II SA/Bk 390/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą odszkodowania za grunty przejęte pod drogi publiczne, uznając, że doszło do uzgodnienia o nieodpłatnym przejęciu oraz że roszczenie uległo przedawnieniu.
Skarżący domagali się odszkodowania za grunty przejęte pod drogi publiczne na mocy decyzji z 1991 r. Organ I instancji odmówił, wskazując na oświadczenie o rezygnacji z odszkodowania i przedawnienie roszczenia. Wojewoda uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, również powołując się na przedawnienie. WSA uchylił decyzję Wojewody, wskazując na konieczność rozpatrzenia sprawy na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i brak zarzutu przedawnienia. Po ponownym rozpoznaniu, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając uzgodnienie o nieodpłatnym przejęciu i podnosząc zarzut przedawnienia. WSA oddalił skargę, potwierdzając uzgodnienie i przedawnienie roszczenia, podkreślając subsydiarne stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego.
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działki przejęte z mocy prawa przez Gminę pod drogi publiczne na podstawie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości z 1991 r. W decyzji tej stwierdzono, że grunty przechodzą na własność Skarbu Państwa za odszkodowaniem, pomniejszonym o opłatę z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, a właściciele zrezygnowali z należnego odszkodowania. Decyzja stała się ostateczna w 1991 r. Prezydent Miasta odmówił ustalenia odszkodowania, uznając, że właściciele zrezygnowali z niego w zamian za rezygnację gminy z opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, co stanowiło uzgodnienie. Podkreślono również, że wniosek o odszkodowanie wpłynął po 12 latach od ostateczności decyzji podziałowej, co skutkowało przedawnieniem roszczenia na podstawie art. 117 i nast. k.c. Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta i umorzył postępowanie, powołując się na przedawnienie roszczeń, zgodnie z dominującym poglądem doktryny i orzecznictwa o stosowaniu przepisów k.c. o przedawnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uchylił decyzję Wojewody, wskazując, że kwestia odszkodowania powinna być rozpatrywana na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który przewiduje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej. Sąd podkreślił, że sądy biorą pod uwagę przedawnienie wyłącznie na zarzut dłużnika, a taki zarzut nie został podniesiony. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że doszło do uzgodnienia o nieodpłatnym przejęciu, a Wójt Gminy podniósł zarzut przedawnienia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. i brak wyjaśnienia istotnych faktów, w tym stwierdzenie nieważności części decyzji podziałowej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. WSA oddalił skargę. Sąd, związany wcześniejszym orzecznictwem, potwierdził, że doszło do uzgodnienia o nieodpłatnym przejęciu gruntów, a pisemne oświadczenie woli właścicieli zachowuje ważność mimo stwierdzenia nieważności części sentencji decyzji podziałowej przez SKO. Sąd ponownie uznał, że roszczenie uległo przedawnieniu na podstawie art. 117 i nast. k.c., a zarzut przedawnienia został skutecznie podniesiony przez Gminę. Sąd podkreślił subsydiarne stosowanie przepisów k.c. do roszczeń wynikających z decyzji administracyjnych, gdy prawo administracyjne nie reguluje danej kwestii.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń majątkowych (art. 117 i nast. k.c.).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujące zasady ustalania odszkodowania są zbudowane według metody cywilistycznej. W kwestiach nieuregulowanych prawem administracyjnym, w tym dotyczących przedawnienia, znajdują zastosowanie ogólne normy Kodeksu cywilnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.g.n. art. 98 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Ustalenie odszkodowania w formie uzgodnienia oznacza, iż decyzja o wysokości odszkodowania jest w pełni wynegocjowana między właścicielem a organem. Właściciel może uzgodnić z organem, iż nie domaga się odszkodowania.
k.c. art. 117
Kodeks cywilny
Do roszczeń o odszkodowanie za grunty przejęte z mocy prawa pod drogi publiczne mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń majątkowych.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
10-letni termin przedawnienia roszczeń majątkowych.
k.c. art. 127
Kodeks cywilny
Pomocnicze
u.g.n. art. 233
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.g.w.n. art. 10 § ust. 5
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości
Grunty przeznaczone pod budowę nowoprojektowanych ulic wydzielone z nieruchomości objętych podziałem przechodzą na własność Skarbu Państwa z mocy ustawy za odszkodowaniem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Oświadczenie właścicieli o rezygnacji z odszkodowania stanowiło uzgodnienie o nieodpłatnym przejęciu gruntów pod drogi publiczne. Roszczenie o odszkodowanie uległo przedawnieniu na podstawie art. 117 i nast. k.c., a zarzut przedawnienia został skutecznie podniesiony przez Gminę. Przepisy Kodeksu cywilnego o przedawnieniu mają subsydiarne zastosowanie do roszczeń odszkodowawczych wynikających z decyzji administracyjnych.
Odrzucone argumenty
Organ I instancji nie wziął pod uwagę faktu, iż właściciele zostali zmuszeni do podpisania oświadczenia. W aktach sprawy brak jest protokołu z rokowań, a oświadczenie zostało podpisane przed wydaniem decyzji podziałowej. Decyzją SKO stwierdzono nieważność części decyzji Wójta dotyczącej przejścia własności i rezygnacji z odszkodowania. Naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zastosowanie przepisów Kodeksu Cywilnego dotyczących przedawnienia w postępowaniu administracyjnym bez podstawy prawnej.
Godne uwagi sformułowania
za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej ustalenie odszkodowania w formie uzgodnienia oznacza, iż decyzja o wysokości odszkodowania jest w pełni wynegocjowana między właścicielem a organem właściciel, jeżeli ma w tym interes prawny, może uzgodnić z organem, iż nie domaga się odszkodowania organy orzekające w tych sprawach (także sąd) biorą pod uwagę upływ terminu przedawnienia wyłącznie na zarzut dłużnika, przeciwko któremu przysługuje przedawnione roszczenie do wszystkich bowiem pozakodeksowych reżimów odpowiedzialności odszkodowawczej w kwestiach nieuregulowanych będą miały zastosowanie normy ogólne kodeksu cywilnego
Skład orzekający
Grażyna Gryglaszewska
przewodniczący
Małgorzata Roleder
sprawozdawca
Piotr Pietrasz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania przepisów k.c. o przedawnieniu do roszczeń odszkodowawczych wynikających z decyzji administracyjnych, a także interpretacja pojęcia 'uzgodnienia' w kontekście przejmowania gruntów pod drogi publiczne."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego z lat 90. XX wieku, ale zasady prawne są nadal aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie oświadczeń i umów w relacjach z administracją publiczną, a także jak złożone mogą być kwestie przedawnienia roszczeń w prawie administracyjnym.
“Czy można dochodzić odszkodowania za grunty sprzed lat? Sąd rozstrzyga o przedawnieniu i 'uzgodnieniach'.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bk 390/07 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2007-07-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-05-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący/ Małgorzata Roleder /sprawozdawca/ Piotr Pietrasz Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Gospodarka gruntami Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 46 poz 543 art. 98 ust. 3 i art. 233 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Dz.U. 1964 nr 16 poz 93 art. 117 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Tezy Do roszczeń o odszkodowanie za grunty przejęte przez Skarb Państwa (gminę) z mocy prawa - w następstwie podziału nieruchomości - pod budowę ulic mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń majątkowych (art. 117 i nst. kc) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz,, asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lipca 2007 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za grunty przejęte z mocy prawa pod drogi publiczne oddala skargę Uzasadnienie W dniu 9 października 2003r. H. i T. małżonkowie P. wystąpili do Urzędu Miasta w B. z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działki oznaczone numerami geodezyjnymi [...] o pow. 239 m² i [...] o pow. 163 m² przejęte z mocy prawa przez Gminę D. K. pod drogi publiczne na podstawie ostatecznej decyzji Wójta Gminy D. K. z dnia [...] listopada 1991 r. Nr [...] zatwierdzającej podział nieruchomości oznaczonej nr [...]. Przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 30, poz. 127). W jej treści stwierdzono, że grunty przeznaczone pod budowę nowoprojektowanych ulic wydzielone z nieruchomości objętych podziałem jako działki [...] i [...] przechodzą na własność Skarbu Państwa z mocy ustawy za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości pomniejszonym o opłatę z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, przy czym ustalenie odszkodowania za grunty przejęte na własność Skarbu Państwa nastąpi odrębną decyzją. Nadto wskazano, iż zgodnie ze złożonym oświadczeniem właściciele działki zrezygnowali z należnego odszkodowania. Decyzja o podziale nieruchomości stała się ostateczna w dniu [...] grudnia 1991r. Rozpoznając sprawę po raz kolejny, Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. Nr [...] odmówił ustalenia odszkodowania za wyżej opisane działki. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, iż mając na względzie zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zawarte w wyroku z dnia 20 października 2005r., sygn. akt II SA/Bk 408/05 organ wystąpił do Wójta Gminy D. D. o przesłanie akt formalno - prawnych dotyczących podziału nieruchomości, z której pochodzą przejęte pod drogi działki, w szczególności oświadczenia właściciela o rezygnacji z należnego odszkodowania. Na podstawie przesłanego przez Wójta Gminy oświadczenia z dnia 18 listopada 1991r. ustalono, iż byli właściciele zrezygnowali z odszkodowania za przejęte pod drogi grunty, w zamian za co gmina zrezygnowała z opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Oświadczenie podpisali Państwo P. i Sekretarz Gminy. Tymczasem zgodnie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Ustalenie odszkodowania w formie uzgodnienia oznacza, iż decyzja o wysokości odszkodowania jest w pełni wynegocjowana między właścicielem a organem. Zgodnie z zasadą autonomii woli podmiotu - właściciel, jeżeli ma w tym interes prawny, może uzgodnić z organem, iż nie domaga się odszkodowania. W tym stanie rzeczy organ I instancji uznał, iż w konkretnej sprawie właściciele nieruchomości uzgodnili z organem, iż przejęcie następuje bez odszkodowania. Informacja o rezygnacji z należnego odszkodowania została umieszczona w sentencji decyzji z dnia [...] listopada 1991r. i nie była przez strony kwestionowana. Stwierdzono, iż brak jest podstaw do kwestionowania wówczas przyjętego uzgodnienia, a co za tym idzie nie ma podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Końcowo podkreślono, iż wniosek Państwa P. o wypłatę odszkodowania wpłynął do Urzędu Miejskiego w B. w dniu 9 października 2003r., to jest po upływie 12 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna. W związku z powyższym roszczenie o odszkodowanie uległo przedawnieniu na podstawie art. 117-127 kodeksu cywilnego. Od powyższej decyzji H. i T. P. złożyli odwołanie do Wojewody P. podnosząc, że organ I instancji nie wziął pod uwagę faktu, iż zostali oni zmuszeni do podpisania oświadczenia, bowiem był to warunek zatwierdzenia projektu podziału. Stąd nie można mówić o jakichkolwiek negocjacjach. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. Nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż w sprawie niniejszej nastąpiło przedawnienie roszczeń, wobec czego nie było podstaw do merytorycznego jej załatwienia. Podkreślono, iż zarówno w doktrynie (stanowisko autorów Komentarza do ustawy o gospodarce nieruchomościami pod redakcją Gerarda Bieńka - Wydanie II, tom II, str. 149-150), jak i w orzecznictwie (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 października 2004r. sygn. akt II SA/Bk 463/04 - niepublikowany) dominuje pogląd, iż w braku szczególnego uregulowania oddziaływania upływu czasu na roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, stosuje się wprost przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń zawarte w art. 117 i nast. kc. Mając na względzie powyższe uznano, iż w sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, iż 10-letni termin przedawnienia z art. 118 kc upłynął. Postępowanie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania jest zatem bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Rozpoznając skargę H. i T. P. od powyższego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 19 grudnia 2006r. sygn. akt II SA/Bk 649/06 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Sąd wyjaśnił, że na mocy art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) kwestia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne winna być rozpatrywana na podstawie przepisu art. 98 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej miedzy właścicielem a właściwym organem. Ustalenie odszkodowania w formie uzgodnienia oznacza, iż decyzja o wysokości odszkodowania jest w pełni wynegocjowana między właścicielem a organem. Zgodnie z zasadą woli podmiotu właściciel, jeżeli ma w tym interes prawny, może uzgodnić z organem, iż nie domaga się odszkodowania. Sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie. Właściciele nieruchomości zainteresowani jej podziałem na działki budowlane złożyli oświadczenie o rezygnacji z odszkodowania za grunty przejęte pod drogi. Gmina zrezygnowała z opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. A zatem właściciele składający wniosek o podział nieruchomości uzgodnili z organem, iż przejęcie następuje nieodpłatnie. W kwestii przedawnienia roszczeń odszkodowawczych za przejęte nieruchomości Sąd podzielił pogląd organu odwoławczego, iż zarówno w doktrynie (T. Woś: Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości. W-wa 1998, s. 149), jak i orzecznictwie sądowym (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2004r., SA/Bk 1132/03 ONSA i WSA Nr 3(6)72005, poz. 61) przyjmuje się, iż do przedawnienia tych roszczeń mają zastosowanie ogólne reguły prawa cywilnego (art. 117 i nst. k.c.). Jednakże podkreślił, iż istotnym jest, że sądy (a więc i organy orzekające w tych sprawach) biorą pod uwagę upływ terminu przedawnienia wyłącznie na zarzut dłużnika, przeciwko któremu przysługuje przedawnione roszczenie. Z akt niniejszej sprawy nie wynika natomiast, aby Gmina D. K. taki zarzut podniosła. A zatem, wobec braku zarzutu dłużnika, bezpodstawne jest przyjęcie faktu przedawnienia roszczenia jako podstawy rozstrzygnięcia podjętego przez organ odwoławczy. W tym stanie rzeczy rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda P. decyzją z dnia [...] marca 2007r. nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2006r. Organ odwoławczy zgodnie ze stanowiskiem Sądu uznał, iż sprawa odszkodowania została załatwiona w wyniku uzgodnienia dokonanego między Gminą a właścicielem nieruchomości. Dodatkowo wskazano, iż Wójt Gminy D. D. pismem z dnia 22 stycznia 2007r. Nr [...] podniósł zarzut przedawnienia roszczenia wnioskodawców z tego względu, iż wniosek o wypłatę odszkodowania wpłynął po upływie 12 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości stała się ostateczna. Stąd niezależnie od dokonanego rozliczenia, roszczenie nie mogłoby być skutecznie dochodzone z uwagi na upływ czasu. Nie godząc się z powyższą decyzją H. P. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 7 kpa poprzez nie wyjaśnienie faktów mających znaczenie prawne; - art. 8 kpa poprzez nie ustosunkowanie się do zgłoszonych wniosków. Skarżąca podniosła, iż w niniejszej sprawie pominięto fakt, iż decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2004r. stwierdzono nieważność decyzji Wójta Gminy D. K. z dnia [...] listopada 1991r. nr [...] w części dotyczącej stwierdzenia, iż "grunty przeznaczone pod budowę nowoprojektowanych ulic wydzielone z nieruchomości objętej podziałem jako działki: nr [...]o pow. 239 m², nr [...] o pow. 163 m² z mocy postanowień art. 10 ust. 5 ustawy (z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości) przechodzą na własność Skarbu Państwa po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji, za odszkodowaniem ustalonym według stawek obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, pomniejszonym o opłatę z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem właściciele działek zrezygnowali z należnego odszkodowania". Skarżąca podkreśliła, iż zarówno przepisy ustawa z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, jak i ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami nakazują przeprowadzenie rokowań, a w przypadku osiągnięcia kompromisu zawarcia umowy o odstąpieniu nieruchomości. Tymczasem w aktach sprawy brak jest protokołu z rokowań, ponieważ takowe nigdy nie zostały przeprowadzone. Oświadczenie, na które powołano się w skarżonej decyzji podpisane zostało przed wydaniem decyzji podziałowej, co potwierdza zarzut, że od jego podpisania uzależniono wydanie decyzji zatwierdzającej podział. Powyższe oświadczenie, nie było deklaracją jednostronną, albowiem również Wójt Gminy D. K. zobowiązał się do dokonania określonych czynności. Stąd należy traktować je jako dwustronną umową. Skarżąca zwróciła uwagę, iż nie określono w nim terminu realizacji zobowiązań Wójta Gminy D. K., który de facto nie posiadał uprawnień do wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej i nie mógł pobrać opłaty za ich wyłączenie z produkcji rolniczej. Ponadto grunty V i VI klasy były z tej opłaty zwolnione. W decyzji podziałowej zawarto stwierdzenia, że ustalenie odszkodowania nastąpi odrębną decyzją. Decyzji takiej nigdy nie wydano. Swoimi działaniami Wójt Gminy D. K. naruszył zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny akceptuje potrzebę ochrony zaufania obywateli również w procesie stosowania prawa, podnosząc, że zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa "określana także jako zasada lojalności państwa wobec obywatela, wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie narażać się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań - wyrok TK z dnia 7 lutego 2001r., K 27/00,OTK 2001, nr 2, poz. 29 (...). Zasada ochrony zaufania do państwa uzyskuje szczególny wymiar w relacjach pomiędzy organami administracji a adresatami ich działań ze względu na nierówność tych relacji i uprzywilejowaną ,,władczą" pozycję organów administracji. (W. Jakimowicz, Wykładnia w prawie administracyjnym, Zakamycze 2006, str.73-74). Końcowo zauważono, iż w rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono, na jakiej podstawie w postępowaniu administracyjnym zastosowano przepisy ogólne Kodeksu Cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń, naruszając w ten sposób podstawowe zasady obowiązujące przy wydawaniu decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zarzuty skargi są nieuzasadnione. Stosownie do art. 3 ustawy z dn. 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast celowości czy też słuszności kwestionowanych rozstrzygnięć. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili jej wydawania. Przeciwnie uznać należy, iż organ II instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosował i zinterpretował przepisy prawa obowiązujące w chwili wydawania skarżonej decyzji. Na wstępie podnieść należy, iż zgodnie z treścią art. 153 cytowanej ustawy ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie zaś samego sądu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w przedmiocie dalszego postępowania. Sąd nie może powracać do kwestii już wcześniej przesądzonych (vide: wyrok NSA z dnia 22 marca 1999r., IV SA 527/97, LEX nr 47275). Ocena prawna, o której mowa w powołanym przepisie dotyczy zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, natomiast wskazania mają wytyczyć kierunek działalności organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Z uwagi na powyższe wskazać należy, że Wojewoda P. ponownie przeprowadzając postępowanie w niniejszej sprawie związany był wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2005r. sygn. akt. II SA/Bk 649/06. Ustaleniami prawnymi wskazaniami w tym wyroku związany jest również Sąd orzekający w niniejszym postępowaniu. W uzasadnieniu wyżej opisanego wyroku Sąd jednoznacznie wskazał, iż na mocy art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 200 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) kwestia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne winna być rozpatrywana na podstawie przepisu art. 98 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej miedzy właścicielem a właściwym organem. Ustalenie odszkodowania w formie uzgodnienia oznacza, iż decyzja o wysokości odszkodowania jest w pełni wynegocjowana między właścicielem a organem. Zgodnie z zasadą woli podmiotu właściciel, jeżeli ma w tym interes prawny, może uzgodnić z organem, iż nie domaga się odszkodowania. Sąd stwierdził, iż sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie. W konkretnej sprawie właściciele nieruchomości zainteresowani jej podziałem na działki budowlane złożyli oświadczenie o rezygnacji z odszkodowania za grunty przejęte pod drogi. Gmina zrezygnowała z opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. A zatem właściciele składający wniosek o podział nieruchomości uzgodnili z organem, iż przejęcie następuje nieodpłatnie. Będąc związanym tym stanowiskiem organ odwoławczy prawidłowo uznał na podstawie treści oświadczenia złożonego przez Państwa P. w dniu 18 listopada 1991r., iż właściciele spornych działek uzgodnili z organem, że przejęcie nastąpiło nieodpłatnie. Powyższe oświadczenie o rezygnacji z odszkodowania znajduje się w aktach sprawy. W tym miejscu podnieść należy, iż skarżąca nie poważała jego treści w okresie późniejszym i nigdy nie uchyliła się od skutków prawnych złożonego oświadczenia powołując się na jego wady np. na przymus jego złożenia. Nadto zauważyć należy, iż pomimo stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nieważności decyzji zatwierdzającej podział, w części sentencji dotyczącej przejścia własności działek oraz rezygnacji z nałożonego odszkodowania, pisemne oświadczenie woli złożone przez H. i T. P. w dalszym ciągu istnieje i zachowuje swoją ważność. Ponad wszelką wątpliwość stwierdzić należy, iż decyzja Kolegium nie orzeka o unieważnieniu oświadczenia woli złożonego przed organem, wskazuje jedynie, iż brak jest podstaw prawnych do umieszczenia w sentencji decyzji zatwierdzającej projekt podziału zapisu dotyczącego zrzeczenia się odszkodowania. Stąd przyjąć należy za organem odwoławczym, iż doszło do uzgodnienia, o którym mowa w art. 98 ust. 3 ustawy. W konsekwencji nie ma podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania według zasad i trybu przy wywłaszczeniu nieruchomości. Sąd nie ma też wątpliwości, iż w niniejszej sprawie nastąpiło przedawnienie roszczeń. Jak już wyżej wskazano aktualnie dominującym jest pogląd, iż w razie braku szczególnego uregulowania oddziaływania upływu czasu na roszczenie odszkodowawcze z tytułu przejęcia nieruchomości pod drogi w wyniku podziału dokonanego na wniosek właściciela, stosuje się do tego roszczenia wprost przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń majątkowych zawarte w art. 117 i nast. kc. Zgodnie z tymi przepisami, termin przedawnienia roszczeń majątkowych wynosi 10 lat. Należy jednak podkreślić, iż organy orzekające w tych sprawach (także sąd) biorą pod uwagę upływ terminu przedawnienia wyłącznie na zarzut dłużnika, przeciwko któremu przysługuje przedawnione roszczenie. Analiza postępowania organu, który wydał zaskarżoną obecnie decyzję wskazuje, że Wójt Gminy D. D. pismem z dnia 22 stycznia 2007r. Nr [...] w prowadzonym postępowaniu odwoławczym podniósł zarzut przedawnienia roszczenia wnioskodawców z uwagi na to, iż wniosek o wypłatę odszkodowania wpłynął po upływie 12 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości stała się ostateczna. Powyższe ustalenia organu II instancji znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako takie nie budzą wątpliwości. Nie są też kwestionowane przez strony postępowania. Sąd nie podzielił natomiast zarzutu skarżącej jakoby do roszczeń o odszkodowanie za grunty przejęte przez Skarb Państwa (gminę) z mocy prawa – w następstwie podziału nieruchomości – pod budowę ulic, nie mogły mieć zastosowania przepisy kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia. Prawdą jest, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) nie odsyła wprost do stosowania przepisów kodeksu cywilnego dotyczących przedawnienia roszczeń, tak jak czyni to w art. 132 ust. 3 w odniesieniu do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania przyznawanego za wywłaszczoną nieruchomość. Nie ulega jednak wątpliwości, że pojęcie odszkodowania jest instytucją prawa cywilnego. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujące zasady ustalania odszkodowania za wywłaszczone grunty (przejęte decyzyjnie i z mocy prawa) są zabudowane według metody cywilistycznej i jako takie są pozakodeksowymi przepisami prawa cywilnego. Normy umieszczone w kodeksie cywilnym zawierające regulacje odnoszące się do zagadnień ogólnych, wspólnych dla całości prawa cywilnego (między innymi takie jak pojęcie zdolności prawnej, zdolności do czynności prawnych, zastrzeganie warunku i terminu czy skutek upływu czasu), będą miały zastosowanie do wszystkich pozakodeksowych regulacji cywilnoprawnych. Subsydiarne stosowanie ogólnych norm prawa cywilnego w innych działach prawa jest oczywiste w polskim systemie prawnym, tak jak oczywiste jest też to, że szereg aktów administracyjnych wywołuje bezpośrednie lub pośrednie skutki cywilnoprawne. Przykładem decyzji administracyjnych ingerujących w stosunki cywilnoprawne są decyzje wywłaszczeniowe. Również wówczas, gdy powstanie obowiązku odszkodowawczego ex lege wynika z prawa administracyjnego, w kwestiach nieuregulowanych prawem administracyjnym znajdą zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego. Do wszystkich bowiem pozakodeksowych reżimów odpowiedzialności odszkodowawczej w kwestiach nieuregulowanych będą miały zastosowanie normy ogólne kodeksu cywilnego. W tym stanie rzeczy stosowanie terminów przedawnienia roszczeń cywilnych do roszczeń o odszkodowanie będące następstwem zdarzeń administracyjnych, jest dla sądu oczywiste (tak: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 stycznia 2007r. sygn. akt II SA/Bk 707/06). Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30.08.2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI