II SA/Bk 367/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2025-06-18
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyodpadynielegalny transportkara pieniężnazezwolenierozporządzenie UEkontrola celno-skarbowaWIOŚGIOŚodpowiedzialność przewoźnika

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki jawnej na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za nielegalny wwóz odpadów na terytorium Polski bez wymaganego zezwolenia.

Spółka jawna zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za wwóz odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia. Spółka twierdziła, że dopełniła wszelkich wymogów i działała z należytą starannością. Sąd uznał jednak, że przewoźnik ponosi odpowiedzialność obiektywną za wwóz odpadów niezgodnie z przepisami, nawet jeśli nie był bezpośrednio odpowiedzialny za błędną klasyfikację towaru przez nadawcę. Sąd oddalił skargę, potwierdzając zasadność nałożonej kary.

Sprawa dotyczyła skargi spółki "D." spółka jawna w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł. Kara została nałożona z tytułu wwozu odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia, na podstawie lp. 4.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Kontrola wykazała, że przewożony towar, deklarowany jako stłuczka opakowań szklanych (kod 15 01 07), w rzeczywistości stanowił mieszaninę odpadów, w tym opakowań z tworzyw sztucznych, metali, papieru, tekstyliów i obuwia. Taki transport wymagał procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów Polski i Litwy, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006. Spółka argumentowała, że działała z należytą starannością i nie miała wpływu na błędną klasyfikację towaru przez nadawcę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, uznając, że odpowiedzialność przewoźnika w zakresie transportu odpadów ma charakter obiektywny. Sąd podkreślił, że przewoźnik jest zobowiązany do sprawdzenia zgodności przewożonego towaru z dokumentami i przepisami, a brak wymaganego zezwolenia skutkuje nałożeniem kary pieniężnej. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. (zwolnienie z odpowiedzialności), uznając, że okoliczności sprawy nie stanowiły zdarzeń nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych dla profesjonalnego przewoźnika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przewoźnik ponosi odpowiedzialność obiektywną za wwóz odpadów bez wymaganego zezwolenia, niezależnie od tego, czy sam dokonał błędnej klasyfikacji, czy wynikała ona z działań nadawcy.

Uzasadnienie

Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika w zakresie transportu odpadów ma charakter obiektywny. Przewoźnik jest zobowiązany do sprawdzenia zgodności przewożonego towaru z dokumentami i przepisami, a brak wymaganego zezwolenia skutkuje nałożeniem kary pieniężnej. Nie można zasłaniać się brakiem wpływu na ładowany towar, gdyż profesjonalny przewoźnik powinien znać regulacje prawne i posiadać wiedzę umożliwiającą ocenę statusu przewożonego towaru.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.t.d. art. 92a § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Podmiot wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków podlega karze pieniężnej.

u.t.d. art. 92a § 3

Ustawa o transporcie drogowym

Suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli nie może przekroczyć 12.000 zł.

u.t.d. art. 92a § 7

Ustawa o transporcie drogowym

Wskazuje załącznik nr 3 do ustawy jako źródło wykazu naruszeń i wysokości kar.

u.t.d. art. 87 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Kierowca wykonujący przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany mieć przy sobie dokumenty związane z ładunkiem oraz dokumenty wymagane przy przewozie odpadów.

rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 art. 1 § 1

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady

Określa procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów.

rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 art. 2 § 35

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady

Definicja 'nielegalnego przemieszczania' odpadów.

rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 art. 3 § 1

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady

Określa, które przemieszczenia odpadów podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody.

rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 art. 4 § 1

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady

Wymogi dotyczące zgłoszenia przemieszczania odpadów.

rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 art. 16 § lit. c

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady

Każdemu transportowi towarzyszy dokument przesyłania oraz dokument zgłoszeniowy zawierający pisemne zgody.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów art. 8 § 1

Odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów i dane zlecającego.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów art. 8 § 2

Dokumentem wymaganym przy transporcie odpadów jest m.in. dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów.

CMR art. 8 § 1

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)

Przewoźnik jest obowiązany sprawdzić dokładność danych listu przewozowego i widoczny stan towaru.

CMR art. 9 § 1

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)

List przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków i przyjęcia towaru przez przewoźnika.

CMR art. 9 § 2

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)

W braku zastrzeżeń przewoźnika, domniemywa się, że towar był w dobrym stanie i zgodny z danymi w liście przewozowym.

Pomocnicze

u.t.d. art. 92c § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Określa przesłanki zwolnienia z odpowiedzialności (brak wpływu na naruszenie, zdarzenia nieprzewidziane).

u.m.p.o.

Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów

k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odpowiedzialność przewoźnika za wwóz odpadów bez wymaganego zezwolenia ma charakter obiektywny. Przewoźnik jest zobowiązany do weryfikacji zgodności przewożonego towaru z dokumentami i przepisami. Brak wpływu na błędną klasyfikację towaru przez nadawcę nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności, jeśli nie wykazał należytej staranności i nie przewidział sytuacji.

Odrzucone argumenty

Spółka działała z należytą starannością i nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Organ nie wykazał należytej staranności strony podczas organizacji przewozu. Organ naruszył przepisy k.p.a. dotyczące wyjaśnienia stanu faktycznego, prowadzenia postępowania dowodowego i oceny materiału dowodowego. Przesłanki z art. 92c ust. 1 u.t.d. zostały spełnione.

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedzialność administracyjna podmiotów wykonujących transport drogowy ma charakter obiektywny. Przewoźnik nie powinien podejmować się transportu w sytuacji, gdy dokumenty nie odpowiadają faktycznie przewożonemu odpadowi. Przewoźnik nie może opierać się w swojej działalności wyłącznie na zaufaniu do działań kontrahenta.

Skład orzekający

Dariusz Marian Zalewski

sprawozdawca

Justyna Siemieniako

przewodniczący

Marcin Kojło

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady obiektywnej odpowiedzialności przewoźnika za nielegalny transport odpadów oraz brak możliwości zwolnienia z tej odpowiedzialności na podstawie błędów nadawcy."

Ograniczenia: Dotyczy głównie transportu odpadów i specyfiki przepisów unijnych (rozporządzenie 1013/2006) oraz krajowych (ustawa o transporcie drogowym).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność przepisów dotyczących transportu odpadów i odpowiedzialności przewoźnika w kontekście międzynarodowym. Jest to istotne dla branży transportowej i logistycznej.

Przewoźnik ukarany za odpady, których nie sklasyfikował sam? Sąd wyjaśnia obiektywną odpowiedzialność.

Dane finansowe

WPS: 12 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 367/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-06-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /sprawozdawca/
Justyna Siemieniako /przewodniczący/
Marcin Kojło
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 728
art. 92a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi "D." spółki jawnej w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 20 grudnia 2024 r. nr 2001-IOD.4802.19.2024 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 20 grudnia 2024 r. nr 2001-IOD.4802.19.2024 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej powoływany jako: "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej powoływany jako: "Naczelnik PUCS", "organ I instancji") z dnia 16 sierpnia 2024 r. nr 318000-COC1.4802.44.2024.RS, nakładającą na podmiot wykonujący przewóz – D. Sp. jawna w P. (dalej powoływana jako: "skarżąca", "Spółka") – karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu wwozu odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia, na podstawie Ip. 4.5 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 728 ze zm., dalej jako: u.t.d.).
W uzasadnieniu decyzji DIAS wskazał, że 7 marca 2024 r. w punkcie kontrolnym Budzisko, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę dotyczącą wykonywania transportu drogowego rzeczy środkiem transportu marki Scania o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...]. Kierowca w trakcie kontroli okazał: CMR nr [...], aneks nr VII - dokument wymagany przy transporcie odpadów oraz zgłoszenie SENT[...]. Z dokumentu przewozowego CMR z dnia [...] marca 2024 r. wynikało, że ww. pojazdem wykonywany był międzynarodowy transport drogowy z Litwy do Polski towaru w postaci stłuczki opakowań szklanych z wtrąceniami innych frakcji o kodzie odpadu 15 01 07 o łącznej masie 25.030 kg. W wyniku przeprowadzonych oględzin kontrolujący funkcjonariusze stwierdzili, że stan faktyczny przewożonego towaru różni się od deklarowanego rodzaju odpadu z uwagi na dużą zawartość innych odpadów oprócz deklarowanej stłuczki szklanej.
W związku z wątpliwościami co do rodzaju towaru (i ustalenia właściwego kodu odpadów), kontrolujący wystąpili z wnioskiem do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Białymstoku Delegatura w Suwałkach (dalej powoływany także jako: WIOŚ) o dokonanie oględzin ww. odpadu oraz wydanie opinii co do jego rodzaju i poprawności kwalifikacji do deklarowanego w dokumentach kodu 15 01 07.
W piśmie z 7 marca 2024 r. WIOŚ ocenił, że podczas przeprowadzonych oględzin stwierdzono obecność mieszanin odpadów, składających się z opakowań ze szkła (szklane butelki, słoiki z nakrętkami), opakowań z tworzyw sztucznych (plastikowe butelki, worki, reklamówki), opakowań z metali (puszki), opakowań
z papieru, tekstyliów oraz obuwia. Odpady były transportowane do firmy S. S.A. do Zakładu Uzdatniania Stłuczki Szklanej w P. Inspektorzy WIOŚ analizując dokumentację przewozową stwierdzili, że do transportu zastosowano zgłoszenie na podstawie aneksu VII (zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz UE L nr 190 z dnia 12 lipca 2006 r., s. 1-98, dalej jako: "rozporządzenie (WE) nr 1013/2006") i zadeklarowano przewóz odpadu o kodzie B2020 – odpady ze szkła w postaci nierozporoszonej: stłuczka i inne szkła aktywowane. Dokonano rejestracji w bazie SENT oraz oznakowania transportu odpadów (tablica z literą A).
Na podstawie oględzin inspektorzy WIOŚ przedmiotowy ładunek zakwalifikowali jako mieszaninę odpadów: opakowań ze szkła, opakowań z tworzyw sztucznych (worki, reklamówki, butelki), opakowań z metali (puszki), opakowań z papieru oraz tekstyliów i obuwia. WIOŚ stwierdził, że przemieszczanie ww. odpadów powinno być dokonane z zastosowaniem procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów Polski i Litwy. W ocenie WIOŚ kontrolowany przewóz odpadów do Polski naruszał przepisy rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 oraz ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. z 2024 r. poz. 746, dalej jako: u.m.p.o.), w związku z czym transport należało uznać za nielegalny.
Wyniki kontroli wraz ze stanowiskiem WIOŚ opisano w protokole kontroli drogowej z 7 marca 2024 r., w którym stwierdzono, że miał miejsce wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia. W protokole wskazano, że naruszenie te określone jest pod lp. 4.5 załącznika nr 3 do u.t.d.
Ponadto pismem z 14 maja 2024 r. WIOŚ poinformował Naczelnika PUCS
w Białymstoku, że transportujący odpady powinien był zarejestrować w odpowiednim rejestrze wszystkie kody odpadów wchodzące w skład mieszaniny odpadów. Zakres zgłoszenia dla mieszanin odpadów zgodnie z art. 4 pkt 6 lit. b rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 obejmuje podanie kodu każdego ze zmieszanych rodzajów odpadów
w kolejności odpowiadającej ich udziałowi. Dla transportowanej mieszaniny odpadów (mieszanina opakowań ze szkła, opakowań z papieru, opakowań z tworzyw sztucznych, opakowań z metali, tekstylia) winny być podane następujące kody: 15 01 07 - opakowania ze szkła, 15 01 01 - opakowania z papieru i tektury, 15 01 02 - opakowania z tworzyw sztucznych, 15 01 04 - opakowania z metali, 20 01 11 - tekstylia.
W trakcie postępowania prowadzonego przez organ I instancji uzyskano również opinię Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, który potwierdził ustalenia WIOŚ, że przedmiotem przemieszczenia ładunku zespołem pojazdów była mieszanina odpadów niesklasyfikowana pod żadnym kodem z załącznika III, IIIA, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. GIOŚ wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 przemieszczenia mieszanin odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIA, IIIB, IV lub IVA, chyba że zostały wyszczególnione w załączniku IIIA, podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Przemieszczenie z Litwy do Polski mieszaniny odpadów realizowane było bez zgłoszenia go właściwym organom kraju wysyłki i przeznaczenia, co czyni przedmiotowy transport przemieszczeniem nielegalnym. GIOŚ poinformował, że pismem z 27 marca 2024 r. powiadomił o sprawie właściwy urząd litewski i zwrócił się na podstawie art. 24 ust. 2 powołanego rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, o podjęcie tak szybko jak to możliwe, stosownych działań gwarantujących zwrot odpadów na Litwę. GIOŚ zaproponował, aby powrotny wywóz odpadów na Litwę odbywał się na podstawie załącznika VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, pierwotnie dołączonego do transportu z dopiskiem "Return Shipment".
Organ odwoławczy po przytoczeniu treści przepisów u.t.d., rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, u.m.p.o. i rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1742) wskazał, że przewóz odpadów podlegających procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów, bez uprzedniego dokonania takiego zgłoszenia lub bez zgody wszystkich zainteresowanych organów jest przemieszczaniem nielegalnym. Organem właściwym za wykonanie rozporządzenia (WE) 1013/2006 w Polsce jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska, który jest odpowiedzialny m.in. za wydawanie zezwoleń w zakresie przywozu na teren kraju oraz prowadzenia postępowania w przypadku ich nielegalnego przemieszczania.
DIAS stwierdził, że stan faktyczny został właściwie ustalony m.in. na podstawie protokołu kontroli pojazdu oraz dokumentów będących w posiadaniu kierowcy tj. dokumentu CMR oraz annex VII, protokołu przesłuchania świadków,
w tym kierowcy pojazdu, wyjaśnień złożonych przez stronę postępowania, stanowiska WIOŚ oraz stanowiska GIOŚ. Brak wyjaśnień odbiorcy odpadów tj. S. S.A. nie wpływa na istotę niniejszego postępowania, tj. na ustalony stan faktyczny co do rodzaju przewożonych odpadów oraz zezwolenia, jakie winien był posiadać nadawca towaru oraz przewoźnik.
Organ wskazał, że odpowiedzialność nadawcy jest odrębna od odpowiedzialności przewoźnika, który nie powinien podejmować się transportu
w sytuacji, gdy dokumenty nie odpowiadają faktycznie przewożonemu odpadowi. Konsekwencją niedokonania właściwego zgłoszenia przez podmiot litewski
i uzyskania zgody organów obu krajów jest wykonywanie transportu transgranicznego w sposób nielegalny przez przewoźnika. Dokument zgłoszeniowy zawierający pisemne zgody dołączany jest do każdego transportu, co wynika m.in.
z art. 16 lit. c rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Zatem przewoźnik winien dysponować takim dokumentem, żeby przewóz odpadów zmieszanych był legalny. Również z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d. wynika, że dokumenty związane
z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ winien posiadać wykonujący przewóz drogowy rzeczy. Zatem i przepisy krajowe
i unijne nakładały na przewoźnika posiadanie właściwej dokumentacji związanej
z przewozem odpadów. Kara pieniężna nałożona została za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia i obciąża przewoźnika.
DIAS stwierdził, że Naczelnik PUCS rozpatrzył sprawę także
w kontekście art. 92c ust. 1 u.t.d. W jego ocenie organ I instancji właściwie wykazał, że przedsiębiorca może uwolnić się od odpowiedzialności za naruszenia przepisów związanych z wykonywanym przewozem drogowym, jeżeli nie miał wpływu na powstałe naruszenie, a naruszenie nastąpiło wskutek nieprzewidzianych zdarzeń
i okoliczności. Zwolnienie przedsiębiorcy od odpowiedzialności uzależnione jest od wykazania, że dołożył on należytej staranności, to znaczy uczynił wszystko, czego można od niego wymagać podczas organizacji przewozu, a jedynie wskutek wystąpienia niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć,
a podmiot prowadzący działalność gospodarczą zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, aby prowadzona działalność gospodarcza była wykonywana zgodnie z przepisami prawa.
W ocenie organu odwoławczego, przewoźnik (kierowca) powinien
w szczególności sprawdzić rodzaj przewożonego ładunku i umieć go identyfikować, gdyż to od rodzaju towaru zależy konieczność posiadanych przy przewozie odpowiednich dokumentów. Przyjęcie towaru do przewozu bez upewnienia się jaki rodzaj odpadu podlega transportowi oraz jaki kod odpadu winien figurować
w dokumentach przewozowych, naraża dokonującego takiego przewozu na obciążenie skutkami wynikającymi z naruszenia warunków przewozu w tym zakresie. W takiej sytuacji przewoźnik podejmuje ryzyko wykonania przewodu niezgodnie
z obowiązującymi przepisami prawa. Odpowiedzialność za właściwe wykonywanie przewozu spoczywa na przewoźniku. To na stronie ciąży obowiązek znajomości przepisów prawa dotyczących przewożonych towarów, a zwłaszcza towarów "wrażliwych" jakimi są odpady. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy trudno orzec, że strona nie miała wpływu na powstałe naruszenie.
Organ wskazał, że transgraniczne przemieszczanie zidentyfikowanych podczas kontroli odpadów wymagało zastosowania procedury pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów oraz posiadania przez przewoźnika kopii zgłoszenia
i pisemnej zgody wszystkich właściwych organów, dokumentu przesyłania (załącznika IB) oraz zezwolenia na przywóz GIOŚ. Dodatkowo organ I instancji zauważył, że zgodnie z art. 87 ust. 3 u.t.d., to podmiot wykonujący przewóz drogowy powinien posiadać m. in. dokumenty wymagane przy przewozie odpadów. Takie sformułowania w obowiązujących przepisach, niewątpliwie wymuszają na przewoźnikach podejmujących się transportu różnych towarów, szerokiej wiedzy
i umiejętności ich identyfikacji. Przewoźnik nie może opierać się w swojej działalności wyłącznie na zaufaniu do działań kontrahenta - zleceniodawcy, który nawet nie zajmował się załadunkiem towaru.
Zdaniem DIAS, do obowiązków strony należało takie zorganizowanie transportu, aby odbywał się on zgodnie z przepisami dotyczącymi międzynarodowego przewozu rzeczy. Strona jako profesjonalny przewoźnik posiadający licencję wspólnotową, powinna znać regulacje prawne związane z przemieszczaniem towarów, w tym odpadów na terytorium Wspólnoty. Do tych obowiązków należy między innymi posiadanie właściwego zezwolenia. Przepisy ustawy nie wyłączają odpowiedzialności przedsiębiorcy za uchybienia, które popełnione zostały wskutek braku wiedzy co do rodzaju towaru lub przepisów prawa (m.in. w zakresie rodzaju zezwolenia jakie winien był posiadać przewoźnik podczas transportu). Strona nie wykazała w sposób obiektywny, że stwierdzone naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.
Organ zauważył, że przepis art. 92c ust 1 u.t.d. dotyczy, oprócz braku wpływu strony na zaistniałą sytuację, zdarzeń obiektywnie nieoczekiwanych
i nadzwyczajnych. Zaniedbania w zakresie posiadania właściwego zezwolenia na przewóz wynikają w ocenie DIAS z niewłaściwej organizacji pracy
w przedsiębiorstwie oraz z niewłaściwego przygotowania się do wykonywania takiej działalności. Zaniedbania na linii nadawca-przewoźnik lub zleceniodawca-przewoźnik w zakresie ustaleń co do rodzaju przewożonego towaru nie mogą być traktowane jako okoliczność nadzwyczajna i nieoczekiwana. W przeciwnym razie w analogicznych sytuacjach przewoźnik mógłby powoływać się na niewiedzę co do typu przewożonego towaru i nie ponosiłby odpowiedzialności za naruszenie przepisów prawa regulujących np. przewóz odpadów.
DIAS zauważył, że kierowca był obecny przy załadunku, miał więc możliwość zapoznania się z jego zawartością. Zgromadzona w materiale dowodowym dokumentacja fotograficzna przewożonego towaru potwierdza ustalenia inspektora WIOŚ i nie pozostawia wątpliwości, iż ładunkiem nie była wyłącznie stłuczka szklana. Za istotne organ uznał ponadto, że strona w dniach 5-7 marca 2024 r. realizowała jeszcze 9 transportów, w stosunku do których stwierdzono, jak w niniejszej sprawie, wwóz odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia. W świetle powyższych ustaleń organ odwoławczy ocenił, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d., a zatem brak jest podstaw do umorzenia postępowania w oparciu o powołaną normę prawną.
2. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się Spółka. Działający w jej imieniu pełnomocnik w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zaskarżył w całości decyzję DIAS, zarzucając naruszenie:
1) art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.), przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności braku wykazania okoliczności, na które powołuje się organ w sprawie, tj. w szczególności rzekomego niedołożenia przez stronę należytej staranności podczas organizacji przewozu;
2) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych strony;
3) art. 80 k.p.a. przez ocenę całokształtu materiału dowodowego zebranego
w sprawnie z pominięciem wyjaśnień i dowodów przedstawionych przez stronę oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co doprowadziło organ do błędnego wniosku o niespełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
4) art. 6 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o narzucone stronie w sposób ogólny, lakoniczny i subiektywny wymogi w zakresie działań, które powinna podjąć w związku z organizacją transportu, które to wymogi nie zostały poparte powołaniem konkretnych przepisów prawa;
5) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zagwarantowania stronie możliwości weryfikacji ustaleń dokonanych przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej oraz pracowników WIOŚ Delegatura w Suwałkach;
6) art. 8 § 1 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów państwa;
7) art. 107 § 3 k.p.a. przez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu, w szczególności przez niewskazanie, jakie konkretnie czynności
w okolicznościach niniejszej sprawy powinna podjąć strona lub kierowca podczas organizacji badanego przewozu, aby został on uznany za zorganizowany
z dochowaniem należytej staranności;
8) art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. poprzez ich wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy wedle najlepszej wiedzy strony nie wykonywała ona nielegalnego transportu
i działała zgodnie z przepisami prawa;
9) art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy strona wykonując przewóz mogła mieć wpływ na powstanie naruszenia lub naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które strona mogła przewidzieć.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że Spółka realizując badany transport dochowała wszelkich wymogów wynikających z przepisów prawa zgodnie z procedurą zgłoszenia i posiadała wymagane dokumenty uprawniające ją do dokonania transportu. Zwróciła uwagę, że organ pominął wnioski dowodowe strony skarżącej. Zdaniem Spółki nie naruszyła ona żadnych przepisów, które regulowałyby kontrolę przewożonego towaru w niedookreślony sposób wymagany przez Naczelnika PUCS i DlAS. Spółka dokonywała tej kontroli oraz samego przewozu z dołożeniem należytej staranności, a zatem wadliwe jest twierdzenie, że po jej stronie doszło do zaniedbań.
Spółka wskazała, że jest jedynie przewoźnikiem różnych towarów i działa zgodnie z wiążącymi ją umowami i zleceniami oraz zgodnie z przepisami prawa. Podniosła, że w zakresie przedmiotowego przewozu jego zleceniodawcą była spółka S. S.A. z siedzibą w O. Dodała, że to ta spółka odpowiada za to, jaki towar zamawia, zleca do transportu i następnie przyjmuje,
a w tym przypadku kontrahent tej spółki, tj. UAB "E." dokonuje załadunku zgodnie ze specyfikacją.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji DIAS i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy przywołanej ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł. W myśl art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do u.t.d.
Odpowiedzialność administracyjna podmiotów wykonujących transport drogowy ma charakter obiektywny, a określone w tym załączniku do ustawy kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż podana w załączniku. Odpowiedzialność ta nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 3554/16). Nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma zatem przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2019 r. sygn. akt II GSK 3116/17).
Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. Zaznaczyć również należy, że w świetle art. 4 pkt 22 lit. c), r) i v) u.t.d., użyte w ustawie określenie obowiązki lub warunki przewozu drogowego – oznacza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz: rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
5. W rozpoznawanej sprawie skarżącemu została wymierzona kara pieniężna z uwagi na naruszenie postanowień art. 87 ust 1 pkt 3 lit. f) u.t.d., polegające na wwozie odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia. W załączniku nr 3 do u.t.d. przewidziano, że kara za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia wynosi 12 000 zł.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany.
Zdaniem sądu ziściły się przesłanki do nałożenia na spółkę kary pieniężnej. Nie ulega wątpliwości, że wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odbył się bez wymaganego zezwolenia. Dokładny opis odpadów przewożonych przez skarżącą spółkę znajduje się w protokole kontroli sporządzonym w obecności kierowcy. Protokół ten był pierwotnym źródłem ustaleń w zakresie stwierdzonych naruszeń, co zostało uzupełnione pozyskaniem stanowiska wyspecjalizowanych organów jakimi są WIOŚ i GIOŚ i wraz z dokumentacją fotograficzną, zeznaniami świadka - starszego specjalisty Inspekcji Ochrony Środowiska, pozwoliło na stwierdzenie, że przewożone przez stronę odpady różniły się od deklarowanego rodzaju odpadów, stanowiąc w istocie odpad podlegający procedurze uprzedniego zgłoszenia uzyskania zgody właściwych organów.
Przemieszczenie odpadów w ramach takiej procedury uregulowane zostało w rozporządzeniu nr 1023/2006.Zgodnie z art. 1 ust. 1 oraz art. 1 ust. 2 lit. a tego aktu, określa on procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów, w zależności od pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania odpadów, rodzaju przesyłanych odpadów oraz przewidzianego trybu postępowania z odpadami w miejscu przeznaczenia, i ma zastosowanie do przemieszczania odpadów pomiędzy Państwami Członkowskimi, na terytorium Wspólnoty lub z tranzytem przez państwa trzecie.
Do celów rozporządzenia: "nielegalne przemieszczanie" oznacza przemieszczanie odpadów dokonane:
a) bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem; lub
b) bez zgody zainteresowanych właściwych organów, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem (art. 2 pkt 35)
Stosownie do treści art. 3 ust. 1 rozporządzenia, procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody określonej w przepisach niniejszego tytułu podlegają przemieszczenia następujących odpadów:
a) jeżeli mają być poddane procesom unieszkodliwiania: wszystkich odpadów;
b) jeżeli mają być poddane procesom odzysku:
i) odpadów wyszczególnionych w załączniku IV, który obejmuje między innymi odpady wyszczególnione w aneksach II i VIII Konwencji bazylejskiej;
ii) odpadów wyszczególnionych w załączniku IVA;
iii) odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA;
iv) mieszanin odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA, chyba że zostały wyszczególnione w załączniku IIIA.
W myśl art. 4 pkt 1, zgłaszający, który zamierza dokonać przemieszczenia odpadów określonego w art. 3 ust. 1 lit. a) lub b), dokonuje uprzedniego pisemnego zgłoszenia właściwemu organowi wysyłki i za pośrednictwem tego organu, a w przypadku zgłoszenia ogólnego postępuje zgodnie z postanowieniami art. 13.
Przy dokonywaniu zgłoszenia należy dopełnić następujących wymogów:
1) Dokumenty zgłoszeniowe i przesyłania:
Zgłoszenie dokonywane jest przy użyciu następujących dokumentów:
a) dokumentu zgłoszeniowego określonego w załączniku IA; oraz
b) dokumentu przesyłania określonego w załączniku IB.
Przy dokonywaniu zgłoszenia zgłaszający zobowiązany jest wypełnić dokument zgłoszeniowy oraz, w stosownych przypadkach, dokument przesyłania.
Jeśli zgłaszający nie jest wytwórcą pierwotnym w rozumieniu art. 2 pkt 15 lit. a) pkt i), zobowiązany jest zapewnić, że wytwórca pierwotny lub jedna z osób wskazanych w art. 2 pkt 15 lit. a) pkt ii) lub iii), jeżeli jest to możliwe, również podpisze dokument zgłoszeniowy określony w załączniku IA.
Właściwe organy wysyłki wydają zgłaszającemu formularze dokumentu zgłoszeniowego i dokumentu przesyłania.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 analizowanego rozporządzenia, właściwe organy miejsca przeznaczenia, wysyłki i tranzytu mogą w terminie 30 dni od daty wysłania potwierdzenia przyjęcia przez właściwy organ miejsca przeznaczenia zgodnie z art. 8 wydać w odniesieniu do zgłoszonego przemieszczenia jedną z następujących należycie uzasadnionych pisemnych decyzji:
a) o wyrażeniu bezwarunkowej zgody;
b) o wyrażeniu zgody z określonymi warunkami na podstawie art. 10; lub
c) o wyrażeniu sprzeciwu, zgodnie z art. 11 i 12.
Jeżeli w powyższym terminie 30 dni nie wyrażono sprzeciwu, możliwe jest przyjęcie, że właściwy organ tranzytu wydał zgodę milczącą (ust. 1).
Właściwe organy miejsca przeznaczenia, wysyłki oraz, w odpowiednich przypadkach, tranzytu przekazują zgłaszającemu swoje decyzje wraz z uzasadnieniem na piśmie w terminie 30 dni, o którym mowa w ust. 1, oraz przekazują kopie decyzji pozostałym zainteresowanym właściwym organom (ust. 2).
Przepis art. 16 lit. a-c stanowi z kolei, że po wyrażeniu przez zainteresowane właściwe organy zgody na zgłoszone przemieszczanie, wszystkie uczestniczące w nim przedsiębiorstwa wypełniają dokument przesyłania lub - w przypadku zgłoszenia ogólnego - dokumenty przesyłania, w odpowiednich punktach, podpisują i zachowują kopię lub kopie. Należy dopełnić następujących obowiązków:
a) wypełnienie dokumentu przesyłania przez zgłaszającego: po uzyskaniu przez zgłaszającego zgody od właściwych organów wysyłki miejsca przeznaczenia i tranzytu lub jeżeli w odniesieniu do właściwego organu tranzytu możliwe jest przyjęcie, że wyraził on zgodę milczącą, zgłaszający wpisuje faktyczną datę przemieszczenia oraz wypełnia w możliwym zakresie pozostałe punkty dokumentu przesyłania;
b) uprzednie zawiadomienie o faktycznym rozpoczęciu przemieszczenia: zgłaszający przesyła podpisane kopie dokumentu przesyłania wypełnionego zgodnie z lit. a) zainteresowanym właściwym organom oraz odbiorcy przynajmniej na trzy dni robocze przed rozpoczęciem przemieszczenia;
c) dokumenty dołączane do każdego transportu: zgłaszający zachowuje kopię dokumentu przesyłania. Każdemu transportowi towarzyszy dokument przesyłania oraz dokument zgłoszeniowy zawierający pisemne zgody oraz warunki określone przez zainteresowane właściwe organy. Dokument przesyłania zachowuje prowadzący instalację odbierającą odpady.
Dokumentacja wymagana podczas transportu odpadów określona została w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, a w przypadku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości – wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz nazwę gminy, z terenu której są odbierane odpady. W myśl § 8 ust. 2 pkt 4, dokumentem, o którym mowa w ust. 1, jest dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załączniku IB lub załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1, z późn. zm.).
Wbrew zarzutom skargi organ obiektywnie i rzetelnie ocenił rodzaj przewożonych odpadów i po uzyskaniu stosownych wyjaśnień wyspecjalizowanych organów ochrony środowiska i po analizie regulacji prawa krajowego i unijnego doszedł do prawidłowych konkluzji o przewożeniu przez stronę ładunku podlegającego procedurze uprzedniego zgłoszenia oraz uzyskania zgody właściwych organów. Zanieczyszczenie stłuczki szklanej innego rodzaju odpadami zostało stwierdzone na podstawie oględzin przeprowadzonych przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej, oględzin przeprowadzonych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Białymstoku Delegatura w Suwałkach, zeznaniami świadka - starszego specjalisty Inspekcji Ochrony Środowiska - Moniki Radzewicz. Dowody te pozwoliły na zupełne ustalenie, że stan przewożonego towaru różnił się od deklarowanego jego rodzaju, z uwagi na dużą zawartość innych odpadów oprócz deklarowanej stłuczki szklanej. W przewożonym kontenerze znajdowała się mieszanina odpadów, składająca się z opakowań ze szkła (szklane butelki, słoiki z nakrętkami), opakowań z tworzyw sztucznych (plastikowe butelki, worki, reklamówki), opakowań z metali (puszki), opakowań z papieru, tekstyliów oraz obuwia.
Przypomnieć trzeba, że WIOŚ poinformował organ celno-skarbowy, że transportujący odpady powinien był zarejestrować w odpowiednim rejestrze wszystkie kody odpadów wchodzące w skład mieszaniny odpadów. W ocenie WIOŚ kontrolowany przewóz odpadów do Polski naruszał przepisy rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w związku z czym transport należało uznać za nielegalny, a przy tym - obciążający przewoźnika - wwóz odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia.
W trakcie postępowania uzyskano również opinię GIOŚ, który potwierdził ustalenia WIOŚ, że przedmiotem przemieszczenia ładunku była mieszanina odpadów niesklasyfikowana pod żadnym kodem z załącznika III, IMA, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. GIOŚ wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 przemieszczenia takich mieszanin odpadów, chyba że zostały wyszczególnione w załączniku IMA, podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody.
Nie było potrzeby kontynuowania postępowania dowodowego, w szczególności w zakresie wnioskowanych przez spółkę dowodów, które wcześniej Naczelnik uznał za istotne, tj. m.in. pozyskania od S. S.A.: umowy dotyczącej przewożonych towarów; wyjaśnienia, w jaki sposób (ustnie-telefonicznie, pisemnie) firma UAB E. została poinformowana i poinstruowana w zakresie wytycznych obowiązujących w odniesieniu do transportowanego transportu odpadów, w tym standardów jakościowych dla stłuczki szklanej; czy też w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego i włączenie do akt sprawy całości uzyskanej przez organ pierwszej instancji dokumentacji fotograficznej dotyczącej przedmiotowego transportu oraz włączenia do akt sprawy szczegółowej opinii Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z dokładnych oględzin przewożonego ładunku.
6. Sąd podziela stanowisko Dyrektora IAS o braku istotnego znaczenia procesowego w ponownym występowaniu do S. o nadesłanie (przetłumaczonych) dokumentów, czy też badania w postępowaniu prowadzonym w stosunku do przewoźnika zakresu odpowiedzialność nadawcy przewożonych odpadów.
Skarżąca spółka wskazała, że ze znajdującej się w aktach sprawy umowy zawartej pomiędzy firmą S. a firmą UAB E. wynika wyjaśnienie kwestii dotyczących obowiązujących instrukcji załadunku - co może mieć wpływ na ocenę w zakresie dołożenia przez Stronę należytej staranności przy organizacji załadunku.
Odpowiadając na te argumenty należy wskazać, że treść umowy, a jej realizacja to dwie odmienne kwestie. Jak wykazało przeprowadzone postępowanie, pomimo zapisów kontraktu, że przedmiotem umowy jest nabycie odpadów opakowaniowych ze szkła o kodzie 15 01 07, towarem wwożonym na terytorium kraju była mieszanina różnych odpadów, która wymagała uprzedniego zgłoszenia oraz uzyskania zgody właściwych organów.
Natomiast, jak już akcentowano wyżej zebrane dowody, w tym dokumentacja fotograficzna, oględziny i opinie wyspecjalizowanych organów, dały podstawy do podjęcia określonych ustaleń. W ocenie Sądu, przewoźnik nie powinien podejmować się transportu w sytuacji, gdy dokumenty nie odpowiadają faktycznie przewożonemu odpadowi (zamiast stłuczki szklanej były to śmieci pomieszane ze szkłem. Kontynuowanie postępowania dowodowego nie było więc konieczne.
Zdaniem sądu organy prawidłowo też przyjęły, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć
Treść tego uregulowania nie pozostawia wątpliwości, że odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2024 r. sygn. akt II GSK 1375/20).
Sąd zwraca zatem uwagę, że jeżeli spółka zawodowo świadczy usługi transportowe to ponosi odpowiedzialność za wykonywany transport. Zadaniem przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą uniemożliwiały nielegalny wwóz na terytorium kraju odpadów z zagranicy (takim nielegalnym przemieszczeniem jest wedle rozporządzenia nr 1013/2006 przemieszczenie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom lub bez zgody zainteresowanych właściwych organów).
Profesjonalny przewoźnik zajmujący się transportem odpadów z zagranicy powinien znać regulacje prawne związane z przemieszczaniem odpadów i powinien przewidywać, że odpady, które ma transportować, mogą być wadliwie sklasyfikowane przez podmioty dokonujące takiego przemieszczania. Słusznie zauważył Dyrektor IAS, że przewoźnik nie powinien podejmować się transportu w sytuacji, gdy dokumenty nie odpowiadają faktycznie przewożonemu odpadowi (zamiast stłuczki szklanej były to śmieci pomieszane ze szkłem).
Choć spółka nie jest podmiotem zgłaszającym i to nie spółka powinna wystąpić o wymagane w tym względzie pisemne zgłoszenia i zgody właściwego organu, to okoliczność ta nie zwalnia jej z odpowiedzialności za wwóz odpadów na terytorium Polski bez wymaganego zezwolenia. W myśl bowiem art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. kierowca podczas przejazdu wykonywanego w ramach przewozu drogowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawionego organu kontroli dokumenty wymagane przy przewozie odpadów. Również z art. 16 lit. c rozporządzenia nr 1013/2006 wynika, że każdemu transportowi towarzyszy dokument przesyłania oraz dokument zgłoszeniowy zawierający pisemne zgody oraz warunki określone przez zainteresowane właściwe organy.
Skoro kierowca nie został wyposażony w odpowiednie zezwolenie przewoźnik podlega sankcji administracyjnej nakładanej w trybie art. 92a ust. 1 u.t.d. Sankcja ta - będąca konsekwencją naruszenia załącznika nr 3 do u.t.d. - wymierzana jest podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy, co wynika wprost z art. 92a ust. 1 u.t.d.
Strona skarżąca nie może zasłaniać się brakiem wpływu na ładowany towar, czy też argumentacją że to podmioty współpracujące w ramach jego wydania i odbioru zobowiązane były zapewnić jego zgodność z umową oraz dokonanym zgłoszeniem.
Podmiot świadczący usługi transportowe również powinien znać regulacje prawne dotyczące przemieszczania odpadów i posiadać wiedzę umożliwiającą dokonanie oceny statusu/charakteru przewożonego towaru, w tym tego, czy transportowane odpady odpowiadają kategorii odpadów określonej w dokumentach przewozowych. W razie niewyposażenia kierowcy w odpowiednie zezwolenie dotyczące przewozu danej kategorii/danego rodzaju odpadów przewoźnik powinien odmówić realizacji przewozu lub liczyć się z konsekwencjami za wwóz odpadów na terytorium RP bez zezwolenia.
W interesie przewoźnika było zatem dokonanie samodzielnej kwalifikacji towaru oraz zweryfikowanie rzetelności otrzymanych dokumentów. Przewoźnik nie może opierać się jedynie na informacjach zawartych w przekazanych mu fakturach, dokumentach przewozowych oraz na przeświadczeniu, że zadeklarowany w nich rodzaj odpadów odpowiada rzeczywistości.
Dodać przy tym trzeba, że zgodnie z art. 8 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r. nr 49, poz. 238 ze zm.), przy przyjęciu towaru przewoźnik jest obowiązany sprawdzić:
a) dokładność danych listu przewozowego dotyczących ilości sztuk, jak również ich cech i numerów;
b) widoczny stan towaru i jego opakowania.
Z kolei przepis art. 9 Konwencji, statuujący funkcję dowodową listu przewozowego przewiduje, że w braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika (ust. 1). W braku uzasadnionych zastrzeżeń przewoźnika, wpisanych do listu przewozowego, istnieje domniemanie, że towar i jego opakowanie były widocznie w dobrym stanie w chwili przyjęcia przez przewoźnika i że ilość sztuk, jak również ich cechy i numery były zgodne z oświadczeniami w liście przewozowym (ust. 2).
Niewątpliwie zatem przewoźnik jest obowiązany sprawdzić przy przyjęciu towaru dokładność danych listu przewozowego. Brak w liście przewozowym adnotacji o zastrzeżeniach co do ładowanego towaru tworzy domniemanie, że towar był zgodny z oświadczeniem w liście przewozowym.
W realiach tego przypadku zabrakło refleksji w tym względzie i działań skarżącej w zakresie upewnienia się, czy przewożone odpady odpowiadają klasyfikacji wskazanej w otrzymanych dokumentach przewozowych.
W okolicznościach tego przypadku nie sposób zatem uznać, że istniały przesłanki do wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika.
7. Zdaniem sądu, bez wpływu na odpowiedzialność przewoźnika pozostaje okoliczność, że Prokurator i GIOŚ uznały, że odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów ponosi jego nadawca - podmiot litewski oraz fakt, że śledztwo w sprawie przywozu do Polski odpadów bez wymaganego zezwolenia zostało umorzone wobec braku znamion czynu zabronionego.
Odpowiedzialność karna pełni inne funkcje i cele niż odpowiedzialność administracyjna. Wyniki postępowania karnego nie mogą zatem decydować i przesądzać o rezultacie postępowania administracyjnego, dotyczącego odpowiedzialności administracyjnej mającej obiektywnych charakter niezależny od woli, winy podmiotu odpowiedzialnego za delikt administracyjny.
Natomiast – jak wskazał organ – z pisma GIOŚ z 27 marca 2024 r. na które powołuje się pełnomocnik wynika odpowiedzialność podmiotu wysyłającego, który w ramach swojej odrębnej od przewoźnika odpowiedzialności winien odebrać odpady oraz ponieść koszty transportu i składowania (art. 24 ust. 2 i art. 25 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006). Z akt wynika przy tym, że w dniu 5 kwietnia 2024 r. urząd litewski i GIOŚ uzgodniły, że powrotny wywóz towarów na Litwę odbędzie się na podstawie załączników VII do rozporządzenia nr 1013/2006, pierwotnie dołączonych do transportu z dopiskiem "RETURN SHIPMENT" (pismo GIOŚ z 5 kwietnia 2024 r.).
Przewoźnik odpowiada z kolei za nielegalny wwóz odpadów na terytorium RP, co sankcjonowane jest karą pieniężną, o której mowa w ustawie o transporcie drogowym i która została nałożona w tej sprawie w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.
8. W tym stanie rzeczy sąd za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Wszystkie obowiązki proceduralne organ zrealizował prawidłowo. Stan faktyczny oparto na zupełnym materiale dowodowym, który oceniony został w zgodzie z regułą swobodnej oceny dowodów. Motywy decyzji wyłożono jasno, rzetelnie przedstawiono dowody, na podstawie których podjęto ustalenia, wyjaśniono też dlaczego odmówiono przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów. Uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Spółce zapewniono przy tym czynny udział w postępowaniu.
9. Usprawiedliwionych podstaw nie znajdują zarzuty naruszenia art. 92a ust. 1 i 7 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wobec ustaleń organów istniały podstawy do nałożenia na spółkę kary pieniężnej za naruszenie postanowień art. 87 ust 1 pkt 3 lit. f) u.t.d., polegające na wwozie odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia. Z powodów szczegółowo wskazanych wyżej nie ziściły się przypadek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika wymieniony w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
10. Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Zatem skargę oddalono, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI