II SA/BK 368/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2023-09-12
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdycofnięcie uprawnieńruch drogowyprzestępstwowarunkowe umorzeniezatarcie skazaniapostępowanie administracyjnebezpieczeństwo ruchu drogowego

WSA w Białymstoku uchylił decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, uznając, że definitywne umorzenie postępowania karnego po upływie okresu próby wyklucza cofnięcie uprawnień.

Skarżący M.C. stracił uprawnienia do kierowania pojazdami z powodu popełnienia przestępstwa w okresie próby. Organy administracji uznały, że zatarcie skazania nie ma zastosowania do warunkowo umorzonego postępowania. WSA w Białymstoku uchylił decyzje, stwierdzając, że definitywne umorzenie postępowania po upływie okresu próby i terminu na podjęcie postępowania wyklucza cofnięcie uprawnień, nawet jeśli nie nastąpiło klasyczne zatarcie skazania.

Sprawa dotyczyła cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami M.C. z powodu popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym w okresie dwóch lat od wydania prawa jazdy. Wyrokiem sądu karnego postępowanie zostało warunkowo umorzone na rok, z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów. Po upływie okresu próby i terminów na podjęcie postępowania, skarżący uznał, że nastąpiło definitywne umorzenie, co wyklucza cofnięcie uprawnień. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o cofnięciu uprawnień, argumentując, że zatarcie skazania nie ma zastosowania do warunkowo umorzonego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, uznając, że definitywne umorzenie postępowania po upływie okresu próby i terminu na jego podjęcie wyklucza cofnięcie uprawnień. Sąd podkreślił, że choć klasyczne zatarcie skazania nie ma zastosowania, to definitywne umorzenie postępowania powinno wykluczać negatywne skutki administracyjnoprawne, podobnie jak zatarcie skazania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, definitywne umorzenie postępowania po upływie okresu próby i terminu na jego podjęcie stanowi przeszkodę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć klasyczne zatarcie skazania nie ma zastosowania do warunkowo umorzonego postępowania, to definitywne umorzenie postępowania po upływie okresu próby i terminu na jego podjęcie powinno wykluczać negatywne skutki administracyjnoprawne, podobnie jak zatarcie skazania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

ustawa art. 18 § pkt 2 lit. b tiret pierwsze

Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw

PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.k. art. 106

Kodeks karny

k.k. art. 107

Kodeks karny

k.k. art. 66 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 68 § § 4

Kodeks karny

u.k.r.k. art. 14 § ust. 1a w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym

u.p.r.d. art. 140 § ust. 1 pkt 3a lit. a

Ustawa - Prawo o ruchu drogowym

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Definitywne umorzenie postępowania karnego po upływie okresu próby i terminu na jego podjęcie wyklucza cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami.

Odrzucone argumenty

Zatarcie skazania nie ma zastosowania do warunkowo umorzonego postępowania, co uzasadnia cofnięcie uprawnień.

Godne uwagi sformułowania

warunkowo umorzone postępowanie można było podjąć do 7 października 2022 r. Od dnia 8 października 2022 r. warunkowe umorzenie przekształciło się w umorzenie definitywne. zatarcie skazania stanowi przeszkodę dla cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami tym bardziej, zdaniem sądu, przeszkodę taką stanowi przekształcenie warunkowego umorzenia w umorzenie definitywne.

Skład orzekający

Elżbieta Lemańska

przewodniczący

Marta Joanna Czubkowska

sprawozdawca

Małgorzata Roleder

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego i jego definitywnego umorzenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji warunkowego umorzenia postępowania karnego i jego definitywnego umorzenia po upływie terminów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa drogowego i karnego, który może mieć praktyczne znaczenie dla wielu kierowców. Wyjaśnia subtelne różnice między zatraciem skazania a definitywnym umorzeniem postępowania.

Czy definitywne umorzenie sprawy karnej chroni przed utratą prawa jazdy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 368/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący/
Małgorzata Roleder
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 957
art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze
Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 23 marca 2023 r. nr 407.30/F-7/22/2023 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatowego w Bielsku Podlaskim z dnia 13 lutego 2023 r., nr Km.5430.6.5.2023.
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.
Decyzją wydaną z upoważnienia Starosty przez Inspektora w Wydziale Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w Bielsku Podlaskim z 13 lutego 2023 r. nr [...] cofnięto M.C. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. AM, B1, B (nr prawa jazdy [...]; nr druku [...]), wydane przez Starostę Bielskiego [...] lutego 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z 16 stycznia 2023 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku - złożonym w trybie art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy z 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2328 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa). We wniosku tym, jako powód cofnięcia przedmiotowych uprawnień podano, że zainteresowany - w okresie dwóch lat od dnia wydania prawa jazdy po raz pierwszy - popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
Odwołanie od tej decyzji wniósł M.C. i podniósł, że zgodnie z art. 106 K.k. z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe; wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych. Odwołujący wskazał, że wyrokiem SR w Białymstoku z [...] marca 2021 r. (III K [...]) warunkowo umorzono postępowanie karne wobec niego na okres 1 roku tytułem próby. Jednocześnie orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 roku, tj. od 27 maja 2020 r. do 26 maja 2021 r. Wyrok uprawomocnił się 30 marca 2021 r. W związku z powyższym okres próby upłynął z dniem 30 marca 2022 r. (rok od uprawomocnienia się wyroku). W tym okresie odwołujący nie dopuścił się żadnego czynu zabronionego. Nie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające podjęcie warunkowo umorzonego postępowania. Zgodnie z art. 76 § 1 K.k. skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Mając powyższe na względzie w dniu 30 września 2022 r. nastąpiło zatarcie skazania, a tym samym w świetle prawa od tego dnia odwołujący jest osobą niekaraną. Zatem w chwili złożenia wniosku przez Komendanta Wojewódzkiej Policji w Białymstoku w dniu 13 stycznia 2023 r., jak też w chwili wydania zaskarżonej decyzji w dniu 13 lutego 2023 r., w świetle obowiązujących przepisów prawa, odwołujący był już osobą niekaraną. Tym samym brak było podstaw prawnych do wydania decyzji o cofnięciu mu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Z tych względów, zdaniem odwołującego, zaskarżona decyzja jest wadliwa i winna być uchylona.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z 23 marca 2023 r. nr 407.30/F-7/22/2023 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że M.C. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. AM, B1 i B uzyskał 3 lutego 2020 r. W sprawie nie jest również kwestionowany fakt, że SR w Białymstoku wyrokiem wydanym w sprawie III K [...], uprawomocnionym w dniu 7 kwietnia 2021 r., uznał M.C. za winnego tego, że w dniu 27 maja 2020 r. na drodze krajowej DK 19 w rejonie m. W., kierując pojazdem Audi A4 nr rej. [...] nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że przed wykonaniem manewru wyprzedzania pojazdu Citroen nr rej. [..] nie zachował szczególnej ostrożności i nie upewnił się, że pojazd jadący za nim nie rozpoczął manewru wyprzedzania w skutek czego nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu znajdującemu się na lewym pasie ruchu pojazdowi marki Mercedes nr rej. [...] doprowadzając do zderzenia obu pojazdów, gdzie następnie pojazd Audi uderzył w bok jadącego przed nim pojazdu marki Citroen Picasso, który zjechał z drogi uderzając w przydrożne drzewo, a kierujący pojazdem Citroen doznał kompresyjnego złamania trzonów L2 i L3, powierzchownych urazów głowy, które spowodowały naruszenie czynności narządu ciała na czas przekraczający 7 dni.
Z materiału dowodowego sprawy wynika również, że Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku wnioskiem z 13 stycznia 2023 r., złożonym w trybie art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy, wystąpił o cofnięcie M.C., uprawnień do kierowania pojazdami kat. AM, B1, B, w związku z tym, że w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, jako kierujący pojazdem silnikowym, popełnił on przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
W ocenie Kolegium stan prawny w sprawie nie budzi wątpliwości. Po przytoczeniu treści art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy, Kolegium podkreśliło, że decyzja wydawana w oparciu o tę regulację ma charakter decyzji związanej. Związanie organu administracji oznacza, że w przypadku wypełnienia przesłanek przewidzianych przepisem prawa, organ administracji musi (a nie może) wydać decyzję o określonej treści i nie może uznaniowo modyfikować treści rozstrzygnięcia. Zatem zgodnie z przepisem art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy, w przypadku stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, organ administracji ma obowiązek cofnąć kierowcy wszystkie posiadane uprawnienia - bez możliwości uznaniowego modyfikowania rozstrzygnięcia, ani co do okresu, ani co do zakresu nakładanego rygoru.
Podniesiono, że orzecznictwo wypracowane na gruncie spraw dotyczących cofnięcia uprawnień kierowcy, który w okresie dwóch lat od uzyskania uprawnienia, w sposób drastyczny naruszył bezpieczeństwo w komunikacji jest jednolite i wskazuje na imperatywny charakter tego typu normy. Posłużenie się w treści tego przepisu trybem oznajmującym, wskazuje, że organy nie mają możliwości zastosowania uznania administracyjnego.
Skoro zatem ze stanu faktycznego sprawy bezsprzecznie wynika, że odwołujący w dniu 27 maja 2020 r., a zatem w okresie dwóch lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy (3 lutego 2020 r.), popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem, to w niniejszej sprawie bez wątpienia zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy, uzasadniające cofnięcie mu wszystkich posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Przepis art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy, nie daje możliwości uznaniowego modyfikowania rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
Podkreślono, że celem tej regulacji jest stworzenie gwarancji bezpieczeństwa ruchu drogowego, poprzez wyłączanie z uczestnictwa w tym ruchu osób, które ze względu na brak wystarczających umiejętności lub doświadczenia, nie dają gwarancji nie stwarzania w nim zagrożenia zarówno dla siebie jak i dla otoczenia.
Odnosząc się do kwestii zatarcia skazania, Kolegium wyjaśniło, że w przepisach K.k., w stosunku do osób, do których zastosowano dobrodziejstwo instytucji środka probacyjnego jakim jest warunkowe umorzenie postępowania, nie stosuje się przepisów art. 106 oraz 107 K.k. o zatarciu skazania. Instytucja zatarcia skazania opisana w Rozdziale XII K.k. nie odnosi się do sytuacji warunkowego umorzenia postępowania karnego. Zatarcie skazania dotyczy bowiem sytuacji wymierzenia oskarżonemu kary bądź środka karnego. Warunkowe umorzenie postępowania jedynie przesądza kwestię winy, niemniej nie wiąże się z orzeczeniem o karze (oprócz przypadków zastosowania środków karnych, w tym zakazu prowadzenia pojazdów na okres do lat dwóch). W związku z tym przy warunkowym umorzeniu postępowania, po upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby można mówić jedynie o tzw. quasi zatarciu skazania, jednakże nie stosuje się do niego wprost przepisu art. 106 i 107 K.k. (wyrok WSA w Gdańsku z 8 marca 2018 r., III SA/Gd 941/17). Wydany w sprawie wyrok sądu karnego z 30 marca 2021 r., uprawomocnił się 7 kwietnia 2021 r. Wystąpienie zatem o cofnięcie uprawnień przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, dokonane w piśmie z 13 stycznia 2023 r. uznać należało za skuteczne, zwłaszcza, że w niniejszej sprawie nie mogło mieć miejsca zatarcie skazania w świetle regulacji art. 106 i następnych K.k. (wyrok WSA w Krakowie z 11 maja 2021 r., III SA/Kr 1053/20).
W ocenie Kolegium cofnięcie stronie uprawnień do kierowania pojazdami stanowi gwarancję bezpieczeństwa własnego kierowcy oraz pozostałych uczestników ruchu drogowego.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł M.C. i zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji lub orzeczenie o uchyleniu decyzji, gdyż w dniu wydania decyzji przez organ drugiej instancji brak było przesłanek, które uprawniałyby organ do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację przedstawioną w odwołaniu dotyczącą zatarcia skazania i w związku z tym brakiem podstaw prawnych do cofnięcia skarżącemu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja o cofnięciu skarżącemu – M.C. uprawnień do kierowania pojazdami kat. AM, B1, B (nr prawa jazdy [...]; nr druku [...]), wydanego przez Starostę Bielskiego 3 lutego 2020 r.
Decyzja została wydana na podstawie art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy z 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa).
Zgodnie z tą regulacją do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
W sprawie niniejszej bezsporne są następujące okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia zastosowanej podstawy prawnej:
- skarżący uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. AM, B1 i B uzyskał w dniu 3 lutego 2020 r.;
- w okresie 2 lat od wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy, tj. 27 maja 2020 r. skarżący popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji;
- wyrokiem z 30 marca 2021 r. wydanym w sprawie III K 2442/20 SR w Białymstoku warunkowo umorzył postępowanie karne na okres próby wynoszący 1 rok. Jednocześnie orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 roku od 27 maja 2020 r. do 26 maja 2020 r. Wyrok uprawomocnił się 7 kwietnia 2021 r. (a nie jak twierdzi skarżący 30 marca 2021 r.);
- w dniu 13 stycznia 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku wystąpił z wnioskiem o cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami.
W takich okolicznościach faktycznych organy uznały, że zachodzą podstawy do cofnięcia tych uprawnień, gdyż na podstawie prawomocnego wyroku stwierdzono, że skarżący popełnił w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Sąd zgadza się z argumentacją organów w zakresie w jakim wskazuje się, że decyzja wydawana na tej podstawie ma charakter związany, co oznacza, że organ ma obowiązek cofnąć uprawnienia do kierowania pojazdami w sytuacji popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie 2 lat od wydania prawa jazdy po raz pierwszy. Treść tego przepisu nie pozostawia swobody organowi w rozstrzyganiu sprawy. A wynika to z celu tej regulacji, która tworzy gwarancję bezpieczeństwa w ruchu drogowym, poprzez wyłączenie z niego osób, które ze względu na brak wystarczających umiejętności lub doświadczenia, nie dają gwarancji tego bezpieczeństwa zarówno dla siebie jak i otoczenia. Zdaniem sądu zachodzi jednak wadliwość decyzji polegająca na naruszeniu tej regulacji poprzez przyjęcie, że w dacie złożenia wniosku o cofnięcie uprawnień (13 stycznia 2023 r.) skarżący popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stwierdzone prawomocnym wyrokiem. SKO odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie zatarcia skazania wskazało, że przepisów art. 106 i 107 K.k. nie stosuje się do warunkowego umorzenia postępowania. W przypadku takiego wyroku można mówić jedynie o tzw. quasi zatarciu skazania. W związku z tym wystąpienie o cofnięcie uprawnień przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, dokonane w piśmie z 13 stycznia 2023 r. uznać należało za skuteczne.
Odnosząc się do tego stanowiska wskazać należy, że zgodnie z art. 66 § 1 K.k. sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Warunkowe umorzenie postępowania jest samoistnym środkiem probacyjnym, który nie jest związany ze skazaniem sprawcy, a tym samym nie może zostać połączony z wymierzeniem mu kary. Warunkowe umorzenie postępowania nie jest też warunkowym skazaniem, gdyż polega na rezygnacji ze skazania i kary w celu poddania sprawcy próbie (vide: wyrok SN z 29 grudnia 2020 r., IV KK 546/20, Lex nr 3169287). Słusznie zatem podnosi organ, że warunkowe umorzenie postępowania przesądza jedynie kwestię winy, nie wiąże się jednak z wymierzeniem kary. Jak wskazuje się w doktrynie na skutek stwierdzenia winy oskarżonego w wydanym wyroku warunkowo umarzającym postępowanie uchyla się domniemanie niewinności. Jednakże jest to stan tymczasowy, który może ulec zmianie, ponieważ proces karny może jeszcze "odżyć" w czasie wyznaczonego okresu próby, jak również w ciągu 6 miesięcy od jego zakończenia. Dopiero upływ tego okresu uniemożliwia wydanie decyzji o podjęciu postępowania (vide: I. Bondarczuk, Warunkowe umorzenie w świetle zasady domniemania niewinności, pub. Prok. i Pr. 2011/4/39-50). W związku z tym, że nie ma klasycznego skazania, istotnie art. 106 i 107 K.k., dotyczące zatarcia skazania nie mają zastosowania w przypadku warunkowego umorzenia postępowania. Nie można jednak w sprawie niniejszej tracić z pola widzenia regulacji zawartej w art. 68 § 4 K.k. Zgodnie z tym przepisem warunkowo umorzonego postępowania nie można podjąć później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. A także regulacji zawartej w art. 14 ust. 1a w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 159 ze zm.). Wynika z niej, że w rejestrze tym gromadzi się dane o osobach przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe (art. 1 ust. 2 pkt 2). Dane osobowe osób, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2, usuwa się z Rejestru po upływie terminu określonego w art. 68 § 4 Kodeksu karnego, a ponadto po otrzymaniu zawiadomienia o podjęciu warunkowo umorzonego postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Z powyższych przepisów wynika, że pozytywny upływ okresu próby liczonego od dnia uprawomocnienia się wyroku przekształca warunkowe umorzenie w umorzenie definitywne a jego warunkowość po upływie okresu, o którym mowa w art. 68 § 4 K.k. staje się historyczna. Nie jest to klasyczne zatarcie skazania, ale uzasadnionym jest stwierdzenie, że ostateczne umorzenie postępowania nie powinno wywoływać dla skarżącego negatywnych skutków nie tylko na płaszczyźnie odpowiedzialności karnej ale również w sferze stosunków administracyjnoprawnych. Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie odnośnie klasycznej instytucji zatarcia skazania przyjmuje się, że wywołuje ono skutki w tych wszystkich sferach, w których określone następstwa wywoływało skazanie, w tym również w sferze stosunków administracyjnoprawnych (vide: R. Stefański, Kodeks karny. Komentarz, C.H. Beck 2019, t. 51 i 53 do art. 106 i powołane tam piśmiennictwo; wyrok NSA z 25 marca 1981 r., SA 353/81 z glosą S. Rakowskiego, OSPiKA 1982, Nr 1-2, poz. 21). Bezpośrednio po tym jak do zatarcia skazania już doszło, nie jest prawnie dopuszczalne wydawanie jakiejkolwiek decyzji administracyjnej, zaświadczenia, aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, odwołującej się lub nawiązującej do faktu skazania i ignorującej fakt obowiązywania w konkretnym przypadku, w dacie wydawania tego rodzaju decyzji, owej zasady (vide: A. Ring, glosa do wyroku SN z 24 czerwca 2015 r., II UK 247/14, Lex nr 1764809). Zatem zatarcie skazania stanowi przeszkodę dla cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. (vide: wyrok NSA z 14 grudnia 2021 r. II GSK 2320/21, pub. CBOSA). Przepis art. art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy – Prawo o ruchu drogowym miał identyczną treść jak podstawa prawna zastosowana w sprawie niniejszej, stąd zachowują aktualność poglądy doktryny, jak i orzecznictwo wypracowane na kanwie tej regulacji. Skoro zatarcie skazania stanowi przeszkodę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami to tym bardziej, zdaniem sądu, przeszkodę taką stanowi przekształcenie warunkowego umorzenia w umorzenie definitywne.
Mając powyższe rozważania na uwadze w dalszej kolejności wskazać należy, że bezsporne w sprawie niniejszej są kolejne okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy: wyrok warunkowo umarzający postępowanie uprawomocnił się 7 kwietnia 2021 r. w związku z tym okres próby zakończył się z dniem 7 kwietnia 2022 r. (rok od uprawomocnienia się wyroku). Oznacza to, że warunkowo umorzone postępowanie można było podjąć do 7 października 2022 r. Od dnia 8 października 2022 r. warunkowe umorzenie przekształciło się w umorzenie definitywne. W takich okolicznościach nie można było przyjąć, że w dniu złożenia wniosku o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami (13 stycznia 2023 r.) skarżący popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stwierdzone na podstawie prawomocnego wyroku.
Marginalnie nadmienić należy, że powołane przez SKO wyroki dotyczyły stanów faktycznych nie adekwatnych do sprawy niniejszej. Wyrok wydany w sprawie II SA/Gd 941/17 dotyczył stanu faktycznego w którym w dacie wnoszenia skargi jak i w dacie wyrokowania skarżąca znajdowała się w okresie 6 miesięcy od zakończenia przez nią rocznego okresu próby i nie korzystała z dobrodziejstwa domniemania w stosunku do niej niewinności. Z uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie III SA/kr 1053/20 wynika tylko tyle, że wyrok został wydany 12 marca 2019 r. (uprawomocnił się 20 marca 2019 r.) a wniosek o cofnięcie uprawnień został zawarty w piśmie z 1 czerwca 2020 r. Z powyższej sekwencji zdarzeń wynika, że wniosek w tej sprawie także został złożony w okresie kiedy nie zakończył się jeszcze okres próby. Nadmienić należy, że w wyroku tym sąd zawarł tezę, że brak jest przepisu, który nakładałby "niezwłoczne" wystąpienie z wnioskiem o cofnięcie uprawnień. Przy czym końcową datą byłaby data zatarcia skazania za popełnione przestępstwo, ale w sprawie niniejszej zatarcie skazania nie ma miejsca a więc wniosek złożony w dniu 1 czerwca 2020 r. jest formalnie skuteczny. Sąd ten przyznaje, że zatarcie skazania uniemożliwia wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Słusznie też w kontekście tego, co już wywiedziono powyżej, stwierdza że w stosunku do warunkowego umorzenia postępowania nie ma zastosowania instytucja zatarcia skazania (bo skazania nie ma). Pomija jednak, że w przypadku takiego wyroku po upływie okresu próby następuje umorzenie definitywne postępowania, co oznacza, że od tego czasu oskarżony korzysta z dobrodziejstwa domniemania niewinności. Skoro zatarcie skazania stanowi końcową datę wystąpienia z wnioskiem o cofnięcie uprawnień to tym bardziej przyjąć należy, że definitywne umorzenie postępowania czyni niemożliwym wystąpienie z takim wnioskiem.
Wobec powyższego sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.). uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią stanowisko sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI