II SA/Bk 393/24

II SA/Bk 393/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski
Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący/
Paweł Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189d
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 615
art. 143d ust. 2
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi M. Spółka z o.o. w Białymstoku na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 30 kwietnia 2024 r., nr 2001-IOC.4355.2.2024 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Eksporter – M. Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku (dalej jako: "skarżąca" bądź "spółka"), 9 października 2022 r. działając przez przedstawiciela bezpośredniego A. z siedzibą w Białymstoku, dokonał zgłoszenia towaru klasyfikowanego do kodu 87116090 Taryfy celnej w postaci elektrycznego motocykla marki B., rok produkcji 2021, rodzaj paliwa: elektryczny, V1N [...] do procedury wywozu.
W zgłoszeniu celnym zarejestrowanym pod pozycją MRN nr [...] zadeklarowano, że odbiorcą przedmiotowego towaru jest A. na Białorusi, a krajem przeznaczenia towaru – Białoruś. Wartość towaru to 13.950 USD. Zgodnie z załączoną do ww. zgłoszenia celnego fakturą nr [...] z dnia [...] października 2022 r. A. był nabywcą towaru, zaś płatnikiem rosyjska firma L. z siedzibą w Smoleńsku.
W wyniku przeprowadzonej przez organ celny weryfikacji zgłoszenia celnego oraz załączonych do niego dokumentów stwierdzono, że zakup towaru opłaciła firma L. ze Smoleńska, co wynika zarówno z faktury, jak też z załączonych dwóch bankowych wydruków przelewów zagranicznych z dnia 23 sierpnia 2022 r. Wobec powyższego uznano, że wskazany w zgłoszeniu celnym wywozowym odbiorca – A. nie jest ostatecznym odbiorcą towaru, a został wpisany w zgłoszeniu celnym jedynie w celu obejścia przepisów sankcyjnych. Stwierdzono, że zgłoszony do procedury wywozu ww. motocykl zaklasyfikowany do kodu CN 87116090 podlega zakazowi sprzedaży, dostawy, przekazania lub wywozu na podstawie art. 3h ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie (Dz.U.UE.L.2014.229.1), bowiem stanowi towar wymieniony w załączniku XVIII, a jego wartość przekracza 5.000 EUR za sztukę. Z uwagi na powyższe organ odmówił zwolnienia towarów objętych zgłoszeniem celnym MRN nr [...] z [...] października 2022 r. do wnioskowanej procedury wywozu.
Pismem nr 318000-COC1.4227.21.2023.EM z dnia 30 marca 2023 r. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku zawiadomił eksportera o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zakazu określonego w art. 3h ust. 1 i ust. rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014. Pismo doręczono w sposób zastępczy z uwagi na niepodejmowanie przesyłki wysyłanej na adres podmiotu widniejący w KRS.
Następnie, pismem z 29 maja 2023 r. organ wezwał eksportera do przesłania dokumentów i złożenia wyjaśnień istotnych w celu ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika.
Decyzją z 20 grudnia 2023 r. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku decyzją nr 318000-COC1.4227.21.2023.EM nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 66.847 zł za naruszenie zakazu wywozu do Rosji towarów luksusowych wymienionych w załączniku XVIII, o których mowa w art. 3h ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014.
Postanowieniem nr 318000-COC1.4227.21.2023.EM z 15 stycznia 2024 r. Naczelnik nadał ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Podjęte rozstrzygnięcie uzasadnił ważnym interesem społecznym oraz brakiem udziału strony w postępowaniu, niepodejmowaniem kierowanej przez organ korespondencji i możliwością pokrycia nałożonej kary pieniężnej z przysługującego stronie zwrotu podatku VAT. Na powyższe postanowienie strona pismem z dnia 23.01.2024 r. wniosła zażalenie i zwróciła się o jego uchylenie w całości. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem nr 2001-IEW,4227.2.2024 z 22 lutego 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia uznał zarzuty proceduralne za bezpodstawne oraz wskazał, że w przedmiotowej sprawie istnieje uzasadniona obawa niewykonania decyzji nakładającej na podmiot karę pieniężną. Stwierdził też, że w przedmiotowej sprawie interes społeczny polegający na przeciwdziałaniu militarnej agresji oraz jej skutkom przeważa nad interesem indywidualnym strony.
Po rozpoznaniu odwołania od decyzji nakładającej na spółkę karę pieniężną, Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku decyzją nr 2001-IOC.4355.2.2024 z 30 kwietnia 2024 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że
W uzasadnieniu organ wskazał, że w zgłoszeniu MRN zadeklarowano: motocykl, kod CN 87116090 Taryfy Celnej o wartości statystycznej 66.847 zł. Przedstawiona do zgłoszenia faktura nr [...] z dnia [...] października 2022 r. dotycząca sprzedaży motocykla B.za kwotę 13.950 USD, wystawiona przez spółkę jest w ocenie organu dowodem potwierdzającym objęcie zgłoszonego towaru zakazem wywozu ze względu na przekroczenie progu wartościowego wskazanego w załączniku XVIII. Wobec powyższego DIAS stwierdził, że zgłoszony towar zaklasyfikowany do pozycji 8711 ujętej w punkcie 17 wykazu wyrobów luksusowych załącznika XVIII, przekroczył wartość 5.000 EUR, a tym samym objęty jest zakazem wywozu. Określony w ww. fakturze nabywca – A. , zamieszkały w Białorusi, sugeruje wywóz towaru do Białorusi. Na podstawie dołączonych dokumentów potwierdzających przelew zagraniczny ustalono natomiast, że zakup został opłacony przez firmę L., która została również wskazana na fakturze jako płatnik, co prowadzi do konkluzji, że rzeczywistym odbiorcą towaru jest firma rosyjska i faktycznym krajem przeznaczenia – Rosja, co doprowadziło do odmowy zwolnienia towaru do procedury wywozu.
Opierając się na brzmieniu art. 189d ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), Dyrektor IAS wskazał, że waga i okoliczności naruszenia prawa w przedmiotowej sprawie są znaczne. Eksporter zgłosił do procedury wywozu towary objęte zakazem wywozu na mocy rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014, a tym samym dopuścił się niestosowania środków ograniczających, nałożonych w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie. Jednocześnie eksporter próbował ominąć ww. środki wskazując w zgłoszeniu kraj przeznaczenia niezgodny ze stanem faktycznym. Firma prowadząca działalność w zakresie eksportu towarów powinna znać i przestrzegać wszystkie przepisy dotyczące obostrzeń wynikających z prawa wspólnotowego. Egzekwowanie przepisów w zakresie nałożonych na Rosję sankcji jest aktualnie ważnym punktem wspólnotowej polityki gospodarczej. Ponadto w podobnym zakresie prowadzone jest postępowanie administracyjne dotyczące zgłoszenia MRN [...] z dnia [...] lipca 2022r. (318000-COC1.4227.8.2023.EM).
Odnosząc się do wysokości kary pieniężnej DIAS wyjaśnił, że ustalono ją na podstawie wartości zgłoszonego towaru podlegającego obostrzeniom. Wartość towaru przyjęto na podstawie dołączonej do zgłoszenia MRN [...] faktury nr 116/10-2022, tj. 13 950 USD. Następnie przeliczono wartość w oparciu o kursy średnie stosowane od 1 października 2022 r. do 31 października 2022r. na podstawie tabeli nr 183/A/NBP/2022 z dnia 21 września 2022 r. Uwzględniając kurs 1 dolara amerykańskiego - 4,7919 zł, uzyskano wartość towaru 66.847 zł.
Organ odwoławczy wskazał, że uwzględniając przesłanki wynikające z art. 189d k.p.a., w trakcie ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej, przeanalizowana została sytuacja finansowa spółki. Dokonano jej na podstawie analizy informacji przekazanych przez Pierwszy Urząd Skarbowy w Białymstoku, z których wynika, że podmiot ten nie posiada zaległości w organie podatkowym, nie jest prowadzone w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne oraz nie występował z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Na podstawie danych z podsystemu eORUS z 4 lipca 2023r. ustalono, że w roku 2020 i 2021 spółka odnotowała stratę na poziomie odpowiednio 96.944,69 zł i 45.800,99 zł. Z uwagi na fakt, że zeznanie za rok 2022 nie zostało złożone, ustalono na podstawie danych z bazy danych Podatnik 360, że firma w 2022 roku osiągnęła dochód w wysokości 563.995,22 zł. Sytuacja finansowa spółki z roku na rok uległa, firma osiąga lepsze wyniki finansowe. Dlatego też karę pieniężną ustalono w wysokości wartości towaru zgłoszonego do procedury wywozu, podlegającego obostrzeniom, tj. 66 847 zł.
Dyrektor uznał nadto, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej ponieważ waga naruszenia nie jest znikoma. Wartość towaru powodująca naruszenie jest duża. Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt wskazania kraju przeznaczenia niezgodnego ze stanem faktycznym, spowodowany najprawdopodobniej chęcią obejścia przepisów sankcyjnych. Nie ma też podstaw do stwierdzenia, że spółka zaprzestała naruszania prawa, gdyż jest to drugie złożone w procedurze wywozu zgłoszenie skutkujące naruszeniem przepisów rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014. Wobec powyższego stwierdzono brak podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt. 1 k.p.a. i odstąpienia od nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, spółka reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, autor skargi zarzucił naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że czynności dowodowe w ramach prowadzonego postępowania były wystarczające do wyjaśnienia stanu faktycznego, podczas gdy organ dokonał nieprawidłowych ustaleń faktycznych, uznając iż spółka nie dokonała sprzedaży motocykla na rzecz obywatela Białorusi lecz na rzecz rosyjskiego podmiotu, skutkiem czego bezpodstawnie uznano, iż doszło do wywozu towaru objętego sankcją na podstawie rozporządzenia rady (UE) nr 833/2014;
2. art. 9 i art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. nienależyte i niewyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych nałożenia kary, a w konsekwencji brak w treści skarżonej decyzji prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności brak ustaleń faktycznych i uzasadnienia prawnego dotyczącego podważenia odbiorcy na fakturze sprzedaży, utożsamienia odbiorcy z płatnikiem oraz uzasadnienia prawnego nałożenia sankcji;
3. art. 189a § 1, art. 189b, art. 189d i art. 189i k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, nakładając w nieuzasadnionej wysokości kary pieniężnej, w sytuacji braku jakiejkolwiek podstawy faktycznej i prawnej do nałożenia na spółkę kary pieniężnej dla podmiotu, który nie naruszył przepisów prawa;
4. art. 3h ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady UE nr 833/2014 oraz art. 143d ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm., dalej jako: "ustawa o KAS") w zw. art. 6 oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej, mimo iż spółka nie spełniła warunków do nałożenia kary, gdyż nabywca towaru nie jest podmiotem rosyjskim.
W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej je decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów procesu według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny słuszności nałożenia na skarżącą Spółkę kary pieniężnej w związku z dokonaniem przez ni zgłoszenia celnego do procedury wywozu towaru w postaci luksusowego motocykla B., który jest towarem podlegającym sankcjom w myśl postanowień rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014. Zdaniem Spółki organy błędnie przyjęły, że strona sprzedała pojazd nie obywatelowi Białorusi a rosyjskiej firmie L. z siedzibą w Smoleńsku. Jak wskazuje Skarżący sama zapłata za towar nie może świadczyć o nabyciu go przez spółkę rosyjską.
W opinii składu orzekającego nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem skarżącej, zaś wydane w kontrolowanym postępowaniu rozstrzygnięcie jest prawidłowe.
Podstawę rozważań stanowią następujące przepisy:
W myśl art. 3h ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 zakazuje się sprzedaży, dostawy, przekazywania lub wywozu, bezpośrednio lub pośrednio, towarów luksusowych wymienionych w załączniku XVIII, na rzecz jakichkolwiek osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów w Rosji lub do wykorzystania w Rosji. Z kolei art. 3h ust. 2 ww. rozporządzenia stanowi, że powyższy zakaz ma zastosowanie do towarów luksusowych wymienionych w załączniku XVIII, o ile ich wartość przekracza 300,00 EUR za sztukę, chyba, że w załączniku określono inaczej.
W przedmiotowym załączniku XVIII do ww. rozporządzenia, zawierającym wykaz towarów luksusowych, w pkt 17 wskazano towary będące pojazdami, z wyjątkiem karetek pogotowia ratunkowego, służące do przewozu osób na lądzie, w powietrzu lub na morzu, o wartości przekraczającej 50.000,00 EUR za pojedynczy artykuł, kolejki linowe, wyciągi krzesełkowe, wyciągi narciarskie, układy napędowe do kolejek linowych naziemnych lub motocykle, o wartości przekraczającej 5.000 EUR za pojedynczy artykuł, a także akcesoria i części zamienne do nich.
Z art. 12 ww. rozporządzenia wynika, że zakazuje się świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest obejście zakazów ustanowionych rozporządzeniem.
W realiach niniejszej sprawy Spółka w zgłoszeniu celnym do procedury wywozu towaru w postaci motocykla B., rok produkcji 2021, zadeklarowała wartość tego pojazdu na 13.950,00 EUR, która miała być potwierdzona fakturą z 8 października 2022 r. wystawioną na obywatela Białorusi, zaś płatnikiem faktury miała być rosyjska firma L., która zapłaty za towar faktycznie dokonała. Jak już szczegółowo opisano w pierwszej części uzasadnienia, Spółka działa w zakresie handlu od 2016 r., jednak jej działalność eksportowa rozwinęła się dopiero w 2022 r.; wcześniej, w latach 2019-2021, podmiot ten dokonał jedynie 3 zgłoszeń celnych eksportowych towaru (koszopopielnice stojące, wywóz na Białoruś, łączna wartość ok. 10.000,00 zł). Od maja 2022 r. do marca 2024 r. dokonała jednak przeszło 120 zgłoszeń celnych w wywozie, z czego ponad 100 dotyczyło luksusowych pojazdów. Co istotne, pojazdy zgłaszane w wywozie do Rosji posiadały często deklarowaną wartość poniżej sankcyjnej kwoty 50.000,00 EUR, zaś wartość aut przeznaczanych do innych krajów przewyższała znacznie progi sankcyjne.
Zwraca przy tym uwagę, że Spółka zawarła kontrakt z rosyjskim podmiotem T. na sprzedaż samochodów używanych na łączną kwotę 1.000.000,00 EUR do 31 grudnia 2022 r., przy czym dokonano 9 zgłoszeń eksportowych o łącznej wartości pojazdów ok. 287.000,00 EUR.
Jak słusznie przy tym wywodził organ, kontrakt usług płatniczych należało uznać za dokument pozorny. Jako przedmiot umowy określono działalność polegającą na pozyskiwaniu klientów w krajach WNP, Ukrainie i Gruzji w celu zawarcia w imieniu zlecającego umów na dostawę pojazdów mechanicznych i świadczenie usług w zakresie transferu środków pieniężnych. Jednak w obowiązkach agenta wymienionych w pkt 2 umowy nie wskazano żadnych obowiązków związanych z pozyskiwaniem klientów. Wątpliwość wzbudza też wskazanie w zasięgu terytorialnym pozyskiwania nabywców z Ukrainy i Gruzji. Obowiązki zlecającego zostały opisane lakonicznie, a ich sformułowanie sugeruje uznanie, jakoby to zleceniodawca świadczył usługi agentowi i był obowiązany do wykonywania zobowiązań wobec wskazanych przez niego klientów. W nietypowy sposób określono sposób zapłaty za rzekome usługi agenta (1% kwoty przysługującej zleceniodawcy). Umowa nie precyzuje też rekompensaty kwoty wydatków poniesionych przez agenta w trakcie prowadzenie działalności będącej przedmiotem umowy, jak też dodatkowego wynagrodzenia – mimo że zostało przewidziane. Sposób rozstrzygania sporów ogranicza się jedynie do negocjacji. Sama specyfikacja do kontraktu została sporządzona jeszcze przed datą zawarcia tegoż kontraktu. Treść specyfikacji nie wskazuje na dane dotyczące transakcji pomiędzy eksporterem – Spółką a nabywcą. Wskazuje dane dotyczące transakcji nabycia towaru w Niemczech. Na podstawie treści powyższej specyfikacji można wnosić, że to rosyjski podmiot jest nabywcą tego towaru w Niemczech i to on określa warunki dostawy towaru, a zadaniem polskiego eksportera jest jedynie wystawienie dokumentów służących do dokonania zgłoszenia celnego wywozowego i jego dokonanie w oparciu o dostarczone mu dane.
Skład orzekający aprobuje ustalenia organów prowadzące do stwierdzenia, że skarżąca Spółka działała w sposób nielegalny, dokonując zgłoszeń celnych wywozowych towarów objętych sankcją w myśl przepisów rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014, podając w zgłoszeniach celnych albo wartość towarów poniżej progu sankcyjnego – jak w sprawie niniejszej, albo deklarując jako odbiorcę towaru podmiot spoza kraju objętego sankcjami wywozowymi. Tym samym Spółka naruszyła cytowany wyżej przepis art. 3h ust. 1 w zw. z ust. 2a ww. rozporządzenia. Z uwagi na powyższe, za nieuzasadnione należało uznać podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 3h ust. 1 i 2a rozporządzenia Rady UE nr 833/2014 oraz art. 143d ust. 2 ustawy o KAS w zw. art. 6 oraz art. 8 § 1 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy brak jest wątpliwości co do zasadności nałożenia na skarżącą kary pieniężnej.
Zdaniem sądu w sprawie nie budzi wątpliwość także sam wymiar kary.
Karę za naruszenie opisanego wyżej zakazu przewidują przepisy krajowe. Po myśli art. 143d ust. 2 ustawy o KAS osoba lub podmiot, które naruszają zakaz, o którym mowa w art. 1ja ust. 1, art. 1k ust. 1 lub art. 1u ust. 1 rozporządzenia 765/2006 [bez znaczenia w sprawie niniejszej] lub art. 2e ust. 1 lub 3, art. 3 ust. 1 lub 2, art. 3a ust. 1, art. 3g ust. 1, art. 3h ust. 1, art. 5 ust. 1-6, art. 5a ust. 1, 2 lub 4, art. 5aa ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 5f ust. 1, art. 5h, art. 5i ust. 1 lub art. 5j ust. 1 lub 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014, podlegają karze pieniężnej. Zgodnie zaś z treścią art. 143e tej ustawy karę pieniężną, o której mowa w art. 143d, nakłada naczelnik urzędu celno-skarbowego w drodze decyzji administracyjnej w wysokości do 20.000.000,00 zł.
Z uwagi na to, że ustawa o KAS nie zawiera samodzielnych zasad nakładania kar pieniężnych, konieczne w tym względzie jest odwołanie się do przepis działu IVa k.p.a. Jak wynika więc z art. 189b tej ustawy, przez administracyjną karę pieniężną rozumie się określoną w ustawie sankcję o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego na osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Co przy tym istotne na gruncie niniejszej sprawy, to zawarte w art. 189d k.p.a. dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej. Z przepisu tego wynika, że wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: 1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia; 2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara; 3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe; 4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa; 5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa; 6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła; 7) w przypadku osoby fizycznej -warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana. Po myśli natomiast art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Analizując argumentację organów w zakresie zaistnienia w sprawie przesłanek z art. 189d k.p.a. (okoliczności mające wpływ na wymiar kary) oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. (dopuszczalność odstąpienia od nałożenia kary), sąd stwierdził, że jest ona zasadna.
Słusznie zauważył organ, że waga i okoliczności naruszenia prawa należało w realiach niniejszej sprawy uznać za znaczne, a to choćby ze względu na charakter naruszonych zakazów będących wyrazem wprowadzenia ograniczeń wiążących się z agresją militarną ze strony Rosji na Ukrainę. Bezsprzecznie przestrzeganie przepisów będących efektem sankcji nałożonych na Rosję stanowi ważny interes publiczny wpisujący się w elementy wspólnej polityki gospodarczej, a pośrednio także bezpieczeństwo i porządek kraju (obszaru Unii Europejskiej).
Celnie argumentował organ, w zakresie przesłanek częstotliwości naruszenia zakazu oraz uprzedniego ukarania, że kontrolowane obecnie postępowanie nie jest jedynym dotyczącym naruszenia przez Spółkę zakazu wywozu do Rosji towarów luksusowych, w następstwie którego została nałożona kara pieniężna. Organy prowadziły bowiem także postępowanie administracyjne, po przeprowadzeniu weryfikacji zgłoszenia celnego, zakończone nałożeniem decyzją Naczelnika PUCS w Białymstoku kary pieniężnej na Spółkę. Skarżąca wywiodła na to rozstrzygnięcie skargę do tut. sądu, który oddalił ją wyrokiem z 16 października 2024 r., II SA/Bk 394/24. Sąd, podobnie jak organy, nie ma przy tym wątpliwości co do tego, że skarżąca miała świadomość istnienia zakazu eksportu tego rodzaju towarów, jak też działała świadomie w celu uniknięcia nałożonego embarga, o czym wprost świadczą opisane wyżej okoliczności dotyczące organizacji całego procederu, jak i zgromadzone dokumenty fiskalne i dotyczące poszczególnych współprac.
Również w związku z powyższym zabrakło podstaw do uwzględnienia przesłanki dotyczącej sposobu zachowania się strony w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa. Za organem wypada dodać, że skarżąca po dacie dokonania przedmiotowego zgłoszenia celnego systematycznie dokonywała zgłoszeń celnych wywozowych aut luksusowych, co do których zachodzi podejrzenie omijania obowiązujących sankcji wywozowych. Uzasadnione jest stwierdzenie, że w okresie późniejszym znacznie rozwinęła działalność w tym zakresie. Co znamienne, niektóre ze zgłoszeń zostały unieważnione na wniosek zgłaszającego, w przypadkach gdy organ podejmował kontrolę zgłoszenia celnego w kierunku przestrzegania obowiązujących ograniczeń wywozowych.
W ramach przesłanki dotyczącej warunków osobistych strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana – mimo że dotyczy ona zasadniczo osób fizycznych – organy dodatkowo odniosły się do statusu skarżącej jako przedsiębiorcy o dużym doświadczeniu w handlu międzynarodowym, który rozwinął działalność eksportową w kierunku eksportu samochodów luksusowych dopiero po rozpoczęciu wojny w Ukrainie i wprowadzeniu w związku z tym sankcji w handlu z Rosją.
Odnośnie natomiast przesłanki odstąpienia od ukarania z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., tj. znikomej wagi naruszenia prawa i zaprzestania przez stronę naruszenia prawa, sąd, podobnie jak organy, nie znalazł w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających jej zastosowanie. Nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że doszło do zaprzestania naruszania prawa, gdyż nie jest możliwe stwierdzenie, że sporny motocykl B. nie został ostatecznie wywieziony z UE i dostarczony do Rosji zgodnie z zawartym kontraktem. Samo naruszenie natomiast bez wątpienia ma znaczną wagę, wpływając na interesy gospodarcze i bezpieczeństwo państw Unii.
Przeprowadziwszy powyższą analizę, sąd akceptuje stanowisko organu co do wysokości nałożonej kary oraz procedury jej określenia. Z akt sprawy wynika, że sytuacja finansowa została przestudiowana na podstawie informacji pozyskanych z: Pierwszego US w Białymstoku: podmiot ten nie posiada zaległości w organie podatkowym, nie jest prowadzone w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne oraz nie występował z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych; z systemu POLTAX oraz z systemu Podatnik360: na podstawie analizy sytuacji finansowej podmiotu poprzez zestawienie, począwszy od 2019 r., uzyskanych na przestrzeni 4 lat rocznych dochodów oraz poniesionych strat, ustalono wysokość administracyjnej kary pieniężnej w wysokości wartości zgłoszonego towaru podlegającego sankcjom. Z uwagi na fakt, że cena sprzedaży na fakturze załączonej do przedmiotowego zgłoszenia celnego wyniosła 13.800 Euro, czyli 66.847 PLN, to taką właśnie karę zasadnie nałożył organ.
Co wypada zauważyć, kontrując stanowisko skarżącej, to fakt, że w procedurze wywozu organ nie dokonywał szacowania i ustalania wartości towaru, lecz jego wartość przyjął na podstawie przedłożonego przez eksportera w trakcie weryfikacji zgłoszenia celnego rachunku zakupu motocykla przez Spółkę oraz potwierdzenia płatności za ten towar. Organ co prawda dokonał porównania deklarowanej przez stronę wartości towaru z ofertami na portalach internetowych, lecz nie uczynił tego w celu gromadzenia danych porównawczych dla czynności oszacowania, a jedynie w ramach weryfikacji i potwierdzenia zaniżenia deklarowanej wartości. Organy nie określały wartości rynkowej towaru. Z kolei strona pozostawała bierna w stosunku do wezwań organu w zakresie wyjaśnienia powodów wskazania w fakturze odsprzedaży kwoty niższej niż kwoty nabycia pojazdu.
Wspomnieć przy tym trzeba, że w przypadku kontrolowania przez sąd decyzji nakładającej pieniężną karę administracyjną, sąd ma obowiązek zbadać jej legalność zarówno w zakresie przesłanek faktycznych (zaistnienie naruszenia prawa), jak i zastosowania przepisów kompetencyjnych upoważaniających do nałożenia kary administracyjnej. Sąd administracyjny nie kontroluje wszakże wysokości nałożonej kary, jeśli mieści się ona w ustawowo określonych ramach kwotowych, a jednocześnie jest ona zgodna z ustawowymi dyrektywami nałożenia kary. Z tego względu sąd nie ocenia, czy kara administracyjna nałożona została na skarżącego w odpowiedniej wysokości (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2021 r., VII SA/Wa 1965/20; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nałożona kara, choć obiektywnie wysoka, mieści się w granicach przewidzianych prawem, a nadto winna być uznana za skuteczną, proporcjonalną i odstraszającą (por. Druk nr 2131. Rządowy projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego). Skoro organ przy nakładaniu kary obowiązany jest kierować się szczególnymi przesłankami wynikającymi z przepisów k.p.a. i do tych przesłanek rzeczywiście odnosi się w decyzji, a zbadanie ich nie budzi wątpliwości, co koresponduje z wysokością nałożonej kary, to sąd nie ma podstaw, by ją zakwestionować.
Biorąc pod uwagę powyższe, sąd odmówił słuszności zarzutom naruszenia art. 189a § 1, art. 189b, art. 189d i art. 189i k.p.a. (przy czym ostatni z przepisów w ogóle nie miał zastosowania w sprawie). Zarówno samo nałożenie kary, jak i jej wysokość, zostały w przekonujący sposób wyjaśnione, co szczegółowo opisano powyżej.
Ostatecznie sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 6 k.p.a., jak również art. 9 i art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, pozwala na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji należy uznać za skrupulatne, logiczne i pełne, niepozostawiające wątpliwości co do stanowiska organu. Zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sąd nie znalazł przy tym żadnych innych naruszeń uzasadniających wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935).