I OSK 2709/23

I OSK 2709/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Górska /sprawozdawca/
Karol Kiczka /przewodniczący/
Krzysztof Sobieralski
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Kr 517/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-06-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 7 października 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 517/23 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2023 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 517/23, oddalił skargę J. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości.
Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu [...] sierpnia 2021 r. skarżący złożył wniosek o zwrot działki nr [...], obręb [...], P., K.
Starosta Krakowski decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), orzekł o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Starosta uznał bowiem, że wniosek skarżącego został złożony po terminie do tego przewidzianym. Przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa od Z. M. i S. M. na podstawie aktu notarialnego – umowy sprzedaży z dnia [...] października 1977 r., Rep A II nr [...], zawartego w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Termin do złożenia wniosku o zwrot tej nieruchomości, zgodnie z art. 136 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2019 r., poz. 801), upływał więc co do zasady w dniu 14 maja 2020 r. Jednakże, na podstawie art. 15zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, termin ten został zawieszony z dniem 31 marca 2020 r. do dnia 14 maja 2020 r. i rozpoczął swój dalszy bieg 24 maja 2020 r. Tym samym, termin na złożenie wniosku ostatecznie upływał w dniu 7 lipca 2020 r. a pismo skarżącego opatrzone jest datą 9 sierpnia 2021 r. i wpłynęło do organu w dniu 13 sierpnia 2021 r. Z uwagi na powyższe uprawnienie do żądania zwrotu wygasło.
Wojewoda Małopolski decyzją z [...] lutego 2023 r., nr [...], utrzymał w mocy powyższą decyzję, w pełni podzielając stanowisko i argumentację organu I instancji, że uprawnienie do żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości zostało złożone po terminie i wygasło. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów wniesionego przez skarżącego odwołania Wojewoda wyjaśnił, że to, że decyzja z dnia [...] czerwca 2022 r. wysłana została dopiero w dniu 13 czerwca 2022 r. nie świadczy o jej datowaniu, tym bardziej, że w formie elektronicznej została doręczona Prezydentowi Miasta Krakowa właśnie w dniu 9 czerwca 2022 r. Nadto, Starosta nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania, albowiem nie wszczynał on żadnego nowego postępowania a jedynie prowadził dalej postępowanie wszczęte formalnie przez Prezydenta Miasta Krakowa zawiadomieniem z dnia 21 lutego 2021 r. Z kolei, jeżeli roszczenie o zwrot wygasło to merytoryczne rozważanie zasadności jej zwrotu jest bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), skargę wniesioną przez J. M. na powyższą decyzję, podzielił stanowisko orzekających organów, że wniosek skarżącego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony po terminie do tego przewidzianym. Choć, zdaniem Sądu, termin ten upływał w dniu 2 sierpnia 2020 r. a nie jak przyjęły to organy w dniu 7 lipca 2020 r. Zdaniem bowiem Sądu, bieg terminu do złożenia wniosku został zawieszony, na podstawie art. 15zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w okresie od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r. Uchybienie to, jak wskazał Sąd, nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż termin do złożenia wniosku bezsprzecznie upłynął przed zgłoszeniem przez skarżącego żądania. Sąd wyjaśnił przy tym, że wbrew zarzutom skargi, w dniu 2 sierpnia 2020 r. nie było już żadnych podstaw prawnych do dalszego zawieszenia terminu i to bez względu na to, czy w tym okresie obowiązywały jeszcze inne obostrzenia epidemiologiczne oraz bez względu na faktyczny stan zagrożenia wywołanego wirusem. Z uwagi na powyższe żądanie zwrotu stało się bezprzedmiotowe i obligowało organ do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sąd wskazał jednocześnie, że w takiej sytuacji organ nie ma żadnych podstaw, aby wchodzić w meritum sprawy i analizować cel wywłaszczenia, fakt jego realizacji oraz to, czy wywłaszczona nieruchomość została na ten cel spożytkowana, czy też stała się w tym zakresie zbędna. Rozstrzygnięcie ma w tym przypadku charakter stricte formalny, dlatego oczekiwanie skarżącego na merytoryczne rozpatrzenie jego wniosku nie mogło spotkać się z aprobatą.
J. M. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj.:
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 k.p.a., poprzez nieprawidłowe uznanie przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie nastąpiło przekroczenie terminu do złożenia wniosku a także, że zachodziła bezprzedmiotowość postępowania uzasadniająca umorzenie postępowania przez organ administracyjny i nieuchylenie decyzji Wojewody Małopolskiego, a także nie odniesienie się do powołanych przez skarżącego okoliczności nadzwyczajnych występujących w niniejszej sprawie;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez nieuchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej pomimo tego, że zostało ono wydane z naruszeniem wskazanych przepisów k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, przyjęcie, że organ prawidłowo wydał prawidłową decyzję, podczas gdy w niniejszej sprawie nie nastąpiło naruszenie terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości a także nie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez uznanie, że organ administracyjny prawidłowo ustalił, że w niniejszej sprawie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania a także nastąpiło naruszenie terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania uzasadniająca umorzenie postępowania przez organy administracji a także nie upłynął termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w sposób szczegółowy do zarzutów skarżącego zawartych w skardze a w szczególności wskazanie, dlaczego Sąd ich nie podziela, z powołaniem się na podstawę prawną.
2. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji i uznanie, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarżącemu upłynął termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słuszne jest stanowisko Sądu I instancji, który podzielił ocenę dokonaną przez orzekające w sprawie organy, że postępowanie z wniosku skarżącego o zwrot nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb P., K., jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu.
Zgodnie z treścią art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest jednego z elementów materialnego stosunku prawnego a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyroki NSA z dnia 21 września 2009 r. sygn. II OSK 1393/09, LEX 611777,). Wobec tego przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.
Skarżący domagał się zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], która została przejęta przez Skarb Państwa od Z. M. i S. M. na podstawie aktu notarialnego – umowy sprzedaży z dnia 27 października 1977 r., Rep. A nr [...], zawartej na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. O zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] "[...]".
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) - zwanej dalej u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Przy czym, zgodnie z treścią art. 136 ust. 7 u.g.n., w brzmieniu obowiązującym od 14 maja 2019 r., uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3.
Zgodnie z treścią art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami ("Zwrot wywłaszczonych nieruchomości" art. 136-142a) stosuje się odpowiednio m.in. do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., poz. 64 oraz z 1982 r., poz. 79). Skoro ustawa nakazuje stosować przepisy działu II także do innych trybów nabycia własności przez Skarb Państwa to bez wątpienia art. 136 ust. 7 ustawy ma zastosowanie również w przypadkach, o których mowa w art. 216 pkt 1 u.g.n. Tym samym, uznać należy, że art. 136 ust. 7 u.g.n. ma zastosowanie także w sytuacji przejęcia lub nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 pkt 1 u.g.n. (tak E. Bończyk - Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, Lex/el. 2023).
Stosownie przy tym do treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2019 r., poz. 801), w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., upłynął przed dniem wejścia w życie tejże ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie tej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa ta weszła w życie w dniu 14 maja 2019 r. a zatem termin 12 miesięcy upływał w dniu 14 maja 2020 r.
W niniejszej sprawie termin 20-letni, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n. upłynął w dniu 24 października 1997 r., a więc jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. Wobec tego w stosunku do skarżącego zaktualizowała się dyspozycja art. 2 ust. 1 tejże ustawy umożliwiająca złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w ciągu 12 miesięcy od dnia wejścia jej w życie, tj. do dnia 14 maja 2020 r.
Jednakże, w dniu 8 marca 2020 r., w związku z zagrożeniem rozprzestrzeniania się zakażeń wirusem SARS-CoV-2, weszła w życie ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia rozporządzeniem z dnia 13 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 433) stan zagrożenia epidemicznego, który obowiązywał od dnia 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z dnia 20 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 490). Następnie, rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 491) ogłoszono od dnia 31 marca 2020 r. stan epidemii. Jednocześnie, ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 568) dodany został przepis art. 15zzr ust. 1, który stanowi, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem; 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki; 3) przedawnienia; 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie; 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony; 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
W związku z powyższym, termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, rozpoczęty w dniu 14 maja 2019 r. i wynoszący 12 miesięcy, w uwzględnieniu wynikającego z art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19 zawieszenia, upływał w dniu 24 lipca 2020 r.
Tymczasem, skarżący złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dopiero w dniu 10 sierpnia 2021 r.
Stwierdzenie tej okoliczności uzasadniało zaś, w sytuacji uruchomienia postępowania administracyjnego, jego umorzenie stosowanie do treści art. 105 § 1 k.p.a. Roszczenie o zwrot nieruchomości wygasło, a zatem brak było podstaw do orzekania w tym przedmiocie.
Z powyższych względów, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jak i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.
Z kolei, zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie mógł odnieść skutku. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisu prawa jako całości, bez wskazania jednostki redakcyjnej nie oznacza wskazania naruszonej normy prawa materialnego. Nie zawiera bowiem przedstawienia w sposób jasny, jaki przepis tak naprawdę został naruszony. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z 19 października 2022 r. sygn. akt I OSK 1407/19; z 11 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5368/21; z 8 września 2022 r. sygn. akt II GSK 713/19 – https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niezależnie od tego wyjaśnić należy, że niewątpliwie zgodnie z treścią art. 136 ust. 2 u.g.n. w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części. Wskazać jednakże należy, że obowiązek informacyjny pozostaje tak długo aktualny, jak długo istnieje uprawnienie do zwrotu. Zgodnie bowiem z art. 136 ust. 7 u.g.n. organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Wreszcie, nie mógł odnieść skutku zawarty w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie.
Z kolei, polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa. Ponadto, Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma też obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo (zob. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 1871/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd I instancji ma obowiązek jedynie przedstawić zarzuty skargi, co nie oznacza obowiązku szczegółowego odniesienia się do każdego twierdzenia skargi, lecz obowiązek rozstrzygnięcia istoty sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 1144/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ skarżący zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.