II SA/Bk 378/23

II SA/Bk 378/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi N. S. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 30 marca 2023 r. nr OB-I.621.1.42.2022.EN w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 30 marca 2023 r. nr OB.-I.621.1.42.2022.EN Wojewoda Podlaski (dalej jako "Wojewoda") utrzymał w mocy decyzję Burmistrza C. (dalej "Burmistrz") z 19 września 2022 r. nr SO-I.5343.5.2022
o wymeldowaniu N. S. (dalej przywoływana jako "skarżąca") z pobytu stałego w m. C. ul. [...].
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 25 lutego 2022 r. M. S. (dalej jako "ojciec skarżącej") zwrócił się do Burmistrza o wymeldowanie skarżącej z pobytu stałego pod adresem ul. [...] C. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca opuściła lokal z powodu rozpadu pożycia partnerskiego ojca skarżącej z jej matką.
W związku z tym konkubina wnioskodawcy wyprowadziła się wraz z dziećmi (również skarżącą) pod jego nieobecność, gdy przebywał za granicą w celach zarobkowych. Od tamtej pory kontakt między byłymi partnerami nie jest utrzymywany, zaś kontakt wnioskodawcy z dziećmi jest ograniczony. Ponadto we wniosku podniesiono, że koszty lokalu naliczane są na osoby, które są tam zameldowane, ale faktycznie pod danym adresem nie mieszkają ani nie przebywają, nie mają tam także swoich żadnych rzeczy osobistych. Od momentu opuszczenia lokalu skarżąca, jej matka oraz siostra zamieszkują w Białymstoku.
Powyższe stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego.
W protokole z przesłuchania, które odbyło się 8 kwietnia 2022 r. odnotowano, że na czynności skarżąca stawiła się wraz z pełnomocnikiem M. R., który w jej imieniu złożył wniosek o wyłączenie pracowników Urzędu Miejskiego w C. z rozpoznawania niniejszej sprawy.
Ponadto wezwany wcześniej do złożenia zeznań J. B. przesłał je drogą pisemną, ze względu na fakt, iż nie mógł ich złożyć bezpośrednio 8 kwietnia 2022 r. Wskazał, że nie posiada aktualnych informacji na temat statusu prawnego osób zameldowanych przy ul. [...] w C. Skarżącą, jej siostrę oraz matkę ostatni raz widział w wakacje 2017 r. tuż przed wyprowadzką z domu przy ul. [...]. Następnie dopiero 25 marca 2022 r. widział matkę skarżącej, gdy ta przyjechała pod przedmiotowy adres wraz ze swoim pełnomocnikiem. Świadek wskazał, że jako sąsiad posiadający okna części pomieszczeń wychodzące na ul. [...] w C., może potwierdzić, że od września 2017 r. mieszkanie ojca skarżącej jest zamieszkiwane sporadycznie i nikt inny nie przebywa w mieszkaniu na stałe. W okresie ostatnich 5 lat zaledwie kilkunastokrotnie widywał ojca skarżącej oraz jego samochód parkujący przy domu.
Korespondencją z 7 kwietnia 2022 r. Komenda Miejska Policji w Białymstoku poinformowała Urząd Miejski w C. o dokonanych ustaleniach, zgodnie
z którymi skarżąca nie mieszka od około 5 lat przy ul. [...] w C., zaś od 2 lat przebywa pod adresem ul. [...] w Białymstoku.
Wojewoda dnia 9 czerwca 2022 r. wydał postanowienie, w którym stwierdzono, że nie zaistniały przesłanki do wyłączenia Burmistrza od załatwienia przedmiotowej sprawy, zaś postanowieniami z 24 czerwca 2022 r. Burmistrz także stwierdził brak podstaw do wyłączenia pracowników Urzędu Miejskiego w C. od załatwienia sprawy.
W dalszym toku postępowania Wydział Gospodarki Komunalnej Lokalowej
i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w C. wskazał, że od 1 lipca 2021 r. ilość mieszkańców nieruchomości przy ul. [...] w C. zadeklarowana przez ojca skarżącej wynosi 1. Z kolei Zakład E. w C. Sp. z o.o. poinformował, że zużycie wody w ciągu ostatnich 12 miesięcy w budynku przy ul. [...] wyniosło 12 m3.
Następnie zawiadomieniem z 19 lipca 2022 r. poinformowano skarżącą, że
27 lipca 2022 r. o godz. 10.00 odbędzie się przesłuchanie świadków – J. B., E. B., K. A., E. F.
E. F. zeznała, że codziennie przechodzi obok budynku, którego dotyczy niniejsza sprawa, ale nie widzi tam ani skarżącej, ani jej matki
i siostry oraz nie wie czy do wyprowadzki doszło dobrowolnie czy pod przymusem. K. A. stwierdziła, że z tego co jej wiadomo, to skarżąca nie mieszka od ponad 5 lat w przedmiotowej nieruchomości, a ponadto nie wie nic na temat rzeczy osobistych, a gdy była w spornym lokalu 3 lata temu, także nie widziałam tam tych rzeczy. Z kolei E. B. zeznała, że N. S. nie mieszka przy ul. [...] w C. od około 6 lat, dodatkowo nic jej nie wiadomo na temat rzeczy osobistych skarżącej ani jej aktualnego miejsca pobytu. Zaznaczyła tylko, że wiadomo jej, iż skarżąca wyprowadziła się do swojego chłopaka.
Decyzją z 19 września 2022 r. nr SO-I.5343.5.2022 Burmistrz orzekł
o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego przy ul. [...] w C.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwołał się do zgromadzonego
w sprawie materiału dowodowego, a także wskazał, że skarżąca świadomie opuściła miejsce stałego pobytu, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu, co nie pozostawia wątpliwości, że dalsze utrzymywanie meldunku byłoby oczywistą fikcją meldunkową. Meldunek jest jedynie potwierdzeniem stanu faktycznego, rejestracją danych o faktycznym miejscu przebywania osoby.
Z dniem 20 października 2022 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył wniosek
o uzupełnienie decyzji wraz z wnioskiem o powiadomienie sądu opiekuńczego
w trybie art. 572 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego w. zw. z art. 109 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej "k.r.o.") o istnieniu zagrożenia dobra dziecka – małoletniej E. S. (pozbawienie małoletniej prawa do mieszkania, zmiana zamków oraz przywłaszczenie rzeczy znajdujących się w domu) wraz z odwołaniem od decyzji Burmistrza z 19 września 2022 r.
Wojewoda po rozpoznaniu odwołania orzekł o utrzymaniu
w mocy decyzji Burmistrza z 19 września 2022 r.
Organ drugiej instancji zaznaczył, że art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (u.e.l.) nie definiuje pojęcia "opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego zameldowania", zaś w orzecznictwie przyjęło się, że powinno ono nosić cechy trwałości i dobrowolności. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, że zaistniała przesłanka opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego zameldowania, w związku z tym, że materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca od kilku lat nie zamieszkuje w C. przy ul. [...].
Niezależnie od powyższego Wojewoda stwierdził, że dowody z zeznań świadków złożonych 27 lipca 2022 r. zawierały wadę wynikającą z naruszenia art. 79 k.p.a. z tego względu, że zawiadomienie o przesłuchaniu świadków zostało doręczone po wyznaczonym dla przeprowadzenia dowodu terminie, a nie na co najmniej siedem dni przed dokonaniem czynności. Niemniej organ stwierdził, że naruszenie to musiałoby zaistnieć w powiązaniu z zaistnieniem wpływu na wynik sprawy. W związku z tym nie można uznać zarzutu w tym zakresie za zasadny, gdyż mimo przeprowadzenia czynności bez obecności stron, to zeznania świadków nie wskazywały na stan sprawy odmienny od ustalonego wcześniejszymi dowodami.
Odnosząc się do zarzutu uczestnictwa M. A. w charakterze strony podniesiono, że art. 35 w zw. z art. 28 ust. 2 u.e.l. określa właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jako stronę postępowania meldunkowego. Z zapisów ujawnionych w księdze wieczystej wynika, że współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości są ojciec skarżącej i M. A.
W zakresie oceny całości wnoszonych przez pełnomocnika skarżącej wniosków i żądań wskazano, że niniejsze postępowanie dotyczy lokalu oznaczonego nr [...] przy ul. [...] w C., a więc wniosek o ustalenie księgi wieczystej dla lokalu oznaczonego nr [...] pozostaje poza zakresem rozpoznania niniejszej sprawy. Oględziny lokalu nie są obligatoryjnym dowodem w postępowaniu o wymeldowanie, zaś dołączone do akt sprawy w dniu 22 marca 2023 r. zdjęcia przedmiotowego lokalu, jak podał pełnomocnik skarżącej, pochodzą z okresu przed opuszczeniem przez nią przedmiotowego lokalu. Z kolei w kontekście podnoszonych przez stronę skarżącą kwestii zaniechania przez organ pierwszej instancji dopełnienia obowiązku wynikającego z art. 572 § 1 i § 2 k.p.c., w zw. z art. 109 k.r.o. w związku z żądaniem ojca skarżącej w zakresie wymeldowania dwóch córek i zawartego w odwołaniu od decyzji o wymeldowaniu skarżącej wniosku o powiadomienie sądu opiekuńczego o istnieniu zagrożenia dobra małoletniej E. S., organ odwoławczy podkreślił, że powoływany przepis określa środki ingerencji sądu opiekuńczego w sferę władzy rodzicielskiej, z kolei sposób tej ingerencji to nałożenie na rodziców obowiązku określonego postępowania stanowiącego szersze lub węższe ograniczenie władzy rodzicielskiej.
Dalej poparto stanowisko przyjęte przez organ pierwszej instancji w zakresie charakteru czynności meldunku, wskazując, że zarówno czynność zameldowania jak i wymeldowania mają charakter czysto ewidencyjny.
Skargę na decyzję Wojewody wywiodła skarżąca.
Podniosła w niej zarzut błędu w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na nieprawidłowym uznaniu, że lokal przy ul. [...] w C. nie jest miejscem zamieszkania skarżącej oraz jej matki, a także nieprawidłowego uznania, że dobrowolnie opuściły przedmiotowy lokal. Także błędnie ustalono, że M. A. jest mieszkanką tego lokalu, co skutkowało uznaniem jej za stronę postępowania, a także w sposób nieprawidłowy uznano, że lokal przy ul. [...] nie jest wyodrębniony. Podważono także uznanie przez organ, że posterunek Policji w C. prawidłowo potwierdził fakt przebywania matki skarżącej oraz skarżącej od ok. 2 lat w Białymstoku, podczas gdy jest to informacja pozyskana od ojca skarżącej.
Dalej zarzucono, że organ II instancji w sposób niewystarczający uzupełnił materiał dowodowy, w szczególności poprzez brak przeprowadzenia oględzin lokalu; nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków dokonanego w obecności strony; nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy prowadzonej przez Burmistrza pod sygn. SO-I.5343.5.2019, co skutkowało brakiem wskazania dowodów, na których organ oparł się wydając zaskarżona decyzję oraz nie ustosunkował się do przedstawionych w odwołaniu zarzutów. Wskazano także naruszenie art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Burmistrza.
Dalej podniesiono zarzut przepisów postępowania, tj. art. 7, 7a, 7b, 8, 10, 11, 12, 77, 78, 79, 80, 85, 86, 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu
z oględzin lokalu, bezpodstawne przesłuchanie M. A. bez umożliwienia skarżącej czynnego udziału w tej czynności; nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań M. A.; nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów znanych organowi pierwszej instancji z urzędu; niezamieszczenie podstawy prawnej i faktycznej uznania M. A. za stronę niniejszego postępowania, co finalnie skutkowało udostępnieniem danych wrażliwych dotyczących rodziny skarżącej; przesłuchanie świadków z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (11 marca 2022 r., 7 marca 2022 r., 27 lipca 2022 r.); zaniechanie przeprowadzenia planowanego przesłuchania J. B.
W ocenie skarżącej doszło także do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym decyzji jakie znaczenie w sprawie miał dowód z przesłuchania świadków z 27 lipca 2022 r., a także jakie fakty uznano za udowodnione na tej podstawie. Ponadto organ dopuścił się braku rozstrzygnięcia dowodowego w zakresie wniosku pełnomocnika skarżącej o powtórzenie czynności przesłuchania świadków, z uwagi na nieważność czynności przesłuchania z 27 lipca 2022 r.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 6, art. 7 i art. 7b k.p.a. w zw. z art.
7 Konstytucji RP strona skarżąca stoi na stanowisku, że organy nie działały na podstawie i w granicach prawa, ponieważ nie powiadomiły Policji ani prokuratora
o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu z użyciem przemocy w rodzinie, mimo iż organy wiedziały z urzędu, że ojciec skarżącej znęcał się w przeszłości
i nadal znęca psychicznie i fizycznie nad osobami najbliższymi, czego przejawem jest m.in. rozwiercenie zamków w drzwiach i ich wymiana na inne, żądanie wymeldowania córek oraz pozbawienie skarżącej i jej siostry dostępu do rzeczy osobistych znajdujących się w domu rodzinnym. Także nie zawiadomiły sądu rodzinnego i opiekuńczego o zdarzeniu godzącym w dobro małoletniego dziecka.
Podniesiono także zarzut naruszenia art. 35 ust. 2 u.e.l. poprzez jego błędną subsumcję, a także zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez przeprowadzenie przesłuchania z 27 lipca 2022 r. bez umożliwienia czynnego udziału skarżącej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie decyzji organów obydwu instancji, zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy prowadzonej przez Sądem Rejonowym w Białymstoku o sygn. akt I C 526/23, a także z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy prowadzonej przed Burmistrzem pod sygn. SI-I.5343.5.2019.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, zaś ewentualnie
o jej oddalenie. Wskazano, że skarga zawiera szereg braków formalnych, a także podtrzymano stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Kwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą uzasadniającą jej uchylenie. Została podjęta na podstawie stanu faktycznego wyczerpująco ustalonego mając na względzie ustawowe przesłanki orzeczenia o wymeldowaniu, jak również nie narusza przepisów materialnoprawnych. Zarzuty skargi są bezskuteczne, a sąd nie stwierdził również uchybień, które jest w obowiązku wziąć pod uwagę z urzędu nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r., poz. 1191 ze zm.), dalej: u.e.l., organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Stosownie do treści art. 25 ust. 1 u.e.l., pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przesłankami wymeldowania są więc: opuszczenie miejsca pobytu stałego lub czasowego oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Sposób rozumienia tych przesłanek doprecyzowało orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym przyjmuje się, że opuszczenie prowadzące do wymeldowania powinno mieć cechę trwałości i dobrowolności. Opuszczenie miejsca pobytu stałego musi cechować zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, lokalu bądź na nieruchomości, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla ustalenia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego jest trwałe konieczne jest ustalenie, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu pobytu stałego towarzyszyło trwałe zerwanie związków z dotychczasowym miejscem pobytu, rezygnacja z koncentrowania w nim interesów życiowych, co może wynikać nie tyle z deklaracji strony co z okoliczności obiektywnych. Dla ustalenia przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego niezbędne jest albo ustalenie, że opuszczenie nastąpiło w własnej woli strony, albo też dobrowolność można ustalić w sytuacji, gdy niezależnie od okoliczności opuszczenia w sposób wyraźny nastąpiła rezygnacja z przebywania w danym miejscu, tzn. gdy strona nie podejmuje prób powrotu do niego dostępnymi jej prawnie środkami i akceptuje stan niezamieszkiwania w danym miejscu na stałe (por. wyroki w sprawach II OSK 297/17, II OSK 802/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Innymi słowy, na co trafnie zwrócił uwagę Wojewoda, przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu ustala się także na podstawie okoliczności obiektywnych, wynikających z całokształtu materiału dowodowego, a nie wyłącznie na podstawie stanowiska strony.
W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości opuszczenie przez skarżącą wraz z matką oraz jej małoletnią siostrą nieruchomości przy ulicy [...] w C. mające cechy trwałości i dobrowolności w wyżej wskazanym rozumieniu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Okoliczności te zostały ustalone przez organy bez naruszenia prawa, w szczególności bez naruszenia przepisów o postępowaniu wyjaśniającym, tj. art. 7 K.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz art. 80 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Kontrola sądowa obejmuje również ocenę, czy organ odniósł się do zgromadzonego materiału dowodowego oraz przekonująco wyjaśnił przyczyny rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Nie każde przy tym naruszenie przepisów procesowych powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji ale wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a.).
W tym kontekście już zatem na wstępie należy wskazać, że słusznie organ odwoławczy dostrzegł, że zawiadomieniem z 19 lipca 2022 r. poinformowano skarżącą, że 27 lipca 2022 r. o godz. 10.00 odbędzie się przesłuchanie świadków –E. B., K. A., E. F., ale informacja ta dotarła do niej już po przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania tych świadków, co stanowiło o naruszeniu art. 79 k.p.a., a także czynnego udziału skarżącej w sprawie. W związku z powyższym, mimo, że zeznania tych świadków potwierdzały pozostały zgromadzony materiał dowodowy, nie zostały wzięte pod uwagę, ale zasadnie uznano, że nie miało to wpływu na wynik postępowania. Marginalnie jedynie należy podnieść, że w toku postępowania strona skarżąca nie wnosiła o ich ponowne przeprowadzenie, a uczyniła to dopiero na etapie sądowym, czyniąc z tego zarzut skargi.
Sąd natomiast w całości akceptuje jako nienaruszającą prawa ocenę pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności zeznania świadka, tj. oświadczenia J. B. (mieszkańca nieruchomości sąsiedniej) złożone na piśmie w dniu 11 kwietnia 2022 r. potwierdzające, że w przedmiotowym lokalu od 2017 r. nikt oprócz wnioskodawcy nie przebywa (on również przebywa sporadycznie). Brak jest podstaw aby uznać to oświadczenie jako niewiarygodne, tym bardziej, że potwierdzają to inne w sprawie zebrane dowody. I tak pismem z dnia 7 kwietnia 2022 r. Komenda Miejska Policji w Białymstoku poinformowała Urząd Miejski w C. o dokonanych ustaleniach, zgodnie z którymi skarżąca nie mieszka od około 5 lat przy ul. [...] w C. (ustalenia dokonane na skutek wyjaśnień wnioskodawcy), zaś organ Policji ustalił, że od 2 lat przebywa pod adresem ul. [...] w Białymstoku (tam też była kierowania korespondencja).
Ponadto na podstawie informacji z Wydziału Gospodarki Komunalnej Lokalowej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w C. ustalono, że od 1 lipca 2021 r. ilość mieszkańców nieruchomości przy ul. [...] w C. zadeklarowana przez ojca skarżącej wynosi 1 osobę. Z kolei Zakład E. w C. Sp. z o.o. poinformował, że zużycie wody w ciągu ostatnich 12 miesięcy w budynku przy ul. [...] wyniosło 12 m3. Podobnie wysokość zużycia energii elektrycznej od 09.09.2021 r. do 25.02.2022 r. za przedmiotowy lokal wyniosła 330 kWh, przy średnim zużyciu energii dla gospodarstwa domowego około 2000 kWh. Informacje zatem o zużyciu mediów potwierdzają, że skarżąca wraz z matką i siostrą nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu. Powyższe okoliczności potwierdza także, informacja z Posterunku Policji w C. Komisariatu w Ł. z dnia 21 stycznia 2023 r. w zakresie interwencji policji w okresie od 23.12.2019 r. do dnia 21 stycznia 2023 r. z której wynika, że o ile jeszcze w 2019 r. czy też 2020 r. zgłaszającym powód interwencji była matka skarżącej, to o tyle już 24-25 marca 2022 r. zgłaszającym była sąsiadka – J. F., pełnomocnik skarżącej (z postępowania administracyjnego) oraz wnioskodawca, a interwencja dotyczyła wyłamania przez matkę skarżącą zamków w przedmiotowym lokalu i zniszczenia mienia (o co aktualnie toczą się postępowania przed Sądem Rejonowym w Białymstoku o ukaranie M. P. (matki skarżącej)(k. 167 akt organu).
Mając powyższe na uwadze, Sąd zatem nie podziela stanowiska skarżącej podważającego wiarygodność tych dowodów. Powyższe dowody, uwzględnione w całokształcie (art. 80 K.p.a.) uprawniają do wniosku, że skarżąca opuścił miejsce dotychczasowego pobytu jeśli nie w okresie 2017-2019 r. (jak wskazuje wnioskodawca), to z całą pewnością nie mieszka pod tym adresem od co najmniej 2021 r. co potwierdzają przede wszystkim dokumenty dotyczące zużycia mediów, a także informacja policji, wskazująca na adres w Białymstoku. Co prawda skarżąca podważa wiarygodność tych dowodów, ale okoliczność trwałego niezamieszkiwania kogokolwiek na nieruchomości przy ulicy [...] potwierdza również uczestniczka postępowania i świadek w złożonym oświadczeniu. Na marginesie jedynie należy podać, że wnioskodawca założył nową rodzinę i zamieszkuje w innym miejscu. Zdaniem sądu, powyższe dowody są wystarczające do ustalenia, że N. S. na stałe opuściła miejsce pobytu stałego przy ulicy [...] w C., opuszczenie to ma charakter trwały co wynika z długotrwałości nieprzebywania w tym miejscu z zamiarem koncentracji w nim interesów życiowych, a także braku obiektywnych możliwości przebywania na nieruchomości (brak kluczy). Spójność odebranych zeznań wyklucza też przyjęcie, że konflikt między wnioskodawcą a matką skarżącej wykluczał oparcie ustaleń na tych zeznaniach. Wręcz przeciwnie, okoliczności wynikające z wszystkich tych zeznań ujmowanych we wzajemnym powiązaniu dają jednoznaczny i całościowy obraz sytuacji. W sprawie zatem doszło do ustalenia, że skarżąca gdzie indziej ulokowała swoje centrum interesów życiowych tj. w Białymstoku. W tych okolicznościach nie można zatem było zarzucić organowi uchybienie w postaci nie przeprowadzenia oględzin, w sytuacji kiedy zostały wymienione zamki w lokalu i nie ma wątpliwości, że skarżąca nie zamieszkuje tam, ani nie posiada swoich rzeczy. Brak było przy tym podstaw do oceny akt postępowania, które toczyło się w tym samym przedmiocie w 2019 r., albowiem ani dokumentacja zdjęciowa dołączona do akt sprawy w dniu 22 marca 2023 r. pochodzi z okresu przed opuszczeniem przez nią przedmiotowego lokalu, a dokonane tam ustalenia nie stanowiły podstawy wydania niniejszej rozstrzygnięcia, a zatem nie były niezbędne do jej zakończenia.
Marginalnie przy tym należy zaznaczyć, odnosząc się do zarzutu uczestnictwa M. A. w charakterze strony, że art. 35 w zw. z art. 28 ust. 2 u.e.l. określa właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jako stronę postępowania meldunkowego. Z zapisów ujawnionych w księdze wieczystej wynika, że współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości są ojciec skarżącej i M. A. (k. 176 akt organu). W zakresie oceny wnoszonych przez pełnomocnika skarżącej wniosków i żądań również zasadnie wskazano, że niniejsze postępowanie dotyczy lokalu oznaczonego nr [...] przy ul. [...] w C., a więc wniosek o ustalenie księgi wieczystej dla lokalu oznaczonego nr [...] pozostaje poza zakresem rozpoznania niniejszej sprawy.
Z kolei w kontekście podnoszonych przez stronę skarżącą kwestii zaniechania przez organ pierwszej instancji dopełnienia obowiązku wynikającego z art. 572 § 1 i § 2 k.p.c., w zw. z art. 109 k.r.o. w związku z żądaniem ojca skarżącej w zakresie wymeldowania dwóch córek i zawartego w odwołaniu od decyzji o wymeldowaniu skarżącej wniosku o powiadomienie sądu opiekuńczego o istnieniu zagrożenia dobra małoletniej E. S., należy podkreślić, że niniejsze postępowanie dotyczy wyłącznie N. S., która jest pełnoletnia. Zarzut ten nie dotyczy niniejszego postępowania.
Reasumując tę część rozważań wskazać trzeba, że nie budzi wątpliwości ustalenie organów o trwałym opuszczeniu przez skarżącą dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Ustalenie to znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, który – wbrew zastrzeżeniom strony skarżącej – został w tym aspekcie oceniony prawidłowo, bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, w całokształcie i z rozważeniem stanowiska skarżącej, którego organ trafnie nie podzielił.
Zdaniem sądu, podobnie w sposób niebudzący wątpliwości została wykazana przesłanka dobrowolności opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu skarżącej. Jak wyżej wskazano, dobrowolność nie jest cechą, którą ustala się wyłącznie na podstawie deklaracji osoby, co do której toczy się postępowanie o wymeldowanie. Może być ustalona na podstawie okoliczności, które towarzyszą nieprzebywaniu osoby w danym lokalu czy na nieruchomości. Nieprzebywanie zaś przez skarżącego trwa co najmniej od 2021 r., co wyklucza ustalenie o braku dobrowolności.
W sprawie niniejszej skarżąca podkreśla – jak należy wnioskować z treści skargi - siłowe usunięcie jej rzeczy z budynku, pozbawienie władztwa nad miejscem zamieszkania, co potwierdza interwencja policji w dniu 24 marca 2022 r. Należy jednakże mieć na uwadze, że interwencja ta zakończyła się wnioskiem o ukaranie matki skarżącej, która zniszczyła zamki we drzwiach (k.180 akt organu). Żadna jednak z tych okoliczności nie podważa ustalenia organów, zgodnie z którym przesłanka dobrowolności wystąpiła.
Wytoczenie powództwa posesoryjnego zostało natomiast podniesione dopiero w skardze wniesionej do sądu w sprawie niniejszej. Mając na uwadze ten argument, a także wniosek skarżącej o dołączenie sprawy sygn. akt I C 526/23 Sądu Rejonowego w Białymstoku w sprawie o naruszenie posiadania, Sąd zwrócił się do sądu rejonowego o udzielenie informacji o toczącym się postępowaniu.
Z informacji nadesłanej w dniu 28 grudnia 2023 r. drogą mailową wynika, że pozew w sprawie sygn. akt I C 526/23 został wniesiony przez E. S., N. S. oraz M. P. w dniu 24 marca 2023 r. W dniu 1 grudnia 2023 r. zostało wydane zarządzenie o doręczenie pozwu w trybie art. 1391 k.p.c., czyli poprzez komornika (k. 91 akt sprawy). Pozew zatem został wniesiony zaledwie kilka dniu przed wydaniem decyzji przez organ II instancji i prawie 7 miesięcy po wydaniu decyzji przez organ I instancji.
W ocenie Sądu zainicjowane przez skarżącą i jej matkę oraz siostrę sprawa przed sądem powszechnym nie ma wpływu na wynik sprawy o wymeldowanie. Żaden przepis prawa nie uzależnia też wydania decyzji o wymeldowaniu od sposobu zakończenia postępowania posesoryjnego (o ochronę naruszonego posiadania – art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego). Nie występuje tutaj zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
W kwestii wpływu wyniku sprawy o ochronę posesoryjną na postępowanie o wymeldowanie należy wskazać, że stosownie do treści art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Celem postępowania o ochronę naruszonego posiadania jest odzyskanie przez dotychczasowego posiadacza władztwa nad rzeczą, bowiem jest to powództwo skierowane do stanu faktycznego a nie do prawa. Co jest przy tym istotne, w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego roszczenie to wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. W przedmiotowej zaś sprawie, choćby z notatki Policji z dnia 7 kwietnia 2022 r. wynika, że skarżąca od około 2 lat przebywa pod adresem Białystok ul. [...] (k. 36 akt organu). Pierwsze w sprawie korespondencja została jej na ten adres doręczona w dniu 7 marca 2022 r. (k.11), co w sposób jednoznaczny wskazuje, że na datę wniesienia pozwu w dniu 24 marca 2023 r. już okres roku upłynął.
Zaakcentować przy tym należy, że obowiązek meldunkowy ma natomiast charakter rejestracyjny. Jego celem jest ustalenie zgodności ewidencji ludności ze stanem rzeczywistym, m.in. związanym z miejscem przebywania obywateli (art. 1 pkt 4 i art. 2 u.e.l.). Zdaniem sądu, nie może być automatyzmu w zawieszaniu postępowania o wymeldowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zawsze w sytuacji gdy osoba, której ono dotyczy, wytoczy powództwo posesoryjne. Nie zawsze bowiem wytoczenie takiego powództwa oznacza, że powód nie opuścił lokalu dobrowolnie a na skutek bezprawnego działania osób trzecich, czy inaczej że nie miał woli ani zamiaru opuszczenia lokalu. Wniesienie pozwu posesoryjnego następuje zazwyczaj po opuszczeniu lokalu i nie jest samo w sobie dowodem okoliczności, w jakim lokal został opuszczony. Te bowiem stanowią element stanu faktycznego podlegający ustaleniu w postepowaniu wyjaśniającym. Innymi słowy, wytoczenie powództwa posesoryjnego może wskazywać, że skoro strona inicjuje taki proces to nie opuściła lokalu dobrowolnie i chce do niego wrócić, ale wnioskowanie to nie może pomijać całokształtu okoliczności sprawy. Okoliczność toczącego się przed sądem powszechnym sporu posesoryjnego podlega każdorazowo ocenie organów w toku postępowania o wymeldowanie i stanowi element stanu faktycznego, który organ powinien wziąć pod uwagę przy ocenie zaistnienia przesłanek z art. 35 u.e.l., nie zaś traktować takiej okoliczności jako "zagadnienie wstępne", stanowiące przesłankę do obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Co przy tym należy zaakcentować, okoliczność ta ujawniła się dopiero na etapie sądowym, a zatem organy nie odnosiły się do postępowania o naruszenie posiadania, tym bardziej, że nie toczyło się jeszcze wówczas. Jak wskazał WSA w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 1186/20, "Żaden szczególny przepis nie uzależnia bowiem wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym. Jeżeli wyrok sądu powszechnego rozstrzygający sprawę przywrócenia naruszonego posiadania został wydany przed rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie, organ administracji jest niewątpliwie zobowiązany wziąć to orzeczenie pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 35 u.e.l., natomiast w sytuacji, gdy sprawa o przywrócenie posiadania nie została zakończona przed wydaniem decyzji w sprawie o wymeldowanie, samo żądanie przez daną osobę udzielenia jej przez sąd cywilny ochrony posesoryjnej danego lokalu może mieć jedynie wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia przez nią tego lokalu. Wytoczenie powództwa posesoryjnego (art. 344 § 1 k.c.) może bowiem wskazywać na fakt, iż dana osoba, korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 297/17, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 480/20). Okoliczność, że wytoczenie powództwa posesoryjnego może wskazywać na taką wolę, nie oznacza, że każdorazowo fakt wystąpienia z takim pozwem należy interpretować jako wskazujący na brak uprzedniej woli opuszczenia lokalu" (vide także wyrok NSA w sprawie II OSK 297/17).
Na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowania została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne (wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 października 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 808/23, CBOSA).
Uwzględniając powyższe, w świetle okoliczności sprawy niniejszej wskazać trzeba, że pozew posesoryjny został złożony w sądzie powszechnym 24 marca 2023, a więc w trakcie niniejszego postępowania o wymeldowanie zainicjowanego wnioskiem z 25 lutego 2022 r. Z akt zaś wynika, co wyżej przedstawiono, że skarżąca nie mieszkała przy ulicy [...] w C. od co najmniej 2021 r. Niezależnie więc od szans powodzenia powództwa posesoryjnego, które oceni sąd powszechny, całokształt okoliczności wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego dawał podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu i wykluczał ocenę o tym, że bez uzyskania wyroku w sprawie posesoryjnej niemożliwe jest wydanie takiej decyzji.
Końcowo dodać jeszcze należy odnosząc się do wniosku o dokonanie oględzin przedmiotowego lokalu, że zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Stosownie do treści art. 78 § 1 K.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ nie ma zatem obowiązku uwzględnić każdego wniosku dowodowego strony, w szczególności nie jest zobowiązany przeprowadzać dowodu na okoliczność niesporną, wynikającą z pozostałego materiału dowodowego. Podobnie ponowny dowód z przesłuchania stron organ może (ale nie ma takiego obowiązku) przeprowadzić w określonych warunkach, tj. jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 86 K.p.a.). Trafnie organ ocenił, że dowody z przesłuchania świadków (przesłuchanych pod nieobecność skarżącej) zostały przeprowadzone z naruszenie przepisów, a zatem nie były brane pod uwagę, ale ponowne ich przesłuchiwanie uznał za zbędne, z uwagi na wykazanie przesłanek wymeldowania pozostałym materiałem dowodowym.
Zdaniem sądu, zdjęcia zamieszczone w skardze, nie podważają oceny materiału dowodowego sformułowanej w zaskarżonej decyzji, a tym samym nie podważają jej legalności. Nie dowodzą przebywania skarżącej z zamiarem stałego pobytu przy ulicy [...] w C., a jedynie wynika z nich, że na nieruchomości tej skarżąca wcześniej zamieszkiwała, czego nikt nie kwestionuje.
Końcowo wskazać należy, że w literaturze przedmiotu wskazuje się, iż choć brak zgody właściciela na pobyt zameldowanego w lokalu nie jest przesłanką wymeldowania, a decydujące powinny być okoliczności związane z fizycznym wymiarem opuszczenia, to jednak ocena charakteru opuszczenia lokalu nie może odrywać się od realiów konkretnej sprawy.
Biorąc pod uwagę całokształt powołanych wyżej okoliczności oraz niezaprzeczalny fakt, że skarżąca opuściła sporny lokal mieszkalny co najmniej od 2021 r., a obecnie w lokalu tym nikt w zasadzie nie mieszka, nie można zgodzić się z wywodem skarżącej, jakoby opuszczenie lokalu nie miało charakteru trwałego i dobrowolnego. W ocenie sądu, przedstawione okoliczności uprawniają do jednoznacznego stwierdzenia, że spełniona została przesłanka do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego na opisanej wyżej nieruchomości. Skoro skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, to konieczne było doprowadzenie do stanu, w którym zapis ewidencyjny będzie odpowiadał stanowi faktycznemu. Żadne z licznie przedstawionych przez skarżącą okoliczności i konkluzji o nie wystąpieniu przesłanek do wymeldowania, nie podważają ustaleń dokonanych przez organy.
Końcowo zaakcentować należy, że pismo procesowe złożone do sądu w dniu 28 grudnia 2023 r. wraz z dokumentami zostało złożone po zamknięciu rozprawy, a zatem nie mogło być brane pod uwagę, przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy (k. 92-103).
W tym stanie sąd skargę oddalił, o czym orzeczono w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.