II SA/Bk 312/05

II SA/Bk 312/05 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2005-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko
Grażyna Gryglaszewska
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
I OSK 241/06 - Wyrok NSA z 2006-08-23
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
art. 37 k ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2004 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Skarżący pan G. K. mając 55 lat zarejestrował się jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. P. w dniu [...] grudnia 2001 r. dokumentując okres uprawniający do zasiłku i wnosząc o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. W związku z tym decyzją Starosty B. z [...] grudnia 2001 r. przyznany został skarżącemu zasiłek przedemerytalny od dnia [...] grudnia 2001 r., od której to decyzji strona nie wniosła odwołania.
W dniu [...] lutego 2003 r. pan G. K. złożył podanie o przyznanie mu świadczenia przedemerytalnego w związku ze zmianą z dniem 1 stycznia 2002 r. brzmienia art. 37 "k" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu pozwalającego skarżącemu na uzyskanie tego rodzaju świadczenia.
Po rozpatrzeniu powyższego podania Starosta B. decyzją z dnia [...] marca 2003 r. orzekł o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia przedemerytalnego w wysokości 90 % kwoty emerytury od dnia [...] marca 2002 roku. Organ stwierdził, powołując się na brzmienie w dacie rozpoznawania wniosku art. 37 "k" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osoby, która spełniła warunki do tego świadczenia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Skarżący zaś w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego tj. w dniu [...] grudnia 2001 r. nie spełniał przesłanek do uzyskania świadczenia przedemerytalnego a jedynie do zasiłku przedemerytalnego. W ustawie z 17 grudnia 2001 r. o zmianie z dniem 1 stycznia 2002 r. między innymi ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1793), brak jest przepisu na podstawie którego osobie, która nabyła uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego, można byłoby przyznać prawo do świadczenia przedemerytalnego. Przepis art. 11 ust. 2 w/w ustawy zmieniającej stanowi, iż osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniły warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach.
W odpowiedzi na tą decyzję pan G. K. w dniu [...] lipca 2003 roku złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego dołączając dokumenty potwierdzające jego zatrudnienie w niezbędnych do przyznania tego prawa zakresie.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2003 roku Starosta B. wznowił postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego zakończonego prawomocną decyzją z dnia [...] marca 2003 roku.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego decyzją z dnia [...] września 2003 roku Starosta B. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2003 roku w której orzeczono o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] marca 2003 roku, z uwagi na to że skarżący nie spełnia warunków określonych w art. 37 "k" ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 roku tj. wymaganego okresu zatrudnienia co najmniej 40 lat.
W dniu [...] maja 2004 roku pan G. K. złożył kolejny wniosek
o zmianę decyzji i ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym od dnia 01 stycznia 2002 roku, mając na uwadze ich właściwą interpretację. Decyzją z dnia [...] maja 2004 roku Starosta B. odmówił wznowienia postępowania w sprawie ustalenia uprawnień do świadczenia przedemerytalnego. Jednakże na skutek odwołania pana G. K. organ II instancji uchylił zaskarżone decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, przy zastosowaniu trybu przewidzianego dla zmiany decyzji ostatecznej.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 roku zmienił własną decyzję orzekającą o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego w wysokości 90% kwoty emerytury wydaną w dniu [...] marca 2003 roku i odmówił przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] marca 2003 roku na podstawie art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 roku.
W odwołaniu od tej decyzji pan G. K. zarzucił organowi, iż w dniu rejestracji w urzędzie pracy nie poinformowano go o uchwalonych zmianach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, co uniemożliwiło skarżącemu wstrzymanie się z wnioskiem i wystąpienie o korzystniejsze dla niego świadczenie przedemerytalne w późniejszym terminie. Skarżący uznał powyższe działanie pracowników, jako świadome wprowadzenie go w błąd.
Decyzją z dnia [...] września 2004 r. Wojewoda P. po rozpatrzeniu w/w odwołania orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy podkreślił, że zdarzeniem prawnym mającym decydujące znaczenie w sprawie jest rejestracja skarżącego w powiatowym urzędzie pracy. Miała ona miejsce w dniu [...] grudnia 2001 r. tj. pod rządami przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do końca roku 2001. W świetle tamtego brzmienia przepisów ustawy skarżący w dniu rejestracji kwalifikował się jedynie do uzyskania zasiłku przedemerytalnego i o taki wnosił i taki został mu ostateczną decyzją przyznany. Skarżący nie może uzyskać świadczenia przedemerytalnego z mocy przepisów prawa obowiązujących od 1 stycznia 2002 r. albowiem przesłanki do nabycia takiego świadczenia należało spełnić w dniu rejestracji. Znowelizowany przepis art. 37 lit. "k" może mieć zastosowanie tylko w odniesieniu do osób zarejestrowanych w urzędach pracy po 31 grudnia 2001 r. i powyższa uwaga dotyczy także skarżącego.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. pan G. K. podtrzymał żądanie zmiany zasiłku przedemerytalnego na świadczenie przedemerytalne oparte na zarzucie bezprawnego zaniechania udzielenia mu w dniu rejestracji informacji o uchwalonych zmianach do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Podkreślił, że pytał o radę w sprawie rodzaju świadczenia, a uzyskane przez niego informację od pracowników Powiatowego Urzędu Pracy w B. P. spowodowały dla niego kłopoty i straty finansowe. Gdyby bowiem informacje zostały mu udzielone rzetelnie to zapewne nie zarejestrował by się jako bezrobotny w grudniu 2001 roku, a dopiero w styczniu 2002 roku, co pozwoliłoby mu na uzyskanie świadczenia przedemerytalnego.
Wojewoda P. wniósł o oddalenie skargi, przedstawiając tożsame argumenty jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu. Zaskarżonej decyzji nie sposób bowiem postawić zarzutu naruszenia prawa, a wyłącznie dostrzeżenie sprzeczności decyzji z prawem mogłoby skutkować jej uchyleniem. Skarżący nie wskazuje zresztą konkretnego przepisu prawa materialnego, który zostałby przez organ w sprawie naruszony. Swoją skargę opiera na zarzucie naruszenia przez organ zasady procesowej wynikającej z art. 9 kpa mówiącej o obowiązku organów administracji publicznej udzielania stronom należytej i wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w danym postępowaniu administracyjnym. Zasada niniejsza
w sprawie skarżącego nie została jednak naruszona.
Postępowanie administracyjne w sprawie zostało bowiem wszczęte w dacie, w której nie obowiązywało takie brzmienie art. 37 "k" ustawy z 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które pozwalałoby skarżącemu na uzyskanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, a tym samym które nakazywałoby organowi poinformowanie strony o prawie również do tego świadczenia.
Skarżący w dacie rejestracji w charakterze bezrobotnego nie osiągnął okresu zatrudnienia uprawniającego do uzyskania świadczenia przedemerytalnego,
a ówczesne brzmienie art. 37 "k" ust. 1 pkt. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. przepisu w świetle którego można byłoby w przypadku skarżącego rozważać zaistnienie przesłanek do nabycia świadczenia przedemerytalnego), wymagało dla uzyskania świadczenia przedemerytalnego wykazania przez mężczyznę, że do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnął okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 40 lat.
Skarżący w 2001 r. ostatecznie miał udowodniony okres zatrudnienia w wymiarze 39 lat i 2 miesięcy. Jedynym świadczeniem, o które mógł zatem skutecznie się ubiegać w dacie rejestracji, był zasiłek przedemerytalny przyznawany do 31 grudnia 2001 r. w oparciu o obowiązujący wówczas art. 37 "j" ustawy o zatrudnieniu
i przeciwdziałaniu bezrobociu. O taki zasiłek skarżący wystąpił w dniu rejestracji i taki został mu przyznany decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. na podstawie powyższego przepisu w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o odmowie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 154, poz. 1793).
Przepis powyższy stanowił bowiem o tym, że osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (tj. przed 1 stycznia 2002 r.) zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Ustawa z 17 grudnia 2001 r. nowelizująca ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zniosła z dniem 1 stycznia 2002 r. zasiłek przedemerytalny pozostawiając jedynie świadczenie przedemerytalne. O ile informacja o zamierzeniach ustawodawcy w zakresie zniesienia zasiłku przedemerytalnego dotarła do społeczeństwa (media o niej informowały), o tyle zaskoczeniem stała się też zmiana warunków uzyskania świadczenia przedemerytalnego w taki sposób, że stało się ono dostępne także dla mężczyzn w wieku 55 lat ze stażem 35-letnim, tracących pracę z przyczyn dotyczących pracodawcy (zmiana brzmienia art. 37 "k" ust. 1
pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu).
Skarżący znalazł się w grupie osób, które pod presją utraty zasiłku przedemerytalnego, dokonały pośpiesznej rejestracji w charakterze bezrobotnego, nie mając wiedzy, iż rejestracja dokonana w nowym roku otworzyłaby im możliwość ubiegania się o świadczenie przedemerytalne tj. wybór świadczenia finansowo korzystniejszego.
Trybunał Konstytucyjny oceniający w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą K 19/02 konstytucyjność przepisów ustawy z 17 grudnia 2001 r. nowelizującej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (z powodu tego postępowania zawieszone było postępowanie sądowe w niniejszej sprawie), nie stwierdził jednak niekonstytucyjności ustawy w zakresie dotyczącym ograniczenia obywatelom prawa wyboru korzystniejszego świadczenia (vide: wyrok z dnia 30.03.2005 r. – OTK – 2005/3/28). Skarżący w dacie rejestracji w charakterze bezrobotnego spełniał przesłanki wyłącznie do uzyskania zasiłku przedemerytalnego, o taki wystąpił, taki został mu przyznany decyzją z dnia
[...] grudnia 2001 r. i tego zasiłku nie został pozbawiony późniejszymi regulacjami prawnymi.
Sytuację prawną skarżącego występującego w lutym 2003 r. o świadczenie przedemerytalne z powołaniem się na brzmienie art. 37 "k" ust. 1 pkt. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wprowadzone ustawą zmieniającą z 17 grudnia 2001 r., zdeterminowała rejestracja dokonana w grudniu 2001 r. Brzmienie art. 37 "l" ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nadane ustawą zmieniającą z 17.12.2001 r. stwierdzało bowiem, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy oraz iż prawo to ustala się na wniosek tej osoby.
Skarżący w dacie rejestracji tj. grudniu 2001 r. nie spełniał warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Zaczął je spełniać dopiero po 31 grudnia 2001 r. (w następstwie nadania innego brzmienia art. 37 "k" ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) tj. już po dokonanej rejestracji. Znowelizowany ustawą z 17.12.2001 r. przepis art. 37 "k" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu znalazł zastosowanie wyłącznie do osób zarejestrowanych w urzędach pracy po dniu 31.12.2001 r. Dokonanej w grudniu 2001 r. w urzędzie pracy rejestracji w charakterze bezrobotnego, nie można było skutecznie cofnąć. Przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy
i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy (Dz.U. z 1997 r. Nr 25, poz. 131 z późniejszymi zmianami), nie przewidywały wyłączenia z ewidencji zarejestrowanych karty rejestracyjnej takiego bezrobotnego, który rozmyślił się i postanowił cofnąć rejestrację. Z momentem przedłożenia przez bezrobotnego kompletu dokumentów, o których mowa w § 3 ust. 21 i 2 rozporządzenia i po poświadczeniu przez bezrobotnego własnoręcznym podpisem prawdziwości danych i oświadczeń zamieszczonych w karcie rejestracyjnej, akt rejestracji wiązał organ zatrudnienia i stawał się zdarzeniem prawnym wywołującym skutki określone ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ze wszystkimi konsekwencjami z ustawy wynikającymi.
Z powyższych przyczyn Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Zapatrywania Sądu nie zmieniają także przytoczone przez skarżącego orzeczenia Sądu Najwyższego, które rozstrzygają
o nieco innych kwestiach i nie odnoszą się do wzajemnej relacji przedmiotowych przepisów obowiązujących w grudniu 2001 roku i styczniu 2002 roku.
Końcowo podkreślić należy, że zasada udzielania obywatelowi rzetelnej informacji o prawnych przesłankach nabycia uprawnień dotyczy aktualnego stanu prawnego tj. przepisów prawnych obowiązujących w dacie zdarzenia wywołującego określone skutki prawne i nie obejmuje zamierzeń ustawodawcy nawet jeżeli mają one formę projektów nowych ustaw czy projektów nowelizacji przepisów. Dostęp obywateli i pracowników organów administracji do projektów przepisów z racji powszechności usług internetowych jest taki sam.
Odmienny pogląd skarżący może udowadniać wyłącznie przed sądem cywilnym w postępowaniu opartym o treść art. 417 kodeksu cywilnego.
Dodatkowo należy zaznaczyć, że rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego
w B. z dnia [...] kwietnia 2005 roku w sprawie sygnatura akt [...] dotyczy ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, co należy do kompetencji organu rentowego i podlegało kontroli sądu apelacyjnego w tej sprawie. Natomiast decyzja o uprawnieniu pana G. K. do świadczenia przedemerytalnego należy do wyłącznej kompetencji Starosty, w którego imieniu działają Powiatowe Urzędy Pracy. Na okoliczność tą wprost zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w B. w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia (k.72 akt sprawy). Kontrola merytorycznego rozpoznania takiego wniosku może nastąpić zatem jedynie przed Sądem Administracyjnym.
Stąd skargę oddalono (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270).