II SA/BK 398/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2023-07-07
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjnerentaniezdolność do pracyprawo rodzinnepostępowanie administracyjneTrybunał Konstytucyjnyorzecznictwoubezpieczenia społeczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, uznając potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy z uwagi na niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu M.S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. SKO wskazało na potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy, ponieważ organ pierwszej instancji nie zweryfikował jednoznacznie, czy skarżący pobiera rentę, co jest kluczowe dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. WSA oddalił sprzeciw, uznając, że decyzja SKO była zasadna w kontekście konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego, mimo że samo uzasadnienie SKO było błędne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał sprzeciw M.S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która uchyliła decyzję Burmistrza Choroszczy odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. SKO uznało, że organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczających dowodów, w szczególności nie ustalił jednoznacznie, czy skarżący pobiera rentę, co jest przesłanką wyłączającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. SKO uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący M.S. wniósł sprzeciw, argumentując, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 2/17), prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślił, że wyrok TK wyłączył z tego przepisu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, rozpoznając sprzeciw, ocenił jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uznał, że skarżący słusznie argumentuje, iż prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co potwierdza orzecznictwo NSA i WSA po wyroku TK. Niemniej jednak, sąd stwierdził, że organ pierwszej instancji nie zebrał i nie ocenił materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, zwłaszcza w kontekście przesłanek z art. 17 ust. 5 u.ś.r. oraz aktualności posiadania prawa do renty. Dlatego, mimo błędnego uzasadnienia decyzji kasacyjnej SKO, sąd oddalił sprzeciw, uznając, że decyzja SKO o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji była zasadna z uwagi na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 2/17), prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. (sygn. akt SK 2/17) stwierdził niezgodność art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją RP w zakresie, w jakim wyłączał świadczenie pielęgnacyjne dla osób posiadających prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Od 9 stycznia 2020 r. przepis ten należy interpretować w sposób wyłączający tę przesłankę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.ś.r. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § 1b

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § 5

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § 5 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

p.p.s.a. art. 64a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64b § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 103 § 3

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z wyrokiem TK SK 2/17. Organ pierwszej instancji nie zebrał i nie ocenił materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co uzasadnia uchylenie jego decyzji.

Odrzucone argumenty

Stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że konieczne jest zawieszenie prawa do renty w celu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zostało uznane za błędne w uzasadnieniu, choć nie wpłynęło na wynik sprawy.

Godne uwagi sformułowania

niekonstytucyjność tej części przepisu stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt. K 38/13 prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (opiekuna) nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Skład orzekający

Anna Bartłomiejczuk

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście posiadania prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy po wyroku Trybunału Konstytucyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji osób posiadających prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wymaga indywidualnej oceny pozostałych przesłanek przyznania świadczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia świadczeń socjalnych i ich zbiegu z innymi uprawnieniami, co jest istotne dla wielu obywateli. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi kluczowy element interpretacji.

Renta a świadczenie pielęgnacyjne: czy można pobierać oba świadczenia po wyroku TK?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 398/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-07-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw wniesiony na podstawie art. 3 § 2a ustawy ppsa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 2 i art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1 i ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2023 r. sprawy ze sprzeciwu M.S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 8 maja 2023 r. nr 406.498/E-3/XII/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala sprzeciw
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zaskarżoną sprzeciwem decyzją z dnia z 8 maja 2023 r. nr 406.498/E-3/XII/2023, po rozpatrzeniu odwołania M.S. (powoływanego dalej jako: "wnioskodawca" lub "skarżący") od decyzji Burmistrza Choroszczy z 16 marca 2023r. nr 5223.8.2.2023 odmawiającej przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – M.S.1, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu podjętej decyzji SKO w pierwszej kolejności opisało stan faktyczny sprawy wyjaśniając, że pozostająca pod opieką skarżącego matka M.S.1 legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, Oddział w Białymstoku z dnia 8 kwietnia 2020r. (nr akt 274030), w którym stwierdzono, że jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, co jest jednoznaczne z zaliczeniem do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. O świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad nią ubiega się natomiast jej syn M.S., który posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności i jak wynika z akt sprawy, pobiera świadczenie rentowe.
Dalej, przywołując art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 20023r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2023r., poz. 390, dalej w skrócie: "u.ś.r."), wyjaśniło, że oparcie zaskarżonej decyzji na argumencie powstania u osoby wymagającej opieki, jej niepełnosprawności po ukończeniu 25 roku życia, jest nieuzasadnione, bowiem niekonstytucyjność tej części przepisu stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt. K 38/13. Ustalenie zatem tej przesłanki nie jest przeszkodą do przyznania wnioskowanego świadczenia. W ocenie SKO koniecznym jest jednak ustalenie, czy nie występuje żadna z okoliczności wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy, wykluczających możliwość przyznania tego uprawnienia. I tak przywołując treść art.17ust.5 pkt 1a u.ś.r., podkreślono, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej, świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego i innego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019r.o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.
W ocenie SKO przywołany przepis, czego nie przeanalizował organ I instancji, ma istotne znaczenie dla ustalenia legitymacji prawnej do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez skarżącego. Jak wynika bowiem z akt sprawy wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS Oddział w Białymstoku z 22 grudnia 2021 r., z którego wynika, że jest on częściowo niezdolny do pracy do 31 grudnia 2024r., i jak oświadczył, posiada prawo do renty. Okoliczność ta, jak podkreśliło SKO, pośrednio została potwierdzona w toku prowadzonego postępowania kserokopią decyzji ZUS Oddziału w Białymstoku z dnia 1 marca 2022r. o waloryzacji renty.
Dalej, powołując się na stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, Kolegium wskazało, że warunkiem koniecznym do ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego jest ostateczne wstrzymanie wypłaty świadczenia rentowego po uprzednim umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wybór ten strona postępowania może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust.3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U z 2022r., poz. 504 ze zm.) Zgodnie zaś z tym przepisem prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. W ocenie Kolegium, skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zawartą w art. 17 ust.5 pkt 1 lit a u.ś.r., w sytuacji posiadania prawa do renty z ZUS.
Powołując się na powyższe regulacje Kolegium doszło do wniosku, że skoro w toku prowadzonego postępowania wnioskodawca przyznał, że pobiera świadczenie rentowe, a organ I instancji okoliczności tej nie zweryfikował w sposób jednoznaczny, to nie było podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie złożonego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jak podkreśliło Kolegium, nie wiadomo bowiem, czy aktualnie wnioskodawca pobiera świadczenie rentowe, skoro ostatni dokument znajdujący się w aktach pochodzi z 2022 roku. Stąd też za konieczne SKO uznało, aby w ponownie przeprowadzonym postępowaniu ustalić jednoznacznie posiadanie przez skarżącego aktualnego prawa do renty, a następnie ewentualnie wezwać stronę do złożenia wniosku o zawieszenie renty, a w dalszej kolejności przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Dopiero bowiem po dokonaniu wyboru świadczenia i ewentualnym podjęciu opisanych powyżej działań w kwestii zawieszenia prawa do renty, możliwe będzie wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, co do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z podanych względów Kolegium stwierdziło, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na podjęte rozstrzygniecie, dlatego też zaskarżoną decyzję należało uchylić celem usunięcia powstałych uchybień.
Sprzeciw od powyższej decyzji złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku M. S., wnosząc o jej uchylenie. Autor sprzeciwu nie zgodził się ze stanowiskiem Kolegium zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, że w związku z pobieraniem przez skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy koniecznym jest zawieszenie przysługującego mu prawa do świadczenia rentowego. W jego ocenie, stosując prawidłową wykładnię przepisów prawa materialnego uznać należy, iż skarżący nie spełnia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazanej przez kolegium (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r.). Jak podkreślił pełnomocnik skarżącego w obecnym stanie prawnym pobierania świadczenia rentowego nie stanowi negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przemawia za tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019r. sygn. akt. SK 2/17, w którym orzeczono niezgodność art 17 ust. 5 pkt 1 lit a z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, skoro Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wyłączył z tego przepisu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, to znaczy, że osoba, która posiada prawo do takiej renty może jednocześnie mieć przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. W odniesieniu zaś do zaprezentowanej przez Kolegium linii orzeczniczej sądów administracyjnych w zakresie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających renty i emerytury, pełnomocnik skarżącego wskazał, że pogląd o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego po zawieszeniu prawa do renty lub emerytury, nie powinien mieć zastosowania w niniejszej sprawie w związku ze stwierdzeniem niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a w zakresie wskazanym powyżej. Na ten moment nie istnieje bowiem przepis prawa, który stwierdzałby, że niemożliwe jest jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Dodatkowo autor sprzeciwu zauważył, że zawieszenie wypłaty renty stanowiłoby naruszenie uprawnień skarżącego w zakresie przychodów jakie może osiągać będąc do tej renty uprawnionym. Przyznanie zaś świadczenia pielęgnacyjnego dopiero po zawieszeniu renty (mimo wyeliminowania tej negatywnej przesłanki przez Trybunał Konstytucyjny) doprowadziłoby zaś do sytuacji w której osoba częściowo zdolna do pracy dla świadczenia w wysokości 2458 zł musiałaby pozbawić się wypłaty renty, którą zgodnie z przepisami ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych zawieszono by jej dopiero po osiągnięciu przychodu powyżej kwoty 8753,60 zł.
Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego stwierdził, że aktualnie brak jest podstaw do nakazywania osobom spełniającym pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do wyboru między rentą, a świadczeniem, jak to ma miejsce w przypadku osób uprawnionych do emerytury bądź innych rodzajów rent.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustosunkowując się do sprzeciwu wnioskodawcy podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.), a zatem czy wydanie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w zakresie niepodjęcia przez ten organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). W myśl zaś art. 151a § 1 p.p.s.a., jeżeli sąd stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., uchyla decyzję odwoławczą w całości. Natomiast gdy organ odwoławczy zasadnie wskazuje na braki w postępowaniu dowodowym w tak znacznym zakresie, że organ ten nie może sam go uzupełnić – sąd oddala sprzeciw. Na skutego takiego rozstrzygnięcia sprawa wraca do organu pierwszej instancji, by ten wykonał wskazania organu odwoławczego, usunął dostrzeżone braki w prowadzonym postępowaniu i prawidłowo rozpoznał sprawę w jej całokształcie.
Zdaniem sądu, wniesiony w rozpoznawanej sprawie sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja, co do zasady odpowiada prawu jeśli chodzi o konieczność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Za takim rozstrzygnięciem, tj. uchyleniem decyzji organu I instancji, zdaje się optował również pełnomocnik skarżącego, co można wywnioskować z treści złożonego odwołania.
W ocenie błędne jest natomiast uzasadnienie zaskarżonej sprzeciwem decyzji Kolegium, tym niemniej uchybienie to nie miało na obecnym etapie prowadzonego postępowania istotnego wpływu na wynik sprawy. Zainicjowana wnioskiem skarżącego z dnia 31 stycznia 2023r. sprawa wymaga bowiem bezspornie pogłębionego wyjaśnienia stanu faktycznego i przede wszystkim oceny całokształtu materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji, czyli zrealizowania wymagań art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w kontekście rozstrzygnięcia o prawie skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z punktu widzenia pozytywnych, jak i negatywnych przesłanek tego świadczenia. Tymczasem decyzja organu pierwszej instancji powyższym wymaganiom, co do przeanalizowania ww. przesłanek, nie odpowiada. Nie było więc podstaw do wydania przez Kolegium rozstrzygnięcia merytorycznego.
W ocenie sądu, pełnomocnik skarżącego trafnie argumentuje, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2052/21 oraz wyroki WSA z Poznania z 8 grudnia 2021r. sygn. akt II SA/Po 643/21 oraz 16 grudnia 2021r. sygn. akt II SA/Po 730/21 (wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (opiekuna) nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W powołanym wyroku Trybunał orzekł, w pkt I, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zaś w punkcie II, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP. Powyższy wyrok Trybunału opublikowany został 8 lipca 2019 r. w związku z czym od 9 stycznia 2020 r. norma prawna wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, że zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Jak wskazał NSA w sprawie o sygn. akt I OSK 2052/21, zestawienie treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r. i sentencji wyroku w sprawie SK 2/17 nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że z uwagi na brak jakiegokolwiek innego przepisu szczególnego regulującego sytuację prawną osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy - w zakresie przysługiwania im uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, jak też przepisów uzależniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od sytuacji majątkowej osoby uprawnionej, względnie braku osiągania przez nią dochodów ze źródeł innych niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa bądź źródła wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. - uznać należy, iż osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Takie stanowisko zostało sformułowane także przez tut. sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 705/22.
Sąd w sprawie niniejszej powyższe stanowisko podziela, a tym samym nie podziela stanowiska sformułowanego przez Kolegium, opartego na praktyce rozstrzygania spraw o świadczenie pielęgnacyjne pozostające w zbiegu z uprawnieniami rentowymi – przez wskazanie ubiegającym się na możliwość wyboru i zawnioskowania o zawieszenie wypłaty emerytury oraz w konsekwencji wybór świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli jest korzystniejsze. Powyższe nie oznacza jednak, że zaskarżona sprzeciwem decyzja kasacyjna powinna zostać uchylona. Tak, jak zostało to już zasygnalizowane wyżej, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 64b § 1p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy jest ona dotknięta uchybieniem przepisom prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi z kolei, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Oznacza to, że uchybienie regulacji art. 138 § 2 k.p.a., ale niemające istotnego wpływu na wynik sprawy, nie może prowadzić do uwzględnienia sprzeciwu. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej.
Jak wskazało Kolegium na stronie 3 swojej decyzji, w sprawie należało poddać ocenie także pozostałe przesłanki ustawowe (...) konieczne jest bowiem ustalenie, czy w sprawie nie występuje żadna z okoliczności wymienionych w art. 17 ust. 5 u.ś.r., wykluczających możliwość tego uprawnienia, i dopiero po ustaleniu tych kwestii możliwe będzie wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. W kontrolowanej sprawie, zdaniem również sądu, w sposób niewyczerpujący przeanalizowano wszystkie przesłanki przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji skoncentrował się wyłącznie na wykazaniu braku związku pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z pracy lub jej niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, tymczasem przedstawiając szczegółowo zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką nie odpowiedział na zasadnicze pytanie, czy skarżący sprawuje opiekę w zakresie wymaganym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto, jak trafnie zauważyło Kolegium, organ I instancji nie przeanalizował złożonego wniosku w kontekście przesłanek określonych w art. 17 ust 5 u.ś.r. Było to o tyle istotne, że jak wynika z akt sprawy skarżący legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 22 grudnia 2021 r., z którego wynika, że jest on częściowo niezdolny do pracy do 31 grudnia 2024r., natomiast z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 6 kwietnia 2021r. wynika, że orzeczenie wydane jest do 30 kwietnia 2023r. Nie ustalano zatem w sposób jednoznaczny, czy skarżący pobiera aktualnie świadczenie rentowe, bowiem ostatni dokument w tym przedmiocie datowany jest na 2022 rok.
Tak dokonana przez organ I instancji ocena materiału dowodowego w kontekście wyłącznie przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest, zdaniem sądu, wyczerpująca, a tego wymaga m.in. art. 7 k.p.a. Zwłaszcza, że w materiale dowodowym znajdują się nieścisłości, które należy wyjaśnić i doprecyzować przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ I instancji, który powinien w sposób pogłębiony i wnikliwy zbadać jeszcze raz sytuację skarżącego i jego matki oraz przeanalizować ją w kontekście zarówno przesłanek z art. 17 ust. 1, jak i ust. 5 u.ś.r.
Natomiast sąd w całości podziela stanowisko Kolegium, iż wiek, w jakim powstała niepełnosprawność dorosłego podopiecznego, nie jest w obecnym stanie prawnym przesłanką odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Dzieje się tak z uwagi na skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13, który podważył konstytucyjność ww. przepisu. Konsekwencją tego wyroku jest ocena przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem tej części przepisu u.ś.r., której niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem Trybunału. Orzeczono w nim bowiem o niezgodności art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.
Mając powyższe na uwadze sąd stwierdził, że mimo błędnego uzasadnienia decyzja kasacyjna Kolegium odpowiada prawu. Organ pierwszej instancji nie ocenił (nie zweryfikował) w sposób dostateczny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sprawa więc nie była dostatecznie rozpoznana do rozstrzygnięcia, a uzupełnienie tego braku na etapie odwoławczym nastąpiłoby z naruszeniem zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.).
Końcowo należy zaznaczyć, że zarówno decyzja SKO, jak też niniejszy wyrok, nie przesądzają ostatecznego sposobu zakończenia sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., sąd oddalił sprzeciw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI