II SA/Bk 355/25

II SA/Bk 355/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Leszczyński
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OZ 603/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2407
art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 6, art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 1 ust. 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 29 listopada 2024 r. nr 406.633/E-20/26/24 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 29 listopada 2024 r. nr 406.633/E-20/26/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Dąbrowy Białostockiej z 28 czerwca 2024 r. nr MOPS.ŚR.5227.91.2019 (sprostowaną postanowieniem z 16 lipca 2024 r.) na mocy której ustalono, że świadczenie wychowawcze przyznane na D.S. i M.S. oraz wypłacone J.S. w okresie od 1 września 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. w łącznej kwocie 8.000 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym (pkt 1); oraz zobowiązano J.S. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, o których mowa w pkt 1 wraz z: ustawowymi odsetkami za opóźnienie w kwocie 2.711,99 zł ustalonymi na dzień 28 czerwca 2024 r. oraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 8.000 zł od 29 czerwca 2024 r. do dnia spłaty włącznie (pkt 2).
Decyzje podjęto w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z 6 sierpnia 2019 r. Burmistrz Dąbrowy Białostockiej (dalej: Burmistrz) poinformował J.S. o przyznaniu, na jej wniosek, świadczenia wychowawczego na D.S. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. oraz na M.S. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r., ze względu na spełnienie warunków określonych w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2018 r., poz. 2134 ze zm.; dalej: "ustawa").
Dnia 25 marca 2021 r. w Systemie Informacji Oświatowej Ministerstwa Edukacji Narodowej (dalej: MEN) dokonano weryfikacji, czy dzieci w okresie od 1 września 2020 r. do 25 marca 2021 r. posiadały status ucznia. Ustalono, że D.S. był uczniem VII klasy Szkoły Podstawowej im. [...] w D.(dalej: "SP") z datą rozpoczęcia i zakończenia nauki 1 września 2021 r., natomiast M.S. była przypisana do ww. szkoły, jednakże nie przypisano jej do oddziału.
Wskutek powyższego pismem z 26 marca 2021 r. Burmistrz wezwał J.S. do osobistego stawiennictwa i udzielenia wyjaśnień dotyczących spełniania warunków do otrzymywania świadczenia wychowawczego, tj. warunku zamieszkiwania przez nią i dzieci na terytorium RP oraz złożenia w tej sprawie oświadczenia, w terminie do 7 kwietnia 2021 r. Wezwanie skierowano na adres podany we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego datowany na 1 lipca 2019 r. (ul. G. [...], [...] D). Dnia 14 kwietnia 2021 r. korespondencja została zwrócona do nadawcy z adnotacją, że adresat nie podjął awizowanej przesyłki. Pismem z 19 kwietnia 2021 r. Burmistrz poinformował J.S. o wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy. Pismo to 6 maja 22021 r. także zostało zwrócone do nadawcy z adnotacją, że adresat nie podjął awizowanej przesyłki.
Wnioskiem z 20 kwietnia 2021 r. Burmistrz zwrócił się do SP o udzielenie informacji, czy dzieci w roku szkolnym 2020/2021 rozpoczęły naukę w placówce i czy są jej uczniami. W odpowiedzi z 22 kwietnia 2021 r. Dyrektor SP poinformowała, że ww. dzieci nie są uczniami SP – otrzymały one promocję do kolejnej klasy (D.S. do VII, zaś M.S. do III) w roku szkolnym 2020/2021, jednak 31 sierpnia 2020 r. ich matka J.S. odebrała dokumenty szkolne i wyjechali oni do Norwegii.
Dzięki informacjom uzyskanym od Wicekonsula RP w Norwegii w ogólnodostępnym norweskim systemie informacyjnym ustalono norweski adres J.S. ([...]).
Pismami z 24 sierpnia 2021 r. i z 26 października 2021 r. Wojewoda Podlaski poinformował Burmistrza, że w sprawie D. i M. – dzieci J. i L. S. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie prawa do świadczenia wychowawczego nie mają zastosowania w okresie 2019/2020 (od 1 lipca 2019 do 31 maja 2021 r.).
Pismem z 16 listopada 2021 r., skierowanym na ww. adres norweski, Burmistrz zawiadomił J.S. o wszczęciu z urzędu postępowania w zakresie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego przyznanego na dzieci: D.S. za okres od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. i M.S. za okres od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. Korespondencja została zwrócona do nadawcy z adnotacją o jej niepodjęciu.
Wskutek korespondencji prowadzonej z norweskim Urzędem Podatkowym, któremu podlega Centralny Rejestr Ludności, ustalono inny norweski adres, pod którym zarejestrowani zostali D., M., J. i L. S. ([...]). Również na ten adres skierowano zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w zakresie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Korespondencja ponownie została zawrócona z adnotacją o jej niepodjęciu oraz nieznanym adresie.
Postanowieniem z 13 marca 2023 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. ustanowił adwokata A.H. przedstawicielem dla nieobecnej J.S. celem reprezentowania jej w postępowaniu administracyjnym o ustalenie i zwrot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego przyznanego na dzieci M.S. i D.S.
Dnia 6 kwietnia 2023 r. adwokatowi A.H. doręczono zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w zakresie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. przyznanego na dzieci D.S. i M.S.
Decyzją z 21 kwietnia 2023 r. nr MOPS.ŚR.5227.91.2019, wydaną m.in. na podstawie art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy (Dz.U. 2019 r., poz. 2407), Burmistrz uznał świadczenie wychowawcze przyznane na D.S. i M.S. oraz wypłacone J.S. w okresie od 1 września 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. w łącznej kwocie 8.000 zł za świadczenie nienależnie pobrane, które podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w kwocie 1.610,07 zł ustalonymi na dzień 21 kwietnia 2023 r. do dnia wpłaty włącznie oraz wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 8.000 zł od dnia 22 kwietnia 2023 r. do dnia spłaty włącznie. Decyzję wydano na podstawie m.in. art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 i ust. 9 ustawy, ze wskazaniem w jej uzasadnieniu, że J.S. nie spełniła przesłanek ustawowych do otrzymywania świadczenia w badanym okresie, z uwagi na niezamieszkiwanie wraz z rodziną na terytorium RP.
Wskutek odwołania przedstawiciela ustanowionego dla nieznanej z miejsca pobytu J.S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: "Kolegium") decyzją z 3 lipca 2023 r. nr 406.698/E-20/26/23 (sprostowaną postanowieniem Kolegium z 2 sierpnia 2023 r.) uchyliło ww. decyzję Burmistrza w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, podzielając stanowisko strony odwołującej się, że w sprawie nie ustalono okoliczności dotyczącej miejsca zamieszkiwania J.S. w okresie od 1 września 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r., co należy wyjaśnić, w sposób niebudzący wątpliwości, w ponownym postępowaniu. Kolegium wskazało na dyspozycję art. 75 § 2 k.p.a. oraz zwróciło uwagę, że organ pierwszej instancji nie odebrał od J.S. wyjaśnień.
W toku ponownie prowadzonego postępowania pozyskano dane z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL, z których wynika, że pod adresem ul. G. [...] w D. nie ma osób zameldowanych na pobyt stały ani czasowy, zaś J.S. była tam zameldowana na pobyt stały w okresie od 20 lutego 2013 r. do 19 lipca 2022 r.
Ponadto pismem z 25 lipca 2023 r. Burmistrz wezwał przedstawiciela ustanowionego dla nieznanej z miejsca pobytu J.S. do złożenia (w terminie 7 dni) wyjaśnień niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, dotyczących spełnienia przez ww. i jej dzieci warunku zamieszkiwania na terytorium RP w okresie od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. oraz do wskazania: miejsca nauki dzieci w ww. okresie wraz z adresem szkoły, miejsca i adresu zatrudnienia w badanym okresie, instytucji wypłacającej świadczenia socjalne na dzieci w badanym okresie, tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego w badanym okresie oraz organu podatkowego właściwego o rozliczeń podatkowych w badanym okresie. Odrębnym pismem datowanym również na 25 lipca 2023 r. Burmistrz zwrócił się do przedstawiciela J.S. o udzielenie informacji jakie czynności zostały podjęte celem wypełnienia ustawowego obowiązku ustalenia miejsca jej pobytu oraz jakie ustalenia zostały w związku z tym poczynione.
Pismem z 21 sierpnia 2023 r. Burmistrz wezwał M.J. (siostrę J.S.) na przesłuchanie w charakterze świadka, jednakże wskutek braku możliwości stawienia się - złożyła ona pisemne oświadczenie z 24 sierpnia 2023 r., w którym wskazała, że: jest siostrą J.S., która wraz z dziećmi i mężem wyjechała do Norwegii i nie przebywa w Polsce od około 3 lat; nie jest jej znana dokładna data wyjazdu ani adres zamieszkania siostry, z którą utrzymuje kontakt sporadyczny; z informacji przez nią przekazanych wie, że dzieci poszły do szkoły w Norwegii, a ona i jej mąż tam pracują oraz zamierzają pozostać tam na stałe; mieszkanie w D. przy ul. G. zostało sprzedane.
W adnotacji służbowej sporządzonej 24 sierpnia 2023 r. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dąbrowie Białostockiej (dalej: "MOPS") wskazano, że M.J. zgłosiła się do siedziby MOPS dnia 24 sierpnia 2023 r., a także potwierdzono złożenie przez nią oświadczenia oraz przedłożenie wydruku korespondencji mailowej prowadzonej przez jej siostrę J.S. z adwokat J.G. reprezentującą nieobecną w postępowaniu o nienależnie pobrane świadczenie "Dobry start". Z korespondencji wynika że J.S. w wiadomości mailowej z 21 lipca 2023 r. została poinformowana przez przedstawiciela, że Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza dotyczącą ustalenia nienależnie pobranego świadczenia "Dobry start" oraz pouczyła o skardze do sądu administracyjnego. W odpowiedzi J.S. nie negowała ustaleń faktycznych i prawnych decyzji oraz wskazała, że uregulowała należność wynikającą z nienależnie pobranego świadczenia "Dobry start" przyznanego na rok szkolny 2020/2021. W adnotacji podkreślono, że okresy dotyczące nienależnie pobranego świadczenia "Dobry start" i prowadzonego postępowania w zakresie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego pokrywają się.
Z kolei adnotacją służbową datowaną na 11 września 2023 r. Kierownik MOPS wskazała, że tego dnia przeprowadzono rozmowę telefoniczną z adwokat A.H. w sprawie wystosowanego wezwania do udzielenia informacji o miejscu pobytu nieobecnej oraz o podjętych czynnościach w celu ustalenia tego miejsca. Uzyskano informację, że przedstawiciel nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, a w sytuacji gdy ustali miejsce pobytu J.S. powiadomi MOPS oraz sąd i tylko na polecenie sądu udzieli stosownych wyjaśnień.
Postanowieniem z 19 września 2023 r. Burmistrz dopuścił dowód z kopii pisma z 11 września 2023 r., sporządzonego przez adwokat J.G. pełniącą funkcją przedstawiciela dla J.S. w postępowaniu o ustalenie i zwrot nienależnie pobranego świadczenia "Dobry start" przyznanego na rok szkolny 2020/2021 na dzieci M.S. i D.S.. Z pisma tego wynika, że przedstawiciel nawiązał kontakt z J.S. drogą korespondencji elektronicznej, w wyniku czego nieobecna zwróciła pobrane świadczenie wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, nie kwestionując zasadności zwrotu, a co za tym idzie, nie kwestionując wydanych w sprawie decyzji.
Decyzją z 10 października 2023 r. nr MOPS.ŚR.5227.91.2019 Burmistrz ustalił, że świadczenie wychowawcze przyznane na D.S. i M.S. oraz wypłacone J.S. w okresie od 1 września 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. w łącznej kwocie 8.000 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym (pkt 1); zobowiązał J.S. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, o których mowa w pkt 1 wraz z: ustawowymi odsetkami za opóźnienie w kwocie 2.065,96 zł ustalonymi na dzień 10 października 2023 r. oraz wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 8.000 zł od dnia 10 października 2023 r. do dnia spłaty włącznie (pkt 2). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że J.S. w badanym okresie nie zamieszkiwała wraz z rodziną na terytorium RP, a tym, samym nie spełniła przesłanek ustawowych do otrzymywania świadczenia wychowawczego w tym okresie.
Wskutek odwołania wniesionego przez przedstawiciela J.S., decyzją z 29 grudnia 2023 r. nr 406.1507/E-20/26/23 Kolegium uchyliło ww. decyzję Burmistrza w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazało, że działania podjęte w uzupełniającym postępowaniu wyjaśniającym nie są wystarczające dla przyjęcia, że ustalono wszystkie istotne okoliczności sprawy odnoszące się do miejsca zamieszkania J.S. w okresie od 1 września 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. w rozumieniu art. 25 k.c. Kolegium uznało, że Burmistrz nie wypełnił wskazań poprzedniej decyzji kasatoryjnej (powinien odebrać od skarżącej wyjaśnienia i przeprowadzić postępowanie dowodowe).
W ponownie prowadzonym postępowaniu Burmistrz ponowił wezwanie do przedstawiciela dla nieznanej z miejsca pobytu J.S. do złożenia wyjaśnień dotyczących spełnienia przez nią i jej dzieci warunku zamieszkiwania na terytorium RP w okresie od 1 września 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. Wezwanie skierowano 23 stycznia 2024 r. także na adres mailowy J.S.
Decyzją z 28 czerwca 2024 r. nr MOPS.ŚR.5227.91.2019 (sprostowaną postanowieniem z 16 lipca 2024 r.) Burmistrz ustalił jak wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia – o nienależności świadczenia wychowawczego w okresie 1 września 2020 r. - 30 kwietnia 2021 r. w łącznej kwocie 8.000 zł (pkt 1); zobowiązał J.S. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, o których mowa w pkt 1 wraz z ustawowymi odsetkami (pkt 2).
Organ pierwszej instancji ustalił, że J.S. w okresie od 1 września 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. nie zamieszkiwała wraz z rodziną na terytorium RP, a tym samym nie spełniła przesłanki ustawowej otrzymywania świadczenia wychowawczego w tym okresie, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy, tj. zamieszkiwania na terytorium RP przez okres, w jakim otrzymywała świadczenie wychowawcze. Organ wskazał, że dopełnił obowiązku z art. 16 ust. 1 ustawy, uzyskując od Wojewody Podlaskiego informację o niestosowaniu w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ze względu na wyjazd wszystkich członków rodziny do Norwegii (zastosowanie ma jedynie ustawodawstwo norweskie). Burmistrz zauważył również, że J.S. już we wniosku o ustalenie świadczenia została pouczona o treści art. 20 ust. 1 ustawy (obowiązek powiadomienia organu o zmianie danych), a zatem miała świadomość konsekwencji jego niedopełnienia.
Organ przedstawił chronologię działań podjętych w sprawie podkreślając, że dowodzą one także braku możliwości spełnienia wytycznych Kolegium dotyczących odebrania od skarżącej wyjaśnień. Zauważył, że powołany przez Kolegium art. 75 §2 k.p.a. ma zastosowanie, gdy strona dąży do tego, aby jej zeznanie (oświadczenie) zastąpiło zaświadczenie organu. Oświadczenie takie może być złożone tylko na wniosek strony, a organ nie może go wymusić. Burmistrz dwukrotnie wzywał przedstawiciela nieobecnej do złożenia wyjaśnień dotyczących miejsca jej zamieszkiwania we wskazanym okresie oraz przesłał wezwanie do wiadomości J.S. drogą korespondencji elektronicznej, na adres z którego prowadziła korespondencję ze swoim przedstawicielem ustawowym w sprawie o ustalenie i zwrot nienależnie pobranego świadczenia "Dobry start". Korespondencja ta pozostała bez odpowiedzi zarówno zobowiązanej, jak i jej przedstawiciela. Nie jest zatem możliwy do pozyskania dowód z oświadczenia strony, zaś dla należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych nie jest niezbędne odebranie wyjaśnień od zobowiązanej. Gdyby strona złożyła świadczenie, że w badanym okresie mieszkała na terytorium RP, to wiarygodność tego oświadczenia i tak byłaby badana w kontekście pozostałych dowodów.
W ocenie organu pierwszej instancji ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje jednoznacznie, że strona w badanym okresie nie mieszkała w Polsce. Za przyjęciem tej tezy przemawiają następujące okoliczności:
- zgodnie z weryfikacją w Systemie Informacji Oświatowej MEN (za okres od 1 września 2020 r. do 25 marca 2021 r.) M.S. nie posiadała statusu ucznia w SP ani w żadnej innej szkole na terenie Polski, natomiast D.S. posiadał status ucznia w SP ze wskazaną datą rozpoczęcia i zakończenia na 1 września 2020 r., co wskazuje, że dzieci w roku szkolnym 2020/2021 nie rozpoczęły nauki w żadnej szkole na terenie Polski i w okresie od 1 września 2020 r. do 25 marca 2021 r. nie zostały zaewidencjonowane w systemie oświatowym jako uczniowie kontynuujący naukę na terenie Polski;
- pismem z 22 kwietnia 2021 r. Dyrektor SP poinformowała, że dzieci nie są już uczniami SP oraz że otrzymały promocję do kolejnej klasy w roku szkolnym 2020/21, zaś 31 sierpnia 2020 r. ich matka J.S. odebrała dokumenty szkolne i wyjechali oni do Norwegii. W ocenie organu pismo to uzasadnia brak wpisu w Systemie Informacji Oświatowej MEN o kontynuowaniu od 1 września 2020 r. nauki przez ww. dzieci, objęte na terenie Polski obowiązkiem nauki i potwierdza że od 1 września 2020 r. rodzina nie zamieszkiwała na terenie Polski (organ wskazał na art. 14 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej);
- kierowane do J.S. pisma - począwszy od marca 2021 r., tj. od momentu pozyskania informacji o zmianie miejsca zamieszkania, pozostawały bez odpowiedzi i wracały jako nieodebrane (tj. wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących zamieszkiwania na terenie Polski, informacja o wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego za maj 2021 r.) - co potwierdza, że zobowiązana i jej rodzina w marcu 2021 r. nie zamieszkiwała pod adresem wskazanym we wniosku;
- podejmując próby ustalenia adresu zamieszkiwania J.S. oraz jej dzieci, organ zwrócił się do Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Oslo z prośbą o ustalenie adresu jej zamieszkania w Norwegii oraz wystosował prośbę do norweskiego Urzędu Podatkowego o potwierdzenie adresu zamieszkiwania nieobecnej i jej rodziny na terenie Norwegii. Na wskazany przez ten urząd adres zamieszkania organ przesłał pismo nr MOPS.ŚR.5227.91.2019 z 26 kwietnia 2022 r., jednak korespondencja powróciła w dniu 9 czerwca 2022 r. jako nieodebrana;
- Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z 13 marca 2023 r. w sprawie sygn. akt [...] uznał za zasadny wniosek organu i ustanowił przedstawiciela dla nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym - czym potwierdził, że nie jest znane jej miejsce zamieszkania;
- w oświadczeniu z 24 sierpnia 2023 r. świadek wskazał, że jego siostra "J.S. wyjechała wraz z dziećmi i mężem do Norwegii i ich w Polsce nie ma od około 3 lat (...). Z informacji które mam od siostry wiem, że dzieci po wyjeździe z Polski poszły do szkoły w Norwegii, siostra i jej mąż pracują w Norwegii. W Norwegii zamierzają pozostać na stałe, mieszkanie w D. na ulicy G. zostało sprzedane". Oświadczenie świadka potwierdza, że od 2020 r. rodzina J.S. nie mieszka na terenie Polski, a swoje centrum interesów osobistych i majątkowych założyła w Norwegii;
- decyzją Burmistrza nr MOPS.ŚR.455,17.2020 z 21 kwietnia 2023 r. nakazano J.S. zwrot nienależnie pobranego świadczenia "Dobry start" przyznanego na dzieci M. i D. na rok szkolny 2020/2021 rozpoczynający się 1 września 2020 r. w kwocie 600 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna. W dniu 28 lipca 2023 r. dokonano zwrotu nienależnie pobranego świadczenia "Dobry Start" przyznanego J.S. na dzieci, czym potwierdzono, że nie rozpoczęły one od 1 września 2020 r. nauki na terenie Polski i nie kontynuowały w roku szkolnym 2020/2021 nauki w żadnej szkole na terenie Polski, co jednoznacznie wskazuje, że rodzina nie zamieszkiwała od 1 września 2020 r. na terenie Polski.
Dokonując całościowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ pierwszej instancji uznał, że J.S. i jej dzieci w okresie od 1 września 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. nie zamieszkiwali na terenie Polski, czym nie wypełnili przesłanek art. 1 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy wymagających zamieszkiwania na terenie Polski przez okres pobierania świadczenia wychowawczego. Tym samym, świadczenie pobrane przez zobowiązaną w ww. okresie w łącznej kwocie 8.000 zł uznano za nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego, do dnia spłaty (art. 25 ust. 9 ustawy).
Decyzję doręczono 3 lipca 2024 r. adwokat A.H., która wniosła od niej odwołanie (k. 104 akt adm. – odwołanie wpłynęło do organu 18 lipca 2024 r., jednak brak koperty z datą nadania, a z adnotacji nie wynika, aby odwołanie wniesiono osobiście).
Postanowieniem z 28 czerwca 2024 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. wydał postanowienie zmieniające ustanowionego J.S. przedstawiciela w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym w ten sposób, że ustanowił go w osobie adwokat J.G.
Decyzję Burmistrza z 28 czerwca 2024 r. wraz z postanowieniem prostującym doręczono nowej przedstawicielce nieznanej z miejsca pobytu (adwokat J.G.) – 1 sierpnia 2024 r. (k. 103 akt adm.).
Dnia 1 sierpnia 2024 r. na adres korespondencji elektronicznej MOPS wpłynęła wiadomość od J.S., która zwróciła się z prośbą o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji, wskazując że pobierała świadczenie jedynie z MOPS, mając świadomość tego, że nie można tego rodzaju świadczenia pobierać w kilku krajach jednocześnie. Wyjaśniła, że dopiero po wygaśnięciu decyzji złożyła wniosek o przyznanie świadczenia w kraju zamieszkania. W odpowiedzi mailowej z 5 sierpnia 2024 r. pracownik MOPS wyjaśnił stronie okoliczności faktyczne i prawne sprawy, wskazując, że w celu zakończenia postępowania może ona albo dokonać zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami liczonymi do dnia spłaty włącznie, albo złożyć odwołanie od wydanej decyzji. W wiadomości z 13 sierpnia 2024 r. J.S. wyraziła zgodę na spłatę nienależnie pobranego świadczenia, wnosząc o rozłożenie go na raty. Wskazała, że przyjmuje do wiadomości fakt, że jest zmuszona dokonać spłaty wskazanych kwot i bierze pełną odpowiedzialność za zwrot tych pieniędzy na konto MOPS. Zadeklarowała spłatę w wysokości 2.000 zł każdego miesiąca poczynając od września 2024 r.
Pismem z 14 sierpnia 2024 r. Burmistrz wezwał przedstawiciela nieobecnej (adwokata J.G.) do udokumentowania sytuacji dochodowej w celu rozpoznania wniosku o rozłożenie na raty spłaty nienależnie pobranego świadczenia. O skierowaniu ww. pisma do przedstawiciela poinformowano J.S. drogą korespondencji elektronicznej.
Dnia 16 sierpnia 2024 r. nowo ustanowiony przedstawiciel zobowiązanej (adwokat J.G.) wniosła odwołanie od decyzji Burmistrza z 28 czerwca 2024 r. Podniosła m.in., że J.S. przekazała kopię pisma norweskiego organu NAV z 2 lipca 2021 r. o przyznaniu zasiłku na dzieci, które to pismo zostało wystosowane do L.S. na adres zbieżny z adresem uzyskanym przez organ od norweskiego organu podatkowego. Przedstawiciel nie uzyskał jednak od zobowiązanej informacji o powodach nieodbierania korespondencji pod tym adresem. Zaakcentowano, że strona nie korzystała ze wsparcia socjalnego w Norwegii w okresie pobierania świadczenia w Polsce.
Postanowieniem z 11 września 2024 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. zmienił ustanowionego J.S. przedstawiciela w postępowaniu administracyjnym w sprawie niniejszej w ten sposób, że ustanowił nim adwokata P.K.
Decyzją z 29 listopada 2024 r. nr 406.633/E-20/26/24 Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 28 czerwca 2024 r., podzielając ustalenia dotyczące uznania wypłaconego w okresie od 1 września 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. świadczenia wychowawczego na dzieci: D. i M.S. za nienależnie pobrane na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy (świadczenie wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia) i jako takie podlegające zwrotowi zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy. Organ odwoławczy podkreślił, że Burmistrz dwukrotnie pouczył stronę o obowiązku wynikającym z art. 20 ust. 1 ustawy, a tym samym o braku prawnych możliwości pobierania świadczenia w przypadku zmian mających wpływ na prawo do niego. Mimo to, odwołująca nie poinformowała organu o wyjeździe wraz z rodziną do Norwegii i przeniesieniu tam miejsca zamieszkania. Kolegium zwróciło uwagę, że dołączony do odwołania dokument organu norweskiego o przyznaniu zasiłku na dzieci datowany jest na 2 lipca 2021 r., natomiast nienależne świadczenie wychowawcze odwołująca się pobierała od 1 września 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r.
Skargę do sądu administracyjnego wywiodła J.S. reprezentowana przez przedstawiciela dla nieznanej z miejsca pobytu – adwokata P.K. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy przez uznanie, że prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium RP przez okres w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej, podczas gdy wskazane przez organ przepisy odnoszą się do przyznawania świadczenia cudzoziemcom i nie mają zastosowania do obywateli polskich, zaś skarżąca oraz jej dzieci są obywatelami polskimi, gdyż nic innego nie wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, a organ nie wskazał innych przepisów, z których wynikałoby, że przyznane świadczenie dzieciom skarżącej we wskazanym okresie jest nienależne. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedstawiciel nawiązał kontakt ze skarżącą oraz mimo tego, że wskazywał jej na zasadność podania adresu do doręczeń w kraju bądź za granicą, nie ma środków prawnych celem przymuszenia jej do podania takich informacji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 6 marca 2025 r. adwokat P.K. poinformował, że jego umocowanie do bycia przedstawicielem dla nieobecnej skarżącej dotyczyło postępowania administracyjnego i obejmuje co najwyżej obowiązek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, jednakże bez prawa i obowiązku reprezentacji przed sądem. Nie wyraził zgody na ustanowienie kuratorem w postępowaniu sądowym.
Postanowieniem z 6 maja 2025 r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącej, której aktualne miejsce pobytu nie jest znane, kuratora procesowego w osobie pracownika WSA w Białymstoku, o czym ogłoszono publicznie w budynku WSA w Białymstoku oraz budynku Urzędu Miejskiego w Dąbrowie Białostockiej. Postanowienie to zostało wydane w trybie art. 78 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), na wniosek SKO w Białymstoku jako strony postępowania. Było konsekwencją braku odpowiedzi skarżącej na wystosowaną do niej 9 kwietnia 2025r. korespondencję elektroniczną zawierającą informację o toczącej się przed sądem administracyjnym sprawie niniejszej oraz konsekwencją bezskutecznego wezwania skarżącej do wskazania aktualnego adresu zamieszkania, bądź ustanowienia pełnomocnika mającego miejsce zamieszkania w RP, a także z uwagi na bezskuteczne wezwanie siostry skarżącej do wskazania aktualnego adresu zamieszkania skarżącej,
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest orzeczenie o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w wysokości wskazanej w decyzji, za okres tam wskazany oraz przy ustaleniu wyliczonych odsetek.
Zaskarżona decyzja zapadła na gruncie przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2019, poz. 2407 – ustawa). Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium RP przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 1 lipca 2019 r. skarżąca zwróciła się do Burmistrza o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: D.S. oraz M.S.. We wniosku podała adres zamieszkania w D. (ul. G. [...]). Pismem z 6 sierpnia 2019 r. Burmistrz poinformował skarżącą o przyznaniu świadczenia wychowawczego na D.S. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. oraz na M.S. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. ze względu na spełnienie warunków określonych w ustawie. Wobec powzięcia w marcu 2021 r. przez Burmistrza informacji o tym, że ww. dzieci skarżącej nie realizują obowiązku szkolnego w żadnej ze szkół na terenie RP, organ wezwał skarżącą do złożenia w zakreślonym terminie wyjaśnień dotyczących spełniania warunku do otrzymywania świadczenia wychowawczego, tj. zamieszkiwania przez nią i ww. dzieci na terytorium RP. Wezwanie skierowane na adres skarżącej podany we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego zostało zwrócone do nadawcy z adnotacją, że adresat nie podjął awizowanej przesyłki. Jednocześnie skarżąca nie zawiadomiła organu o zmianie miejsca zamieszkania. Wobec powyższych okoliczności 19 kwietnia 2021 r. organ pierwszej instancji wstrzymał, na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy, wypłatę świadczenia wychowawczego przyznanego na dzieci skarżącej. W konsekwencji ostatnie świadczenie wypłacono skarżącej w kwietniu 2021 r.
Niewątpliwie kwestia zamieszkania skarżącej na terytorium RP przez okres, w jakim otrzymywała świadczenie wychowawcze, ze względu na dyspozycję art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 ustawy, stanowi w świetle art. 23 ust. 2 ustawy okoliczność mającą wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, toteż wstrzymanie jego wypłaty sąd uznaje za prawidłowe. Wobec powzięcia, w toku dalszego postępowania, informacji o tym, że skarżąca 31 sierpnia 2020 r. odebrała z SP dokumenty szkolne swoich dzieci, a następnie wraz z nimi i mężem wyjechała do Norwegii, organ pierwszej instancji słusznie zwrócił się do Wojewody Podlaskiego w trybie art. 16 ust. 2 ustawy o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (co należy do ustawowego obowiązku wojewody – art. 16 ust. 4 ustawy). Pismami z 24 sierpnia 2021 r. i z 26 października 2021 r. Wojewoda Podlaski poinformował, że w niniejszej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie 2019/2020 nie mają zastosowania (tj. w okresie od 1 lipca 2019 do 31 maja 2021 r.).
Nie budzi zatem wątpliwości, że warunkiem przysługiwania skarżącej (będącej obywatelką Polski) prawa do świadczenia wychowawczego, jest - w świetle art. 1 ust. 3 ustawy, zamieszkiwanie na terytorium RP przez okres, w jakim otrzymywała ona świadczenie wychowawcze. W przypadku zaś braku spełnienia tego warunku, wypłacone świadczenie wychowawcze uważa się za nienależnie pobrane, jako wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia – o czym stanowi art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy. Wedle zaś art. 25 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu.
Zauważyć przy tym należy, że w przypadku regulacji zamieszczonej w art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy nie bierze się pod uwagę świadomości strony, co do spełniania przesłanek ustawowych, ani nie ocenia się skutków braku pouczenia o prawie do świadczenia wychowawczego. Na definicję świadczeń nienależnie pobranych w oparciu o ten przepis składa się wyłącznie element obiektywny w postaci rzeczywistego skorzystania z określonej formy wsparcia finansowego, mimo braku prawa do jego pobierania. Nie ma tutaj znaczenia element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenia wychowawcze, że świadczenie nie powinno zostać przyznane albo, że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. Zatem dla uznania na podstawie tej przesłanki, że świadczenie zostało nienależnie pobrane nie jest istotne, że osoba uprawniona nie miała świadomości, że jej się ono nie należy. Ustawa nie uzależnia uznania świadczenia za nienależnie pobrane od konieczności pouczenia osoby pobierającej świadczenia o braku podstaw do jego pobierania. W konsekwencji dla oceny tego czy mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy konieczne jest odwołanie się do przesłanek warunkujących prawo do tego świadczenia, a nie jest konieczne odwoływanie się do okoliczności takich jak wina skarżącego w pobraniu nienależnego świadczenia oraz stan jego świadomości w kontekście zrozumienia udzielonych pouczeń w zakresie obowiązujących przepisów prawa (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 83/24, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dodatkowo wskazać wypada, że powyższa wykładnia art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest wynikiem zmian w tej ustawie, jakie nastąpiły w związku z wejściem w życie 1 lipca 2019 r. nowelizacji. Otóż dodanie w art. 25 ust. 2 punktu 6 nastąpiło jednocześnie z uchyleniem w art. 25 ust. 2 tej ustawy punktów 1, 1a i 4 oraz zmianą treści punktu 5 (art. 1 pkt 23 lit. "a" tiret pierwsze ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r.; Dz.U. poz. 924). W miejsce punktów 1, 1a i 4 art. 25 ust. 2 ustawodawca wprowadził nową przesłankę określoną w pkt 6 nakazującą traktować jako nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze - świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia. Z tak dokonanej zmiany ustawowej uprawniony wydaje się wniosek, że w szeroko ujętej podstawie "braku prawa do tego świadczenia" mieści się również treść dotychczasowych przesłanek zawartych w pkt 1 i 4 (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1763/22). Sąd zauważa, że powyższe zmiany nastąpiły przed okresem (weszły w życie 1 lipca 2019 r.), za który skarżąca pobrała świadczenie nienależnie (1 września 2020 r. – 21 kwietnia 2021 r.). Nadto zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy nowelizującej z 26 kwietnia 2019 r., w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w dotychczasowym brzmieniu, z wyłączeniem art. 20 ust. 3 i 4 tej ustawy, który stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. A zatem za okres świadczeniowy przypadający po 1 lipca 2019 r. (jak w sprawie niniejszej) należy stosować przepisy obowiązujące od 1 lipca 2019 r., tj. art. 25 ust. 12 pkt 6 ustawy wykładany jak wskazano wyżej.
Niezależnie od powyższego dodać wypada, że z analizy informacji z 6 sierpnia 2019 r. o przyznaniu świadczeń jednoznaczne wynika, iż w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń osoba uprawniona jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenie. Jak wynika z wypowiedzi mailowej skarżącej (ponownie k. 109 akt adm.) miała ona co najmniej wątpliwości co do swoich uprawnień odnośnie świadczeń, skoro wstrzymywała się z pobieraniem podobnych świadczeń w aktualnym miejscu zamieszkiwania.
Dalej wywieść trzeba, że przeprowadzone w sprawie niniejszej postępowanie administracyjne, wszczęte z urzędu 16 listopada 2021 r., wykazało bezsprzecznie, że skarżąca w okresie od 1 września 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. nie zamieszkiwała wraz z rodziną na terytorium RP, a tym samym nie spełniła ww. przesłanki ustawowej warunkującej prawo do świadczenia wychowawczego w tym okresie. Okoliczność powyższa została przez organy obu instancji ustalona na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Z materiału tego wynika, że dzieci skarżącej uczęszczały do Szkoły Podstawowej im. [...] w D. (SP) i otrzymały promocję do kolejnej klasy w roku szkolnym 2020/2021 (D. do VII klasy, zaś M. do III klasy), jednakże nie kontynuowały nauki ani w SP, ani w innej szkole na terenie Polski. Okoliczność ta wynika zarówno z przeprowadzonej 25 marca 2021 r. przez organ pierwszej instancji weryfikacji posiadania przez dzieci statusu ucznia w Systemie Informacji Oświatowej MEN, która wykazała, że w okresie od 1 września 2020 r. do 25 marca 2021 r. nie zostały one zaewidencjonowane jako uczniowie kontynuujący naukę na terenie RP, jak i z treści pisma Dyrektora SP z 22 kwietnia 2021 r., z którego wynika, że po otrzymaniu promocji do kolejnej klasy, dzieci nie podjęły dalszej nauki w SP w roku szkolnym 2020/2021, zaś ich matka (skarżąca) dnia 31 sierpnia 2020 r. odebrała dokumenty szkolne, a cała rodzina wyjechała do Norwegii.
Ustalenia powyższe korelują z treścią pisemnego oświadczenia siostry skarżącej – M.J., złożonego osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji. Z oświadczenia tego - złożonego 24 sierpnia 2023 r., wynika, że skarżąca wraz z dziećmi i mężem wyjechała do Norwegii i nie przebywa w Polsce od około 3 lat. Jej dzieci uczęszczają do szkoły w Norwegii, a skarżąca i jej mąż tam pracują oraz zamierzają pozostać w Norwegii na stałe. Siostra skarżącej oświadczyła ponadto, że mieszkanie w D. przy ul. G. zostało sprzedane. Organ pierwszej instancji pozyskał w lipcu 2023 r. dane z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL, z których wynika, że pod adresem ul. G. [...] w D. nie ma osób zameldowanych na pobyt stały ani czasowy, zaś skarżąca była tam zameldowana na pobyt stały w okresie od 20 lutego 2013 r. do 19 lipca 2022 r.
Okoliczność braku zamieszkiwania przez skarżącą w badanym okresie na terytorium RP potwierdza także fakt, że decyzją Burmistrza nr MOPS.ŚR.455,17.2020 z 21 kwietnia 2023 r., utrzymaną w mocy decyzją Kolegium, nakazano skarżącej zwrot nienależnie pobranego świadczenia "Dobry start" przyznanego na dzieci M. i D. na rok szkolny 2020/2021 w kwocie 600 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Do akt sprawy siostra skarżącej przedłożyła wydruk korespondencji mailowej prowadzonej w lipcu 2023 r. przez skarżącą z adwokatem reprezentującym ją jako nieobecną w tym postępowaniu, z której wynika, że skarżąca dokonała zwrotu nienależnie pobranego świadczenia "Dobry Start" przyznanego na jej dzieci na rok szkolny 2020/2021. Słusznie przy tym organy obu instancji dostrzegły, że okres, w jakim skarżąca pobierała świadczenie wychowawcze objęte kontrolowanym postępowaniem, pokrywa się z okresem, na który przyznano skarżącej nienależnie pobrane przez nią świadczenie "Dobry start", a którego zwrotu dokonała w lipcu 2023 r. Zasadnie zatem uznano, że skarżąca nie negowała dokonanych w ww. postępowaniu ustaleń faktycznych i prawnych, co potwierdza ponadto pismo z 11 września 2023 r. sporządzone przez przedstawiciela skarżącej w postępowaniu o ustalenie i zwrot nienależnie pobranego świadczenia "Dobry start", w którym adwokat J.G. wskazała, że skarżąca dokonała zwrotu pobranego świadczenia wraz z należnymi odsetkami i kosztami upomnienia, nie kwestionując tym samym zasadności zwrotu pobranego świadczenia. W ocenie organów obu instancji okoliczność powyższa również potwierdza, że skarżąca wraz z rodziną od 1 września 2020 r. nie zamieszkiwała na terenie Polski. Sąd powyższe ustalenia akceptuje jako zgodne z prawem, oparte na wszechstronnie rozważonym materiale dowodowym, dokonane zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Za przyjęciem ww. tezy przemawia ponadto okoliczność braku podejmowania przez skarżącą awizowanej korespondencji kierowanej do niej w toku postępowania przez organ pierwszej instancji (w 2021 r.) na adres w D. (wskazany we wniosku o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia), a także ustanowienie przez sąd powszechny przedstawiciela w postępowaniu administracyjnym dla skarżącej nieznanej z miejsca pobytu. Nie jest przy tym znany powód braku podjęcia przez skarżącą skierowanej do niej przez organ pierwszej instancji w kwietniu 2022 r. korespondencji na adres norweski, pozyskany od norweskiego Urzędu Podatkowego, pod którym zarejestrowana została cała jej rodzina (k. 30 akt adm.). Na adres ten skutecznie doręczono mężowi skarżącej pismo norweskiego organu NAV z 2 lipca 2021 r. o przyznaniu zasiłku na dzieci (k. 113 akt adm.). Również przedstawiciel ustanowiony dla nieobecnej skarżącej w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym wskazał, że mimo nawiązania z nią kontaktu nie uzyskał informacji, dlaczego korespondencja ta nie została odebrana. Niewyjaśnienie powyższej kwestii, spowodowane brakiem odpowiedzi na kierowane do skarżącej i jej przedstawiciela wezwania do złożenia wyjaśnień niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, a także niemożnością przymuszenia skarżącej do złożenia oświadczenia w trybie art. 75 § 2 k.p.a. (na co zasadnie zwrócił uwagę organ pierwszej instancji wyjaśniający powody, dla których nie miał prawnej możliwości zrealizowania wytycznych Kolegium, zawartych w obu zapadłych w sprawie decyzjach kasatoryjnych, które dotyczyły odebrania od skarżącej wyjaśnień), nie ma jednak znaczenia w sytuacji, gdy pozostały materiał dowodowy daje jednoznaczne podstawy do uznania, że skarżąca w badanym okresie, w którym pobierała świadczenie wychowawcze, nie zamieszkiwała na terytorium RP.
Sąd zwraca przy tym uwagę, że zasadność powyższego wniosku, szczegółowo umotywowanego w uzasadnieniach decyzji obu instancji, potwierdziła w istocie sama skarżąca w wiadomości skierowanej 13 sierpnia 2024 r. do organu pierwszej instancji drogą korespondencji elektronicznej. Wyraziła wówczas zgodę na spłatę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, deklarując "pełną odpowiedzialność za zwrot tych pieniędzy na konto MOPS" oraz wnosząc o rozłożenie płatności na raty w wysokości 2.000 zł, płatne każdego miesiąca poczynając od września 2024 r.
Tym samym zasadnie w sprawie ustalono, że świadczenie wychowawcze przyznane skarżącej na jej dzieci: D.S. i M.S. w kwocie po 500 zł miesięcznie, wypłacone w okresie od 1 września 2020 r. do 30 kwietnia 2021r. w łącznej kwocie 8.000 zł, jest świadczeniem nienależnie pobranym w świetle art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy (pkt 1 decyzji Burmistrza) i na mocy art. 25 ust. 1 ustawy skarżąca obowiązana jest do jego zwrotu, do czego ją prawidłowo zobowiązano w pkt 2 decyzji Burmistrza utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją. Zasadnie przy tym zobowiązano skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w kwocie 2.711,99 zł ustalonymi na dzień 28 czerwca 2024 r. i z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 8.000 zł od dnia 29 czerwca 2024 r. do dnia spłaty włącznie, do czego uprawnia brzmienie art. 25 ust. 9 ustawy.
W konsekwencji podniesiony w skardze zarzut nie zasługuje na uwzględnienie, tym bardziej, że w sprawie dotyczącej obywatelki Polski nie miał zastosowania powołany w nim art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy, zaś organy w sposób prawidłowy ustaliły, w oparciu o całokształt materiału dowodowego, okoliczności mające znaczenie w kontekście oceny spełnienia przez skarżącą, w badanym okresie, przesłanki warunkującej przyznanie jej świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 1 ust. 3 ustawy. Powołana zaś w uzasadnieniu skargi okoliczność, że skarżąca w tym samym czasie nie korzystała w Norwegii ze wsparcia socjalnego, na ma znaczenia w kontekście oceny spełnienia ww. przesłanki na gruncie polskiej ustawy.
Reasumując, organy obu instancji dokonały wystarczających ustaleń co do stanu faktycznego sprawy oraz trafnie oceniły zebrany materiał dowodowy, przy tym zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a więc zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Na tej podstawie słusznie uznały, że ustalone i uwzględnione okoliczności, mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, uzasadniały wydanie decyzji o zaskarżonej treści. Wydane w sprawie decyzje w obu instancjach znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy, a ich uzasadnienie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Końcowo sąd zauważa, że z akt sprawy należy wywieść, że sama skarżąca zapadłej decyzji w zasadzie nie kwestionuje. Nie wynika z akt, aby mimo wiedzy o postępowaniu (vide np. e-maile z 13 sierpnia 2024 r., k. 109 akt adm.) podejmowała realne próby podważenia stanowiska organów. Z kolei ustanowiony w postępowaniu administracyjnym przedstawiciel dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, skargę w sprawie niniejszej wywiódł mając na względzie zapewnienie rzeczywistej reprezentacji nieobecnej strony i obrony jej interesów.
Mając na uwadze powyższe sąd oddalił skargę działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Skargę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., tj. na wniosek organu odwoławczego, w sytuacji gdy żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.