II SA/Bk 385/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2008-09-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc społecznazasiłek stałyzasiłek pielęgnacyjnydochódkryterium dochodoweniepełnosprawnośćświadczenia rodzinneprawo administracyjne

Sąd uchylił decyzje odmawiające przyznania zasiłku stałego, uznając, że zasiłek pielęgnacyjny nie jest dochodem podlegającym odliczeniu.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku stałego osobie niepełnosprawnej, która otrzymywała zasiłek pielęgnacyjny. Organy administracji uznały zasiłek pielęgnacyjny za dochód, co skutkowało obniżeniem kwoty zasiłku stałego. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że zasiłek pielęgnacyjny, jako świadczenie wolne od podatku dochodowego, nie może być traktowany jako dochód na gruncie ustawy o pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i przyznała zasiłek stały w obniżonej wysokości. Problem sprowadzał się do kwestii, czy zasiłek pielęgnacyjny, otrzymywany przez skarżącego, powinien być traktowany jako dochód przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego. Sąd, analizując przepisy ustawy o pomocy społecznej, ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, doszedł do wniosku, że zasiłek pielęgnacyjny, będący świadczeniem wolnym od podatku dochodowego, nie może być uznany za dochód w rozumieniu przepisów dotyczących pomocy społecznej. W związku z tym, organ odwoławczy błędnie pomniejszył kwotę zasiłku stałego o zasiłek pielęgnacyjny. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że naruszają one prawo materialne. Dodatkowo, sąd prawidłowo ocenił kwestię terminu przyznania zasiłku stałego, wskazując na ciągłość niepełnosprawności skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zasiłek pielęgnacyjny nie może być uznany za dochód.

Uzasadnienie

Ustawa o pomocy społecznej definiuje dochód jako przychód pomniejszony o podatek dochodowy, składki społeczne i zdrowotne oraz alimenty. Ustawa o świadczeniach rodzinnych również definiuje dochód w podobny sposób. Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem wolnym od podatku dochodowego na mocy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zatem nie spełnia definicji dochodu podlegającego odliczeniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.p.s. art. 36 § ust. 1 lit. a

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek stały jako jedno ze świadczeń z pomocy społecznej.

u.p.s. art. 37 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o pomocy społecznej

Przesłanki przyznania zasiłku stałego: pełnoletnia osoba samotnie gospodarująca, niezdolna do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji naruszającej prawo materialne.

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pomocnicze

u.p.s. art. 8 § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

Definicja dochodu jako sumy miesięcznych przychodów pomniejszoną o podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz alimenty.

u.p.s. art. 37 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o pomocy społecznej

Sposób ustalania wysokości zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej jako różnica między kryterium dochodowym a dochodem, z zastrzeżeniem maksymalnej kwoty.

u.p.s. art. 106 § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

Przyznawanie i wypłata świadczeń pieniężnych od miesiąca złożenia wniosku, dotyczy pierwszego postępowania.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych art. 3 § ust. 1 lit. a

Definicja dochodu jako przychodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych, pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, podatek dochodowy, składki społeczne i zdrowotne.

u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 8

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Świadczenia rodzinne i pielęgnacyjne są wolne od podatku dochodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zasiłek pielęgnacyjny nie jest dochodem podlegającym odliczeniu przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego, ponieważ jest świadczeniem wolnym od podatku dochodowego. Zasiłek stały powinien być przyznany za okres spełniania ustawowych przesłanek, nawet jeśli wniosek został złożony po utracie ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności, w sytuacji ciągłości niepełnosprawności.

Odrzucone argumenty

Zasiłek pielęgnacyjny stanowi dochód, który należy odliczyć od kryterium dochodowego przy ustalaniu wysokości zasiłku stałego. Zasiłek stały powinien być przyznany od miesiąca złożenia wniosku, zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, nawet jeśli nie jest to pierwsze postępowanie.

Godne uwagi sformułowania

zasiłek pielęgnacyjny wolny od podatku dochodowego nie może być uznany za dochód zasilek pielęgnacyjny nie może być również traktowany za dochód na tle ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności

Skład orzekający

Anna Sobolewska-Nazarczyk

sprawozdawca

Małgorzata Roleder

członek

Stanisław Prutis

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że zasiłek pielęgnacyjny nie jest dochodem przy ocenie prawa do zasiłku stałego oraz interpretacja przepisów dotyczących początku biegu świadczeń w przypadku ciągłości niepełnosprawności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych, ale jego interpretacja definicji dochodu może mieć szersze zastosowanie w sprawach świadczeń socjalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla osób korzystających ze świadczeń socjalnych – jak traktowany jest zasiłek pielęgnacyjny przy ubieganiu się o zasiłek stały. Wyjaśnia kluczową kwestię definicji dochodu w kontekście pomocy społecznej.

Czy zasiłek pielęgnacyjny to 'dochód'? Sąd wyjaśnia kluczową kwestię dla osób potrzebujących wsparcia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 385/08 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2008-09-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2008-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk /sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Stanisław Prutis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1526/08 - Wyrok NSA z 2009-06-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
art. 8 ust. 3, art. 36 ust. 1 lit. a, art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 106 ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
art. 3 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
art. 10, art. 11 ust. 1, art. 21 ust. 8
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Skoro dochód w świetle art. 3 pkt 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych oznacza przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne to bezspornie zasiłek pielęgnacyjny wolny od podatku dochodowego nie może być uznany za dochód. W związku z powyższym zasiłek pielęgnacyjny nie może być również traktowany za dochód na tle ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która w zasadzie w sposób analogiczny definiuje pojęcie "dochodu" określając go jako sumę miesięcznych przychodów pomniejszoną o podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz płacone alimenty. Tym bardziej, iż dla prawidłowego określenia relacji obu tych świadczeń tj. zasiłku stałego oraz zasiłku pielęgnacyjnego konieczne jest sięgnięcie do przepisów regulujących oba te świadczenia.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 września 2008 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] marca 2008 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje adwokatowi J. Ch. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2008 r. K. J. zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o przyznanie zasiłku stałego z tytułu niepełnosprawności.
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z upoważnienia Prezydenta B. decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] orzekł o przyznaniu K. J. zasiłku stałego w wysokości 444 zł miesięcznie, na okres od [...] lutego 2008 r. do [...] stycznia 2010 r. W uzasadnieniu organ wskazał podstawy prawne oraz zasady przyznawania pomocy społecznej w formie zasiłku stałego uregulowane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) podkreślając, że K. J. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności czasowo do dnia [...] stycznia 2010 r. i nie posiada żadnego własnego źródła dochodu.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. J., wnosząc o przyznanie mu zasiłku stałego również za okres od dnia [...] stycznia 2008 r. do [...] stycznia 2010 r. zgodnie z orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2008 roku nr [...], w którym niepełnosprawność ustalono na okres od [...] grudnia 2006 r. do [...] stycznia 2010 roku. Podniósł, iż przyznanie zasiłku stałego tylko za cześć okresu orzeczonej niepełnosprawności jest dla niego krzywdzące.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało K. J. zasiłek stały, w wysokości 291 zł miesięcznie, na okres od [...] stycznia 2008 roku do [...] stycznia 2010 roku.
W uzasadnieniu organ odwoławczy cytując treść art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) podniósł, iż niewątpliwie skarżący spełnia warunki uprawniające do otrzymania zasiłku stałego z ustawy o pomocy społecznej. Błędnie natomiast w ocenie Kolegium organ I instancji ustalił wysokość przyznanego zasiłku stałego. Art. 37 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy stanowi, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej, zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł (obecnie, stosownie do § 1 pkt 2 lit e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. Nr 135, poz. 950 - maksymalna kwota zasiłku stałego wynosi 444 zł). Skarżącemu natomiast od [...] stycznia 2008 roku do [...] stycznia 2010 roku został przyznany zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie, co oznacza w ocenie organu odwoławczego, że skarżący posiada dochód w wysokości 153 zł i w konsekwencji kierując się dyrektywą art. 37 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy przyznany zasiłek stały należało pomniejszyć o tą kwotę.
W ocenie Kolegium, nieprawidłowo również organ I instancji określił termin początkowy, od którego przyznano skarżącemu zasiłek stały. Wprawdzie art. 106 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy stanowi, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, jednakże zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, przepis ten dotyczy jedynie sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. W szczególności zaś przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wyrok WSA w Warszawie z 29.09.2006 r. I SA/Wa 1253/06,ZNSA 2007/2/107).
Na tej podstawie organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy wynika, że w okresie od [...] grudnia 2006 roku do [...] grudnia 2007 roku, skarżący miał przyznany zasiłek stały. Podstawę przyznania tego świadczenia stanowiło orzeczenie Miejskiego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] stycznia 2007 roku, o zaliczeniu skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności, na okres do [...] grudnia 2007 roku. Z treści orzeczenia wynika też, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] grudnia 2006 roku. Wniosek Skarżącego z dnia [...] lutego 2008 roku o przyznanie zasiłku stałego nie był zatem pierwszym wnioskiem w sprawie i nie wszczynał on odrębnego postępowania, zaś jego złożenie wiązało się z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, bowiem poprzednie utraciło ważność z dniem [...] grudnia 2007 roku. Niepełnosprawność skarżącego trwa nieprzerwanie od dnia [...] grudnia 2006 roku, a zatem przez cały ten czas spełniał on ustawowe przesłanki uprawniające do zasiłku stałego.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2008 r. została zaskarżona przez K. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.
Skarżący wniósł o zmianę powyższych decyzji i przyznanie zasiłku stałego za cały okres orzeczonej niepełnosprawności w znacznym stopniu i to w pełnej wysokości tj. kwocie 444 zł. W uzasadnieniu swego stanowiska skarżący przedstawił swoją trudna sytuację materialną, wynikającą również z szeregu posiadanych urazów i schorzeń. Podkreślił ponadto, iż zasiłek pielęgnacyjny przeznaczony jest w części osobie, która się nim opiekuje, ponieważ nie jest w stanie sobie sam poradzić ze sprawami dnia codziennego. Wskazał również, iż jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, udokumentowanym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności i dlatego też to co zostało mu prawnie przyznanie, nie powinno być odliczane na jego niekorzyść.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skargę należało uwzględnić, bowiem zarówno zaskarżona decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r. jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] marca 2008 r. naruszają prawo materialne, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zwana dalej u.p.s. Stosownie do treści art. 36 ust. 1 lit. a u.p.s. jednym ze świadczeń z pomocy społecznej jest zasiłek stały. W myśl zaś art. 37 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
W przedmiotowej sprawie orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] lutego 2008 roku nr [...] skarżący K. J. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od [...] grudnia 2006 r. do [...] stycznia 2010 r. Na podstawie przedmiotowego orzeczenia organy obu instancji uznały, że K. J. spełnia ustawowe przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej uprawniające do przyznania zasiłku stałego.
Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż organ I instancji nieprawidłowo ustalił zarówno datę początkową przyznanego zasiłku stałego jak również jego wysokość, ustalając wysiłek w pełnej kwocie 444 zł miesięcznie. Za podstawę tak dokonanych ustaleń organu II instancji przyjął art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s., który wskazuje, iż zasiłek stały ustala się dla osoby samotnie gospodarującej (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie) w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (obecnie, stosownie do § 1 pkt 2 lit e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. Nr 135, poz. 950 - maksymalna kwota zasiłku stałego wynosi 444 zł). Organ odwoławczy natomiast ustalił, iż skarżącemu od [...] stycznia 2008 roku do [...] stycznia 2010 roku został przyznany zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie, co oznaczało zdaniem Kolegium, że skarżący posiada dochód w wysokości 153 zł, podlegający odliczeniu od kryterium dochodowego. W tych okolicznościach zasiłek stały przyznany skarżącemu został określony na kwotę 291 zł.
W świetle powyższych regulacji zasadniczą kwestią wymagającą wyjaśnienia pozostaje jednoznaczne ustalenie co należy rozumieć jako dochód na tle ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Art. 8 ust. 3 u.p.s wskazuje, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia(4) oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Dochód na tle tej ustawy ustala się zatem poprzez pomniejszenie przychodu o zaliczki na podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz płacone alimenty. Ustawodawca nadmienia również w ust. 4 art. 8 u.p.s., że do dochodu nie wlicza się świadczeń w naturze, a więc np. pomocy rzeczowej, ani jednorazowego świadczenia socjalnego. Regulacja ta jednak nie wyjaśnia już co należy rozumieć przez przychód.
Przychód zatem nie został zdefiniowany w ustawie o pomocy społecznej, jednakże ustawodawca wskazał niektóre jego wyznaczniki, pozwalające na ustalenie jego cech. Jak wynika z art. 8 ust. 3 zd. wstępne, przychody uwzględniane podczas ich kwalifikowania jako dochód, bada się "bez względu na źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej". Przychody wiec podlegają "uzyskaniu", uzyskanie przychodu możliwe jest wyłącznie, gdy przychód ma swoje źródło, samych źródeł uzyskania przychodów zaś jest wiele i ustawodawca nie wnika w ich egzemplifikację; sformułowanie "bez względu" wskazuje na wszechstronne, hipotetyczne możliwości przeciętnej osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w poszukiwaniu źródeł uzyskania przychodów. W zakresie, w jakim organ pomocy społecznej będzie badał przychody uzyskiwane przez osobą fizyczną, nieodzowne stanie się sięgnięcie do art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie zamieszczono definicję przychodów na użytek regulacji z zakresu podatku dochodowego od osób fizycznych (vide: Ustawa o pomocy społecznej – Komentarz, Wojciech Maciejko, Paweł Zaborniak, Wydanie 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, str. 85-86).
Mając na uwadze, iż w przedmiotowej sprawie od kryterium dochodowego został odliczony zasiłek pielęgnacyjny (który organ odwoławczy uznał za dochód skarżącego) otrzymywany na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 roku. nr 139, poz. 992 ze zm.) analizując przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy pojęcie "dochodu" i "przychodu" należałoby również sięgnąć do tej regulacji. I tak art. 3 ust. 1 pkt a wskazuje, iż ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
De facto również w ustawie o świadczeniach rodzinnych, tak samo jak i w ustawie o pomocy społecznej za dochód przyjmuje się przychód pomniejszony o podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Koniecznym zatem na tle wykładni systemowej oraz wzajemnej relacji obu tych ustaw staje się sięgniecie do ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym do osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 roku, nr 14, poz. 176 ze zm.). Ustawa ta w rozdziale 2, a w szczególności w art. 10 określa co należy rozumieć jako źródło przychodu tj.:
1) stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta,
2) działalność wykonywana osobiście,
3) pozarolnicza działalność gospodarcza,
4) działy specjalne produkcji rolnej,
5) nieruchomości lub ich części,
6) najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą,
7) kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a)-c),
8) odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d) innych rzeczy,
- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany,
9) inne źródła (art. 20).
W dalszych artykułach tego rozdziału doprecyzowane są jedynie pojęcia określone w w/w art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Świadczenia rodzinne, wymienione w ustawie o świadczeniach rodzinnych w tym zasiłek pielęgnacyjny, nie mieszczą się w żadnej z w/w kategorii.
Dodatkowo należy wskazać, iż art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazuje, iż przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, co może sugerować, iż zasiłek pielęgnacyjny jako świadczenie pieniężne mógłby zostać uznany za taki przychód.
Niemniej jednak sięgnięcie do dalszych artykułów tej ustawy, a mianowicie do art. 21 ust. 8, który wskazuje, iż wolne od podatku dochodowego są świadczenia rodzinne wypłacone na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, dodatki rodzinne i pielęgnacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów oraz zasiłki porodowe wypłacone na podstawie odrębnych przepisów jednoznacznie wskazuje, że zasiłek pielęgnacyjny nie podlega opodatkowaniu. Z jednej strony zatem w świetle ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych świadczenia wypłacane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych traktowane są niejako jako odrębna kategoria przychodów, ale – co wymaga jeszcze raz podkreślenia – wolnych od podatków.
Nawiązując zatem ponowienie do ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 roku. nr 139, poz. 992 ze zm., a konkretnie art. 3 ust. 1 pkt a zaakcentować należy, iż skoro dochód oznacza przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne to bezspornie zasiłek pielęgnacyjny wolny od podatku dochodowego nie może być uznany za dochód. W związku z powyższym zasiłek pielęgnacyjny nie może być również traktowany za dochód na tle ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która w zasadzie w sposób analogiczny definiuje pojęcie "dochodu" określając go jako sumę miesięcznych przychodów pomniejszoną o podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz płacone alimenty. Tym bardziej, iż dla prawidłowego określenia relacji obu tych świadczeń tj. zasiłku stałego oraz zasiłku pielęgnacyjnego konieczne jest sięgnięcie do przepisów regulujących oba te świadczenia.
W tych okolicznościach zdaniem Sądu organ II instancji nieprawidłowo ustalił, iż należna kwota zasiłku stałego powinna być pomniejszoną o kwotę zasiłku pielęgnacyjnego. Prawidłowo natomiast organ określił czasookres przyznanego skarżącemu świadczenia, zmieniając w tej mierze rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ I instancji przyjął bowiem, że wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją złożony został w dniu [...] lutego 2008 r., co skutkowało z kolei przyznaniem świadczenia począwszy od dnia [...] lutego 2008 r. do [...] stycznia 2010 r., stosownie do treści art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W myśl powołanego przepisu art. 106 ust. 3 świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.
Podkreślić przy tym należy, że wskazany przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. W ocenie Sądu, przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek (wyrok WSA z dnia 29.09.2006r., I S.A./Wa 1253/06, ZNSA 2007/2/101). W szczególności zaś przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała - tak jak w rozpoznawanej sprawie - w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W przedmiotowej sprawie z przyjętego przez organy administracyjne stanu faktycznego wynika, że K. J. orzeczeniem Miejskiego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] stycznia 2007 roku, został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, na okres do [...] grudnia 2007 roku. Z treści orzeczenia wynika też, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] grudnia 2006 roku. Wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2008 roku o przyznanie zasiłku stałego nie był zatem pierwszym wnioskiem w sprawie i nie wszczynał on odrębnego postępowania, zaś jego złożenie wiązało się z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, bowiem poprzednie utraciło ważność z dniem [...] grudnia 2007 roku. Niepełnosprawność skarżącego trwa nieprzerwanie od dnia [...] grudnia 2006 roku, a zatem przez cały ten czas spełniał on ustawowe przesłanki uprawniające do zasiłku stałego. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący w okresie od dnia [...] grudnia 2006 r. do dnia złożenia kolejnego wniosku o przyznanie zasiłku stałego spełniał ustawowe przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej uprawniające do przyznania tego świadczenia. Tym samym zasiłek stały powinien mu zostać przyznany za okres, gdy spełnione zostały ustawowe warunki do jego przyznania.
Mając na uwadze przedstawione argumenty obie zaskarżone decyzje naruszyły prawo materialne, które miało wpływ na wynik sprawy. Stąd też obie zaskarżone decyzje na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) należało uchylić.
Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI