II SA/Bk 338/25

II SA/Bk 338/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 57a , art. 134, art. 151, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 1990
art. 72 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. w likwidacji w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 12 grudnia 2024 r. nr 407.336/F-22/XV/24 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku na rzecz strony skarżącej M. sp. z o.o. w likwidacji w B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 12 grudnia 2024r. nr 407.336/F-22/XV/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku stwierdziło nieważność decyzji Starosty Sokólskiego z 3 czerwca 2022r. znak [...].
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 3 czerwca 2022r znak [...] wydaną przez Starostę Sokólskiego, po rozpatrzeniu wniosku M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. z dnia 24 maja 2022r., został zarejestrowany pojazd marki B., o numerze nadwozia [...] i wydany dowód rejestracyjny o numerze [...] i tablice rejestracyjne o numerze [...], zalegalizowane znakiem legalizacyjnym [...].
Spółka występując 24 maja 2022r. do Starosty Sokólskiego z wnioskiem o rejestrację opisanego wyżej pojazdu, będącego ciągnikiem rolniczym, przedłożyła następujące dokumenty:
- tablicę i dowód rejestracyjny pojazdu wystawiony przez Starostę Sejneńskiego na O. S. prowadzącego przedsiębiorstwo pod nazwą D. w P.;
-wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący spółki;
-upoważnienie udzielone przez reprezentującego spółkę osobie podpisanej pod wnioskiem;
- dowód uiszczenia opłaty za rejestrację pojazdu;
- faktury obejmujące sprzedaż, między innym, spornego pojazdu, przez O. S. prowadzącego przedsiębiorstwo pod nazwą D. w P. na rzecz A. w W. oraz przez A. w W. na rzecz M. Sp. z o.o. w S.
Do wniosku o rejestrację przedmiotowego pojazdu nie zostało dołączone świadectwo zgodności WE ani inny równoważny dokument. Organ odstąpił od sporządzenia uzasadnienia decyzji.
Sprzeciw wobec tejże decyzji zgłosił w piśmie z 22 lipca 2024r. Prokurator Rejonowy w Białymstoku, który powołując się na art. 184 par. 1 i 2 k.p.a. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji pojazdu.
Prokurator zarzucił decyzji wydanie z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (ówcześnie t. j. Dz.U.2018.1990 ze zm.) poprzez brak zgromadzenia wszystkich wymaganych prawem dokumentów stanowiących podstawę rejestracji pojazdu, w tym bez uzyskania "świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu -jeżeli są wymagane".
Zdaniem prokuratora organ z rażącym naruszeniem art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie uzyskał wymaganego przy rejestracji pojazdu wcześniej zarejestrowanego w państwie niebędącym członkiem Unii Europejskiej, świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazd, błędnie uznając, iż nie są w niniejszej sprawie wymagane. Prokurator podkreślił, że obowiązek wynikający z art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym dołączenia do wniosku wskazanych tam dokumentów istnieje, jeżeli są one wymagane. Natomiast obowiązku tego nie ma w sytuacji wskazanej wprost w przepisie art. 72 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., w brzmieniu zgodnie z którym wymagania, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 u.p.r.d. nie dotyczą pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej.
Prokurator zauważył, że art. 70b ust. 1 u.p.r.d. nakładał na nowy typ pojazdu, typ przedmiotu wyposażenia lub części, który ma być wprowadzony do obrotu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej obowiązek spełniania odpowiednich wymagań technicznych, o których stanowił art. 70zm ust. 1 pkt 1, a ich spełnienie zgodnie z art. 70b ust. 2 u.p.r.d. podlegało procedurze homologacji i potwierdzone było wydaniem odpowiedniego rodzaju świadectwa homologacji (art. 70c u.p.r.d.) albo decyzji o dopuszczeniu jednostkowym pojazdu wydanej przez krajowy organ homologacyjny w Polsce - Dyrektora Transportu Dozoru Technicznego. Ciągnik rolniczy nie podlegał również wyłączeniu od obowiązku uzyskania świadectwa homologacji, gdyż nie spełniał przesłanek wskazanych w art. 70e u.p.r.d., a art. 70g u.p.r.d. zakazywał wprowadzania do obrotu nowego pojazdu bez wymaganego odpowiedniego świadectwa homologacji typu lub innego równoważonego dokumentu.
W dalszej części uzasadnienia sprzeciwu Prokurator wskazał, iż proces rejestracji pojazdu odbył się niezgodnie z uregulowaniami zawartymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (DE) nr 167/2013 z dnia 5 lutego 2013 roku w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych - dalej jako rozporządzenie, które od dnia 1 stycznia 2018 roku obowiązuje na terenie Unii Europejskiej bez wyjątków. Rozporządzenie ustanawia wymogi administracyjne i wymagania techniczne w zakresie homologacji typu wszystkich nowych pojazdów, układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych, o których mowa w art. 2 ust. 1, które mają zastosowanie do m.in. pojazdów rolniczych opisanych w art. 4 rozporządzenia, w tym do pojazdów - ciągników kategorii T. Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Państwa Członkowskie Unii Europejskiej zezwalają na wprowadzenie do obrotu, rejestrację lub dopuszczenie tylko takich pojazdów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych, które spełniają wymogi niniejszego rozporządzenia. W art. 3 pkt 37 rozporządzenie definiuje pojęcie "nowy pojazd" jako pojazd, który nigdy wcześniej nie był rejestrowany ani dopuszczony. Według punktu 38 cyt. artykułu "rejestracja" to administracyjne zezwolenie na dopuszczenie pojazdu, w tym do ruchu drogowego, na stałe, czasowo lub krótki okres; "wprowadzenie do obrotu" według pkt 39 art. 3, to "udostępnienie pojazdu (...), części lub wyposażenia po raz pierwszy w Unii", a "dopuszczenie" według pkt 40 art. 3 "oznacza pierwsze wykorzystanie w Unii pojazdu (...) zgodnie z ich przeznaczeniem".
Producenci pojazdów wprowadzonych do obrotu lub dopuszczonych zgodnie z art. 8 rozporządzenia mają obowiązek zapewnienia, że były one produkowane i homologowane zgodnie z wymaganiami określonymi w przedmiotowym rozporządzeniu oraz aktach delegowanych i wykonawczych przyjętych na mocy przedmiotowego rozporządzenia. Natomiast importerzy wprowadzają do obrotu tylko pojazdy, które są zgodne z wymogami i otrzymały homologację typu UE albo spełniają wymogi homologacji krajowej, o czym stanowi art. 11 pkt 1 ww. rozporządzenia. Zgodnie z art. 38 rozporządzenia "pojazdy, dla których obowiązkowa jest homologacja typu UE całego pojazdu, lub pojazdy, dla których producent uzyskał homologację na mocy niniejszego rozporządzenia są udostępniane na rynku, rejestrowane lub dopuszczane, jeżeli towarzyszy im ważne świadectwo zgodności wydane zgodnie z art. 33 rozporządzenia".
Jak podkreślił Prokurator w niniejszym przypadku powyższe wymogi nie zostały spełnione. Pojazd był pojazdem nowym i dotychczas nierejestrowanym na terenie państw członkowskich Unii Europejskiej, został wyprodukowany poza jej granicami i importowany do Polski bez spełnienia wymagań obowiązujących w Unii Europejskiej w zakresie homologacji. W oparciu o przedstawioną wyżej argumentację Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji pojazdu w całości.
Decyzją z 12 grudnia 2024r. (nr 407.336 /F-22/XV/24) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku po przeprowadzeniu z urzędu postępowania powołując się na przepisy art. 156 par. 1 pkt 2, 157 par. 1 i 2 w zw. z art. 17 pkt 1 oraz 64 par. 2 a także art. 184 par. 1 i 2 K.p.a. stwierdziło nieważność opisanej wyżej decyzji Starosty Sokólskiego z Starosty Sokólskiego z 3 czerwca 2022r. znak [...]- jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 73 ust.1 oraz art. 72 ust.1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym w związku z art. 64 par. 2 k.p.a. oraz art. 5 ust. 2 Rozporządzenia nr 167/2013 z 5 lutego 2013r. – z uwagi na brak dołączenia do wniosku o rejestrację świadectwa zgodności WE lub innego równoważnego dokumentu.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium w pierwszej kolejności wymieniło, jakie dokumenty dołączył wnioskodawca do wniosku o rejestrację pojazdu, przy czym Kolegium wymieniło te dokumenty niezgodnie ze stanem faktycznym sprawy albowiem stwierdziło, że wnioskodawca do wniosku dołączył:
- białoruską fakturę zakupu pojazdu wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język;
- białoruski dowód rejestracyjny wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski;
- zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym;
- oświadczenie o zwróceniu tablic rejestracyjnych do organu państwa, z którego pojazd został sprowadzony;
- dowód odprawy celnej przywozowej;
- dowód uiszczenia opłaty za rejestrację pojazdu.
Kolegium stwierdziło, że zgłoszony do rejestracji pojazd był wcześniej zarejestrowany na terenie Białorusi – państwa nie będącego członkiem Unii Europejskiej. Następnie Kolegium wymieniło przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wskazując jak w orzecznictwie sądowo-administracyjnym rozumiane jest rażące naruszenie prawa.
Po przedstawieniu wykładni przesłanki "rażącego naruszenia prawa" przy wydawaniu decyzji administracyjnej, Kolegium przytoczyło brzmienie przepisów prawa materialnego stosowanych przy rejestracji pojazdu. Wskazało na:
- art. 73 ust. 1 i art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. akcentując wynikający z pkt 3 wymóg przedłożenia, m.in. świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane;
- art. 70b ust. 1 i 2 p.r.d., zgodnie z którym nowy typ pojazdu, typ przedmiotu wyposażenia lub części, który ma być wprowadzony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powinien spełniać wymagania techniczne, odpowiednie dla danej kategorii pojazdu, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70zm ust. 1 pkt 1. Spełnienie odpowiednich wymagań technicznych danego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części potwierdza się w procedurze homologacji;
- art. 70s ust. 1 p.r.d., zgodnie z którym producent nowych pojazdów jest obowiązany:
1) wystawić: a) świadectwo zgodności WE albo świadectwo zgodności - do każdego pojazdu, na którego typ wydano odpowiednio świadectwo homologacji typu WE pojazdu albo świadectwo homologacji typu pojazdu, albo b) świadectwo zgodności - do każdego pojazdu, na którego typ wydano świadectwo homologacji typu wydane na dany typ pojazdu zgodnie z procedurą homologacji typu przez właściwy organ innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej i uznanego w trybie art. 70j ust. 1 albo art. 70k ust. 1;
2) złożyć oświadczenie zawierające dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu;
3) zamieścić w instrukcji obsługi lub podręczniku użytkownika informacje zawierające ograniczenia lub specjalne warunki montażu mające wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym lub ochronę środowiska - o ile występują.
Kolegium wskazało, że obowiązki producenta na mocy art. 70zk pkt 2 p.r.d. spoczywają również na importerze pojazdu, tj. wprowadzającym do obrotu na terytorium RP nowy pojazd oraz nowe przedmioty wyposażenia lub części.
Dalej organ odwoławczy wymienił przypadki zwolnienia z obowiązku przedłożenia wraz wnioskiem o rejestrację, świadectwa zgodności WE albo innego równoważnego dokumentu, tj. przypadki wynikające z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d. (gdy pojazd był już zarejestrowany na terytorium RP) oraz wynikające z art. 70d p.r.d.
Zwrócił też uwagę, że zgodnie z art. 70g ust. 1 p.r.d. istnieje zakaz wprowadzania do obrotu nowego pojazdu bez wymaganego odpowiedniego świadectwa homologacji typu albo innego równoważnego dokumentu, o którym mowa w art. 70j ust. 1, art. 70k ust. 1, art. 70o ust. 1, art. 70oz ust. 1, art. 70zp ust. 1 i art. 70zu ust. 1 p.r.d.
Podsumowując tę część rozważań Kolegium wskazało, że obowiązkiem producenta lub podmiotu wprowadzającego nowy pojazd do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uzyskanie odpowiedniego świadectwa homologacji typu lub innego równoważnego dokumentu, o którym mowa w art. 70j ust. 1, art. 70k ust. 1, art. 70o ust. 1, art. 70zo ust. 1, art. 70zp ust. 1 albo art. 70zu ust. 1 ustawy - jeżeli nie są one objęte opisanymi wyżej wyłączeniami.
Zaakcentowało, że przepisy powyższe mają charakter ogólny i odnoszą się do wszystkich pojazdów w rozumieniu p.r.d. Natomiast kwestie homologacji pojazdów rolniczych zostały w sposób kompleksowy uregulowane przepisami rozporządzenia nr 167/2013 z 5 lutego 2013 r., które jako lex specialis oraz zgodnie z zasadą bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP), ma pierwszeństwo przed prawem krajowym.
Kolegium szczegółowo omówiło przepisy ww. rozporządzenia, w tym art. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 pkt 8 (pojęcie ciągnika), art. 2 pkt 37 (pojęcie nowego pojazdu), art. 3 pkt 38 i 40 (pojęcia rejestracji i dopuszczenia). Wskazało, że rozporządzenie ma w szczególności zastosowanie do ciągników (kategorii T i C), a zgodnie z art. 4 pkt 2 dla potrzeb jego stosowania kategoria T1 obejmuje ciągniki kołowe o wskazanych w tym przepisie parametrach. Natomiast pojęcie "nowego pojazdu" oznacza, według przepisów rozporządzenia - pojazd, który nigdy wcześniej nie był rejestrowany, a zatem pojazd, w stosunku do którego nie zostało nigdy wcześniej wydane administracyjne zezwolenie na dopuszczenie pojazdu (w tym do ruchu drogowego, obejmujące identyfikacje pojazdu i nadanie mu numeru seryjnego znanego jako numer rejestracyjny na stale, czasowo lub na krótki okres), przez które to dopuszczenie należy rozumieć pierwsze wykorzystanie pojazdu w Unii, jak również pojazd, który nigdy wcześniej nie był dopuszczony, a zatem nigdy wcześniej nie był wykorzystywany w Unii (bez wymaganej rejestracji). A zatem nowy pojazd to pojazd, w stosunku do którego nigdy wcześniej nie zostało wydane administracyjne zezwolenie na pierwsze wykorzystanie w Unii, ani taki który nigdy wcześniej nie był wykorzystywany w Unii.
Zdaniem Kolegium takie rozumienie definicji "nowego pojazdu" nie wymaga dokonywania wykładni ani interpretacji wskazanych przepisów, gdyż wynika ze "zwykłego podstawienia definicji", z bezpośredniego rozumienia przepisów prawa, nadto ma jednoznaczną treść.
Kolegium dalej wywiodło, że z art. 5 ust. 2 i art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 167/2013 należy wyprowadzić, że państwa członkowskie zezwalają na wprowadzenie do obrotu, rejestrację lub dopuszczone tylko takich pojazdów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych, które spełniają wymogi niniejszego rozporządzenia, co dotyczy również producentów mających obowiązek wprowadzania do obrotu tylko, gdy spełnione są dla ww. rzeczy wprowadzanych do obrotu wymagania rozporządzenia, aktów delegowanych i wykonawczych do niego. W konsekwencji, jak skonkludowało SKO, producent nowych pojazdów, które mają być wykorzystane po raz pierwszy w Unii, ma obowiązek uzyskania homologacji, zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, zaś na organach państw członkowskich Unii Europejskiej spoczywa obowiązek czuwania nad tym, aby nowe pojazdy wprowadzane do obrotu, rejestrowane lub dopuszczane do wykorzystania w Unii Europejskiej, spełniały wymogi Rozporządzenia. Zdaniem Kolegium powyższe potwierdza dodatkowo treść art. 38 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 167/2013.
Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej Kolegium wskazało, że zgłoszony do rejestracji pojazd marki B. będący ciągnikiem rolniczym kategorii T1 w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 167/2013, jest pojazdem objętym wymogami rozporządzenia, gdyż nie podlegał wyłączeniom przewidzianym jego przepisami. W chwili zgłoszenia do rejestracji sporny ciągnik marki B. był pojazdem nowym w rozumieniu przepisów rozporządzenia, gdyż nigdy wcześniej w stosunku do niego nie zostało wydane administracyjne zezwolenie na pierwsze wykorzystanie pojazdu w Unii (w tym dopuszczenie do ruchu drogowego, obejmujące identyfikację pojazdu i nadanie mu numeru seryjnego znanego jako numer rejestracyjny, na stałe, czasowo lub na krótki okres), jak również nigdy wcześniej omawiany ciągnik nie był wykorzystywany w Unii (bez wymaganej rejestracji). Bez znaczenia prawnego w sprawie pozostaje fakt, że pojazd ten był zarejestrowany na terenie Białorusi, czyli państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej.
Zdaniem też Kolegium, także z przepisów krajowych wynika, że zgłoszony do rejestracji sporny ciągnik marki B. nie był pojazdem, o którym mowa w art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d. (już zarejestrowanym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), jak również nie podlegał wyłączeniom z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji przewidzianym przepisami art. 70d i art. 70e p.r.d. Na Spółce wnioskującej o rejestrację przedmiotowego pojazdu ciążył zatem obowiązek przedłożenia wraz z wnioskiem o rejestrację świadectwa zgodności WE lub innego równoważnego dokumentu. W ocenie Kolegium wymagania przepisu art. 72 ust. 1 p.r.d. są w tym zakresie jasne, czytelne i nie wymagają stosowania reguł wykładni. Obowiązkiem organu administracji, do którego wpłynął wniosek o rejestrację pojazdu bez wymaganego przepisami prawa dokumentu, było wezwanie Spółki - w trybie art. 64 § 2 k.p.a. - do uzupełnienia braku formalnego wniosku, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. To nie nastąpiło, a mimo to Starosta Sokólski zarejestrował sporny pojazd marki B. bez uzyskania przez Spółkę świadectwa zgodności WE lub innego równoważnego dokumentu, który był wymagany. Rozpoznanie niekompletnego wniosku Spółki o rejestrację pojazdu stanowi o wystąpieniu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Brak wniosku był bowiem oczywisty, a pomimo tego organ nie zastosował art. 64 § 2 k.p.a.
Kolegium podkreśliło, że o rażącym naruszeniu prawa (art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a.) decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005r, sygn. akt OSK 1134/04).
Zdaniem Kolegium z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sprawie, bowiem wydano decyzję o rejestracji na podstawie niekompletnego pod względem formalnym wniosku, do którego nie dołączono wymaganego dokumentu, tj. świadectwa zgodności WE lub innego równoważnego dokumentu. Zaniechania Starosty Sokólskiego w zakresie żądania uzupełnienia wniosku o wymagane prawem dokumenty i pozytywne rozpatrzenie niekompletnego wniosku Spółki doprowadziło do wydania merytorycznej decyzji rejestrującej pojazd, który nie spełnia wymagań ustawodawstwa krajowego (art. 73 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. w związku z art. 64 § 2 k.p.a.) i unijnego (art. 5 ust. 2 rozporządzenia).
Kolegium dokonało również weryfikacji nadzorowanej decyzji Starosty pod kątem ewentualnego stwierdzenia, czy nie wywołała ona nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 2 k.p.a.), gdyż spełnienie tej przesłanki wyłączałoby orzeczenie o jej nieważności. W tym zakresie wyjaśniło, że co do zasady decyzja dotknięta wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym powinny być zniesione skutki prawne, które wywołała. Wyjątek od tej zasady, tj. wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych, nie może być rozumiany i stosowany w taki sposób, że podważony zostałby cel, któremu służy instytucja stwierdzenia nieważności decyzji. Odstąpienie od stwierdzenia nieważności decyzji i ograniczenie się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa oznacza bowiem pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji, a więc prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które wywołała.
Zdaniem Kolegium, nieodwracalność skutków prawnych trzeba rozumieć jako sytuację, w której - z uwagi na zakres posiadanych kompetencji - organ administracji publicznej nie jest władny odwrócić na drodze postępowania administracyjnego skutków prawnych wywołanych przez objętą rażącym naruszeniem prawa decyzję administracyjną. Nie chodzi zatem o możliwość odwrócenia owych skutków rozpatrywaną z perspektywy możliwości całego systemu prawa, a zatem nieodwracalność bezwzględną (por. wyrok NSA z 23 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 224/21), ale w kontekście prawnych form dopuszczalnych na gruncie postępowania administracyjnego. Nawet w sytuacji, w której pojazd został zbyty, nie można mówić, by decyzja o rejestracji pojazdu wywołała nieodwracalne skutki prawne. Stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji starosty w żaden sposób nie wpływa bowiem na prawo własności pojazdu, nie wpływa na sferę stosunków cywilnoprawnych.
Kolegium stwierdziło, że kontrolowana decyzja wywołała bardzo niekorzystne skutki w zakresie bezpieczeństwa komunikacyjnego, gdyż decyzja o rejestracji pojazdu - w myśl art. 71 ust. 1 p.r.d. - dopuściła do ruchu drogowego pojazd, którego konstrukcja i wyposażenie nie zostały poddane procedurze homologacyjnej; a także w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa użytkowników zarejestrowanego pojazdu, bezpieczeństwa pracy oraz ochrony środowiska – gdyż dopuszczono do użytkowania pojazd pomimo braku stwierdzenia w procedurze homologacyjnej, czy spełnia on odpowiednie wymagania techniczne.
Za niewystarczające w tym zakresie Kolegium uznało przeprowadzenie badania technicznego pojazdu, gdyż badanie techniczne ma na celu ustalenie, czy stan utrzymania pojazdu pozwala na jego dalsze bezpieczne użytkowanie, natomiast nie służy ustaleniu, czy dany pojazd spełnia wymagania techniczne właściwe dla danego typu pojazdu, w tym czy został zbudowany i wyposażony w taki sposób, aby korzystanie z niego: 1) nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę; 2) nie zakłócało spokoju publicznego przez powodowanie hałasu przekraczającego poziom określony w przepisach szczegółowych; 3) nie powodowało wydzielania szkodliwych substancji w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych; 4) nie powodowało niszczenia drogi; 5) zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu; 6) nie powodowało zakłóceń radioelektrycznych w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych. Badanie techniczne nie służy również ustaleniu, jakie rozwiązania konstrukcyjne zostały przyjęte dla danego typu pojazdu w zakresie: ochrony w razie przewrócenia się, dopuszczalnej ładowności, dopuszczalnej masy pojazdów ciągnionych, dopuszczalnego nacisku osi itp.
W konsekwencji powyższego nie można zatem uznać badania technicznego, jakiemu został poddany przedmiotowy pojazd, za badanie równoważne badaniu przeprowadzanemu w procedurze homologacji pojazdu, a zatem za badanie wystarczające dla wydania decyzji o rejestracji pojazdu. W ocenie Kolegium, z dużym stopniem prawdopodobieństwa można założyć również, że w wyniku rejestracji przedmiotowego pojazdu, a zatem dopuszczenia do ruchu drogowego pojazdu pomimo nieprzedstawienia świadectwa zgodności WE lub innego równoważnego dokumentu, który był wymagany, mogło dojść do naruszeń w zakresie ochrony konkurencji i konsumentów.
Opisane wyżej skutki ekonomiczne, społeczne i gospodarcze Kolegium oceniło za niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji uzasadnione jest również z punktu widzenia ochrony rynku wspólnotowego (nieakceptowane jest dopuszczenie od ruchu na terenie UE pojazdów bez wymaganego świadectwa homologacji), ochrony środowiska naturalnego i samych uczestników ruchu. Uzasadniało to wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności.
Końcowo Kolegium wyjaśniło, że decyzja nie jest dotknięta innymi wadami kwalifikowanymi z art. 156 1 k.p.a.
Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wniosła M. s. z o.o. w likwidacji w W. zarzucając decyzji naruszenie:
1) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym przez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżone decyzje rażąco naruszają prawo podczas, gdy zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce decyzją z dnia 25 lipca 2024 r. w sprawie o znaku: SKO/4114/76/2024 w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, naruszenie to nie spełnia znamion rażącego naruszenia prawa,
2) art. 3 pkt 37 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167.2013 z dnia 5 lutego 2013 w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie wymagane było świadectwo homologacji podczas gdy rejestracji podlegał ciągnik używany, wcześniej rejestrowany i dopuszczony do ruchu drogowego,
3) art. 72 ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym w przypadku pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca spółka o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie odmowę stwierdzenia nieważności decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że art. 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d. nie stanowi samodzielnej podstawy do wymagania dokumentów w nim wskazanych, bowiem zgodnie z obowiązującym w chwili wydania decyzji Starosty rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych i jego § 2 ust. 5 w przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji na terytorium Polski nowego pojazdu, do wniosku o rejestrację właściciel pojazdu dołącza jeden z dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d. Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 62 P.r.d. nowy pojazd to pojazd fabrycznie nowy, który nie był zarejestrowany. P.r.d. nie definiuje natomiast pojęcia "rejestracji", ani "dopuszczenia", jak również nie wskazuje literalnie, że rejestracja może mieć miejsce jedynie na terenie Unii Europejskiej. Na gruncie zaś art. 72 ust. 2a P.r.d. organy uznają, że za pojazd zarejestrowany można uznać również pojazd zarejestrowany w państwie trzecim. Skoro więc przedmiotowy pojazd był uprzednio zarejestrowany na terenie Białorusi, to nie był on pojazdem nowym w rozumieniu zarówno ww. przepisów, jak i art. 3 pkt 37 Rozporządzenia., który "nowy pojazd" definiuje jako pojazd, który nigdy wcześniej nie był rejestrowany ani dopuszczony.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. SKO przytoczyło ponadto fragment uzasadnienia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 23 lipca 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.98.2023(2), na mocy której Spółkę wpisano na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2023 r. poz. 129, ze zm.), zawierającego odniesienie do treści wniosku Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego, w którym wskazano m.in., że Spółka wprowadza przez Polskę na rynek Unii Europejskiej, fabrycznie nowe, ale sprzedawane jako używane, ciągniki produkowane na rynek państw WNP bez prawa rejestracji w UE ze względu na niespełnianie norm emisyjnych i brak ważnej homologacji wydanej na zgodność z Rozporządzeniem. W ocenie SKO w wyniku ww. procederu na obszar Unii Europejskiej zostały wprowadzone pojazdy niespełniające norm unijnych (Rozporządzenia), a konsekwencje wydania decyzji o rejestracji takich pojazdów, (których jednostkowym przykładem jest decyzja Starosty), poniesie Polska jako kraj wydający decyzje z naruszeniem norm prawa UE i tym samym narażający się na sankcje przewidziane prawem unijnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Skarga podlegała uwzględnieniu aczkolwiek nie w następstwie uwzględnienia argumentacji skargi ale z przyczyn dostrzeżonych przez sąd z urzędu. Sąd nadmienia, że z mocy art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ustawy, które to zastrzeżenie nie obejmuje spraw ze skarg na decyzje.
Dostrzeżoną wadliwością zaskarżonej decyzji była okoliczność dokonywania oceny kontrolowanej w nadzwyczajnym postępowaniu decyzji Starosty Sokólskiego z 3 czerwca 2022r. znak [...] przy błędnym potraktowaniu tej decyzji jako decyzji o pierwszym zarejestrowaniu pojazdu na obszarze Polski, podczas, gdy dokumenty dołączone do wniosku o rejestrację wprost wskazywały, że wniosek M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. z dnia 24 maja 2022r. dotyczył pojazdu już zarejestrowanego w Polsce przez Starostę Sejneńskiego na O. S. prowadzącego przedsiębiorstwo pod nazwą D. w P. Błąd w ustaleniach stanu faktycznego przełożył się na oczywiste naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie rejestracji pojazdu, zamieszczonych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym w jej brzmieniu opublikowanym w tekście jednolitym Dziennika Ustaw z 2018r., pod pozycją 1990 ze zm.) a konkretnie przepisu art. 72 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 72 ust. 2 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy.
Z przepisu art. 72 ust.1 pkt 3 wskazanej ustawy wynikał obowiązek przedłożenia do rejestracji pojazdu – między innymi - "świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane". Natomiast z art. 72 ust. 2 pkt 1 wskazanej ustawy wynikało, że opisane wyżej w wymaganie z ustępu 1 pkt 3 nie dotyczy "pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej".
Z administracyjnych akt sprawy wynika, że do swojego wniosku o rejestrację pojazdu z dnia 24 maja 2022r. M. sp. z o.o. w S. przedłożyła następujące dokumenty:
- tablicę i dowód rejestracyjny pojazdu wystawiony przez Starostę Sejneńskiego na O. S. prowadzącego przedsiębiorstwo pod nazwą D. w P.;
-wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący spółki;
-upoważnienie udzielone przez reprezentującego spółkę osobie podpisanej pod wnioskiem;
- dowód uiszczenia opłaty za rejestrację pojazdu;
- faktury obejmujące sprzedaż, między innym, spornego pojazdu, przez O. S. prowadzącego przedsiębiorstwo pod nazwą D. w P. na rzecz A. w W. oraz przez A. w W. na rzecz M. Sp. z o.o. w S.
Z dokumentów tych zatem wprost wynikało, że rejestracja pojazdu dokonywana przez Starostę Sokólskiego nie była pierwszą rejestracją pojazdu na obszarze Polski a zatem nie obowiązywał przy tej rejestracji opisany w art. 72 ust.1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym wymóg przedłożenia "świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu" albowiem objęty był wyłączeniem opisanym w art. 72 ust. 2 pkt 1 ustawy. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku wbrew dowodom wynikającym z akt administracyjnych ustaliło, że wnioskodawca do wniosku o rejestrację pojazdu przedłożył:
- białoruską fakturę zakupu pojazdu wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język;
- białoruski dowód rejestracyjny wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski;
- zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym;
- oświadczenie o zwróceniu tablic rejestracyjnych do organu państwa, z którego pojazd został sprowadzony;
- dowód odprawy celnej przywozowej;
- dowód uiszczenia opłaty za rejestrację pojazdu.
W konsekwencji takich błędnych ustaleń organ nadzoru potraktował kontrolowaną decyzję o rejestracji pojazdu jako decyzję o pierwszym zarejestrowaniu pojazdu na obszarze Unii Europejskiej, bezwzględnym wymogiem której byłoby dołączenie do wniosku o rejestrację świadectwa homologacji pojazdu. Tymczasem zakwestionowana rejestracja pojazdu była kolejną rejestracją pojazdu na obszarze Polski, przy której z mocy art. 72 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie obowiązywał wymóg z ustępu 1 pkt 3 art. 72 tejże ustawy.
Z powyższych przyczyn zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu (art. 151 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Kontynuując zatem wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia a nieważności decyzji Starosty Sokólskiego z 3 czerwca 2022r. znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku powinno dokonać oceny tej decyzji jako decyzji o kolejnej rejestracji pojazdu w Polsce.
Sąd nadmienia, że z urzędu dokonał zmiany oznaczenia strony skarżącej z uwagi na udokumentowane odpisem z KRS przeniesienie z dniem 7 lipca 2025r. siedziby skarżącej spółki z W. do B..
Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie o zasądzeniu od organu na rzecz strony skarżącej poniesionych kosztów postępowania sądowego, o co wniosła skarżąca spółka w skardze (art. 200 w związku z art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wysokość kosztów postępowania sadowego sprowadza się do kwoty uiszczonego wpisu od skargi.