II SA/Bk 340/23
Podsumowanie
WSA uchylił postanowienia odmawiające dostępu do akt sprawy dotyczących świadczeń opiekuńczych, wskazując na potrzebę wyjaśnienia trybu dostępu i uwzględnienia przepisów RODO.
Skarżąca M. K. domagała się udostępnienia akt sprawy dotyczących świadczeń opiekuńczych oraz kopii wywiadów środowiskowych, argumentując, że są to jej dane osobowe. Organy odmówiły dostępu, uznając ją za stronę postępowania. WSA uchylił postanowienia organów obu instancji, stwierdzając, że nie wyjaśniono w sposób niebudzący wątpliwości, w jakim trybie skarżąca żąda dostępu do danych i przedwcześnie zakwalifikowano żądanie wyłącznie na podstawie KPA, pomijając przepisy RODO.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Prezydenta Miasta Białegostoku, które odmawiały M. K. dostępu do akt sprawy dotyczących świadczeń opiekuńczych oraz kopii wywiadów środowiskowych. Skarżąca argumentowała, że dokumenty te dotyczą jej osoby i przetwarzają jej dane osobowe, powołując się na przepisy KPA oraz RODO. Organy obu instancji uznały, że skarżąca nie jest stroną postępowania o świadczenia opiekuńcze i odmówiły dostępu do akt na podstawie art. 73 § 1 KPA. Sąd uznał, że organy nie ustaliły w sposób niewątpliwy, w jakim trybie skarżąca żąda dostępu do danych i przedwcześnie zakwalifikowały żądanie wyłącznie na podstawie KPA, pomijając przepisy RODO (art. 74a KPA i art. 15 RODO). Sąd wskazał, że osoba, której dane dotyczą, ma prawo dostępu do nich na mocy RODO, a organy powinny wyjaśnić, czy żądanie dotyczy dostępu do akt postępowania administracyjnego, czy też dostępu do własnych danych osobowych, stosując właściwy tryb postępowania. W związku z tym, sprawa została uchylona do ponownego rozpatrzenia.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, osoba której dane dotyczą ma prawo dostępu do nich na mocy art. 15 RODO, nawet jeśli nie jest stroną postępowania administracyjnego, ale dostęp ten dotyczy wyłącznie zakresu jej danych osobowych.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy przedwcześnie zakwalifikowały żądanie wyłącznie na podstawie KPA, pomijając przepisy RODO. Art. 74a KPA stanowi, że art. 73 § 1 KPA nie narusza prawa osoby, której dane dotyczą, do skorzystania z uprawnień wynikających z art. 15 RODO. Oznacza to, że osoba taka ma prawo do wglądu w akta sprawy, ale tylko w zakresie, w jakim akta te dotyczą jej danych osobowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 74a
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis art. 73 § 1 nie narusza prawa osoby, której dane dotyczą, do skorzystania z uprawnień wynikających z art. 15 rozporządzenia RODO.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 73 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo wglądu w akta, sporządzania notatek, kopii lub odpisów przysługuje wyłącznie stronom postępowania. Nie narusza to prawa osoby, której dane dotyczą, do skorzystania z uprawnień wynikających z art. 15 RODO.
k.p.a. art. 74 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa udostępnienia akt następuje w drodze postanowienia.
k.p.a. art. 74 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Na postanowienie o odmowie udostępnienia akt służy zażalenie.
u.ś.r. art. 32 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.p.s. art. 107
Ustawa o pomocy społecznej
u.d.i.p.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, w jakim trybie skarżąca żąda dostępu do danych. Przedwczesne zakwalifikowanie żądania wyłącznie na podstawie art. 73 § 1 KPA z pominięciem przepisów RODO. Niewyjaśnienie, o jakie konkretnie postępowania chodziło w odmowie dostępu do akt. Naruszenie obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy (art. 7 KPA).
Godne uwagi sformułowania
organy nie ustaliły w sposób niewątpliwy, w jakim trybie skarżąca żąda dostępu do danych jej dotyczących, jednocześnie przedwcześnie kwalifikując żądanie wyłącznie na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. stosując ten tryb abstrakcyjnie sformułowały organy obydwu instancji orzeczenie odmowne co powoduje, że sąd nie jest w stanie zweryfikować stanu faktycznego sprawy. osoba, której dane dotyczą, jest uprawniona na mocy rozporządzenia RODO m.in. do wglądu do akt sprawy, ale tylko w zakresie, w jakim akta sprawy dotyczą jej danych osobowych nie można rozumieć wskazania wyłącznie przedmiotu, np. 'akt sprawy dotyczących świadczeń opiekuńczych', bowiem nie wiadomo przy takim sformułowaniu ile postępowań i czego dotyczących się toczyło oraz trudno jest w szczególności sądowi kontrolującemu postanowienie odmowne tak sformułowane ustalić kto konkretnie był (lub mógł być) ich stroną.
Skład orzekający
Elżbieta Lemańska
przewodniczący sprawozdawca
Anna Bartłomiejczuk
asesor sądowy
Elżbieta Trykoszko
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność uwzględniania przepisów RODO przy rozpatrywaniu wniosków o dostęp do akt sprawy, zwłaszcza gdy dane osobowe dotyczą osoby niebędącej stroną postępowania. Podkreśla znaczenie precyzyjnego określania przedmiotu żądania i trybu jego rozpoznania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wnioskodawca domaga się dostępu do akt zawierających jego dane osobowe, a nie jest stroną postępowania administracyjnego. Interpretacja przepisów KPA i RODO może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem dostępu do akt postępowania administracyjnego a prawem do ochrony danych osobowych (RODO), co jest aktualnym i ważnym zagadnieniem dla wielu osób.
“Czy RODO daje prawo do akt sprawy, nawet jeśli nie jesteś jej stroną?”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Bk 340/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr 406.444/E-11/VI/23 w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 14 marca 2023 r. numer DSR-SOD.570.1.59.2023, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku na rzecz skarżącej M. K. kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 4 kwietnia 2023 r. nr 406.444/E-11/VI/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Białegostoku z 14 marca 2023 r. nr DSR-SOD.570.1.59.2023 o odmowie udostępnienia M. K. akt sprawy dotyczących świadczeń opiekuńczych i kopii dokumentacji z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych.
Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
M. K. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Białymstoku (dalej: MOPR) wniosek o udostępnienie dokumentacji zgromadzonej w 2022 r. przez MOPR dotyczącej jej osoby oraz o przekazanie kopii dokumentacji z przeprowadzonych w 2022 r. wywiadów środowiskowych, w tym protokołów i notatek. Do wniosku dołączyła m.in. kopię pisma z 5 stycznia 2023 r. zawierającego tożsamy wniosek oraz kopię pisma MOPR z 20 stycznia 2023 r. zawierającego informację, że strona ma prawo wglądu w akta, a zapoznanie się z dokumentacją będzie możliwe w uzgodnionym terminie.
W piśmie z 10 lutego 2023 r. Kierownik MOPR poinformował wnioskodawczynię, że "dokumentacja z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych z wnioskodawcą oraz z Panią jako osobą wymagającą opieki, znajdująca się w aktach sprawy wnioskodawcy, która jest stroną zgodnie z art. 73 § 1 Kpa i nie może zostać Pani udostępniona".
W piśmie z 19 lutego 2023 r. wnioskodawczyni przywołała treść art. 74a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), (Dz. U. UE. L. z 2016 r. nr 119, dalej: rozporządzenie RODO), a w szczególności jego ust. 3. W związku z powołanymi przepisami wniosła o "udostępnienie kopii i wglądu w akta sprawy dotyczące jej osoby" ze względu na swój interes faktyczny i prawny.
Postanowieniem z 14 marca 2023 r. Prezydent Miasta Białegostoku, na podstawie art. 74 § 2 w związku z art. 73 § 1 i 2 k.p.a., art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390), odmówił udostępnienia akt sprawy dotyczących świadczeń opiekuńczych i kopii dokumentacji z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 73 § 1 i 2 k.p.a. prawo przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów przysługuje wyłącznie stronom tego postępowania. Wnioskodawczyni nie jest stroną postępowania o świadczenia opiekuńcze, z którego to postępowania żąda dostępu do akt, zatem nie przysługują jej uprawnienia wynikające z art. 73 § 1 i 2 k.p.a.
Zażalenie wniosła wnioskodawczyni. Wskazała, że w sprawie związanej ze świadczeniem opiekuńczym występuje jako osoba wymagająca opieki i są tam przetwarzane jej dane osobowe. Powinna mieć zatem dostęp do akt jej dotyczących. Ponownie zwróciła uwagę na przepis art. 15 ust. 4 rozporządzenia RODO. Zauważyła, że osoba uznana przez MOPR za jedyną stronę w sprawie jej dotyczącej od 1 lipca 2022 r. nie jest już jej opiekunem i MOPR od 1 lipca 2022 r. nie wypłaca świadczenia związanego z opieką nad nią. Zatem osoba ta nie mogła być stroną postępowania w sierpniu 2022 r., kiedy przeprowadzono z żalącą się dwa wywiady środowiskowe. W jej ocenie, stroną mogła być wówczas wyłącznie ona i gromadzona w MOPR od 1 lipca 2022 r. dokumentacja odnosi się wyłącznie do niej. W sierpniu 2022 r. wywiady środowiskowe przeprowadzane były ze skarżącą bez udziału osoby, która była wnioskodawcą do czerwca 2022 r.
Zaskarżonym postanowieniem z 4 kwietnia 2023 r. SKO utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Zacytowało treść art. 73 § 1 oraz 74 § 1 k.p.a. i wskazało, że organ do którego zostało złożone żądanie wglądu w akta sprawy powinien ustalić czy o wgląd wnosi strona. Jeśli tak, należało wgląd umożliwić bądź wydać postanowienie odmowne z powodów określonych w art. 74 §1 k.p.a. Jeśli o wgląd wnosi osoba niebędąca stroną należy wydać postanowienie, w którym wskazuje się powody uznania, że wnioskodawca nie jest stroną. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo postanowieniem odmówił wglądu w akta, bowiem wnioskodawczyni nie była stroną prowadzonych postępowań. Z urzędu SKO jest wiadome, że postępowania te dotyczyły świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku dla opiekuna, w których stroną była krewna wnioskodawczyni. Choć to opieka nad wnioskodawczynią była jedną z przesłanek wydawania decyzji w przedmiotowych postępowaniach, to stroną była inna osoba, zaś w postępowaniu "wpadkowym" dotyczącym wglądu w akta nie jest rolą organu ocena, czy dana osoba prawidłowo została uznana bądź nieuznana za stronę. Z uprawnień przewidzianych w art 73 k.p.a. może korzystać tylko podmiot uznany za stronę w postępowaniu "głównym". Przepis ten nie stanowi podstawy do weryfikowania kręgu stron ustalonego w postępowaniu "głównym". Użycie w art. 73 §1 k.p.a. pojęcia "strony" nie oznacza, że jest to inna strona niż strona w postępowaniu "głównym", które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Tym samym, jako że skarżąca nie była stroną postępowań do akt których żądała wglądu, zdaniem SKO organ pierwszej instancji prawidłowo wydał postanowienie odmowne. Kolegium zauważyło, że przepisy k.p.a. nie zawierają regulacji dotyczących udostępniania akt podmiotom niebędącym stronami postępowania. Brak odpowiednich regulacji nie oznacza jednak, że informacje znajdujące się w aktach spraw administracyjnych nie mogą być w pewnych sytuacjach udzielane osobom niebędącym stronami tych postępowań. Taki dostęp zapewniają bowiem przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Skargę na powyższe postanowienie złożyła M. K. Zarzuciła, że zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego przez nieuwzględnienie i niezastosowanie art. 74a k.p.a., w tym błędną wykładnię art. 15 rozporządzenia RODO, w szczególności ust. 3, z którego wynika, że osoba której dane dotyczą ma do nich prawo. Skarżąca zarzuciła postanowieniu:
- niezastosowanie art. 28 k.p.a. przez nieuznanie jej za stronę, którą jest od 1 lipca 2022 r., bowiem sprawa dotyczy jej interesu prawnego,
- naruszenie art. 107 ustawy o pomocy społecznej przez nieprzedstawienie skarżącej do potwierdzenia, że zapoznała się z treścią przeprowadzonego wywiadu/kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz że potwierdza prawdziwość danych zawartych w wywiadzie i pomimo jej wniosku nastąpiła odmowa przekazania jego treści,
- brak reakcji SKO na nieodniesienie się organu pierwszej instancji do wskazanych przez skarżącą przepisów art. 15 rozporządzenia RODO, w szczególności ust. 3 oraz brak właściwego pouczenia/wskazania właściwego innego organu odwoławczego.
Zdaniem skarżącej, powinna ona mieć dostęp do dokumentów jej dotyczących w sprawie ustalenia świadczeń rodzinnych, w których występuje jako osoba wymagająca opieki i w których są przetwarzane jej dane osobowe oraz informacje przez nią dostarczone. Osoba uznana przez MOPR za jedyną stronę w sprawie jej dotyczącej, od 1 lipca 2022 r. nie jest jej opiekunem i od tego dnia MOPR nie wypłaca świadczenia związanego z opieką nad skarżącą, zatem osoba ta nie mogła być stroną postępowania w sierpniu 2022 r., kiedy przeprowadzono ze skarżącą dwa wywiady środowiskowe (1 i 19 sierpień 2022). Wówczas stroną mogła być wyłącznie skarżąca. W sierpniu 2022 r. wywiady środowiskowe przeprowadzane były jedynie ze skarżącą, bez udziału innych osób. Skarżąca stwierdziła, że według MOPR i SKO osoba niemająca od lipca 2022 r. uprawnień ma swobodny dostęp do dokumentów jej dotyczących powstałych w sierpniu, a skarżąca, która była podmiotem tych wywiadów nie może poznać ich treści. Wskazała też na art. 107 ustawy o pomocy społecznej i wywiodła, że osoba z którą przeprowadza się wywiad podpisuje oświadczenie, w którym potwierdza zapoznanie się z treścią przeprowadzonego wywiadu/kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz prawdziwość danych zawartych w wywiadzie. Skarżąca stwierdziła, że jest tego prawa pozbawiona. Wskazała, że 1 sierpnia 2022 r. przedstawiono jej do podpisania jedynie dwustronicowe oświadczenie, ale nie było w nim mowy o tym, że zapoznała się z treścią przeprowadzonego wywiadu i że potwierdza prawdziwość danych zawartych w wywiadzie. Końcowo skarżąca podkreśliła, że nie żąda dostępu do akt sprawy ani dokumentów jej dotyczących powstałych przed 1 lipca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. SKO zaznaczyło, że skarżącej nie przysługuje wgląd w akta, a możliwe jest jedynie dopuszczenie jej do danych, które identyfikują ją jako osobę fizyczną, tj. takich za pomocą których można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora, takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej. Żadne inne dane zawarte w aktach nie powinny być jej udostępnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem organy nie ustaliły w sposób niewątpliwy w jakim trybie skarżąca żąda dostępu do danych jej dotyczących, jednocześnie przedwcześnie kwalifikując żądanie wyłącznie na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. Nadto, stosując ten tryb abstrakcyjnie sformułowały organy obydwu instancji orzeczenie odmowne co powoduje, że sąd nie jest w stanie zweryfikować stanu faktycznego sprawy.
Przypomnieć należy, że wniosek skarżącej dotyczył expressis verbis udostępnienia "dokumentacji zgromadzonej w 2022 roku przez MOPR w Białymstoku dotyczącej jej osoby oraz przekazania kopii dokumentacji z przeprowadzonych w 2022 r. wywiadów środowiskowych, w tym protokołów i notatek". W ostatnim akapicie wniosku skarżąca wskazała art. 73 § 1 k.p.a., jednak po udzieleniu informacji w piśmie z 10 lutego 2023 r. – skarżąca ponowiła żądanie tym razem zwracając organowi uwagę na treść art. 74a k.p.a. oraz art. 15 rozporządzenia RODO (pismo z 19 lutego 2023 r.). Żądanie skarżącej zostało rozpoznane wyłącznie w trybie przepisów k.p.a.
Przy tak sformułowanym żądaniu (wynikającym z pism z 1 i 19 lutego 2023 r.) przede wszystkim ustalenia wymagało co dokładnie jest przedmiotem żądania i w jakim trybie je rozpoznać.
Tryb dostępu stron postępowania do akt postępowania administracyjnego, także zakończonego, regulują przepisy art. 73-74 k.p.a., zgodnie z którymi strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów; prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania; odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 74 § 2 k.p.a.). Zatem żądanie strony umożliwienia jej wglądu do akt może być załatwione dwojako, tj. przez czynność materialno-techniczną w postaci udostępnienia stronie akt albo przez wydanie postanowienia na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. Przepis ten odnosi się bowiem do wszystkich przypadków odmowy realizacji żądania strony na podstawie art. 73 k.p.a. Przy czym za równoważną z odmową udostępnienia akt należy traktować także postać częściowej reglamentacji dostępu do akt sprawy, np. udostępnienie tylko części akt czy udostępnienie ich bez określonych danych osobowych znajdujących się w aktach (z zastrzeżeniem art. 73 § 1b k.p.a., tj., że wgląd w akta sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 236 § 2, następuje z pominięciem danych osobowych osoby składającej skargę). Reasumując tę część rozważań wskazać trzeba, że przepis art. 73 § 1 k.p.a. gwarantuje prawo dostępu do akt sprawy wyłącznie stronie i uczestnikowi na prawach strony, a tym samym wyklucza z kręgu beneficjentów tego prawa inne osoby, nawet jeżeli w aktach sprawy zawarte są ich dane osobowe. Zdaniem też sądu wymaga podkreślenia, że dostęp do akt postępowania administracyjnego dotyczy akt konkretnego postępowania a nie akt ogólnie (abstrakcyjnie). Podmiot domagający się dostępu do akt sprawy administracyjnej ma prawo być poinformowany konkretnie, którego postępowania akta nie mogą być mu udostępnione. Skoro przepis art. 73 § 1 k.p.a. dotyczy wyłącznie stron, to nie są to strony abstrakcyjnych ale konkretnych, zindywidualizowanych postępowań. Zatem odmowa dostępu do akt na tej podstawie powinna wskazywać postępowania, których dotyczy, w sposób umożliwiających ich zidentyfikowanie. Przez co nie można rozumieć wskazania wyłącznie przedmiotu, np. "akt sprawy dotyczących świadczeń opiekuńczych", bowiem nie wiadomo przy takim sformułowaniu ile postępowań i czego dotyczących się toczyło oraz trudno jest w szczególności sądowi kontrolującemu postanowienie odmowne tak sformułowane ustalić kto konkretnie był (lub mógł być) ich stroną.
Następnie wskazać należy, że ustawą z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (Dz. U. z 2019 r. poz. 730), która weszła w życie 4 maja 2019 r., został dodany art. 74a k.p.a., który stanowi, że przepis art. 73 §1 nie narusza prawa osoby, której dane dotyczą, do skorzystania z uprawnień wynikających z art. 15 rozporządzenia RODO. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 1 tego aktu prawnego osoba, której dane dotyczą, jest uprawniona do uzyskania od administratora potwierdzenia, czy przetwarzane są dane osobowe jej dotyczące, a jeżeli ma to miejsce, jest uprawniona do uzyskania dostępu do nich oraz następujących informacji: cele przetwarzania (a), kategorie odnośnych danych osobowych (b), informacje o odbiorcach lub kategoriach odbiorców, którym dane osobowe zostały lub zostaną ujawnione, w szczególności o odbiorcach w państwach trzecich lub organizacjach międzynarodowych (c), w miarę możliwości planowany okres przechowywania danych osobowych, a gdy nie jest to możliwe, kryteria ustalania tego okresu (d), informacje o prawie do żądania od administratora sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych osobowych dotyczącego osoby, której dane dotyczą, oraz do wniesienia sprzeciwu wobec takiego przetwarzania (e), informacje o prawie wniesienia skargi do organu nadzorczego (f), jeżeli dane osobowe nie zostały zebrane od osoby, której dane dotyczą - wszelkie dostępne informacje o ich źródle (g) i informacje o zautomatyzowanym podejmowaniu decyzji, w tym o profilowaniu, o którym mowa w art. 22 ust. 1 i 4, oraz - przynajmniej w tych przypadkach - istotne informacje o zasadach ich podejmowania, a także o znaczeniu i przewidywanych konsekwencjach takiego przetwarzania dla osoby, której dane dotyczą (h). Wskazana regulacja oznacza, że osoba, której dane dotyczą, jest uprawniona na mocy rozporządzenia RODO m.in. do wglądu do akt sprawy ale tylko w zakresie, w jakim akta sprawy dotyczą jej danych osobowych. Według art. 4 pkt 1 rozporządzenia RODO dane osobowe oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej ("osobie, której dane dotyczą"). Możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora, takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej (por.: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, opublikowano: LEX/el. 2023). Dalej też wskazać trzeba, że zgodnie z art. 15 ust. 3 rozporządzenia RODO administrator dostarcza osobie, której dane dotyczą, kopię danych osobowych podlegających przetwarzaniu. Za wszelkie kolejne kopie, o które zwróci się osoba, której dane dotyczą, administrator może pobrać opłatę w rozsądnej wysokości wynikającej z kosztów administracyjnych. Jeżeli osoba, której dane dotyczą, zwraca się o kopię drogą elektroniczną i jeżeli nie zaznaczy inaczej, informacji udziela się w powszechnie stosowanej formie elektronicznej. Dodać trzeba, że udostępnienia czy dostarczenia danych osobowych dokonuje administrator danych osobowych, którym jest, zgodnie z art. 4 pkt 7 rozporządzenia RODO, osoba fizyczna lub prawna, organ publiczny, jednostka lub inny podmiot, który samodzielnie lub wspólnie z innymi ustala cele i sposoby przetwarzania danych osobowych; jeżeli cele i sposoby takiego przetwarzania są określone w prawie Unii lub w prawie państwa członkowskiego, to również w prawie Unii lub w prawie państwa członkowskiego może zostać wyznaczony administrator lub mogą zostać określone konkretne kryteria jego wyznaczania.
Dodatkowo wskazać należy, z uwagi na spostrzeżenie zawarte w ostatnim akapicie postanowienia Kolegium, na tryb dostępu do informacji publicznej uregulowany w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 z późn. zm.)., dalej: u.d.i.p. Tryb ten ma zastosowanie w stosunku do informacji publicznych, którymi są wszelkie informacje o sprawach publicznych, w szczególności dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, tj. np. treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Pamiętać przy tym należy, że stosownie do treści art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że żądanie skarżącej nie zostało dostatecznie sprecyzowane. W sprawie bowiem nie wyjaśniono w sposób niebudzący wątpliwości, w jakim konkretnie trybie (trybach) skarżąca żąda wglądu do dokumentów (danych), tj. czy wyłącznie na podstawie art. 73-74 k.p.a. (który ma zastosowanie do stron i uczestników postępowania), czy też (a może tylko) w trybie rozporządzenia RODO w związku z art. 74a k.p.a. (jako do własnych danych osobowych). Nie wyjaśniono również, o jakie "protokoły i notatki" skarżącej chodzi poza wskazanymi wywiadami środowiskowymi. Organ prowadzący postępowanie w pierwszej instancji nie dostrzegł, że w istocie może występować w podwójnej roli: jako organu w sprawie administracyjnej, w której wytworzone zostały akta sprawy i jako administratora danych osobowych. A jeśli tak, to powinien konkretnie swoją kwalifikację z punktu widzenia tych dwóch trybów ustalić i wyjaśnić, czego – w świetle żądania strony i możliwych trybów jego załatwienia - nie spełnia ogólna odmowa dostępu "udostępnienia akt sprawy dotyczących świadczeń opiekuńczych i kopii dokumentów z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych". Zresztą trafnie podkreśla to skarżąca wskazując, że "nie żądała dostępu do akt spraw/dokumentów jej dotyczących przed 01 lipca 2022 r." i "odmówiono jej udostępnienia akt sprawy dotyczących świadczeń opiekuńczych (jej wniosek był inny)". Istotnie, z treści jej wniosków nie sposób wyprowadzić, że żądała dostępu do akt spraw, ale że żądała dostępu do dokumentów "dotyczących jej osoby". Wydanie zaskarżonych postanowień na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. przy tak ogólnym jak to nastąpiło sformułowaniu przedmiotu ich rozstrzygnięcia jest niewystarczające, oparte na niedostatecznym wyjaśnieniu treści żądania i uchybia obowiązkowi wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy (art. 7 k.p.a.). Miało to wpływ na wynik sprawy, bowiem w chwili obecnej nie wiadomo, czy mógł być w sprawie zastosowany wyłącznie tryb z art. 73-74 k.p.a., a jeśli nawet odpowiedź na to pytanie jest pozytywna – to z pewnością nie mogło zostać wydane postanowienie o tak ogólnym charakterze. Nie jest bowiem możliwa jego weryfikacja, bowiem sąd nie jest w stanie ustalić w jakich postępowaniach (konkretnie) tworzone były akta sprawy, do których stronie odmówiono dostępu, tzn. ile było postępowań w 2022 r., w jakim konkretnie przedmiocie. Powoływanie się w tej kwestii na ogólną wiedzę Kolegium z urzędu nie jest weryfikowalną dla sądu okolicznością. Powinno się wskazać o jakie konkretnie postępowania chodziło. Tymczasem powstaje wrażenie, że tak ogólnie sformułowana sentencja postanowień jest wynikiem właśnie niedoprecyzowania żądania skarżącej, którego brak mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast niewątpliwie prawidłowo Kolegium wskazało, iż w postępowaniu wpadkowym dotyczącym dostępu do akt postępowania administracyjnego "głównego" nie ma podstaw do weryfikacji przymiotu strony postępowania "głównego".
Sąd stwierdza więc, że organy powinny były powziąć wątpliwości w jakim trybie skarżąca żąda udzielenia informacji i zwrócić się do niej o sprecyzowanie wniosku pouczając jakimi dysponuje uprawnieniami. Skarżąca od początku postępowania wskazywała na art. 15 rozporządzenia RODO i z jego treści wywodziła swoje prawo do wglądu w akta sprawy, które bez wątpienia jej dotyczą, bowiem wypłacane świadczenia związane były z opieką nad nią. Organy nie odniosły się jednak do podnoszonych przez skarżącą regulacji. Pominęły przepis art. 15 rozporządzenia RODO, który wskazuje wyraźnie, że skarżąca, jako osoba, której dane dotyczą jest uprawniona do uzyskania dostępu do nich, a zgodnie z ust. 3 powołanego wyżej przepisu administrator powinien dostarczyć jej kopię danych osobowych podlegających przetwarzaniu, co może wiązać się z koniecznością uiszczenia przez skarżącą stosownej opłaty. Tymczasem, jak to już wyżej wskazywano, "osoba, której dane dotyczą, jest uprawniona na mocy rozporządzenia RODO m.in. do wglądu do akt sprawy, ale tylko w zakresie, w jakim akta sprawy dotyczą jej danych osobowych" (M. Jaśkowska i inni, Komentarz ..., teza 4 do art. 74ak.p.a., Lex). Jeśli więc żądanie dotyczyłoby w części bądź wyłącznie danych osobowych, rozporządzenie RODO umożliwia wgląd do akt, tyle że wyłącznie w zakresie tych danych.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie naruszenie przepisów postępowania polegające na niewyjaśnieniu przedmiotu żądania strony miało istotny wpływ na wynik sprawy ukształtowany treścią postanowień organów. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej, co będzie skutkiem niniejszego wyroku, organy uwzględnią stanowisko sądu i dokonają wyjaśnienia przedmiotu żądania a następnie dokonają jego kwalifikacji jako żądania dostępu do akt postępowania administracyjnego (konkretnych, wskażą bowiem ile tych postępowań i w jakim przedmiocie się toczyło) bądź dostępu do danych skarżącej w trybie rozporządzenia RODO, w zależności od udzielonej odpowiedzi. W konsekwencji czego załatwią wniosek stosując właściwy tryb postępowania i wydając rozstrzygnięcia w zależności od poczynionych ustaleń, formułując ich sentencję w sposób konkretny a nie abstrakcyjny.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. obejmując nimi uiszczony przez stronę wpis sądowy w kwocie 100 zł.Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę