II SA/Bk 357/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi T.T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję ZUS o uchyleniu skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko W.T. oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia za okres od czerwca do listopada 2022 r. Skarżący pierwotnie otrzymał świadczenie wychowawcze, jednak ZUS uchylił je, uznając, że nie sprawuje on faktycznej opieki nad dzieckiem, które mieszka z matką. Skarżący argumentował, że do czasu orzeczenia sądu o pieczy nad dziećmi sprawował opiekę naprzemienną i powinien zostać przeprowadzony wywiad środowiskowy. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że brak jest podstaw do stwierdzenia opieki naprzemiennej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił obie decyzje, stwierdzając istotne naruszenia prawa. Sąd wskazał, że ZUS nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania, co narusza zasadę czynnego udziału strony. Ponadto, organy nie przeprowadziły wywiadu środowiskowego, który byłby kluczowy do ustalenia faktycznej opieki nad dzieckiem w okresie spornych miesięcy. Sąd podkreślił również, że uchylenie świadczenia z mocą wsteczną (od czerwca 2022 r.) jest niedopuszczalne, gdyż decyzja ma skutek ex nunc. WSA zwrócił uwagę, że nawet jeśli świadczenie zostało pobrane nienależnie, należy rozważyć, czy nie zostało ono przeznaczone na potrzeby dziecka, co mogłoby wykluczyć obowiązek zwrotu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenia proceduralne w postępowaniu ZUS dotyczącym świadczeń, zasada czynnego udziału strony, skutek decyzji uchylającej świadczenie, znaczenie wywiadu środowiskowego, zwrot nienależnie pobranego świadczenia.
Dotyczy specyfiki świadczenia wychowawczego i postępowania przed ZUS, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy organ ZUS prawidłowo uchylił prawo do świadczenia wychowawczego bez wcześniejszego zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszono zasadę czynnego udziału strony (art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a.).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postępowanie w sprawie uchylenia świadczenia jest nowym postępowaniem, które wymaga zawiadomienia strony o jego wszczęciu z urzędu. Brak takiego zawiadomienia uniemożliwia stronie czynny udział w postępowaniu.
Czy organ ZUS prawidłowo uchylił prawo do świadczenia wychowawczego z mocą wsteczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego ma skutek ex nunc (na przyszłość).
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość. Uchylenie z mocą wsteczną jest niedopuszczalne i stanowi naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy.
Czy organ ZUS prawidłowo ustalił brak prawa do świadczenia wychowawczego, nie przeprowadzając wywiadu środowiskowego w celu ustalenia faktycznej opieki nad dzieckiem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji rozbieżności stanowisk rodziców co do sprawowania opieki, zasadne było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy zbyt pochopnie uznały brak spełnienia przesłanki wspólnego zamieszkiwania i utrzymywania dziecka przez skarżącego, opierając się jedynie na postanowieniu sądu o pieczy. Wobec rozbieżności stanowisk, należało przeprowadzić wywiad środowiskowy.
Czy świadczenie wychowawcze, które zostało pobrane przez rodzica, ale przeznaczone na potrzeby dziecka, podlega zwrotowi jako nienależnie pobrane?
Odpowiedź sądu
Nie zawsze, okoliczność na co świadczenie zostało przeznaczone ma wpływ na ocenę, czy było ono nienależne.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo wskazujące, że jeśli świadczenie zostało przeznaczone na zaspokojenie potrzeb dziecka, brak jest podstaw do żądania jego zwrotu, nawet jeśli rodzic nie miał do niego prawa.
Przepisy (15)
Główne
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 4 § ust. 1, ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 22
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 25
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 28
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § par. 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § par. 1 pkt 4 - 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o pomocy społecznej
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
k.c. art. 26
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady czynnego udziału strony poprzez brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania. • Naruszenie prawa materialnego poprzez uchylenie świadczenia z mocą wsteczną. • Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją wydanie decyzję • istotnym naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, co skutkowało koniecznością ich uchylenia • uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego zostało dokonane z mocą wsteczną od 1 czerwca 2022r., co jest niedopuszczalne i stanowi ewidentne naruszenie prawa materialnego • decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy, ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji.
Skład orzekający
Anna Bartłomiejczuk
sprawozdawca
Elżbieta Lemańska
przewodniczący
Grzegorz Dudar
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenia proceduralne w postępowaniu ZUS dotyczącym świadczeń, zasada czynnego udziału strony, skutek decyzji uchylającej świadczenie, znaczenie wywiadu środowiskowego, zwrot nienależnie pobranego świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki świadczenia wychowawczego i postępowania przed ZUS, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje typowe błędy proceduralne organów administracji, które mogą mieć poważne konsekwencje dla obywateli. Podkreśla znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowań i praw strony.
“ZUS uchylił świadczenie wychowawcze z mocą wsteczną? Sąd wskazuje na poważne błędy proceduralne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.