II SA/Bk 33/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2011-03-31
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkalegalizacjawiatybudynek gospodarczynadbudowarozbudowapostępowanie administracyjnekontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę wiaty garażowej, uznając, że inwestorka została pozbawiona możliwości jej legalizacji z powodu błędów proceduralnych organów nadzoru budowlanego.

Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie dobudowanej wiaty garażowej do budynku gospodarczego. Inwestorka zgłosiła remont budynku, jednak organy nadzoru budowlanego uznały, że doszło do rozbudowy i nadbudowy wymagającej pozwolenia. Po wstrzymaniu robót i nieprzedłożeniu dokumentacji legalizacyjnej, wydano nakaz rozbiórki. Sąd administracyjny uchylił tę decyzję, stwierdzając, że inwestorka została pozbawiona możliwości legalizacji z powodu błędów proceduralnych organów, które nie dostosowały wymagań legalizacyjnych do faktycznie stwierdzonej samowoli budowlanej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę I. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie dobudowanej do budynku gospodarczego wiaty o wymiarach 3,83 m x 2 m, pełniącej funkcję garażu. Postępowanie wykazało, że inwestorka pierwotnie zgłosiła zamiar remontu budynku gospodarczego. Jednak w trakcie kontroli ustalono, że doszło do nadbudowy i rozbudowy budynku, a także dobudowy wiaty i drewutni. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty i zobowiązał inwestorkę do przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej. Inwestorka nie spełniła tych wymogów, co skutkowało decyzją nakazującą rozbiórkę. Organ odwoławczy uchylił częściowo decyzję organu pierwszej instancji, umarzając postępowanie w zakresie remontu budynku i drewutni, a nakazując rozbiórkę wiaty. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że inwestorka została pozbawiona prawa do legalizacji wiaty z powodu błędów proceduralnych organów nadzoru budowlanego. Organy nie dostosowały zakresu obowiązków legalizacyjnych do faktycznie stwierdzonej samowoli budowlanej, co uniemożliwiło inwestorce prawidłowe uregulowanie stanu prawnego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją postanowienie, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień proceduralnych i konieczności zapewnienia inwestorce możliwości legalizacji obiektu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, inwestorka została pozbawiona prawa do legalizacji wiaty na skutek braku skorygowania obowiązków legalizacyjnych zgodnie z zakresem stwierdzonej samowoli budowlanej przez organ odwoławczy.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, nie dostosował zakresu obowiązków legalizacyjnych do ostatecznie stwierdzonej samowoli budowlanej (tylko wiaty), co uniemożliwiło inwestorce prawidłowe uregulowanie stanu prawnego i naraziło ją na nieuzasadnione koszty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

Prawo budowlane art. 48 § ust. 4 w zw. z ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepis ten reguluje konsekwencje niewykonania obowiązków nałożonych postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych w przypadku samowoli budowlanej, w tym nakaz rozbiórki.

Prawo budowlane art. 48 § ust. 1 w zw. z ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej.

Prawo budowlane art. 48 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Procedura legalizacyjna w przypadku samowoli budowlanej, w tym wstrzymanie robót i zobowiązanie do przedłożenia dokumentacji.

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 29 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla niektórych obiektów, np. wiat.

Prawo budowlane art. 3 § pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja obiektu budowlanego, istotna dla określenia, czy dane zgłoszenie dotyczyło pozwolenia na budowę czy zgłoszenia.

PPSA art. 134 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego.

PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uchylenia decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.

PPSA art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu.

PPSA art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Inwestorka została pozbawiona prawa do legalizacji wiaty z powodu błędów proceduralnych organów nadzoru budowlanego. Organy nie dostosowały zakresu obowiązków legalizacyjnych do faktycznie stwierdzonej samowoli budowlanej. Nakaz rozbiórki nie mógł być orzeczony bez wcześniejszego zbadania możliwości legalizacji.

Godne uwagi sformułowania

faktycznie została ona pozbawiona prawa podjęcia procedury legalizacyjnej nakaz rozbiórki może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji wydanie orzeczenia byłoby orzeczeniem na niekorzyść skarżącej

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Trykoszko

przewodniczący

Anna Sobolewska-Nazarczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty postępowań w sprawach samowoli budowlanej, prawo do legalizacji, obowiązki organów nadzoru budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie organy nieprawidłowo określiły zakres samowoli i obowiązków legalizacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji mogą uniemożliwić obywatelom dochowanie prawa i prowadzić do uchylenia decyzji, nawet w przypadku samowoli budowlanej. Jest to przykład ważnej lekcji o prawidłowym prowadzeniu postępowań administracyjnych.

Błędy urzędników uniemożliwiły legalizację samowoli budowlanej – sąd uchyla nakaz rozbiórki.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 33/11 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2011-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji w części
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2011 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części nakazującej rozbiórkę samowolnie dobudowanej do budynku gospodarczego wiaty o wymiarach 3,83 m. x 2 m., pełniącej funkcję garażu oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w części nakazującej rozbiórkę drewnianej dobudówki o wymiarach 4,7 m. x 2,0 m.; 2. uchyla w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] 3. stwierdza, że orzeczenia wskazane w punktach 1 i 2 nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności faktycznych:
Inwestorka I. W. w dniu 21 sierpnia 2006 r. zgłosiła w Starostwie Powiatowym w H. zamiar przystąpienia do wykonania robót budowlanych polegających na remoncie budynku gospodarczego na działce położonej w B. przy ul. W. [...] nr geod. [...]. W zgłoszeniu określono, że wykonywane roboty budowlane będą polegać na wymianie pokrycia dachowego z eternitu na blachę, ociepleniu budynku styropianem o grubości 12 cm i otynkowaniu, wymianie stolarki okiennej i drzwiowej, malowaniu ścian wewnątrz, remoncie posadzki. Organ nie wniósł zastrzeżeń do złożonego zgłoszenia.
W dniu 30 czerwca 2009 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. wpłynęło pismo J. O. w którym nie wyraziła ona zgody na przebudowę budynku gospodarczego. Podała, że budynek został nadbudowany o około 1 m i na jego dachu zakładany jest ogród. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w H. został wyłączony od prowadzenia przedmiotowej sprawy i do załatwienia sprawy został wyznaczony Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B.
W związku z powyższym 29 lipca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wystosował zawiadomienie, że w dniu 16 lipca 2009 r. zostało wszczęte na wniosek J. O. postępowanie w sprawie robót budowlanych na przedmiotowym budynku gospodarczym.
W dniu 13 sierpnia 2009 r. przeprowadzono wizję lokalną działki nr geod. [...] i dokonano jej pomiarów z działek sąsiednich nr geod. [...] i [...] (inwestorka nie była obecna podczas przeprowadzonego dowodu). Ustalono, że na działce znajduje się parterowy budynek murowany o wymiarach 9,30 x 4,20 m otynkowany tynkiem cienkowarstwowym. Stwierdzono, że w dwóch miejscach odprowadzana jest woda z dachu za pomocą otworów w ścianie ogniomuru i rur spustowych w stronę działek nr geod. [...] i [...]. Ściany są pełne wyposażone w obróbki blacharskie ogniomurów. Na podstawie oświadczenia uczestników ustalono, że murowany budynek został ocieplony styropianem grubości 10 cm i otynkowany wyprawą elewacyjną – tynkiem cienkowarstwowym. Uczestnicy podali również, że przy istniejącej ścianie od strony działki nr geod. [...] dokonano rozbiórki dawnego śmietnika i w jego miejsce wykonano drewnianą dobudówkę o wymiarach 3,0 x 1,9 m z dachem jednospadowym ze spadkiem w kierunku tej działki, pokrytym blachodachówką. Ustalono ponadto, że fundament dobudówki jest nowy. Od strony ul. W. stwierdzono drewnianą dobudówkę o wymiarach 4,70 x 2,0 m z dachem dwuspadkowym pokrytym blachodachówką. Spadki dobudówki skierowane są w stronę działek sąsiednich, od strony działki J. O. dobudówka wyposażona jest w obróbki blacharskie - rynny i rurę spustową. Dokonano pomiaru wysokości przedmiotowego budynku z działki sąsiedniej nr geod. [...] za pomocą drabiny ustawionej przy ścianie 4,0 m i stwierdzono, że wysokość kalenicy dachu dwuspadowego dobudówki wynosi ok. 5,3 m ponadto stwierdzono, że na dachu części murowanej wysypano kruszywo lekkie na izolacji wywiniętej na ogniomury. Uczestnicy postępowania dowodowego stwierdzili, że istniejący budynek gospodarczy po byłej siedzibie Urzędu Gminy był wykorzystywany jako gospodarczy i posiadał dach jednospadowy ze spadkiem połaci w kierunku własnej działki. Ustalono, że podniesiono wysokość budynku o ok. 60 cm od strony rzeki i ok. 1,2 m od strony własnej działki, wysokość dobudowanego ogniomuru jest widoczna na elewacji jako ciemna linia. W dniu oględzin nie było możliwości wejścia do wewnątrz budynku i na posesję inwestorki. Wykonano dokumentację fotograficzną.
W dniu 4 września 2009 r. do organu nadzoru budowlanego wpłynęło oświadczenie inwestorki w którym podała, że od 2 lat nie prowadzi żadnych robót budowlanych związanych z budynkiem gospodarczym. Wszystkie roboty budowlane wykonane zostały zgodnie z prawem, były zgłoszone i nie zmieniły wielkości budynku - jedynie doszło ocieplenie o grubości 12 cm. W trakcie trwania robót i przez 2 lata po ich zakończeniu, nikt nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń w formie pisemnej ani ustnej.
Powiatowy organ nadzoru budowlanego w oparciu o dokumentację fotograficzną przedmiotowego budynku z 2005 r. (dokumentacja ze sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. nr [...]) na której widać budynek z dachem jednospadowym ze spadkiem w kierunku własnej działki o wysokości znacznie niższej niż obecnie, bez dobudówki o wymiarach 4,7 x 2,0 m uznał za bardziej wiarygodne oświadczenia uczestników, złożone do protokołu z wizji lokalnej, niż oświadczenie inwestorki. W konsekwencji stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o przebudowie obiektu, gdyż nastąpiła zmiana charakterystycznych parametrów budynku takich jak kubatura, wysokość. O przebudowie może być mowa jedynie w przypadku dobudówki w miejsce śmietnika od strony działki nr geod. [...]. W rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z rozbudową i nadbudową obiektu. Roboty ociepleniowe wykonano prawidłowo nie odbiegając od warunków skutecznego zgłoszenia.
W związku z możliwością ewentualnego uregulowania stanu prawnego i uzyskania pozwolenia na wznowienie robót budowlanych postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 156, poz. 1118 ze zm.), organ nadzoru budowlanego wstrzymał prowadzenie wszelkich robót budowlanych związanych z przedmiotowym budynkiem gospodarczym i zobowiązał inwestorkę do zabezpieczenia budowy i przedłożenia w organie zaświadczenia Wójta Gminy B. o zgodności realizacji rozbudowy budynku z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu i 4 egzemplarzy projektu rozbudowy budynku wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi w tym dotyczącymi lokalizacji obiektu na działce oraz aktualne oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że w świetle obowiązującego prawa, tj. art. 29 i 30 prawa budowlanego zwiększenie wysokości budynku (nadbudowa) i rozbudowa budynku o dobudówkę nie mieści się w skonkretyzowanych przypadkach zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w związku z powyższym w sprawie niniejszej mają zastosowanie przepisy art. 48 ustawy. Końcowo pouczono, że w przypadku niewywiązania się z nałożonych obowiązków lub po ich wykonaniu nieuregulowaniu opłaty legalizacyjnej właściwy organ nakaże w drodze decyzji rozbiórkę części przedmiotowego obiektu.
W dniu 6 października 2009 r. do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wpłynęło pismo I. W., w którym wniosła o uznanie postanowienia z dnia [...] września 2009 r. za nieważne, ponieważ nie podjęto w toku postępowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zaś dowody na podstawie których ustalono okoliczności faktyczne są fałszywe. W odpowiedzi na powyższe pismo organ poinformował, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku inwestorki, albowiem brak możliwości złożenia zażalenia na przedmiotowe postanowienie wyklucza możliwość stwierdzenia jego nieważności (pismo z dnia 28 października 2009 r.).
Następnie w związku z tym, że inwestorka we wskazanym terminie nie przedłożyła wymaganej dokumentacji, decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 prawa budowlanego nakazano rozbiórkę dachu budynku wraz ze ściankami kolankowymi szt. 4 o wysokości zmiennej mierzonej od góry: 0,60 m licząc od strony rzeki do 1,2 m od strony własnej działki oraz drewnianej dobudówki o wymiarach 4,7 m x 2,0 m.
Z decyzją tą nie zgodziła się I. W. i wniosła odwołanie. Podała, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 29 września 2009 r. (data wpływu do organu 6 października 2009 r.) i dodatkowo wskazała, że decyzja jest niewykonalna, bo nie jest możliwe pozostawienie budynku bez dachu. W decyzji możliwe było jedynie nakazanie doprowadzenia do stanu poprzedniego, co wiązałoby się z umieszczeniem na dachu eternitu i zniszczeniem roślin. Nadto podano, że nie zrozumiałym jest sformułowanie "dach ze ściankami kolankowymi", bo budynek nie ma w tym miejscu żadnych ścianek kolankowych. Odwołująca się podkreśliła, że budynek ma te same wymiary co poprzednio a remont został zgłoszony i wykonany zgodnie z prawem. W trakcie remontu nie były prowadzone żadne prace wymagające pozwolenia na budowę. Inwestorka podniosła również, że pomiary w trakcie wizji lokalnej zostały wykonane nieprawidłowo i różnią się od rzeczywistych o około 1 m. Nikt nie wskazał jaka była wysokość budynku przed zgłoszonym remontem a za jedyne dowody uznano zeznania skłóconych z nią sąsiadów.
Organ odwoławczy w dniu 17 września 2010 r. przeprowadził oględziny z udziałem inwestorki i ustalił, że na przedmiotowej działce zlokalizowany jest budynek gospodarczy o wymiarach 4,2 m x 9,2 m wraz z drewutnią o wymiarach 1,95 m x 3,05 m oraz dobudowaną wiatą o wymiarach 3,83 m x 2 m. Odległość obiektu od płotu, który nie przebiega po granicy działek (według oświadczenia inwestorki), wynosi od 0,70 m do 0,90 m od strony działki S. B. i 1.8 m od strony działki J. O. Drewutnia obita jest deską szalunkową i posiada dach jednospadowy, pokryty blachą, w kierunku płotu S. B. Natomiast budynek gospodarczy jest konstrukcji murowanej i składa się z trzech pomieszczeń. Stropodach z elementami roślinności zielonej. Grubość płyty stropowej wraz z elementami dachu zielonego wynosi 55 cm. Nad płytą stropową ułożone jest uszczelnienie wraz z odwodnieniem, które odprowadzane jest do dwóch spustów.
Po uzupełnieniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], uchylił rozstrzygnięcie I – instancyjne i nakazał inwestorce rozbiórkę samowolnie dobudowanej do budynku gospodarczego wiaty o wymiarach 3,83 m x 2 m pełniącej funkcję garażu a w pozostałej części umorzył postępowanie. W uzasadnieniu podano, że w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia ma dokument zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych z dnia 21 sierpnia 2006 r. Zdaniem organu odwoławczego przy przedmiotowym obiekcie gospodarczym wykonano roboty budowlane polegające na remoncie istniejącego obiektu w sposób określony w zgłoszeniu a także dobudowano do niego wiatę o wymiarach 3,83 m x 2 m. Skoro remont został wykonany w oparciu o prawnie skuteczne zgłoszenie to brak jest w tym zakresie podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego, a wszczęte postępowanie administracyjne w tej części należy umorzyć. Natomiast osobną kwestią wymagającą przeprowadzenia postępowania administracyjnego jest realizacja wiaty o wymiarach 3,83 m x 2 m. Inwestycja ta nie została opisana w zgłoszeniu, a inwestorka nie okazała innych dokumentów świadczących o jej realizacji zgodnie z prawem budowlanym. Dlatego też w odniesieniu do wiaty należy mówić o jej samowolnej realizacji. Organ nadmienił przy tym, że z uwagi na fakt, iż wiata została dostawiona do istniejącego budynku gospodarczego i z nim połączona, to w odniesieniu do tego zamierzenia inwestycyjnego zastosowanie znajduje art. 3 pkt 6 a nie regulacja art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Z uwagi na to, że wiata oraz budynek gospodarczy tworzą funkcjonalną całość (wykorzystywaną jako garaż), na realizację takiej inwestycji było wymagane pozwolenie na budowę, a legalizacja tego typu samowoli budowlanych podlega rygorowi art. 48 ustawy. Niewykonanie obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. musiało skutkować nakazaniem jej rozbiórki. Krańcowo organ wskazał, że drewniana dobudówka o wymiarach 1,95 m x 3,05 m, pełniąca funkcję drewutni, została wybudowana w miejscu dotychczas istniejącej, co znajduje odzwierciedlenie w mapce geodezyjnej załączonej do zgłoszenia dlatego też i w tym zakresie postępowanie należało umorzyć.
Od decyzji tej I. W. wywiodła skargę do sądu administracyjnego i zarzuciła naruszenie zasad sprawiedliwości proceduralnej i uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz wadliwość decyzji polegającą na braku określenia terminu i sposobu jej wykonania. Wskazując na powyższe naruszenia wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji w części nakazującej rozbiórkę wiaty. W uzasadnieniu skargi podano, że skarżąca została pozbawiona prawa podjęcia procedury legalizacyjnej. Wskazano, że umożliwienie prawa legalizacji nastąpiło na etapie postępowania przed powiatowym organem nadzoru budowlanego, który to organ, inaczej – szerzej niż organ odwoławczy, ustalił zakres samowoli budowlanej. Gdyby skarżąca skorzystała z przyznanego jej przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego prawa do legalizacji to pośrednio przyznałaby się do zarzucanej jej bezpodstawnie samowoli budowlanej. Dlatego też organ odwoławczy uchylając w całości rozstrzygnięcie organu I instancji powinien dać iwnestorce prawo legalizacji wybudowanej wiaty. W dalszej części uzasadnienia skarżąca wywiodła, że w stosunku do podobnej wiaty na działce sąsiedniej organ nadzoru budowlanego odmawia wszczęcia postępowania, stwierdzając że jest to obiekt małej architektury.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w kwestionowanej decyzji.
Na rozprawie przed tut. Sądem skarżąca podtrzymała stanowisko, iż gdyby na etapie postępowania przed organem I instancji nakazano przedstawić dokumentację tylko w zakresie zaskarżonej wiaty, to podjęłaby działania w celu legalizacji tego obiektu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu nadzoru budowlanego nakazująca inwestorce – I. W. rozbiórkę samowolnie dobudowanej do budynku gospodarczego wiaty o wymiarach 3,83 m x 2 m, pełniącej funkcję garażu, na działce położonej w B. przy ul. W. [...] nr geod. [...] (decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]).
Wydanie tej decyzji poprzedziły następujące czynności i akty:
1. W dniu 21 sierpnia 2006 r. inwestorka zgłosiła zamiar przystąpienia do wykonania robót budowlanych polegających na remoncie budynku gospodarczego na przedmiotowej działce. W zgłoszeniu określono, że wykonywane roboty budowlane będą polegać na wymianie pokrycia dachowego z eternitu na blachę, ociepleniu budynku styropianem o grubości 12 cm i otynkowaniu, wymianie stolarki okiennej i drzwiowej, malowaniu ścian wewnątrz, remoncie posadzki.
2. W wyniku przeprowadzonej w dniu 13 sierpnia 2009 r. wizji lokalnej powiatowy organ nadzoru budowlanego ustalił, że na działce znajduje się:
- parterowy budynek murowany o wymiarach 9,30 x 4,20 m,
- drewniana dobudówka o wymiarach 3,0 x 1,9 m,
- drewniana dobudówka o wymiarach 4,70 x 2,0 m.
3. Organ nadzoru budowlanego stwierdził, że jedynie w przypadku dobudówki o wymiarach 3,0 x 1,9 m można mówić o przebudowie (został on przebudowany ze śmietnika), natomiast murowany budynek nie został przebudowany a rozbudowany i nadbudowany, albowiem jest wyższy i dobudowano do niego dobudówkę o wymiarach 4,70 x 2,0 m.
4. Organ stwierdził, że zwiększenie wysokości budynku (nadbudowa) i rozbudowa budynku o dobudówkę wymaga pozwolenia na budowę i w związku z tym wdrożył procedurę legalizacyjną określoną w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. nr 156, poz. 1118 ze zm.). Wstrzymano prowadzenie wszelkich robót budowlanych związanych z przedmiotowym budynkiem gospodarczym i zobowiązano inwestorkę do zabezpieczenia budowy i przedłożenia w organie:
- zaświadczenia Wójta Gminy B. o zgodności realizacji rozbudowy budynku z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu,
- 4 egzemplarzy projektu rozbudowy budynku wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi w tym dotyczącymi lokalizacji obiektu na działce,
- aktualnego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
5. Inwestorka we wskazanym terminie nie przedłożyła wymaganej dokumentacji, co skutkowało tym, że powiatowy organ nadzoru budowlanego nakazał rozbiórkę dachu budynku wraz ze ściankami kolankowymi szt. 4 o wysokości zmiennej mierzonej od góry: 0,60 m licząc od strony rzeki do 1,2 m od strony własnej działki oraz drewnianej dobudówki o wymiarach 4,7 m x 2,0 m (decyzja z dnia 31 maja 2010 r. nr WOP.7355-WP/19/09).
6. Organ odwoławczy w dniu 17 września 2010 r. przeprowadził oględziny w wyniku których ustalił, że na przedmiotowej działce zlokalizowany jest budynek gospodarczy o wymiarach 4,2 m x 9,2 m wraz z drewutnią o wymiarach 1,95 m x 3,05 m oraz dobudowaną wiatą o wymiarach 3,83 m x 2 m.
7. Kwestionowaną decyzją w przedmiotowej sprawie wojewódzki organ nadzoru budowlanego uchylił rozstrzygnięcie I – instancyjne i nakazał inwestorce rozbiórkę wiaty o wymiarach 3,83 m x 2 m pełniącej funkcję garażu. W części dotyczącej wykonanych robót budowlanych w budynku gospodarczym umorzono postępowanie stwierdzając, że ich zakres odpowiada dokonanemu zgłoszeniu. Umorzono również postępowanie w zakresie drewnianej dobudówki o wymiarach 1,95 m x 3,05 m, pełniącej funkcję drewutni, stwierdzając, że została wybudowana w miejscu dotychczas istniejącej.
Z analizy sekwencji postępowania organów nadzoru budowlanego wynika, że przedmiotem oceny Sądu w sprawie niniejszej jest tylko i wyłącznie kwestia związana z legalnością postępowania w przypadku drewnianej dobudówki o wymiarach 3,83 x 2,0 m (w takim też zakresie została zaskarżona przez inwestorkę decyzja wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego). Przedmiotem kontroli Sądu nie są zaś objęte kwestie związane z legalnością postępowania związanego z zakresem wykonanego remontu budynku gospodarczego oraz z drewnianą dobudówką o wymiarach 3,0 x 1,9 m. Odnośnie tych robót budowlanych wojewódzki organ nadzoru budowlanego umorzył postępowanie stwierdzając, że nie zostały one wykonane w ramach samowoli budowlanej. Jako, że w tym przypadku nie stwierdzono naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności postępowania, to Sąd nie mógł orzekać w tym zakresie, gdyż wydane orzeczenie byłoby orzeczeniem na niekorzyść skarżącej (art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Decyzja wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego dotycząca nakazu rozbiórki drewnianej dobudówki o wymiarach 3,83 x 2,0 m została wydana na podstawie art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 156 poz. 1118 ze zm.), wobec niewykonania obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. o wstrzymaniu robót budowlanych. Postanowienie to zostało wydane przez powiatowy organ nadzoru budowlanego, który to organ stwierdził, że w ramach samowoli budowlanej nadbudowano murowany budynek i rozbudowano go o dobudówkę o wymiarach 4,70 x 2,0 m. Zakres obowiązków nałożonych tych postanowieniem odpowiadał zakresowi stwierdzonej samowoli budowlanej przez organ I instancji. Organ odwoławczy usiłować naprawić błędy organu I instancji poprzez przeprowadzenie części czynności dowodowych a także poprzez wydanie decyzji reformującej orzeczenie organu I instancji. Jednakże, pomimo tego, że samowolę budowlaną stwierdził jedynie w stosunku do dobudówki o wymiarach 3,83 (4,70) x 2,0 m, to nie zmodyfikował (nie dostosował) zakresu obowiązków, których spełnienie przez inwestorkę mogłoby posłużyć do oceny, czy zaistniały przesłanki do legalizacji. Organ ten nakazał rozbiórkę w konsekwencji niewykonania przez inwestorkę obowiązków, których zakres nie odpowiadał ostatecznie stwierdzonej samowoli. Zgodzić się zatem należy, że stanowiskiem skarżącej, "że faktycznie została ona pozbawiona prawa podjęcia procedury legalizacyjnej". Umożliwienie prawa legalizacji nastąpiło na etapie postępowania przed powiatowym organem nadzoru budowlanego, który to organ, inaczej – szerzej niż organ odwoławczy, ustalił zakres samowoli budowlanej. Gdyby skarżąca skorzystała z przyznanego jej przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego prawa do legalizacji to pośrednio przyznałaby się do zarzucanej jej bezpodstawnie samowoli budowlanej. Ponadto zastosowanie się do nakazów wynikających z wadliwego postanowienia organu I instancji mogłoby ją narazić na nieuzasadnione większe koszty związane z tym, że zażądano od niej dokumentów legalizacyjnych (np. rozbudowy budynku) dotyczących części obiektu, która, według ostatecznych ustaleń organu odwoławczego, była wybudowana zgodnie z prawem. Dlatego też organ odwoławczy uchylając w całości rozstrzygnięcie organu I instancji powinien dać inwestorce prawo legalizacji wybudowanej "wiaty". Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem nakaz rozbiórki może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji (wyrok WSA w Warszawie z 21 października 2009 r., sygn. VII SA/Wa 1108/09, Lex nr 574311). W przedmiotowej sprawie inwestorka została pozbawiona możliwości legalizacji dobudówki na skutek braku skorygowania obowiązków zgodnie z zakresem stwierdzonej samowoli.
Rozpoznając sprawę ponownie organy nadzoru budowlanego po pierwsze jednoznacznie ustalą czy wiata została dostawiona do istniejącego budynku gospodarczego i jest z nim połączona, czy też nie jest konstrukcyjnie powiązana z tym budynkiem. Następnie wdrożą odpowiednią procedurę legalizacyjną tzn. w przypadku ustalenia, że wiata jest połączona z budynkiem, procedurę z art. 48 prawa budowlanego (rozbudowa obiektu budowlanego wymagająca pozwolenia na budowę), natomiast w przypadku ustalenia, że wiata nie jest powiązana z budynkiem, procedurę z art. 50 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego (budowa wymagając zgłoszenia a nie powalenia na budowę). Przy czym zakres obowiązków legalizacyjnych ma być adekwatny do zakresu stwierdzonej samowoli budowlanej. Z powyższych względów należało uznać, że doszło do naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. , które to naruszenia mogły mieć wpływ na poprawność rozstrzygnięć.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego postanowienia z dnia 16 września 2009 r., na podstawie art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i decyzji organów nadzoru budowlanego w zakresie nakazującym rozbiórkę dobudówki, co do której gabarytów organy obu instancji poczyniły odmienne ustalenia - na podstawie art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 3 prawa budowlanego w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją uwzględniania skargi było stwierdzenie, że decyzje nie mogą być wykonane w uwzględnionym zakresie do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ustawy.-

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI