckiem oraz Sądu Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem dotyczących ilości interwencji Policji, a następnie ilość wniosków złożonych do Sądu Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem o ukaranie M. K. za bezpodstawne wezwanie Policji. Okoliczność ta, zdaniem Kolegium, pozostaje bez wpływu na ustalenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją Burmistrza Szepietowa z dnia 12 września 2023r., a wskazuje ponadto, że spór istniejący między M. K. i J. M. nie dotyczy wyłącznie przebiegu granicy między ich działkami.
Skargę na powyższe postanowienie do tut. sądu administracyjnego wywiodła J. M. zarzucając mu naruszenie:
(1) art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wybiórcze potraktowanie oceny prawnej zawartej w mającym w niniejszej sprawie moc wiążącą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. II SA/Bk 872/23, oraz pominięcie oceny tego Sądu, iż odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego przez wszystkie strony "jest nie tylko możliwe ale i niezbędne" tj. w sytuacji, gdy "motywacja wnioskodawcy rozgraniczenia w prowadzeniu sporu granicznego wynika z zamiaru dokuczenia właścicielowi sąsiedniej nieruchomości, który granic nie narusza i ich nie kwestionuje";
(2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 77, 78 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie uzupełnienia postępowania dowodowego, oraz nieuwzględnienie wniosków dowodowych Skarżącej z pisma z dnia 8 maja 2024r., zmierzających do wykazania, iż postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte przez wnioskodawczynię, jest jednym z wielu postępowań przez nią zainicjowanych, oraz jednym z wielu zachowań stanowiącym o tym, że jest formą dokuczenia Skarżącej.
Powołując się na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz dopuszczenie dowodu z dokumentów: (a) wyroków SR w Wysokiem Mazowieckiem sygn. [...] oraz [...], na fakt kierowania przez M. K. bezpodstawnych oskarżeń wobec Skarżącej oraz na fakt, iż sprawa o rozgraniczenie jest jedną ze spraw mającą na celu dokuczenie Skarżącej przez uczestniczkę M. K., (b) wyroku SR w Wysokiem Mazowieckiem sygn. [...] - na fakt kierowania przez uczestniczkę M. K. absurdalnych oskarżeń wobec Skarżącej, bezpodstawnego wzywania przez uczestniczkę postępowania M. K. interwencji Policji w związku z niemającymi miejsca zachowaniami, oraz na fakt iż sprawa o rozgraniczenie jest jedną ze spraw mającą na celu dokuczenie Skarżącej przez uczestniczkę M. K..
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie poważają legalności zaskarżonego postanowienia.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym - na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, do czego uprawniał go przepis art. 119 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") przewidujący możliwość rozpoznania sprawy w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Przedmiotem skargi jest zaś postanowienie w przedmiocie kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, na które na podstawie art. 264 § 2 k.p.a. służy zażalenie. W przypadku zatem skarg na takie postanowienia w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też mimo, że Skarżąca w skardze wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie, to uwzględniając treść art. 122 p.p.s.a. powyższy wniosek nie wiązał Sądu, co oznacza, że możliwym było skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie uproszczonym, rozpoznawanej zgodnie z przepisem art. 120 p.p.s.a. w składzie trzech sędziów (por. B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z komentarzem pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015r. str. 527).
Materialnoprawną podstawę ustalenia kosztów w postępowaniu rozgraniczeniowym stanowią przepisy art. 262-264 k.p.a. I tak, jak stanowi art. 264 § 1 k.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Przepis art. 262 § 1 k.p.a. stanowi z kolei, że stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony; 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Przepis art. 263 § 1 k.p.a. określa zaś, że do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 263 § 2 k.p.a ).
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomy z dnia 15 maja 2024r. uchylające postanowienie Burmistrza Szepietowa w części oznaczonej punktem 2 i ustalające, że zobowiązane do poniesienia ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego są: (-) J. M. właścicielka działki nr [...] w wysokości 1750 zł oraz (-) współwłaścicielki działki nr [...] w wysokości 1750 zł, tj. M. K. w wysokości 1312,50 zł i A. P. w wysokości 437,50 zł (stosownie do posiadanych udziałów w nieruchomości), a w pozostałej części utrzymujące postanowienie organu pierwszej instancji w mocy.
W tym miejscu należy podkreślić i przypomnieć, że sprawa rozliczenia kosztów z tytułu prowadzonego przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego była już przedmiotem kontroli tutejszego Sądu, który wyrokiem z dnia 16 stycznia 2024r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 872/23 uchylił postanowienie SKO w Łomży z dnia 17 października 2023 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji z dnia 12 września 2023 r.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał wprawdzie, co akcentuje Skarżąca w treści skargi, że stanowisko uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2006r., nie wyklucza przypadków, w których odstąpienie od wskazanej w niej reguły jest nie tylko możliwe ale i niezbędne. Chodzi zwłaszcza o takie sprawy, w których granice sąsiadujących nieruchomości w istocie nie są sporne, bo wiążąco ustalone zostały już we właściwym trybie i od tego czasu nie zmienił się na sąsiadujących gruntach stan faktyczny, a motywacją wnioskodawcy rozgraniczenia jest zakwestionowanie ustalonego już przebiegu tych granic, z którymi w dalszym ciągu się nie zgadza, albo też motywacja wnioskodawcy rozgraniczenia w prowadzeniu sporu granicznego wynika z zamiaru dokuczenia właścicielowi sąsiedniej nieruchomości, który granic nie narusza i ich nie kwestionuje. Tym niemniej w dalszej konkluzji powyższego wywodu Sąd jednoznacznie stwierdził, że pomimo, że do takich szczególnych przypadków pozwalających na obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie jedną stronę organy obydwu instancji zaliczyły sprawę niniejszą, to - nastąpiło to bezzasadnie i z naruszeniem art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 152 i 153 k.c., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Jak zaakcentował skład orzekający argumentacja Kolegium na okoliczność braku sporności granic nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Stan faktyczny sprawy wynikający z tego materiału nie pozwala bowiem przyjąć, że nie wystąpiły okoliczności rzeczywistego, obiektywnego sporu o granice. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że rozgraniczenia dokonano wyłącznie w interesie wnioskodawczyni M. K. i jej siostry będących współwłaścicielkami działki nr [...], co uzasadniać miało poniesienie wyłącznie przez nie i w całości kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Zdaniem Sądu, SKO poprzestając wyłącznie na fakcie niekwestionowania granicy ewidencyjnej przez J. M. i dokonaniu rozgraniczenia w oparciu o przebieg granicy ewidencyjnej ("na podstawie istniejących dokumentów") można by stwierdzić tak jak uczyniło to Kolegium, że "rzeczywista granica pomiędzy przedmiotowymi działkami" (okazana na gruncie przez geodetę w trakcie rozprawy granicznej i zaakceptowana przez właścicielkę działki nr [...]) nie była sporna. Tymczasem, zdaniem Sądu, stanowisko to pomija istotne informacje wynikające z materiału dowodowego sprawy, podważające tezę o zbieżności i tożsamości granicy ewidencyjnej i "rzeczywistego przebiegu granicy", a świadczące wręcz o czymś przeciwnym, tj. o istnieniu rzeczywistego sporu o granicę. Sąd, powołując się na informacje z operatu technicznego i wynikający w nich brak możliwości zawarcia ugody, brak dokonania trwałej stabilizacji punktów granicznych (protokół graniczny) oraz oświadczenie M. K. o rozebraniu przez J. M. w maju 2023 r. ogrodzenia między działkami istniejącego na tym terenie, według twierdzeń wnioskodawczyni od ponad 30 lat, wywiódł, że trudno bronić poglądu o braku sporności granic tylko na tej podstawie, że biegły i jedna ze stron zgodzili się co do przebiegu granicy ewidencyjnej wynikającego z odnalezienia w terenie punktów granicznych odpowiadających punktom ewidencyjnym. Jak dodatkowo podkreślił, rozebranie płotu, odmiennie wskazywany zakres użytkowania, brak możliwości ustalenia przez biegłego ostatniego spokojnego stanu posiadania wobec braku w terenie "trwałych i widocznych śladów użytkowania" oraz przekroczenie granicy rozbudową budynku mieszkalnego na działce nr [...] – nie pozwala ocenić jako wiarygodnego stwierdzenia organu odwoławczego o istnieniu okoliczności obiektywnej w postaci niespornej "rzeczywistej granicy".
Przywołane stanowisko Sądu jest jednoznaczne i w tym kształcie bezsprzecznie wiąże aktualny skład orzekający na podstawie art. 153 p.p.s.a. Jak stanowi zaś powyższy przepis ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną oznacza zaś, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Powołany art. 153 p.p.s.a. służy bezpieczeństwu prawnemu stron postępowania (zarówno organów jak i skarżących), aby kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sporu, nie były różnie interpretowane na poszczególnych etapach postępowania. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. W rozstrzyganej sprawie przepisy prawa nie uległy zmianie, a więc nie został spełniony warunek pozwalający odstąpić organom i obecnie orzekającemu Sądowi, od zastosowania art. 153 p.p.s.a., tj. wyrażonej na poprzednim etapie "oceny prawnej" i związanych z nią "wskazań co do dalszego postępowania".
W rozpoznawanej sprawie zarówno organ I instancji, jak i Kolegium były zatem bezsprzecznie związane oceną prawną co do "braku podstaw do przyjęcia, że rozgraniczenia dokonano wyłącznie w interesie wnioskodawczyni M. K. i jej siostry – będących współwłaścicielkami działki nr [...], co uzasadniać miało poniesienie wyłącznie przez nie i w całości kosztów postępowania rozgraniczeniowego" i wskazaniami co do dalszego postępowania, które zawarte zostały w przywołanym wyroku z dnia 16 stycznia 2024r.
Z tego też względu SKO prawidłowo orzekło, że organ pierwszej instancji dokonując ponownej oceny okoliczności rozpoznawanej sprawy i zobowiązując do poniesienia ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego - M. K. w wysokości 2.625 zł oraz A. P. w wysokości 875 zł (będące współwłaścicielkami działki nr [...]) nie uwzględnił w pełni wytycznych zawartych w przywołanym wyroku. Błąd ten naprawiło Kolegium uchylając rozstrzygnięcie organu I instancji w tym zakresie i orzekając, że zobowiązanymi do poniesienia ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego są: J. M. właścicielka działki nr [...] w wysokości 1750 zł oraz współwłaścicielki działki nr [...] w wysokości 1750 zł, tj. M. K. w wysokości 1312,50 zł i A. P. w wysokości 437,50 zł (stosownie do posiadanych udziałów w nieruchomości) na podstawie art. 152 k.c. Na taką bowiem zasadę rozdzielenia kosztów postępowania wskazał jednoznacznie Sąd w wyroku z dnia 16 stycznia 2024r. przesądzając w ramach prowadzonego postępowania o istnieniu "rzeczywistego sporu o granicę". W tych okolicznościach twierdzenie Skarżącej, "że z jej strony nie istnienie spór co do przebiegu linii granicznych, nie istnieją wątpliwości co do jej przebiegu, a nadto M. K. jest bardzo uciążliwą sąsiadką", pozostają bez wpływu na wyrażoną przez poprzedni skład orzekający – ocenę prawną, którą na tym etapie sprawy związane były nie tylko organy ale i aktualny skład orzekający.
Skoro zaś SKO zastosowało się do oceny prawnej zawartej w wyroku WSA z dnia 16 stycznia 2024r. i kosztami postępowania rozgraniczeniowego obciążyły wnioskodawczynię i jej siostrę oraz skarżącą po połowie, to o naruszeniu art. 153 p.p.s.a. nie może być mowy.
Odnosząc się zaś do dołączonych do skargi licznych wyroków Sądu Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem ([...],[...],[...]), wskazać należy, że pomimo, iż Sąd zauważa "aktywność" wnioskodawczyni w generowaniu nowych, licznych postępowań, to okoliczność ta nie mogła i nie miała wpływu na zasadę ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego przez wszystkie strony, która to zasada przesądzona została w poprzednio wydanym wyroku tut. Sadu z 16 stycznia 2024r.
Z tych też względów, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jej oddaleniu.