II SA/Bk 37/19
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Gminy N. na decyzję Wojewody P. o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na spornej działce.
Gmina N. zaskarżyła decyzję Wojewody P. utrzymującą w mocy decyzję Starosty H. o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości spadkobiercom byłego właściciela. Gmina argumentowała, że cel wywłaszczenia (budowa zbiornika wodnego "S.") został zrealizowany, a działka znajduje się w strefie buforowej lub została wykorzystana na cele rekreacyjne. Sąd uznał jednak, że sporna działka nie została objęta czaszą zbiornika ani nie wykorzystano jej zgodnie z celem wywłaszczenia, a sprzedaż sąsiednich działek przez Gminę potwierdza jej zbędność. Sąd oddalił skargę Gminy.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy N. na decyzję Wojewody P., która utrzymała w mocy decyzję Starosty H. o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości spadkobiercom byłego właściciela. Nieruchomość została wywłaszczona pod budowę zbiornika wodnego "S.". Gmina zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a działka znajduje się w strefie buforowej zbiornika lub została wykorzystana na cele rekreacyjne. Sąd administracyjny, analizując stan faktyczny i prawny, podzielił stanowisko organów administracji. Stwierdzono, że sporna działka nie została objęta czaszą zbiornika ani nie wykorzystano jej zgodnie z celem wywłaszczenia, pozostając w stanie zbliżonym do pierwotnego. Sąd podkreślił, że kluczowe jest zrealizowanie celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej, a nie późniejsze plany zagospodarowania przestrzennego czy sprzedaż sąsiednich nieruchomości. Sąd uznał również, że argumenty dotyczące zwiększenia wartości nieruchomości i nakładów poczynionych przez Gminę są niezasadne w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji, sąd oddalił skargę Gminy, uznając, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, a zgromadzony materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na spornej działce, ponieważ nie została ona objęta czaszą zbiornika ani nie wykorzystano jej zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, a sprzedaż sąsiednich działek przez Gminę potwierdza jej zbędność.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest zrealizowanie celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Sporna działka nie została wykorzystana pod budowę zbiornika, a jej obecne przeznaczenie (np. rekreacyjne) lub przynależność do strefy buforowej nie jest równoznaczne z realizacją celu wywłaszczenia. Sprzedaż przez Gminę sąsiednich działek potwierdza zbędność spornej nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 137 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
u.g.n. art. 140 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej.
P.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
u.g.n. art. 140 § ust. 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
W razie zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie powiększa się o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości.
u.g.n. art. 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy waloryzacji odszkodowania.
u.g.n. art. 217 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 13 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy strona miała słuszność w swoim żądaniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel wywłaszczenia (budowa zbiornika wodnego "S.") nie został zrealizowany na spornej działce nr [...]. Działka nr [...] nie weszła w skład czaszy zbiornika ani nie jest wykorzystywana na potrzeby zbiornika. Sprzedaż przez Gminę N. sąsiednich działek potwierdza zbędność spornej nieruchomości. Nakłady poczynione przez Gminę nie były związane z realizacją celu wywłaszczenia i nie podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu odszkodowania. Wzrost wartości nieruchomości wynikający ze zmian w otoczeniu lub planach miejscowych nie wpływa na wysokość odszkodowania.
Odrzucone argumenty
Cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdyż działka znajduje się w strefie buforowej zbiornika lub została przeznaczona na cele rekreacyjne. Organ I instancji nie zbadał stanu faktycznego w sposób wyczerpujący, w tym nie ustalił położenia działki w planie realizacyjnym. Organ nie uwzględnił zwiększenia wartości nieruchomości po wywłaszczeniu i konieczności zwiększenia odszkodowania dla Gminy. Gmina ma prawo do odszkodowania za poczynione nakłady (infrastruktura).
Godne uwagi sformułowania
cel wywłaszczenia został zrealizowany, jednakże nie na tej części nieruchomości, która podlega zwrotowi ratio legis art. 137 ust. 2 u.g.n. nie można brać pod uwagę zmian w otoczeniu nieruchomości nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie
Skład orzekający
Grażyna Gryglaszewska
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Lemańska
członek
Elżbieta Trykoszko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności kryteriów realizacji celu wywłaszczenia i rozliczeń z tytułu odszkodowania oraz nakładów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod budowę zbiornika wodnego i późniejszego sporu o zwrot części nieruchomości. Konkretne ustalenia faktyczne mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i konieczność precyzyjnego ustalenia, czy cel wywłaszczenia został faktycznie zrealizowany na konkretnej działce, a nie tylko w ogólnym zamyśle.
“Czy wywłaszczona ziemia zawsze wraca do właściciela, gdy cel budowy nie zostanie w pełni zrealizowany?”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Bk 37/19 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2019-04-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-01-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Elżbieta Lemańska Elżbieta Trykoszko Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 2006/19 - Wyrok NSA z 2022-12-06 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 121 art. 136 ust. 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Gminy N. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę Uzasadnienie Wojewoda P. decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty H. z dnia [...] października 2018 r., znak: [...], o zwrocie nieruchomości oznaczonej przed wywłaszczeniem nr geod. [...] o pow. 0,18 ha, położonej w obrębie Ł., gm. N., stanowiącej własność Gminy N., której obecnie odpowiada działka nr geod. [...] o pow. 0,1741 ha wywłaszczonej na podstawie decyzji Naczelnika Gminy N. z dnia 20 grudnia 1980 r. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, z przeznaczeniem pod budowę zbiornika wodnego "S.". Odmówiono zwrotu części nieruchomości nr [...] (obecnie [...]), która weszła w skład drogi gminnej Gminy N.. Decyzja Wojewody P. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Decyzją Naczelnika Gminy N. z dnia [...] grudnia 1980 r., nr [...], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, pod budowę zbiornika wodnego "S.", między innymi oznaczona numerem [...], położona w obrębie Ł., gm. N., stanowiąca własność M. S. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. spadkobiercy byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości –W. S., J. S., J. S., A. S. i S. S. zwrócili się do Starosty H. o zwrot działki oznaczonej nr geod. [...], położonej w obrębie Ł., gmina N., z uwagi na niezrealizowanie na niej celu wywłaszczenia. Starosta H. decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...], zwrócił na rzecz wnioskodawców, w odpowiednich częściach, nieruchomość o nr [...] oraz odmówił zwrotu działki nr [...] zajętej pod drogę gminną. Decyzja powyższa została uchylona przez organ odwoławczy z uwagi na zgon jednego ze spadkobierców tj. W. S. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta H., decyzją z dnia [...] października 2018 r. orzekł o zwrocie, w odpowiednich częściach, na rzecz: J., J., A. i S. S., nieruchomości o nr [...] o pow. 0,1741 ha, zaś odmówił zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0070 ha, która stanowi aktualnie część drogi gminnej. Jednocześnie Starosta zobowiązał spadkobierców byłego właściciela do zwrotu na rzecz Gminy N. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 1247,65 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z protokołem z oględzin nieruchomości z dnia [...] września 2017 r., na działce nr geod. [...] nie powstała żadna z inwestycji stanowiących cel wywłaszczenia i jest ona porośnięta krzakami i pojedynczymi drzewami. Nie jest wykorzystana na potrzeby zbiornika " S.". A zatem cel wywłaszczenia na zwracanej nieruchomości nigdy nie został zrealizowany, a więc zasadnym jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina N.. Po jego rozpoznaniu, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty H. z dnia [...] października 2018 r., znak: [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i przeanalizował mające zastosowanie w sprawie przepisy. W jego ocenie przy podejmowaniu decyzji o zwrocie nieruchomości konieczne jest zbadanie, jaki był cel jej wywłaszczenia oraz dokonanie oceny, czy a także kiedy, cel ten został zrealizowany. Dalej organ wyjaśnił, że celem wywłaszczenia wynikającym z treści decyzji wywłaszczeniowej była budowa zbiornika wodnego "S.". Zbiornik ten miał służyć celom związanym z gospodarką wodną terenów przyległych, w tym nawadniania korytem rzeki N. użytków rolnych w dolinach Górnej N. i S., zabezpieczenie perspektywicznego zapotrzebowania wody dla potrzeb gospodarki komunalnej i przemysłu B., ochronę przed powodzią doliny Narwi, zwiększenie przepływów niżówkowych w rzece N., aktywizację gospodarczą terenów wokół zbiornika, stworzenie warunków dla rozwoju ośrodków wypoczynkowych i sportów wodnych, rozwój gospodarki rybackiej i wędkarskiej oraz wykorzystanie przepływu wody do produkcji energii elektrycznej. Podstawowym celem zbiornika jest natomiast funkcja retencyjna. Większość z tych założeń była i jest realizowana. Nadto decyzją z dnia [...] lipca 1976 r. zatwierdzono pod względem urbanistycznym i architektonicznym plan realizacyjny zagospodarowania terenu inwestycji, wśród których wymieniono: zbiornik wodny (zalew), kanał N., nowy ciek wodny rzeki P., nowy ciek wodny rzeki Ł. i "S.", a także zaplecze inwestora i wykonawcy oraz oczyszczalnię ścieków. Zdaniem więc organu, z materiału dowodowego sprawy, a w szczególności z treści decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 1978 r. wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona z przeznaczeniem pod budowę zbiornika wodnego "S.". Cel wywłaszczenia, czyli budowa zbiornika wodnego "S." został zrealizowany, jednakże nie na tej części nieruchomości, która podlega zwrotowi. Należy bowiem mieć na uwadze ratio legis art. 137 ust. 2 u.g.n., w myśl którego, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Zdaniem organu odwoławczego w decyzji wywłaszczeniowej cel wywłaszczenia został określony precyzyjnie i była nim budowa zbiornika wodnego "S.", co należy rozumieć jako budowę czaszy zbiornika oraz tzw. strefy buforowej, położonej poniżej ustalonej rzędnej wysokości n.p.m. Natomiast zwracana nieruchomość nie wchodzi w skład żadnej z ww. stref. Jako niezasadny organ uznał zarzut odwołującego się, a dotyczący pominięcia i niezbadania okoliczności, czy ojciec wnioskodawcy nie otrzymał w zamian za wywłaszczoną nieruchomość nieruchomości zamiennej. Treść decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Miasta N. z dnia [...] grudnia 1980 r., nie wskazuje bowiem, aby M. S. otrzymał nieruchomość zamienną. Faktu takiego nie można w żadnym razie wywieść z okoliczności, iż posiadał on inne nieruchomości w obrębie wsi Ł. Zdaniem organu brak było konieczności powoływania świadków na okoliczność wywłaszczenia nieruchomości oraz budowy zbiornika wodnego "S.". Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jest wystarczający do stwierdzenia, iż zbiornik ten powstał, zaś na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Przeprowadzanie kolejnych dowodów dotyczących kwestii wywłaszczenia nieruchomości, a więc kwestii już wyjaśnionych na podstawie zgromadzonych w toku postępowania dokumentów, prowadziłoby jedynie do nieuzasadnionego przedłużania prowadzonego postępowania. Organ nie zgodził się też ze stanowiskiem odwołującej się, że organ I instancji nie zbadał, na jaki cel przeznaczano przedmiotowe nieruchomości w planach zagospodarowania przestrzennego sporządzanych w latach 70-tych i 80-tych ubiegłego wieku, tj. w okresie, kiedy dokonano wywłaszczenia. Pomijając bowiem fakt, iż na zwracanej nieruchomości nie zrealizowano żadnej inwestycji i nie poczyniono żadnych nakładów, a ponadto znajduje się ona w stanie takim, jak przy wywłaszczeniu, to zgodnie ze stosownymi przepisami u.g.n. dotyczącymi zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, organ winien badać realizację celu wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej, nie zaś wcześniejszych uregulowań planistycznych. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że Gmina N. dokonała w ostatnim czasie, w trybie przetargu, sprzedaży nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością zwracaną na rzecz osób fizycznych, co potwierdza zbędność tych nieruchomości do realizacji celu wywłaszczenia. Sprzedano działki nr: [...]. Organ wyjaśnił, że z mocy art. 140 § 1 u.g.n., należało nakazać spadkobiercy poprzedniego właściciela zwrot na rzecz Gminy N. ustalonego w decyzji odszkodowania. Organ I instancji dokonał waloryzacji kwoty tego odszkodowania zgodnie z art. 5 u.g.n. W wyniku waloryzacji rzeczoznawca majątkowy ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 1247,65 zł. Zgodnie zaś z art. 217 ust. 2 u.g.n. osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem [...] grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie wywłaszczenie nastąpiło przed dniem [...] grudnia 1990 r. Rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym sporządzonym dnia [...] czerwca 2018 r. określił aktualną wartość rynkową nieruchomości na kwotę 60.000,00 zł. Kwota zwaloryzowanego odszkodowania nie przekracza więc 50% aktualnej wartości nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła Gmina N., w której zarzuciła: 1. naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego , w szczególności niewyjaśnienie, czy na spornej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia zgodnie z planem realizacyjnym budowy zbiornika wodnego "S.". 2. naruszenie prawa materialnego tj.: - art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przedmiotowym stanie faktycznym cel wywłaszczenia nieruchomości nie został zrealizowany, co skutkowało podstawą do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela, podczas gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, - art. 140 ust. 4 i 5 w zw. z art. 140 ust. 1 i 2, art. 142 oraz art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez ich niezastosowanie i pominięcie przez organ w skarżonej decyzji kwestii zwiększenia wartości przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu i związanej z tym konieczności zwiększenia wartości przyznanego skarżącej odszkodowania. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że ustalenia poczynione przez organ I instancji były niepełne. Poszukiwania planu realizacyjnego nie dały rezultatu, a miałoby to znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ ( zd. Organu ) plan ten wskazywał granice strefy ujemnego wpływu zbiornika wodnego. To pozwoliłoby ustalić jednoznacznie położenie spornej nieruchomości. Skoro stan faktyczny nie został wyczerpująco wyjaśniony, to doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.. Zdaniem skarżącej, przedmiotowa działka znajduje się w czaszy zbiornika "S.", co potwierdza opracowanie pt. " Strefa ochrony sanitarnej pośredniej zewnętrznej i wewnętrznej wokół zbiornika wodnego "S." na rzece N." z września 1998 r., z którego wynika że " granica wewnętrznego terenu ochrony zbiornika S. powinna zostać przyjęta według linii wykupu gruntów, którą ustalono podczas budowy i jego napełniania, gdyż obszar ten stanowi strefę niekorzystnego oddziaływania zbiornika na tereny przyległe, wykupiony pas gruntu zagrożony jest podtopieniem i nadmiernym uwilgotnieniem". W ocenie skarżącej, działka nr [...], chociaż nie znajduje się pod wodą, to wchodzi w skład strefy ujemnego wpływu, gdyż jest pasem przyległym do wody. Tutaj skarżąca powołała się na stanowisko z wyroku NSA z dnia 10.08.2017 r.- sygnatura akt I OSK 550/17. Zdaniem skarżącej doszło do naruszenia przepisów art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ponieważ sporna działka została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Okoliczność, że Gmina N. sprzedała sąsiednie działki nie ma wpływu na ocenę stanu faktycznego tej sprawy. Ponadto zdaniem skarżącej, gdyby nawet przyjąć że organ prawidłowo przyjął przesłanki do zwrotu nieruchomości, to należy zauważyć, że organ I instancji nie zastosował art. 140 ust. 4 i 5 w zw. z art. 140 ust. 1 i 2, art. 142 oraz art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ponieważ nie uwzględnił faktu zwiększenia wartości nieruchomości po wywłaszczeniu. Wartość tej nieruchomości uległa zwiększeniu w związku z faktem wybudowania zbiornika. Gmina N. doprowadziła do działki media, przeznaczając teren na cele rekreacyjno-turystyczne, co wpłynęło na wzrost wartości nieruchomości. Gminie należne jest odszkodowanie za poniesione nakłady. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej złożył kserokopię fragmentu opracowania " Strefa ochrony sanitarnej pośredniej zewnętrznej i wewnętrznej wokół zbiornika wodnego S." na okoliczność, że sporna działka należy do strefy buforowej zbiornika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 121; dalej: "u.g.n."). Zgodnie z dyspozycją art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Art. 137 ust. 1 u.g.n. wyjaśnia natomiast pojęcie zbędności na cel wywłaszczenia poprzez wskazanie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W stanie faktycznym niniejszej sprawy spór nie dotyczy kwestii wynikającej z naruszenia terminu rozpoczęcia prac lub naruszenia terminu zrealizowania celu wywłaszczenia, tylko tego, czy cel wywłaszczenia został w ogóle zrealizowany i w jakim zakresie. Przy czym skarżąca stoi na stanowisku, że cel został zrealizowany w całości, gdyż celem tym było nie tylko zbudowanie zbiornika "S.", ale i zapewnienie funkcji turystycznych i rekreacyjnych. Organy twierdzą zaś, że celem wywłaszczenia była tylko budowa przedmiotowego zbiornika i cel ten został zrealizowany, ale nie na działce o nr [...]. Sąd podziela stanowisko Wojewody. W stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości, że przedmiotowa nieruchomość (działka nr [...]) nie została objęta czaszą zbiornika wodnego "S.", ani nie jest wykorzystana na potrzeby zbiornika. Znajduje się ona właściwie w stanie takim samym jak w dniu wywłaszczenia, tzn. jest ona porośnięta krzewami, drzewami, i brak jest śladów jakiegokolwiek użytkowania. Wynika to z protokołu oględzin z dnia [...].09.2017 r. Z dołączonej do akt administracyjnych mapy wynika, że działka nr [...] jest oddzielona od nabrzeża czaszy zbiornika "S." drogą żwirową, a co najmniej siedem działek, leżących w tej samej linii, zostało wystawionych przez Gminę na sprzedaż. Jak podaje uczestnik ( na rozprawie) Gmina sprzedała działki prywatnym osobom pod budowę inwestycji rekreacyjno-sportowych. W ocenie Sądu, sporna działka, względem położenia, niczym nie różni się od działek sąsiednich, przeznaczonych przez Gminę na sprzedaż. Już ta okoliczność świadczy o niewykorzystaniu działki zgodnie z celem wywłaszczenia. Faktem jest, że organy administracji nie dołączyły do akt sprawy administracyjnej dokumentacji dotyczącej budowy zbiornika "S.", jak również odmówiły przesłuchania świadków – pracowników Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Gospodarki Wodnej na okoliczność wywłaszczenia (o co wniosła skarżąca Gmina podczas oględzin i co było też zarzutem odwołania ale nie skargi). W ocenie Sądu, były to dowody zbędne. Skoro żaden cel związany z budową zbiornika "S." nie został zrealizowany nie tylko przez 10 lat, ale przez lat 40. Sama skarżąca nie wskazała, jakie obiekty towarzyszące zbiornikowi "S." zostały zrealizowane na działce nr [...], skoro nie jest sporna okoliczność, że działka ta nie znajduje się pod czaszą zbiornika. Decyzja Wojewody B. z dnia [...] marca 1976 r., nr [...], o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji, jak też decyzja Wojewody B. z dnia [...] lipca 1976 r., nr [...], o zatwierdzeniu planu realizacyjnego zbiornika wodnego "S." (o takie dokumenty ubiegała się skarżąca), pozostają bez wpływu na określenie celu wywłaszczenia, który to cel został określony w decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Gminy N. z dnia [...] grudnia 1980 r. To samo dotyczy kwestii badania przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w planach zagospodarowania przestrzennego Gminy, sporządzanych w latach 70 i 80 ubiegłego wieku ( co skarżąca podniosła w zarzutach odwołania ). W art. 136 ust. 3 u.g.n. mowa jest bowiem o zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu a nie na cel określony w planie miejscowym, czy też decyzji o pozwoleniu na budowę. Cennym dowodem, w sprawie, na okoliczność zbędności nieruchomości wywłaszczonej pod budowę zbiornika "S." jest wygaszenie, m.in. na działce nr [...], zarządu Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. Otóż, jak trafnie podniosły organy, pismem z dnia [...] maja 1991 r. Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. (dalej: WZMiUW) wystąpił do Wójta Gminy N. o wygaszenie prawa jego zarządu m.in. nad działką nr [...], argumentując wniosek, że m.in. przedmiotowa działka została wywłaszczona na potrzeby zbiornika wodnego "S.", ale znajduje się poza zasięgiem inwestycji i jest zatem zbędna dla WZMiUW. W związku z wnioskiem, Urząd Rejonowy w H. decyzją z dnia [...] grudnia 1991 r., nr [...], wygasił prawo zarządu WZMiUW m.in. do działki nr [...] o pow. 0,18 ha. Jak wyżej wspomniano, Gmina N. sprzedała już w przetargach kilkanaście działek położonych w sąsiedztwie działki nr [...],co świadczy o nie wykorzystaniu ich na cel związany z budową przedmiotowego zbiornika. Z decyzji tzw. komunalizacyjnej Wojewody B. z dnia [...] lutego 1991 r. wynika, że m.in. działka nr [...] została przekazana Gminie N., która zgodnie z planem miejscowym, miała przeznaczyć tereny nie wykorzystane pod budowę zbiornika "S." na cele rekreacyjno-usługowe i turystyczne. Wobec powyższego jako niezasadny należy uznać zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zakresie ustalenia nieprawidłowego stanu faktycznego sprawy. Organy ustaliły bowiem stan faktyczny prawidłowo, w oparciu o wystarczający materiał dowodowy. Nie było potrzeby żądać decyzji o pozwoleniu na budowę zbiornika, decyzji o pozwoleniu na jego użytkowanie, ani też wysłuchiwać przedstawicieli WZMiUW na okoliczność celu wywłaszczenia działki nr [...], gdyż ten cel wynikał z decyzji wywłaszczeniowej, a ponadto WZMiUW sam wniósł w 1991 r. o wygaszenie prawa jego zarządu nad działką nr [...], gdyż przedmiotowa działka znajduje się poza zasięgiem inwestycji i jest dla niego zbędna. W ocenie Sądu, niczego istotnego nie wnosi do oceny stanu faktycznego sprawy dowód z dokumentu w postaci fragmentu opracowania: Strefa ochrony sanitarnej pośredniej zewnętrznej i wewnętrznej wokół zbiornika wodnego S. "z 1998 r. Ze złożonego przez skarżącą dokumentu ( który nie został powołany w odwołaniu) nie wynika aby działka nr [...] wchodziła w skład strefy ochronnej, a jeśli nawet tak by było, to nie jest równoznaczne z wykorzystaniem działki na cel wywłaszczenia. Świadczą o tym działania samej skarżącej Gminy po 1998 r., która sprzedała nie tylko nieruchomości sąsiednie ale ogłosiła przetarg także na sprzedaż spornej nieruchomości ( ogłoszenie nr 5/2017 z 20.06.2017 – str. 252 akt administracyjnych I instancji ). Zatem skoro nie istniały przeszkody prawne do dokonania sprzedaży, to nie istniały również do zwrotu nieruchomości na rzecz spadkobierców byłego właściciela. Jako niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia przepisów art. 140 ust. 4 i 5 w zw. z art. 140 ust. 1 i 2, art. 142 ust. 1 oraz art. 136 ust. 3 u.g.n. w zakresie nieuwzględnienia przez organy kwestii zwiększenia wartości przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu i związanej z tym konieczności zwiększenia wartości przyznanego skarżącej odszkodowania. W zakresie powyższym zauważenia wymaga, że jak wynika z art. 140 ust. 4 u.g.n., w razie zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Jak z powyższego zatem widać, nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. To zaś, że obecnie wywłaszczona nieruchomość ma przeznaczenie rekreacyjne wynika z planu miejscowego. Również fakt wybudowania zbiornika nie wpływa na wysokość tego odszkodowania, gdyż nie można brać pod uwagę zmian w otoczeniu nieruchomości. Jeśli chodzi o zarzut skargi dotyczący braku odszkodowania za poczynione przez Gminę nakłady, to nie jest on zasadny. Tymi nakładami miała być (zdaniem skarżącej), infrastruktura, która nie jest położona na działce nr [...] lecz w pasie drogi gminnej, na budowę której przeznaczono część działki nr [...] oznaczoną [...]. Niezależnie jednak od tego, że na działce nr [...] Gmina nie poczyniła żadnych nakładów to, w tym miejscu, przytoczyć należy treść wyroku NSA z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 205/16,który stwierdził, ze w przepisie art. 140 ust. 4 u.g.n. chodzi nie o jakiekolwiek działania zwiększające użyteczność i wartość nieruchomości, ale o te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami nie związanymi z realizacją celu wywłaszczenia, nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1323/13). Skoro więc celem wywłaszczenia była budowa zbiornika wodnego "S.", to budowa przez Gminę infrastruktury w pasie drogowym działki gminnej w postaci przyłącza wodociągowego, kanalizacyjnego i energetycznego, nie była w żadnej mierze powiązana z celem wywłaszczenia. Stąd nie może być uwzględniona jako nakłady poczynione przez Gminę. Końcowo, należy odnieść się do przywołanego, w treści skargi, wyroku tutejszego Sądu o sygn.. akt II SA/Bk 728/16 (utrzymanego w mocy wyrokiem NSA w sprawie o sygn.. IOSK550/17). W tejże sprawie odmówiono byłemu właścicielowi zwrotu wywłaszczonej działki nr [...] pod budowę zbiornika "S.". Działka ta stanowi obecnie działkę nr [...] (która w całości znajduje pod wodą zbiornika) oraz działkę nr [...] (powstałej z działki nr [...]) która przylega bezpośrednio do linii brzegowej zalewu "S.". Nieruchomość, jak ustalono, zapewnia dostęp do zbiornika, służy temu zbiornikowi i pozostaje w zarządzie WZMiUW. Sąd uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Zatem, Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że sprawa niniejsza i sprawa w/w są analogiczne. Wystarczy spojrzeć na mapę, aby porównać usytuowanie działki nr [...] i działki nr [...]. Lokalizacja tych działek jest zdecydowanie różna, jak też różne jest ich wykorzystanie. Okoliczność, że działki zostały wywłaszczone w tym samym celu a mianowicie pod budowę zbiornika "S." (a było ich kilkadziesiąt) nie oznacza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na każdej z wywłaszczonych nieruchomości. Stąd też kwestia zwrotu nieruchomości podlegała indywidualnemu rozpatrzeniu. Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę