II SA/Bk 358/24

II SA/Bk 358/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-09-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 977
art. 61 ust. 1 pkt 2-6, ust. 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2024 r. sprawy ze skargi A. B. i T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr SKO.433/22/2024 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji oddala skargę.
Uzasadnienie
I. Zaskarżoną decyzją z 18 kwietnia 2024 r. nr SKO.433/22/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N.(dalej: Wójt) ustalającą na rzecz M. i M. K. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obory uwięziowej bezściółowej o docelowej obsadzie do 39,8 DJP i powierzchni zabudowy 656 m2, ze szczelnym wewnętrznym zbiornikiem na gnojowicę o pojemności całkowitej 645,4 m3 oraz bezodpływowym zbiornikiem na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3 na działce nr [...] położonej w miejscowości Ł., gm. N., wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
II. 1. W dniu 3 stycznia 2023 r. M. i M. K. (dalej: inwestorzy) wystąpili do Wójta Gminy N. z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obory uwięziowej bezściółowej o obsadzie do 40 DJP z wewnętrznym zbiornikiem na gnojowicę o pojemności 648,5 m3 oraz bezodpływowym zbiornikiem na nieczystości ciekłe o pojemności 9,9 m3 wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, w ramach zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych na działce nr [...] w miejscowości Ł., gm. N.
2. Decyzją z 20 marca 2023 r. nr IK.6730.3.2023 Wójt ustalił warunki zabudowy zgodnie z wnioskiem. Decyzją z 17 kwietnia 2023 r. nr SKO.433/39/40/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży uchyliło w całości decyzję Wójta i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 22 września 2023 r. nr IK.6730.3.1.2023 Wójt ustalił na rzecz inwestorów warunki zabudowy zgodnie z wnioskiem. Decyzją z 8 listopada 2023 r. nr SKO.433/107/2023 SKO po raz kolejny uchyliło rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazało Wójtowi sprawę do ponownego rozpoznania. Kolegium stwierdziło naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r. poz. 977, dalej: u.p.z.p.) oraz wadliwą interpretację przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (dalej: rozporządzenie z 2019 r.), w szczególności wskazało na § 2 ust. 1 pkt 51b, § 3 ust. 1 pkt 104a. Wywiodło, że organ pierwszej instancji powinien sprawdzić maksymalną możliwą obsadę inwentarza inwestycji a nie obsadę deklarowaną przez inwestora, co ma znaczenie dla oceny konieczności uzyskania przez inwestorów decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia.
3. Po raz trzeci procedując wniosek o ustalenie warunków zabudowy Wójt dwukrotnie wzywał inwestorów do przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (w pismach z 17 listopada 2023 r. oraz z 1 grudnia 2023 r.) – ustalając, że wymiary inwestycji (z uwzględnieniem wielkości kojców dla zwierząt) pozwalają na wybudowanie obory o wielkości powyżej 40 DJP. W odpowiedzi inwestorzy dwukrotnie modyfikowali wniosek w zakresie wielkości inwestycji (przy pismach z 28 listopada 2023 r. oraz z 11 grudnia 2023 r., k. 426, 432 akt adm.). W ostatecznej wersji wskazali, że wnoszą o ustalenie warunków zabudowy dla obory bezściółowej o obsadzie do 40 DJP (wymiary obory: 41,69 x 15,74 x 6,50 m - powierzchnia zabudowy 656 m2) oraz pojemności całkowitej wewnętrznego zbiornika na gnojowicę (645,4 m3). Dołączyli rysunek rzutu przyziemia i projekt zagospodarowania działki. Inwestorzy ponownie poinformowali, że planują budowę obory o obsadzie docelowej poniżej 40 DJP, dlatego nie jest wymagana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach.
Wójt, na podstawie art. 53 ust. 4 u.p.z.p., przeprowadził postępowanie uzgodnieniowe w odniesieniu do ostatecznie zmodyfikowanej treści wniosku. Organy współdziałające wypowiedziały się pozytywnie (postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z 7 lutego 2024 r., postanowienie PGW Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni w Sokołowie Podlaskim z 29 stycznia 2024 r.).
Decyzją z 26 lutego 2024 r. Wójt ustalił na rzecz inwestorów warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obory uwięziowej bezściółowej o docelowej obsadzie do 39,8 DJP i powierzchni zabudowy 656 m2, ze szczelnym wewnętrznym zbiornikiem na gnojowicę o pojemności całkowitej 645,4 m3 oraz bezodpływowym zbiornikiem na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3 na działce nr [...] w miejscowości Ł., gm. N., wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną.
W ustaleniach decyzji wskazano:
- rodzaj zabudowy – zabudowa zagrodowa wsi - budowle rolnicze związane z produkcją hodowlaną – budowa obory, w gospodarstwie o docelowej obsadzie do 39,8 DJP;
- inwestorzy są rolnikami i prowadzą gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych 28 ha na terenie gminy N., powierzchnia gospodarstwa rolnego przewyższa średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie N., która wynosi 7,04 ha (art. 61 ust. 4 u.p.z.p.);
- według ostatecznej koncepcji parametrów inwestycji wymiary obory to: 41,69 x 15,74 x 6,50 m (długość obory została zmniejszona o ponad 5,0 m a powierzchnia zabudowy obory zmniejszona o około 60 m2, powierzchnia zabudowy - około 656 m2); powierzchnia działki nr [...] - 0,3656 ha; powierzchnia biologicznie czynna - 1899,55 m2, powierzchnia ulegająca przekształceniu - około 900 m2;
- określono warunki i wymagania ochrony i kształtowania ładu przestrzennego: (-) nieprzekraczalna linia budowli rolniczych - 6,0 m od linii rozgraniczającej drogi gminnej - działka drogowa nr [...], (-) nieprzekraczalna linia zabudowy od cieku D. - 25 m od cieku, zgodnie z warunkami zawartymi w piśmie PGW Wody Polskie Zarząd Zlewni w Sokołowie Podlaskim nr LU.2.4360.282.2022.JB z 23 listopada 2022 r.;
- ustalono pozostałe wymiary i parametry projektowanej zabudowy;
- przedstawiono szczegółowe wyliczenia docelowej obsady na podstawie ilości sztuk zwierząt z podziałem na ich wiek i wagę;
- ustalono, że projekt budowlany powinien uwzględniać wymogi ochrony środowiska, uciążliwość wnioskowanej inwestycji winna zamknąć się w granicach działki objętej wnioskiem; obsługa komunikacyjna - od drogi gminnej (działka drogowa nr [...]- projektowanym zjazdem); zaopatrzenie w wodę - z przyłączy do gminnej sieci wodociągowej w-90 na warunkach technicznych gestora sieci; odprowadzenie ścieków socjalno- bytowych do bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3; zasilanie w energię elektryczną - z istniejących sieci i przyłączy na warunkach PGE Dystrybucja S.A. Białystok Rejon Bielsk Podlaski; wody opadowe z połaci dachowych - odprowadzenie bezpośrednio na tereny zieleni działki inwestora;
- zalecono uwzględnienie interesów osób trzecich przy projektowaniu inwestycji;
- zwrócono uwagę, że na działce inwestycyjnej znajdują się urządzenia melioracji wodnych, tj. rurociąg drenarski, a działka bezpośrednio graniczy z rowem melioracyjnym R-G (zgodnie z MPHP 1:10000 Dzieża PLRW20001026714665). Przytoczono treść art. 192 ust. 1 Prawa wodnego;
- linie rozgraniczające teren inwestycji - zaznaczono na mapie zasadniczej w skali 1:1000 (załącznik Nr 1).
Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w związku ze znacznym zmniejszeniem powierzchni użytkowej obory - w przeliczeniu wyszła wartość 39,8 DJP, odstąpiono od wymagania dostarczenia decyzji środowiskowej, gdyż inwestycja nie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Wójt zwrócił uwagę na charakter decyzji o warunkach zabudowy wywodząc, że uciążliwości obory i urządzeń towarzyszących są możliwe do badania wyłącznie na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę. Wskazał, że inwestorzy posiadają już oborę o obsadzie 40 DJP (o wymiarach 24,0 x 10,0 m) na działce przyległej nr [...], usytuowaną wzdłuż linii rozgraniczającej drogi gminnej, kalenicą równoległą do drogi. Dwukrotnie występowali o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację nowej obory o obsadzie 50 DJP na działkach nr [...] i [...] (numeracja geodezyjna przed podziałem terenu). Organy współdziałające, do których Wójt się zwracał w tamtym postępowaniu, nie stwierdziły potrzeby uzyskania decyzji środowiskowej, jedynie PGW Wody Polskie Zarząd Zlewni w Sokołowie Podlaskim wskazał na konieczność uwzględnienia w decyzji środowiskowej warunku zachowania odległości nie mniejszej niż 25 m od cieku D. Wójt wydał też 25 stycznia 2023 r. decyzję znak IK.6220.2.2022 stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Po dokonaniu podziału geodezyjnego zmieniła się numeracja działek na nr [...] i [...]. Wówczas państwo K, jak wskazał Wójt, "złożyli nowy wniosek na oborę do 40 DJP na działce nr [...]", w którym to postępowaniu wniosek o dopuszczenie do udziału złożyli sąsiedzi B.. Jednak hodowla zwierząt o obsadzie do 40 DJP nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i dlatego nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (§ 3 ust. 1 pkt. 104 a rozporządzenia z 2019 r.).
4. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. i T. B. oraz K. i Z. M. Zarzucili:
- brak zbadania czy na terenie wskazanym przez inwestorów jako lokalizacja budynku obory wraz z infrastrukturą jest miejsce na te obiekty,
- brak sprawdzenia, dokonania analizy i porównania oświadczeń inwestorów w kwestii przedmiotowego wniosku oraz odrębnego postępowania dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia na 105 DJP,
- zawyżenie przez inwestorów odległości od granic działek i budynków w uzupełnieniu do wniosku.
III. Zaskarżoną decyzją z 18 kwietnia 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Ustaliło okoliczności stanu faktycznego i prawnego identycznie jak Wójt podzielając w całości ocenę prawną tego organu o spełnieniu przez inwestorów wszystkich wymaganych przepisami warunków do ustalenia warunków zabudowy. Kolegium wyjaśniło istotę decyzji o ustaleniu warunków zabudowy jako decyzji przesądzającej wyłącznie o dopuszczalnym sposobie zagospodarowania terenu, dla którego nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Podkreśliło, że uzyskanie takiej decyzji nie jest równoznaczne z pozwoleniem na budowę, ale jest szczegółową urzędową informacją, jaki obiekt i pod jakimi szczegółowymi warunkami można na danym terenie zrealizować. Konsekwencją powyższego jest to, jak wskazało SKO, że: (-) nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia równolegle prowadzone postępowanie dotyczące decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia na 105 DJP; nie bada się zapewnienia wystarczającej ilości miejsca na posadowienie budynku i zachowanie odległości od sąsiedniej zabudowy i granic działek (będą one brane pod uwagę na dalszym etapie procesu inwestycyjnego;) (-) nie bada się uciążliwości odorowych (brak jest w ogóle w polskim systemie prawnym przepisów, które uzależniałyby wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy od poziomu odoru emitowanego przez inwestycję). SKO podkreśliło, że postępowanie o warunki zabudowy jest pierwszym etapem procesu inwestycyjnego, do kolejnego etapu należy wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Na obecnym etapie ochrona interesów osób trzecich jest ograniczona i nie może być rozciągana na okoliczności związane ze zgodnością z prawem budowlanym. Również fakt, że inwestycja ma być realizowana w zabudowie zagrodowej, a działki sąsiednie też mają takie przeznaczenie, powoduje że położenie terenu inwestycyjnego w centrum wsi nie wpływa negatywnie na możliwość realizacji tej inwestycji.
SKO powołało treść art. 59 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 u.p.z.p. i wywiodło, że jeśli inwestycja czyni zadość wszystkim przesłankom z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. i brak jest innych przepisów sprzeciwiających się jej powstaniu, organ jest obowiązany do ustalenia warunków zabudowy. Z uwagi zaś na to, że powierzchnia gospodarstwa rolnego inwestorów przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie – nie bada się w takiej sytuacji wymogów kontynuacji funkcji oraz parametrów i wskaźników zabudowy (art. 61 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 4 u.p.z.p.). To zagadnienie SKO rozwinęło w ten sposób, że przedstawiło funkcjonujące w orzecznictwie pojęcie zabudowy zagrodowej i jej związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Wywiodło, że inwestycja pozostaje w związku z zabudową zagrodową inwestorów w ramach prowadzonego przez nich gospodarstwa rolnego, którego powierzchnia przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie N. Inwestycja ma na celu polepszenie warunków bytowania stada - docelowa obsada w gospodarstwie wyniesie 39,8 DJP. Istniejącą zabudowę zagrodową stanowi siedlisko zlokalizowane na działce nr [...], bezpośrednio graniczącej z terenem inwestycji, na której zlokalizowane są, oprócz budynku mieszkalnego, inne budynki powiązane ze sobą funkcjonalnie.
Ponadto organ drugiej instancji wskazał, że teren działki inwestycyjnej posiada dostęp do drogi publicznej (droga gminna - działka nr [...]), a projektowane uzbrojenie terenu jest wystarczające dla planowanego zamierzenia. Teren wnioskowany do zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym nie wymaga zgody na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze. Zostały zachowane warunki wynikające z przepisów odrębnych. Zamierzenie nie wymaga decyzji o środowiskowych. Projekt decyzji sporządziła osoba spełniająca warunki określone w art. 5 u.p.z.p.
IV. Skargę do sądu administracyjnego wnieśli A. i T. B. Zarzucili:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, w tym:
1) błędną wykładnię art. 61 ust. 1 u.p.z.p. i uznanie, że zachodzą przesłanki do ustalenia warunków zabudowy, podczas gdy w rzeczywistości parametry określone w decyzji są sprzeczne z ładem przestrzennym w terenie;
2) art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p., zgodnie z którym wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia warunków, wśród których znajduje się wymóg, aby decyzja była zgodna z przepisami odrębnymi, zaś za takie przepisy odrębne należy uznać Prawo wodne;
3) art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 3 pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, dalej: p.o.ś.) przez ich niezastosowanie i naruszenie zasady zrównoważonego rozwoju, podczas gdy ich zastosowanie winno prowadzić do odmowy ustalenia warunków zabudowy z uwagi na konieczność zastosowania zasady zrównoważonego rozwoju;
4) art. 6 ust. 1 i 2 p.o.ś. przez jego niezastosowanie i wydanie zgody na realizację przedsięwzięcia, pomimo że jego oddziaływanie na środowisko może być negatywne i przynieść ujemne skutki dla ekosystemu;
5) art. 140 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP przez ograniczenie prawa własności oraz prawa do dysponowania nieruchomością;
6) § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2019 r. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że obora do 39,8 DJP w związku ze zrealizowanymi (istniejącymi już w terenie) i planowanymi do zrealizowania przedsięwzięciami nie jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, podczas gdy prawidłowa wykładnia winna prowadzić do wniosku, że wskazane przedsięwzięcie wymaga wydania decyzji środowiskowej z uwagi na tzw. kumulację oddziaływania;
II. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia:
1) art. 6, 7, 8 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu sprawy (w aspekcie faktycznym i prawnym) i nieprawidłowe ustalenie analizowanego obszaru, brak rozpatrzenia w całości zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego oraz dokonywanie ustaleń na podstawie wybiórczo wybranego i zgromadzonego materiału dowodowego, co stanowi istotne naruszenie interesu skarżących;
2) art. 84 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie odrębnego dowodu z opinii biegłego w związku z pojawiającymi się wątpliwościami, co do istnienia kumulacji oddziaływań istniejących i planowanych do realizacji przedsięwzięć;
3) art. 85 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie odrębnego dowodu z oględzin nieruchomości celem ustalenia faktycznego zagospodarowania przestrzennego działki objętej decyzją oraz działek sąsiednich.
Skarżący sformułowali wniosek dowodowy – o przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości objętej decyzją oraz nieruchomości sąsiednich celem wykazania faktu braku zachowania ładu przestrzennego w wyniku utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji, ewentualnie o wyrażenie zgody na dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji fotograficznej wykonanej za zgodą sądu samodzielnie przez skarżących, ze względu na ekonomię procesową, a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opracowania dr. hab. inż. Politechniki Łódzkiej J.J. K. o "Uciążliwości zapachowej przedsięwzięć".
Zdaniem skarżących decyzja rażąco narusza prawo i wymaga zmiany w całości, w szczególności dlatego, że w rzeczywistości parametry określone w decyzji są sprzeczne z ładem przestrzennym w terenie. Obszernie wywiedli na temat istoty i roli analizy urbanistycznej przeprowadzanej w sprawach o ustalenie warunków zabudowy (powołując orzecznictwo sądów administracyjnych). Wskazali, że zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. decyzja o ustaleniu warunków zabudowy powinna być zgodna z przepisami odrębnymi. W sprawie niniejszej takimi przepisami jest Prawo wodne. Wyjaśnili, że sporna inwestycja planowana jest na niskich terenach oraz na obszarach znajdujących się w dawnym korycie rzeki, przekształconej po zmeliorowaniu działek na rów melioracyjny. Cały obszar inwestycji jest terenem niskim z tendencją do stagnacji wody zwłaszcza po intensywnych opadach deszczu (woda w miejscu dawnego koryta rzeczki D. tworzy rozlewisko, zalegając w nim). Istnieje niebezpieczeństwo, że odprowadzanie wód nastąpi na działki sąsiednie, co spowoduje naruszenie stosunków wodnych, gdyż inwestor będzie musiał wykonać nasyp. Zwrócili uwagę na przepis art. 51 ust. 1 Prawa wodnego i obowiązek osiągania, w ramach ochrony wód, celów środowiskowych. W ich ocenie wydanie warunków zabudowy będzie stało w sprzeczności ze wskazanym przepisem, gdyż będzie prowadziło nie tylko do niepodejmowania określonych działań, ale wręcz będzie naruszało stosunki wodnoprawne. Naruszy też regulację art. 88(1) ust. 1 ustawy z 2001 r. Prawo wodne dotyczącą terenów szczególnego zagrożenia powodzią. Podkreślili też regulację art. 57 (dotyczącą ochrony silnie zmienionych jednolitych części wód powierzchniowych) oraz art. 59 Prawa wodnego.
Skarżący wyrazili obawę o uciążliwości odorowe dla sąsiednich budynków mieszkalnych, gdyż zakwalifikowali zaplanowany w budynku wewnętrzny zbiornik na gnojowicę jako otwarty.
Zdaniem skarżących realizacja planowanego przedsięwzięcia narusza również zasadę zrównoważonego rozwoju. Powołując się na definicję tej zasady wynikającą z art. 3 pkt 50 P.o.ś. a także na regulację art. 2 ust. 1 dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. Urz. UE z 1985 r. Nr L 175, s. 40) - wywiedli, że konkurencja między takimi wartościami jak ochrona środowiska z jednej strony a z drugiej wolność gospodarcza oparta na własności prywatnej (art. 20 Konstytucji RP) oraz obowiązek państw członkowskich dbałości o to, by podlegały ocenie przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko – w sprawie niniejszej powinny prowadzić do odmowy ustalenia warunków zabudowy. Z kolei argumentację o uciążliwościach odorowych wsparli odwołaniem się do zasady przezorności, co również, ich zdaniem, powinno prowadzić do odmowy ustalenia warunków zabudowy. Planowana inwestycja posiada wiele niewiadomych co do zdarzeń, które mogą się zadziać na etapie jej użytkowania i dlatego też ewentualną zgodę na jej realizację należałoby poprzedzić bardzo szczegółową analizą wszystkich ryzyk. Niedopuszczalnym jest w szczególności wydanie warunków zabudowy bez uzyskania decyzji środowiskowej, bez zbadania wpływu inwestycji na zdrowie mieszkańców. Organ powinien rozstrzygnąć powstałe w tym zakresie wątpliwości na korzyść środowiska, podobnie jak i wątpliwości odnośnie stosunków wodnych panujących na tym terenie (wskazali na raport, który dołączyli do pisma z 15 marca 2023 r.).
Zdaniem skarżących istotne jest negatywne oddziaływanie inwestycji na ich prawo własności. Powstaną bowiem ograniczenia w jej użytkowaniu, znacząco pogorszy się jakość powietrza, co odbędzie się kosztem ich zdrowia i spokoju. Zaakcentowali możliwą kumulację oddziaływania. Wywiedli, że § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2019 r. ma na celu zapobieganie sztucznemu dzieleniu przedsięwzięć na dwa lub więcej mniejszych zamierzeń, w celu uniknięcia konieczności uzyskania decyzji środowiskowej. Nie zostało to dostatecznie zbadane.
Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania skarżący zauważyli, że: (-) organ nie uwzględnił w ocenie materiału dowodowego, że obora zlokalizowana zostanie w linii poziomej z domem na działce nr [...] w odległości niewystarczającej do stwierdzenia, że obszar jej oddziaływania zamknie się w granicach działki inwestycyjnej; (-) nie przeanalizowano kwestii uregulowania stosunków wodnych, jakie powstaną oraz rozmiarów obecnej obory inwestorów, a dane budynków na posesji inwestorów nie pokrywają się ze stanem faktycznym; (-) organ nie wziął pod uwagę, że dom na działce [...] jest drewniany oraz powstanie niebezpieczeństwo pożarowe przy gęstej zabudowie, nadto na działce nr [...]jest zakład stolarski, tartak i zabytkowy młyn z 1926 r. wpisany do ewidencji zabytków; błędnie ustalono lokalizację obory na działkach nr [...],[...],[...] [...]gdzie to obora jest posadowiona w pobliżu drogi gminnej nr [...], a nie na żadnym zapleczu; nie wzięto również pod uwagę, że jedyny dojazd do obory objętej decyzją o warunkach zabudowy może odbywać się pod oknami budynków mieszkalnych, stwarzając ogromne uciążliwości (odór i hałas).
Do skargi skarżący dołączyli publikację dr. hab. inż. Politechniki Łódzkiej J. J.K. "Uciążliwość zapachowa przedsięwzięć". W opinii skarżących zasadnym byłoby powołanie odrębnego biegłego w sprawie celem wyjaśnienia wszystkich wątpliwości na gruncie postępowania administracyjnego, czego organ nie uczynił.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
V. Podczas rozprawy w dniu 19 września 2024 r.:
- skarżący wskazali, że prawdopodobnie toczyły się cztery postępowania odnośnie działek, na których ma być posadowiona inwestycja, a oni wiedzieli o trzech. Wyjaśnili, że rozszerzyli wspólność majątkową we wrześniu 2023 r. Na pytanie sądu wskazali, że prowadzą własne gospodarstwo rolne do 40 djp, hodują krowy. Nie chodzi im o to, żeby całkowicie zablokować inwestycję, tylko żeby powstała ona w innym miejscu, na innej działce inwestorów, dalej od zabudowań. Wyjaśnili, że mają grunty o wielkości 22 hektarów, być może syn będzie rozbudowywał ich gospodarstwo. Podtrzymali wniosek dowodowy zawarty w skardze;
- uczestnicy postępowania wnieśli o oddalenie skargi. Wskazali, że były postępowania odnośnie ich działek o inwestycję w zakresie 40 djp, 50 djp – tę wycofaliśmy, oraz 105 djp – jest wydana decyzja środowiskowa na tę inwestycję, nie składaliśmy jeszcze wniosku o warunki zabudowy. Chcieli zamienić działki z sąsiadami, żeby inwestycja była za drogą i nie przeszkadzała sąsiadom, zamiana nie doszła do skutku. Rozważali też budowę obory w innej lokalizacji, dalej od zabudowań, ale byłoby to nieekonomiczne przez konieczność doprowadzenia mediów i obecność dzikich zwierząt. Wyjaśnili, że ich zamiarem jest poprawa warunków gospodarowania zgodnie z normami Unii Europejskiej.
Skarżąca załączyła cztery zdjęcia obrazujące aktualny stan faktyczny na terenie inwestycji i terenie sąsiednim.
Sąd oddalił wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z oględzin.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
VI. 1. Skarga podlega oddaleniu.
Z uwagi na datę złożenia przez inwestorów wniosku o ustalenie warunków zabudowy – 3 stycznia 2023 r. oraz niezakończenie sprawy decyzją ostateczną do 24 września 2023 r. – w sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu dotychczasowym, tj. obowiązującym do 23 września 2024 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 977, dalej: p.p.s.a.). Wynika to z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. poz. 1688 z późn. zm.).
Określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje przede wszystkim w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku w drodze decyzji o warunkach zabudowy (art. 4 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 59 ust. 1 u.p.z.p.). Trafnie przy tym Kolegium wyjaśniło charakter decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Jest to decyzja wydawana na wstępnym etapie procesu inwestycyjnego, rozstrzygająca istotne kwestie związane z planowaną inwestycją i stanowi urzędową informację o tym, jaki obiekt i pod jakimi warunkami inwestor może na danym terenie wybudować bez naruszenia przepisów prawa. Decyzja o ustaleniu warunków zabudowy jest decyzją związaną. Musi być pozytywna, gdy inwestor spełni wszystkie przesłanki ustawowe. Stanowią o tym dwa przepisy: art. 56 zdanie pierwsze w związku z art. 64 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym nie można odmówić ustalenia warunków zabudowy, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi oraz art. 52 ust. 3 w związku z art. 64 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym nie można uzależnić wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy od zobowiązania się wnioskodawcy do spełnienia nieprzewidzianych odrębnymi przepisami świadczeń lub warunków. Dodatkowo w zdaniu drugim art. 56 u.p.z.p. wskazano, że przepis art. 1 ust. 2 nie może stanowić wyłącznej podstawy odmowy ustalenia warunków zabudowy. Wyjaśnić należy, że regulacja art. 1 ust. 2 wskazuje przykładowo trzynaście rodzajów okoliczności, które trzeba uwzględnić przy planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Są to m.in. wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury; walory architektoniczne i krajobrazowe; wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych; wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia; prawo własności; dostęp do odpowiedniej ilości i jakości wody, do celów zaopatrzenia ludności; potrzeby związane z kształtowaniem rolniczej przestrzeni produkcyjnej i rozwoju produkcji rolniczej. Oznacza to, że nie można odmówić ustalenia warunków zabudowy wyłącznie z uwagi na ogólne wymagania ładu przestrzennego, ochronę środowiska, ochronę prawa własności. Odmowa ustalenia warunków zabudowy musi znajdować konkretne i precyzyjne oparcie w normie prawnej.
2. Przesłanki wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy uregulowano w art. 61 u.p.z.p., zgodnie z którym wydanie takiej decyzji jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 2) teren ma dostęp do drogi publicznej; 3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego; 4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1; 5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi; 6) zamierzenie budowlane nie znajdzie się w obszarze objętym lokalizacją inwestycji strategicznych, w strefach kontrolowanych gazociągu lub rurociągu. Podkreślić należy, że spełnienie powyższych warunków zobowiązuje organ do wydania decyzji o warunkach zabudowy.
W sprawie niniejszej zawnioskowano o ustalenie warunków zabudowy dla budynku obory i towarzyszącej infrastruktury w zabudowie zagrodowej, dlatego istotne znaczenie ma regulacja art. 61 ust. 4 u.p.z.p., zgodnie z którą przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. A zatem jeśli wielkość gospodarstwa rolnego związanego z planowaną zabudową zagrodową przekracza średnią wielkość takiego gospodarstwa w gminie – do wydania warunków zabudowy nie ma zastosowania warunek z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., czyli tzw. zasada dobrego sąsiedztwa. Innymi słowy jeśli inwestor prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni większej niż średnie takie gospodarstwo w gminie i planuje zrealizować zabudowę zagrodową związaną z tym gospodarstwem – ustawodawca traktuje go preferencyjnie w ten sposób, że nie ma obowiązku ani z funkcją ani z parametrami zabudowy i zagospodarowania terenu wpasowywać się w zastany na terenie inwestycji ład urbanistyczno-przestrzenny. W ten sposób ustawodawca ułatwia prowadzenie gospodarstwa rolnego rolnikom z większym areałem.
Z wyżej opisaną sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Inwestorzy dysponują gospodarstwem rolnym o areale wyższym niż średnia w gminie wynosząca 7,04 ha (vide zarządzenie Wójta Gminy N. Nr 90/2022 z dnia 15 marca 2022 r. w sprawie ustalenia średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w Gminie N.). W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Wójta Gminy N.z 28 września 2022 r. o wielkości użytków rolnych inwestorów jako 10,479 ha (przeliczeniowych 7,8669 ha) oraz decyzje podatkowe w sprawie podatku rolnego i leśnego (k. 4-7 akt adm.), a sami inwestorzy wskazują na areał około 28 ha. Niezależnie jednak od faktycznej wielkości (czy 10 ha, czy 20 ha czy też 28 ha) w każdym przypadku jest ona wyższa niż średnia w gminie, co wystarcza do zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Okoliczność, że wielkość gospodarstwa rolnego inwestorów jest wyższa niż średnia w gminie nie było też w toku postępowania kwestionowane.
Zastosowanie art. 61 ust. 4 u.p.z.p. zwalniało zatem organ pierwszej instancji z przeprowadzenia na zasadzie art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. analizy urbanistycznej, wyznaczenia obszaru analizowanego (tj. obszaru, na którym bada się sposób zagospodarowania i parametry architektoniczne zabudowy, tak aby wpasować nową zabudowę w istniejącą). Tym samym nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi jak i jej argumentacja odnosząca się do znaczenia wyników analizy urbanistycznej w sprawie o ustalenie warunków zabudowy. Z uwagi na posiadaną wielkość gospodarstwa rolnego inwestorów oraz niewątpliwy związek nowej inwestycji w zabudowie zagrodowej z tym gospodarstwem (siedlisko i budynek dotychczasowej obory na działce nr [...] bezpośrednio sąsiadującej) nie było podstaw do badania jaki na tym terenie obowiązuje ład architektoniczny oraz o jakiej funkcji budynki są na nim zlokalizowane.
3. Inwestorzy spełnili również warunki z art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.z.p., gdyż działka posiada dostęp do drogi publicznej – drogi gminnej (działka do niej przylega) oraz załączono do wniosku dowody na zapewnienie inwestycji wystarczającego dostępu do mediów, tj. wody (umowa z 8 czerwca 2016 r. na dostawę wody, oświadczenie o przyjęciu oferty na dostawę energii wraz z warunkami realizacji umowy, k. 184, 188 akt adm.). Trzeba przy tym mieć na uwadze oceniając powyższe dokumenty, że inwestorzy zadeklarowali przeniesienie obsady z dotychczasowej obory na około 40 DJP do nowej, tj. de facto na sąsiednią działkę (z działki nr [...], na której funkcjonuje dotychczasowa obora i siedlisko, na działkę nr [...]).
Jak wynika także z załączonego do wniosku uproszczonego wypisu z ewidencji gruntów – działka nr [...] o powierzchni 0,3656 ha stanowi grunty rolne zabudowane (Br-RIVb - 0,1254 ha), pastwiska trwałe (PsIV - 0,2368ha) oraz grunty pod rowami (W-PsIV - 0,0034 ha). Z uwagi na zamierzoną zabudowę zagrodową nie ma potrzeby uzyskiwania decyzji o zgodzie na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze (art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p.).
4. Nie mogą też odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi o niezgodności inwestycji z przepisami odrębnymi (warunek z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.). Skarżący identyfikują jako przepisy odrębne ustawę Prawo wodne oraz regulacje Prawa ochrony środowiska i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września z 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839 z późn. zm.).
Wskazane rozporządzenie nie może mieć w sprawie zastosowania z uwagi na wielkość obsady oraz brak zarzucanej kumulacji przedsięwzięć. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 104 lit. "a" i "b" rozporządzenia, do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowlę zwierząt (innych niż norki) w obsadzie nie mniejszej niż 40 DJP, a jeśli jest równa lub większa tej wartości – tylko w sytuacji szczegółowo opisanego w tym przepisie położenia inwestycji (m.in. przy terenach mieszkaniowych, na obszarach form ochrony przyrody). A zatem w przypadku gdy chów lub hodowla zwierząt innych niż wymienione w punkcie 103 (norki) będzie mniejsza niż 40 DJP – przedsięwzięcie nie jest kwalifikowane nawet jako potencjalnie mogące znacząco oddziaływać na środowisko. Jak tymczasem stanowi art. 59 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r., poz. 1112 z późn. zm.), dalej: u.u.i.ś., przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko bądź mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony postanowieniem właściwego organu (na podstawie art. 63 ust. 1 tej ustawy) albo jeżeli o jej przeprowadzenie wystąpi podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia lokalizowanego na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. W konsekwencji w przypadku przedsięwzięć, których DJP jest niższe niż 40 – nie może być w ogóle rozważany obowiązek uzyskiwania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej.
Należy podkreślić, że kontrolowana decyzja SKO z 18 kwietnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy N. z 26 lutego 2024 r. jest trzecią decyzją w sprawie. Dwie poprzednie decyzje Kolegium uchylały rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji – za każdym razem zalecając przeprowadzenie dokładnego sprawdzenia wielkości obsady: w decyzji z 17 kwietnia 2023 r. zaleciło uwzględnić przy ocenie docelową maksymalną wielkość hodowli (w stosunku do powierzchni obory) a nie wielkość deklarowaną przez inwestora; w decyzji z 8 listopada 2023 r. zaleciło prawidłowe, dokładne, z uwzględnieniem wielkości planowanego budynku obliczenie faktycznej wielkości inwentarza, który może być umieszczony w oborze (ponownie zwróciło uwagę, że należy wykorzystać zalecenia i wskaźniki odrębnie ustalone dla utrzymywania krów, jałówek i cieląt, z podziałem na kategorie wiekowe i wagowe, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej, Dz. U. z 2019 r. poz. 1966 z późn. zm., k. 6 decyzji na k. 420 akt adm.). W po raz trzeci prowadzonym postępowaniu przed Wójtem inwestor dwukrotnie modyfikował wniosek o ustalenie warunków zabudowy – za każdym razem zmniejszając powierzchnię budynku obory, aby nie było żadnych wątpliwości odnośnie możliwej maksymalnej obsady (vide pisma z 28 listopada 2023 r. i z 11 grudnia 2023 r., k. 426 i 432 akt adm.). Dodatkowo za każdym razem inwestor dołączał rzut przyziemia odzwierciedlający zamierzoną, zmniejszoną wielkość budynku. W konsekwencji organ pierwszej instancji obliczył, w oparciu o parametry wskazane w ww. rozporządzeniu z 28 czerwca 2010 r. i wskazaną przez inwestora wielkość budynku, że maksymalna możliwa obsada do umieszczenia w nim to 39,8 DJP. W ten sposób wykluczone zostały wątpliwości odnośnie obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i Wójt od zobowiązania do wypełnienia tego obowiązku odstąpił. W świetle regulacji § 103 ust. 1 pkt 104 lit. "a" rozporządzenia z 2019 r. w związku z art. 59 ust. 1 pkt 2 u.u.i.ś. nie narusza prawa.
Trafnie również oceniły organy brak niebezpieczeństwa wystąpienia kumulacji oddziaływań mogącej uzasadniać przeprowadzenie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2019 r. do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zaliczono przedsięwzięcia "nieosiągające progów określonych w ust. 1, jeżeli po zsumowaniu parametrów charakteryzujących przedsięwzięcie z parametrami planowanego, realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia tego samego rodzaju znajdującego się na terenie jednego zakładu lub obiektu osiągną progi określone w ust. 1". Chodzi więc o sytuacje, w których przedsięwzięcie samo w sobie nie kwalifikuje się do obowiązku uzyskania decyzji środowiskowej, ale pozostaje w związku z innym tego samego rodzaju przedsięwzięciem i łącznie z nim osiągnie próg, w wyniku którego kwalifikuje się do przedsięwzięć wprost wymienionych w § 3 ust. 2 rozporządzenia z 2019 r. (mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko). Przy czym przez przedsięwzięcie, w kontekście wymagań ochrony środowiska, należy rozumieć zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeśli są one realizowane przez różne podmioty (art. 3 pkt 13 u.u.i.ś.). W przypadku budynków inwentarskich i zjawiska kumulacji ich oddziaływania § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2019 r. należy rozumieć jako również taką sytuację, w której dochodzi do budowy nowego (kolejnego) tego typu budynku w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego przez jedną osobą bądź w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego przez kilka osób, ale mogącego być potraktowanym jako jedno przedsięwzięcie (np. gospodarstwa rodziców i dzieci, gdy jeden budynek należy do rodziców a drugi do dzieci) – por. np. wyroki w sprawach II OSK 2301/20 z 22 czerwca 2023 r. oraz II OSK 2643/20 z 17 grudnia 2020 r. (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie ma jednak żadnych podstaw do przyjęcia kumulacji oddziaływań w sprawie niniejszej. Po pierwsze dlatego, że inwestorzy od początku deklarowali zamiar przeniesienia inwentarza z obory znajdującej się na sąsiedniej działce nr [...] o obsadzie około 40 DJP do budynku nowego na działkę nr [...]– celem zmodernizowania infrastruktury, poprawy warunków hodowli i jej obsługi, a także dostosowania jej do warunków unijnych. Nie jest to wyłącznie deklaracja. W decyzji Wójta Gminy N.z 26 lutego 2024 r. o ustaleniu warunków zabudowy znalazło się bowiem ustalenie, że obsada 39,8 DJP w nowym budynku jest obsadą docelową w gospodarstwie rolnym inwestorów (tak np. w punkcie 1 "Rodzaj zabudowy", w punkcie 2d "Wymiary projektowanych budowli i urządzeń rolniczych" - jako "docelowa projektowana obsada zwierząt w całym gospodarstwie rolnym – 39,8 DJP"). Po wtóre inwestorzy nie prowadzą rozbudowy, przebudowy czy montażu prowadzących do powstania przedsięwzięcia o nowych, innych, większych rozmiarach niż dotychczasowe. Po trzecie, materiał dowodowy nie wskazuje z jakim innym budynkiem bądź gospodarstwem rolnym można by rozważać powiązanie technologiczne spornego obiektu obory w ramach kumulacji z § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2019 r. Z pewnością nie można takiego powiązania technologicznego poszukiwać z przedsięwzięciem, na które inwestorzy uzyskali decyzję Wójta Gminy N.z 4 marca 2024 r. znak IK.6220.5.2.2023 o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na budowę budynku inwentarskiego – obory o maksymalnej obsadzie 105 DJP wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działkach nr [...] i [...] w miejscowości Ł. gmina N.. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO w Łomży decyzją z 26 kwietnia 2024 r. znak SKO.412/6/2024, od której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę wyrokiem z 22 sierpnia 2024 r. w sprawie II SA/Bk 357/24. Choć teren inwestycji spornej w sprawie niniejszej i ww. inwestycji na 105 DJP częściowo się pokrywa (obydwie na działce nr [...], inwestycja na 105 DJP też na działce nr [...]), postępowania te są niezależne i mogą się toczyć jednocześnie (w tym samym czasie). Nadto po uzyskaniu decyzji środowiskowej na inwestycję 105 DJP inwestorzy będą mogli wystąpić o ustalenie warunków zabudowy i mogą je uzyskać (oczywiście po spełnieniu niezbędnych prawnych warunków) niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy w sprawie niniejszej na inwestycję o wielkości 39,8 DJP. Zgodnie bowiem z art. 63 u.p.z.p. w odniesieniu do tego samego terenu decyzję o warunkach zabudowy można wydać więcej niż jednemu wnioskodawcy (ust. 1); decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich. Informację tej treści zamieszcza się w decyzji (ust. 2). A zatem w odniesieniu do tego samego terenu decyzję o warunkach zabudowy można wydać nie tylko że więcej niż jednemu wnioskodawcy, ale również i temu samemu wnioskodawcy ale na inną inwestycję. Skoro taka decyzja nie jest powiązana z prawem własności (jej uzyskanie nie jest obwarowane posiadaniem tytułu własności do terenu inwestycji) – na ten sam teren można występować o ustalenie warunków zabudowy dla różnych inwestycji. Natomiast faktyczne powstanie inwestycji (i której z kilku) jest uwarunkowanie uzyskaniem pozwolenia na budowę. Jak stanowi bowiem art. 65 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. organ, który wydał decyzję o warunkach zabudowy, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli inny wnioskodawca uzyskał pozwolenie na budowę. Innymi słowy pozostawanie w toku kilku postępowań o ustalenie warunków zabudowy czy środowiskowych nie narusza prawa, nie świadczy też o tym, że wszystkie one powstaną i dojdzie do kumulacji oddziaływań. Cezurą dla realizacji konkretnej inwestycji na podstawie decyzji o warunkach zabudowy jest uzyskanie na ten sam teren decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie innej decyzji o warunkach zabudowy.
Sąd podkreśla, że nie było podstaw do powołania biegłego na etapie administracyjnym do oceny wystąpienia kumulacji oddziaływań. Jak wyżej wskazano, z § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2019 r. wynika, że ocena kumulacji ma charakter oceny przesłanek ściśle prawnie określonych a niekoniecznie, przy nieznacznych inwestycjach, wymagających wiedzy specjalistycznej. Wiedza i doświadczenie organów w sprawie niniejszej wystarczyły do ustalenia, że ww. przepis nie ma zastosowania.
5. Nie doszło również do wydania kwestionowanej decyzji z naruszeniem przepisów odrębnych, którymi mogą być przepisy prawa wodnego (art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.). Skarżący powołują regulacje ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 z późn. zm.), dalej: p.w. oraz ustawy Prawo wodne z 2001 r. dotyczące obszarów szczególnego zagrożenia powodzią, osiągania celów środowiskowych dla sztucznych i silnie zmienionych jednolitych części wód powierzchniowych.
Sąd jednak zwraca uwagę, że celem sprawdzenia zgodności zlokalizowania inwestycji w konkretnym miejscu z przepisami odrębnymi wprowadzono do procedury uzyskiwania decyzji o warunkach zabudowy tryb uzgadniania z organami współdziałającymi (art. 53 ust. 4 u.p.z.p.). Jak wynika z akt sprawy działka inwestycyjna jest położona w sąsiedztwie cieku D. oraz znajdują się na niej rowy melioracyjne, co skutkowało wystąpieniem przez Wójta Gminy do organu współdziałającego Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Dyrektora Zarządu Zlewni w Sokołowie Podlaskim. Postanowieniem z 29 stycznia 2024 r. nr 41/P/ZPU/2024 uzgodnił on inwestycję w zakresie melioracji wodnych formułując zakaz niszczenia lub uszkadzania urządzeń wodnych, nakaz dbania o nie, uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, informowania organu Wód Polskich o ingerencji w te urządzenia (k. 454 akt adm.). Sąd nadto zwraca uwagę, że w wydanej decyzji o warunkach zabudowy znalazło się wymaganie odsunięcia budynku od cieku D. o 25 m (według warunków sformułowanych przez Wody Polskie w piśmie z 23 listopada 2022 r. znak LU.2.4360.282.2922.JB), a także na s. 4 decyzji Wójta wskazano na znajdujące się na działce urządzenia melioracyjne i przytoczono treść art. 192 ust. 1 p.w. zawierający zakaz ich niszczenia lub uszkadzania. Sąd zauważa też, że choć wskazanego wyżej pisma Wód Polskich z 23 listopada 2022 r. nie ma w aktach sprawy, to jednak od początku prowadzenia postępowania fakt istnienia na działce inwestycyjnej i w jej sąsiedztwie urządzeń melioracyjnych, w tym cieku był ujawniony, za każdym razem projekt decyzji zawierał załącznik graficzny obrazujący ustalone odległości budynku od cieku oraz trzykrotnie organ Wód Polskich uzgadniał projekt decyzji o warunkach zabudowy wraz z tym załącznikiem (k. 50, 240 i 454 akt adm.). Nie ma podstaw by w takich okolicznościach poszukiwać niezgodności z przepisami odrębnymi regulującymi problematykę wód oraz melioracji, skoro kilkukrotnie wypowiadał się w tym zakresie organ wyspecjalizowany, czyli organ Wód Polskich. Uzupełniająco jedynie wskazać wypada, że zgodnie z art. 166 ust. 2 pkt 7 p.w. z 2017 r. projekt decyzji o warunkach zabudowy wymaga uzgodnienia z Wodami Polskimi w zakresie dotyczącym zabudowy i zagospodarowania terenu położonego na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią zdefiniowanych w art. 16 pkt 34 tej ustawy. Obowiązek uzgodnienia zależy zatem od zaliczenia terenu inwestycji do obszaru szczególnego zagrożenia powodzią (czyli takiego, na którym prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest co najmniej średnie i wynosi 1 %). Z akt sprawy nie wynika, aby taki wypadek w sprawie wystąpił. Natomiast zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 5 p.w. zakazuje się (pod groźbą grzywny – art. 487 pkt 6 lit. "e" p.w.) pobierania z wód powierzchniowych wody bezpośrednio do opryskiwaczy rolniczych oraz mycia opryskiwaczy rolniczych i sprzętu do aplikacji nawozów, oraz wylewania wody z ich mycia w odległości mniejszej niż 25 m od brzegu zbiorników wodnych, jezior, cieków naturalnych, rowów, kanałów, ujęć wody, jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej na podstawie art. 135 ust. 1. Znalazło do odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji.
6. Z kolei kwestia warunków gruntowo-wodnych, w jakich byłby posadowiony budynek obory, w tym konieczność wykonania nasypu, zatrzymania wody na własnej działce inwestora, zabezpieczenia wód i gruntu przed spływem nieczystości, ale też kwestia zachowania odległości od innych budynków i granic działek – nie jest przedmiotem postępowania o ustalenie warunków zabudowy. Okoliczności te podlegają ocenie na kolejnym etapie procesu inwestycyjnego – w sprawie o pozwolenie na budowę, który to warunek został w sposób ogólny zapisany w zaskarżonej decyzji w kilku punktach: 2b, 3a, 5. Podobnie bezskuteczne pozostają zarzuty dotyczące niewystarczającej ilości miejsca na inwestycję, to w jaki sposób jest faktycznie zagospodarowana działka nr [...], niepowołanie biegłego. Jeśli sposób zagospodarowania działki nie jest zgodny z prawem, do kontroli tego typu okoliczności uprawnione są odpowiednie organy ścigania bądź ochrony środowiska. Decyzja o warunkach zabudowy dotyczy zamierzonego sposobu zagospodarowania. Warunek oceny stanu faktycznego i prawnego zagospodarowania terenu, o którym mowa w art. 53 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. oznacza konieczność oceny, czy dojdzie do funkcjonalnego przekształcenia terenu (vide zdjęcia załączone na rozprawie przed sądem) a nie czy obecnie teren jest legalnie i należycie zagospodarowany.
W sprawie organy nie ujawniły warunków z art. 61 ust. 1 pkt 6 u.p.z.p.
VII. Sąd nie stwierdził również podstawy do odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na zasadę przezorności i zasadę zrównoważonego rozwoju. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r., poz. 54 z późn. zm.) kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze (ust. 2). Stosownie zaś do treści art. 3 pkt 50 p.o.ś. jeśli mowa o zrównoważonym rozwoju - rozumie się przez to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń.
Istotą zasady przezorności jest więc to, że odnosi się ona do działalności podejmowanej w sytuacji, gdy skutki takiej działalności nie są jeszcze w pełni rozpoznane" (vide K. Gruszecki, komentarz do art. 6 p.o.ś., System Informacji Prawnej Lex). Trudno o takich nierozpoznanych skutkach mówić w sytuacji inwestycji jak w sprawie niniejszej, która jest inwestycją o obiektywnie nieznacznych rozmiarach, której wielkość (39,8 DJP) została przez samego ustawodawcę zakwalifikowana jako niewymagająca oceny oddziaływania na środowisko (nie generuje choćby oddziaływania potencjalnie znaczącego). Podobnie nie ma przepisów odrębnych, o które chodzi ustawodawcy w art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p., a które nakazywałyby badanie uciążliwości odorowej – zwłaszcza w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji niekwalifikującej się nawet do potencjalnie znacząco oddziałujących na środowisko. Z oczywistych względów zrozumiałe jest stanowisko skarżących, gdyż komfort życia jest wartością istotną i pożądaną, podobnie jak i wartość posiadanej nieruchomości oraz jej walory użytkowe. W sprawie niniejszej nie ma jednak podstaw prawnych, aby żądać od inwestorów dokumentów czy dowodów innych i dodatkowych niż zostały już przedłożone. Z uwagi na treść art. 52 ust. 3 i art. 56 u.p.z.p. byłoby to naruszenie prawa a nie jego właściwe zastosowanie.
Odnośnie żądania skargi o zastosowanie zasady zrównoważonego rozwoju wskazać wypada, że postępowanie o ustalenie warunków zabudowy, zwłaszcza dla inwestycji o ww. parametrach, nie jest miejscem na skuteczne formułowanie tego typu zarzutów. Pomimo to wskazać należy za WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 760/17 (wyrok z 27 marca 2018 r.), że zarówno w przepisie art. 5 Konstytucji RP jak i art. 3 pkt 50 p.o.ś. mowa jest o zrównoważonym rozwoju, który odnosi się do zachowania równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych. Zasada ta służy ochronie nieodnawialnych zasobów przyrody, które należy chronić dla współczesnego i przyszłych pokoleń. Zdaniem sądu w sprawie niniejszej, nie ma podstaw do zastosowania tej zasady, gdyż inwestycja powstaje na terenie wiejskim, na gruntach rolnych i rolniczo wykorzystywanych, w sąsiedztwie prowadzonych gospodarstw rolnych, nie leży na terenie objętym jakąkolwiek formą ochroną przyrody. Nie ma więc podstaw do twierdzenia, że jej realizacja przyczyni się do wyrządzenia szkody nieodnawialnym zasobom przyrody. Jeśli zaś chodzi o subiektywne odczucia skarżących, to aby organy administracji i sąd mogły interes osób trzecich wziąć pod uwagę i zbadać (czy nie został naruszony) konieczne jest, aby został oparty na podstawie prawnej. W przeciwnym wypadku jest to wyłącznie interes faktyczny. Ponownie wskazać należy, że rozmiary inwestycji i spełnienie przez inwestorów wymagań przepisów prawa nie pozwalają na odmowę ustalenia warunków zabudowy, zwłaszcza przy jednoznacznym zastrzeżeniu w art. 56 zdanie drugie u.p.z.p., zgodnie z którym przepis art. 1 ust. 2 nie może stanowić wyłącznej podstawy odmowy ustalenia warunków zabudowy.
VIII. Reasumując, zdaniem sądu, zarzuty skargi okazały się niezasadne, gdyż postępowanie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie, bez naruszenia przepisów procesowych w skardze wskazanych. Zostały także prawidłowo zinterpretowane przepisy mające zastosowanie w sprawie. Postępowanie wyjaśniające w procedurze wydania decyzji o warunkach zabudowy nie ma nieograniczonego przedmiotu, ale koncentruje się na przesłankach wynikających z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. z zastosowaniem norm w niniejszym uzasadnieniu omówionych. Organy nie mają więc obowiązku badać wszystkich okoliczności podnoszonych przez uczestników postępowania, bowiem z uwagi na związany charakter decyzji – koncentrują się tylko na przesłankach prawnych. Sąd nie stwierdził również innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Także okoliczności odnoszące się do naruszenia prawa własności konsumują się w ocenie przesłanek materialnoprawnych wydania decyzji o warunkach zabudowy, tzn. prawo własności jest w tym postępowaniu chronione na tyle, na ile podstawy prawne wydania tej decyzji na to pozwalają. A podstawy te, jak wskazał sąd, nie zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Bezskutecznie więc skarżący zarzucają naruszenie konstytucyjnych norm o ochronie prawa własności jak i przepisu art. 140 k.c. Nie ma też znaczenia okoliczność rozszerzenia wspólności majątkowej przez skarżących we wrześniu 2023 r. Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Wójta, a także decyzja organu pierwszej i drugiej instancji wydane po wrześniu 2023 r. były doręczone obydwojgu skarżącym (k. 362, 417, 479 akt adm., k. 28 i 29 akt SKO).
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.) orzeczono o oddaleniu skargi.