II SA/Bk 370/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2023-07-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
planowanie przestrzennewarunki zabudowyzabudowa zagrodowadobry sąsiadgospodarstwo rolnewsanieruchomościbudownictwo

WSA oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla budynku gospodarczego, uznając, że nie wykazał on funkcjonalnego związku inwestycji z gospodarstwem rolnym, mimo posiadania gruntów o powierzchni przekraczającej średnią gminną.

Rolnik złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budynku gospodarczego na postój maszyn rolniczych, twierdząc, że stanowi on zabudowę zagrodową. Organy administracji odmówiły, uznając, że planowana inwestycja nie spełnia zasady "dobrego sąsiedztwa" i nie wykazał on funkcjonalnego związku z gospodarstwem rolnym, mimo posiadania gruntów o powierzchni przekraczającej średnią gminną. WSA w Białymstoku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że skarżący nie udowodnił, iż planowana inwestycja jest zabudową zagrodową w rozumieniu art. 61 ust. 4 u.p.z.p., ze względu na znaczną odległość od pozostałych użytków rolnych i brak wykazanego związku funkcjonalnego.

Sprawa dotyczyła skargi rolnika na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Łomża o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla planowanego budynku gospodarczego na postój maszyn rolniczych. Głównym powodem odmowy było niespełnienie zasady "dobrego sąsiedztwa" (art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), ponieważ teren inwestycji był niezabudowany, a najbliższe działki sąsiednie stanowiły grunty rolne lub pas drogowy. Skarżący argumentował, że inwestycja powinna być traktowana jako zabudowa zagrodowa, do której nie stosuje się zasady "dobrego sąsiedztwa" (art. 61 ust. 4 u.p.z.p.), ponieważ posiada gospodarstwo rolne o powierzchni przekraczającej średnią gminną. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznały jednak, że skarżący nie wykazał wystarczającego związku funkcjonalnego między planowaną inwestycją a swoim gospodarstwem rolnym, które w większości znajduje się w odległości około 50 km od planowanej lokalizacji. Sąd podkreślił, że choć pojęcie "zabudowy zagrodowej" może obejmować rozproszone elementy gospodarstwa, to inwestor ma obowiązek udowodnić ten funkcjonalny związek, czego w tej sprawie nie uczynił. W związku z tym, skargę oddalono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie wykazał wystarczającego związku funkcjonalnego między planowaną inwestycją a posiadanym gospodarstwem rolnym, co uniemożliwia zastosowanie wyjątku od zasady "dobrego sąsiedztwa" przewidzianego dla zabudowy zagrodowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć pojęcie zabudowy zagrodowej może obejmować rozproszone elementy gospodarstwa, to inwestor ma obowiązek udowodnić funkcjonalny i organizacyjny związek planowanej inwestycji z gospodarstwem rolnym. W tej sprawie skarżący nie przedstawił dowodów na taki związek, a planowana inwestycja była położona w znacznej odległości od większości użytków rolnych i działki siedliskowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe tylko przy łącznym spełnieniu określonych warunków, w tym zasady "dobrego sąsiedztwa" (pkt 1), która wymaga kontynuacji funkcji i parametrów istniejącej zabudowy.

u.p.z.p. art. 61 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Zasada "dobrego sąsiedztwa" ma na celu ochronę ładu przestrzennego poprzez dostosowanie nowej zabudowy do cech urbanistycznych i architektonicznych istniejącej zabudowy.

u.p.z.p. art. 61 § 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wyjątek od zasady "dobrego sąsiedztwa" dotyczy zabudowy zagrodowej, gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego przekracza średnią powierzchnię w danej gminie. Wymaga to jednak wykazania związku funkcjonalnego planowanej inwestycji z gospodarstwem rolnym.

k.p.a. art. 151

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do oddalenia skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji musi odpowiadać wymogom ustawowym.

k.c. art. 553

Kodeks cywilny

Definicja gospodarstwa rolnego jako zorganizowanej całości gospodarczej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Planowana inwestycja stanowi zabudowę zagrodową, do której nie stosuje się zasady "dobrego sąsiedztwa" na podstawie art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 8, 77, 107 k.p.a.) poprzez dowolne przyjęcie okoliczności faktycznych i zignorowanie utrwalonej praktyki orzeczniczej. Formularz wniosku o ustalenie warunków zabudowy nie wymaga szczegółowych informacji o strukturze gospodarstwa rolnego.

Godne uwagi sformułowania

"dobrego sąsiedztwa" "zabudowy zagrodowej" "związek funkcjonalny" "ład przestrzenny" "kontynuacja funkcji istniejącej zabudowy" "nie można mówić o zabudowie zagrodowej, bowiem nie zachodzi jakikolwiek związek funkcjonalny z już istniejącym gospodarstwem rolnym" "nie wykazał związku funkcjonalnego planowanej inwestycji jako zabudowy zagrodowej z posiadanym przez niego gospodarstwem rolnym"

Skład orzekający

Elżbieta Lemańska

przewodniczący

Grzegorz Dudar

sprawozdawca

Barbara Romanczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"zabudowy zagrodowej\" w kontekście art. 61 ust. 4 u.p.z.p., wymóg wykazania związku funkcjonalnego inwestycji z gospodarstwem rolnym, obowiązki stron w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i wnioskuje się o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji rolniczych, a także kwestii związanych z wykazaniem związku funkcjonalnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego dla rolników zagadnienia ustalania warunków zabudowy dla inwestycji na terenach wiejskich i interpretacji przepisów dotyczących zabudowy zagrodowej. Pokazuje praktyczne problemy związane z przepisami planistycznymi.

Rolnik chciał postawić budynek gospodarczy, ale sąd powiedział "nie". Kluczowy jest związek z gospodarstwem!

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 370/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący/
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 503
art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 61 ust. 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr SKO.433/32/2023 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu 8 grudnia 2022 r. pan T. S. (dalej powoływany także jako inwestor, skarżący) wystąpił do Wójta Gminy Łomża z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego z przeznaczeniem na postój maszyn rolniczych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w ramach zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych, na terenie obejmującym działki nr [...] i [...], obręb K., gmina Łomża.
Po przeprowadzeniu analizy dotyczącej ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu, decyzją z 22 lutego 2023 r., Wójt Gminy Łomża odmówił ustalenia warunków zabudowy dla ww. inwestycji. Zdaniem organu, planowana inwestycja nie spełnia warunku "dobrego sąsiedztwa" wynikającego z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r., poz. 503 ze zm., dalej powoływana jako u.p.z.p.), bowiem teren objęty wnioskiem jest terenem niezbudowanym, stanowiącym grunt rolny. Najbliższe działki sąsiednie stanowią grunty rolne, pas drogowy drogi wojewódzkiej nr 677 oraz tereny zamknięte (infrastruktura kolejowa). Najbliższe zabudowania mieszkalne i gospodarcze znajdują się na działkach nr [...], [...], [...] i [...] stanowią ścisłą zabudowę wsi K., przy ul. [...]. Zdaniem organu, projektowana zabudowa nie będzie mogła obiektywnie i bezkolizyjnie współistnieć z obecną funkcją istniejącej zabudowy oraz zagospodarowaniem terenu na obszarze tworzącym pewną urbanistyczną całość.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 81a § 1 k.p.a. oraz nieprzestrzeganie zapisów u.p.z.p. Wskazał, że nie jest prawdą jakoby najbliższy budynek dostępny z drogi wojewódzkiej nr 677 znajduje się w odległości ok. 1600 m, bowiem na działce o nr [...], w odległości ok. 190 m od granicy jego działek znajduje się budynek gospodarczy związany z produkcja rolną w zakresie ogrodnictwa, którego nie ujęto w analizie funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Dodatkowo w niedalekiej odległości, na działkach o nr [...] i [...]) budowane są budynki mieszkalne.
Zaskarżoną decyzją z 11 kwietnia 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Odwołując się do treści art. 61 ust. 1 u.p.z.p. i charakteru decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zgodził się z organem pierwszej instancji, że planowana inwestycja nie spełnia zasady dobrego sąsiedztwa. Na żadnej z działek sąsiednich objętej analizą, dostępnych z drogi wojewódzkiej nr 677 nie występuje żadna zabudowa, nie jest zatem możliwe określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji parametrów cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu. O dobrym sąsiedztwie można mówić tylko w odniesieniu do działek z dostępem do tej samej drogi publicznej, zaś wskazywane w odwołaniu budynki mieszkalne na działkach [...] i [...] mają dostęp do innej drogi. Z kolei wskazywany budynek w zakresie ogrodnictwa, położony na działce [...], w odległości 190 m nie został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Planowana inwestycja nie stanowi uzupełnienia funkcji istniejącej, wprowadza zabudowę na terenach niezabudowanych, a zatem nie może być zrealizowana.
Organ podkreślił, że w sprawie nie może mieć zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p., bowiem w realiach niniejszej sprawy nie można mówić o zabudowie zagrodowej. Przedstawiając rozumienie pojęcia zabudowy zagrodowej w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, Kolegium przyjęło, że w na terenie gminy Łomża powierzchnia gospodarstwa rolnego skarżącego wynosi 1,0234 ha, zaś zdecydowana większość użytków rolnych skarżącego, zgodnie z jego oświadczeniem, położone są w gminie K.1 w miejscowości S. oddalonej o ok. 50 km od terenu planowanej inwestycji. Skarżący nie wykazał związku funkcjonalnego planowanej inwestycji z już istniejącym gospodarstwem rolnym, a to jest kluczową przesłanką decydująca o zastosowaniu wyjątku, o jakim mowa w art. 61 ust. 4 u.p.z.p.
W skardze na powyższą decyzję, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie art. 59 ust. 1 i art. 61 ust. 1 i ust. 4 u.p.z.p. poprzez niezastosowanie trybu postępowania przewidzianego dla inwestycji stanowiących zabudowę zagrodową oraz naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie okoliczności faktycznych w sprawie oraz zignorowanie utrwalonej praktyki orzeczniczej, wynikającej z aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych (art. 8 k.p.a.) oraz dowolną, nie mającą oparcia w przepisach materialnych interpretację możliwości zastosowania procedury wskazanej w art. 61 ust. 4 u.p.z.p.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał na liczne orzeczenia NSA, które definiują pojęcie "zabudowy zagrodowej" oderwane od pojęcia siedliska czy też działki siedliskowej, dopuszczając zabudowę rozproszoną. Podkreślono, że skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni przekraczającej średnią powierzchnię w gminie Łomża, składa się na nie 3 ha w gminie S.2, 1,40 ha w gminie Wysokie Mazowieckie, 27 ha w gminie K.1 oraz 1 ha w gminie Łomża. W ramach tego areału prowadzone jest gospodarstwo rolne, dla którego niezbędnym jest budynek w gminie K. Zaznaczył, że ani u.p.z.p. jak i formularz wniosku oparty o art. 64b u.p.z.p. wydany na podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego albo warunków zabudowy, nie wymaga od wnioskodawcy informacji na temat struktury gospodarstwa rolnego lub przedstawienia jakichkolwiek dokumentów lub załączników na temat takich okoliczności. Organ odwoławczy arbitralnie przyjął, że nieruchomości na których planowana jest inwestycja nie stanowi funkcjonalnie powiązanej struktury tworzącej gospodarstwo rolne.
Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Kolegium z dnia 11 kwietnia 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Łomża odmawiającą ustalenia skarżącemu warunków zabudowy dla zamierzenia polegającego na realizacji polegającej na budowie budynku gospodarczego z przeznaczeniem na postój maszyn rolniczych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na terenie obejmującym działki nr [...] i [...], obręb K., gmina Łomża. Przyczyną odmowy jest ustalenie przez organ, że w wyznaczonym obszarze analizy architektoniczno-urbanistycznej - trzykrotności frontu działki budowlanej przylegającej do drogi publicznej - nie znajduje się żadna zabudowa. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie może mieć zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p., bowiem w realiach niniejszej sprawy nie można mówić o zabudowie zagrodowej, gdyż nie zachodzi jakikolwiek związek funkcjonalny z już istniejącym gospodarstwem rolnym, położonym w odległości ok. 50 km od planowanej inwestycji.
Na wstępie wyjaśnić należy, że co do zasady określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, w drodze decyzji o warunkach zabudowy (vide: art. 4 ust. 1 i 2 pkt 2 u.p.z.p.). Ustalenia w ww. decyzji wymaga każda zmiana zagospodarowania terenu polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (art. 59 ust. 1 u.p.z.p.). W przypadku gdy projektowana inwestycja czyni zadość wszystkim ustawowym warunkom, organ właściwy do jej wydania jest zobowiązany do pozytywnego załatwienia wniosku. Jeżeli natomiast inwestycja nie spełnia choćby jednego z ustawowych warunków, na organie ciąży obowiązek odmowy ustalenia warunków zabudowy (por. m.in. wyrok NSA z 18 grudnia 2012 r., II OSK 1518/11, Lex nr 1367308). Oznacza to, że decyzja o warunkach zabudowy nie jest decyzją uznaniową. Organ nie ma w tym względzie dowolności, a ustalenia decyzji są zależne od regulacji prawnych dotyczących projektowanego zamierzenia inwestycyjnego oraz obszaru, na którym takie zamierzenie ma być zlokalizowane (por. wyrok WSA w Gdańsku z 27 lutego 2020 r., II SA/Rz 728/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA").
W związku z tym, że na terenie inwestycyjnym nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, słusznie ustalono, że określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu, dla opisanej wyżej inwestycji, powinno nastąpić w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.z.p., w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, wydanie decyzji o warunkach zabudowy możliwe jest jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:
1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;
2) teren ma dostęp do drogi publicznej;
3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;
4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1 u.p.z.p.;
5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.
6) zamierzenie budowlane nie znajdzie się w obszarze:
a) w stosunku do którego decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 428, 784 i 922), ustanowiony został zakaz, o którym mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 tej ustawy,
b) strefy kontrolowanej wyznaczonej po obu stronach gazociągu,
c) strefy bezpieczeństwa wyznaczonej po obu stronach rurociągu.
Ratio legis powyższej regulacji jest ochrona ładu przestrzennego, zdefiniowanego w art. 2 pkt 1 u.p.z.p. jako takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, gospodarczo-społeczne, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne. Ochronie tej służy w szczególności unormowana w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. zasada dobrego sąsiedztwa, która wyraża się w kontynuacji funkcji istniejącej zabudowy oraz jej cech architektonicznych i urbanistycznych. Jej istotą jest konieczność dostosowania nowej zabudowy do cech i parametrów o charakterze urbanistycznym (zagospodarowanie terenu) oraz architektonicznym (ukształtowanie wzniesionych obiektów), wyznaczonych przez zastany w danym miejscu stan zabudowy dotychczasowej. Innymi słowy, zasada ta uzależnia zmianę w zagospodarowaniu terenu od dostosowania się do cech zagospodarowania terenu sąsiedniego. W orzecznictwie podkreśla się, że przepis ten ma na celu powstrzymanie zabudowy nie dającej się pogodzić z zabudową już istniejącą na terenach, dla których brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz ukształtowanie przestrzeni w taki sposób, aby tworzyła ona harmonijną i estetyczną całość, skomponowaną według urbanistycznych i architektonicznych kryteriów ładu przestrzennego (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 lipca 2016 r., II SA/Gd 132/16, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2022 r., II SA/Bk 331/22, CBOSA).
Istota sporu w sprawie na etapie sądowym koncentruje się wokół wyjątku jaki przewiduje art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Zgodnie z powyższym przepisem, zasady tzw. dobrego sąsiedztwa z ust. 1 pkt 1 art. 61 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. Z powyższego przepisu wynika, że warunkiem jego zastosowania jest w pierwszej kolejności ustalenie, że inwestor prowadzi gospodarstwo rolne, które ma określoną powierzchnię, tzn. jest większe niż średnia gospodarstwa w gminie a następnie, że planuje on zabudowę zagrodową. Jednocześnie, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, powyższy przepis wprowadza wyjątek od zasady "dobrego sąsiedztwa", a zatem powinien być interpretowany w sposób ścisły.
Kluczowe zatem znaczenie w sprawie ma pojęcie "zabudowy zagrodowej", które nie zostało zdefiniowane w ustawie. W tym zakresie istnieje bogate orzecznictwo sądów administracyjnych, na które zresztą powołuje się strona skarżąca w skardze, jak też Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie tym wskazywano, że zabudowa zagrodowa w gospodarstwie rolnym nie musi znajdować się w obrębie jednej działki ewidencyjnej (por. wyrok NSA z 22 lutego 2017 r., II OSK 1492/15). W najnowszym orzecznictwie wskazywano ponadto, że współczesny charakter gospodarki rolnej powoduje utratę aktualności tradycyjnego rozumienia pojęcia zagrody, rozumianego jako zespół budynków i budowli zlokalizowanych w obrębie "działki siedliskowej", tworzących zagrodę, a więc budynki i budowle skoncentrowane wokół wspólnego obejścia. Obiekty wielkogabarytowe jak np. silosy, czy budynki inwentarskie o dużej obsadzie, znajdują się często w znacznym oddaleniu od budynku mieszkalnego i funkcjonującej przy nim zagrody w tradycyjnym znaczeniu. Produkcyjny charakter gospodarstwa rolnego oraz konieczność zapewnienia bezpiecznych warunków mieszkaniowych w ramach zagrody wymuszają, aby niektóre budowle, zwłaszcza te uciążliwe dla otoczenia, pozostawały we właściwej odległości od zabudowań domowych i przydomowych. W ocenie NSA, nie istnieją aktualnie powody, aby pojęcie zagrody rozumianej jako zaplecze mieszkaniowe, maszynowe i infrastrukturalne dla gospodarstwa rolnego ograniczać do pojęcia podwórza lub obejścia, na którym przede wszystkim znajduje się budynek mieszkalny. Poszczególne budynki, budowle i urządzenia mogą być położone w oddaleniu od centralnego punktu zagrody. Istotne jest jednak to, aby były one funkcjonalnie i organizacyjnie powiązane z gospodarstwem rolnym, którego elementem jest zagroda (siedlisko) (wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., II OSK 2860/16).
Jak trafnie wywodził Naczelny Sąd Administracyjny w motywach wyroku z dnia 18 kwietnia 2018 r., II OSK 2674/17, wiązanie pojęcia "zabudowy zagrodowej" wyłącznie z siedliskiem, czy działką siedliskową, nie znajduje uzasadnienia normatywnego. Należy bowiem zwrócić uwagę na wykładnię celowościową art. 61 ust. 4 u.p.z.p., którego zadaniem jest, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, umożliwienie rolnikom posiadającym duże gospodarstwa rolne, wydzielenie obszaru przeznaczonego pod budownictwo zagrodowe, czyli wchodzące w skład gospodarstwa, które może mieć charakter rozproszony. Nie sposób bowiem postrzegać współczesnego gospodarstwa rolnego, jako archaicznej zagrody, w której budynek mieszkalny otoczony jest budynkami gospodarczymi zlokalizowanymi na jednej działce czy podwórzu. W wyroku tym podkreślono, że pojęcie "budownictwa zagrodowego" użyte w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. musi być rozumiane w znaczeniu funkcjonalnym, tj. obejmować swym zakresem, inwestycje zagrodowe, które są organizacyjnie powiązane w ramach jednego gospodarstwa, dopuszczając ich rozproszenie przestrzenne. Zgodnie z art. 553 k.c., za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Innymi słowy, zabudowa zagrodowa polega na tym, że na terenie gospodarstwa rolnego buduje się w miejscu do tego najbardziej dogodnym budynki składające się na zagrodę. Związanie gospodarstwa rolnego z zabudową zagrodową należy rozumieć funkcjonalnie, przyjmując cywilistyczne rozumienie gospodarstwa jako pewnej całości produkcyjnej (pod. wyrok NSA z 17 października 2019 r., II OSK 2951/17, CBOSA). Oznacza to, że grunty tworzące gospodarstwo rolne nie muszą tworzyć zwartego kompleksu, mogą być rozproszone, ale muszą być powiązane funkcjonalnie z istniejącą zabudową zagrodową.
Mając na uwadze powyższą wykładnię pojęcia "zabudowy zagrodowej" w rozumieniu art. 61 ust. 4 u.p.z.p., która w istocie jest zbieżna z wykładnią prezentowaną zarówno przez Kolegium jak i skarżącego, za niezasadne należało uznać zarzuty podniesione w skardze naruszenia art. 61 ust. 1 i ust. 4 u.p.z.p.
W ocenie Sądu, Kolegium dokonało prawidłowej wykładni pojęcia "zabudowy zagrodowej", dopuszczając możliwość zabudowy również poza działką siedliskową położoną w miejscowości S., jednocześnie słusznie przyjęło, że na etapie postępowania przed organami inwestor nie wykazał związku funkcjonalnego planowanej inwestycji jako zabudowy zagrodowej z posiadanym przez niego gospodarstwem rolnym. Wbrew stanowisku skarżącego, organ racjonalnie wyjaśnił dlaczego nie uznał planowanej inwestycji jako inwestycji zagrodowej – odległość od pozostałych użytków rolnych skarżącego i działki siedliskowej, zaś skarżący nie przedstawił, również w skardze, żadnych argumentów podważających powyższą ocenę.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości fakt, że inwestor jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni przekraczającej średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie Łomża, ale brak jest związku funkcjonalnego i organizacyjnego planowanej inwestycji, a przynajmniej jej nie wykazał skarżący, z posiadanym gospodarstwem rolnym. Z akt sprawy wynika, że skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad 30 ha, których poszczególne działki są położone w gminie K.1– 25 ha, gminie S.2 – 4 ha, gminie W. – 1,5 ha oraz w gminie Ł. – 1 ha. (k. 20 akt adm.) Działka siedliskowa skarżącego znajduje się w miejscowości S., w gminie K.1. Wszystkie grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego skarżącego (za wyjątkiem 1 ha użytków położonych w gminie Łomża, na którym skarżący chce zrealizować sporną inwestycję) są oddalone od miejscowości K. o ok. 50 km. Skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności czy dowodów wskazujących, że planowana inwestycja - budynek gospodarczy z przeznaczeniem na postój maszyn rolniczych o powierzchni zabudowy do 500 do 1000 m2 wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną - jest niezbędny w prowadzonym przez niego gospodarstwie rolnym, mimo iż zdecydowana większość użytków rolnych jest oddalona od planowanej inwestycji o blisko 50 km. Dlatego też, za prawidłową należało uznać ocenę dokonaną przez Kolegium, że planowana przez skarżącego inwestycja nie jest w żaden sposób powiązania funkcjonalnie z jego gospodarstwem rolnym, a w konsekwencji nie mogła być uznana za zabudowę zagrodową w rozumieniu art. 61 ust. 4 u.p.z.p.
W kontekście zarzutów naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 k.p.a. należy zwrócić uwagę, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r, II GSK 756/16, pub. CBOSA). W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, z których wynikałoby, że planowana inwestycja, mimo iż jest położona w odległości ok. 50 km od pozostałych użytków rolnych skarżącego, jest zabudową zagrodową jego gospodarstwa rolnego i pozostaje w nim w funkcjonalnym powiązaniu.
Podkreślić należy, że powyższej oceny nie mogły zmienić podnoszone w uzasadnieniu skargi okoliczności związane z wprowadzeniem przez ustawodawcę wzoru formularza, na podstawie którego strona wnioskuje o ustalenie warunków zabudowy, w którym nie ma rubryki, w której można byłoby wskazać strukturę gospodarstwa rolnego, czy też dokumentów na takie okoliczności. Określony, na podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego albo warunków zabudowy (Dz.U. z 2021 r., poz. 2462) wzór formularza ma charakter uniwersalny, ogólny, odnoszący się wszelkich inwestycji, zarówno celu publicznego jak i w ramach warunków zabudowy, nie tylko związanych z gospodarstwem rolnym ale także budynków mieszkalnych, magazynowych, budowli czy innej infrastruktury. Z uwagi na powyższe, trudno jest oczekiwać, że będzie zawierał szczegółowe rubryki, w których należałoby, zgodnie z oczekiwaniami skarżącego, opisywać strukturę gospodarstwa rolnego czy wykazywać związek planowanej inwestycji z działką siedliskową. To skarżący, deklarując w złożonym wniosku, że planowana inwestycja – budynek gospodarczy z przeznaczeniem na postój maszyn rolniczych jest związana z gospodarstwem rolnym, chcąc skorzystać z wyjątku jaki przewiduje art. 61 ust. 4 u.p.z.p., winien wykazać, że planowana inwestycja jest "zabudową zagrodową" czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Co więcej, na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji jak również w postępowaniu odwoławczym nie podnosił w ogóle zarzutu wskazującego, że organy błędnie przyjęły, że planowana inwestycja nie jest zabudową zagrodową.
W tych okolicznościach, organy zasadnie przeprowadziły analizę architektoniczno-urbanistyczną stosownie do art. 61 ust. 5a w zw. ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., która to analiza wykazała, że planowana inwestycja nie spełnia warunku dobrego sąsiedztwa, bowiem sąsiednie działki, dostępne z tej samej drogi publicznej są niezabudowane, mają charakter rolny. Tym samym planowana inwestycja nie może być zrealizowana w proponowanym kształcie, bowiem nie stanowi uzupełnienia istniejącej funkcji gruntów sąsiednich, jakim jest uprawa rolna. Nie jest dopuszczalne wprowadzenie zabudowy i to o wnioskowanych parametrach – od 500 do 1000 m2 na obszarze niezabudowanym, przeznaczonym pod uprawy rolne.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że wbrew zarzutom postawionym w skardze organy administracji dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego – art. 61 ust. 1 i ust. 4 u.p.z.p. Organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Sama okoliczność, że skarżący nie zgadza się z treścią wydanej decyzji nie oznacza jeszcze, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jest wyeliminowanie z porządku prawnego.
Z uwagi na powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI