II SA/BK 31/24

II SA/Bk 31/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący/
Małgorzata Roleder /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1752
art. 24 ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. w W. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2023 r. nr GK-II.7221.63.2023.KT w przedmiocie wydania uproszczonego wypisu z rejestru gruntów oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 11 lipca 2023 r. E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka") zwróciła się do Starosty Siemiatyckiego o wydanie uproszczonego wypisu z rejestru gruntów działek o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym S. w gminie G. oraz działek o nr [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym O. w gminie D. W treści wniosku Spółka powołała się na interes prawny w dostępie do danych objętych wnioskiem, wynikający z art. 3051 i art. 3052 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.; dalej: "k.c.") w zw. z art. 29a ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.; dalej: "P.b.") oraz art. 285 § 1 i art. 145 k.c. Spółka wyjaśniła, że dane objęte wnioskiem pozostają w związku z realizowanym przez nią przedsięwzięciem polegającym na budowie elektrowni fotowoltaicznej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, a także z koniecznością budowy drogi dojazdowej oraz przyłącza elektroenergetycznego, łączącego planowaną inwestycję z punktem przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. Spółka wyjaśniła, że zachodzi konieczność ustalenia właścicieli działek, na których w drodze umowy lub orzeczenia sądowego, zostanie ustanowiona na rzecz Spółki służebność przesyłu (umożliwiająca wybudowanie i eksploatację przyłącza), a także służebność gruntowa (umożliwiająca dojazd do ww. działek w celu budowy przyłącza oraz drogi dojazdowej do elektrowni fotowoltaicznej – z uwagi na brak dostępu nieruchomości będących przedmiotem inwestycji do drogi publicznej). Z dokumentacji załączonej do wniosku wynika, że budowa elektrowni fotowoltaicznej planowana jest na działce nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym S. w gminie G.
Wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postepowania z dnia 28 lipca 2023 r. Starosta wezwał Spółkę do uzupełnienia wniosku, w terminie 7 dni, przez umotywowanie i udokumentowanie interesu prawnego, informując jednocześnie, że powołane przez Spółkę przepisy prawa nie stanowią podstawy do wydania żądanej dokumentacji. Pismo to doręczono Spółce dnia 1 sierpnia 2023 r. jednakże pozostało ono bez odpowiedzi. Kolejnym zawiadomieniem z dnia 11 sierpnia 2023 r. Starosta poinformował Spółkę o zgromadzonym materiale dowodowym, możliwości zapoznania się strony z aktami sprawy oraz zgłoszeniu żądań, w terminie 7 dni od daty otrzymania tego zawiadomienia.
W piśmie z dnia 25 sierpnia 2023 r. Spółka wskazała, że planowane przedsięwzięcie musi być na obecnym etapie poprzedzone czynnościami planistycznymi i prawnymi polegającymi na ustanowieniu służebności przesyłu i służebności gruntowej, w którym to celu konieczne jest pozyskanie żądanych danych dotyczących działek sąsiednich względem działki inwestycyjnej. Spółka podkreśliła, że posiada interes prawny w ustanowieniu tych służebności, co jest niezbędne do realizacji planowanej inwestycji w kontekście budowy i eksploatacji przyłącza oraz z uwagi na brak dostępu działki inwestycyjnej do drogi publicznej. Bez pozyskania żądanych danych dalsza realizacja przedsięwzięcia będzie zaś utrudniona, a nawet niemożliwa. Spółka wyjaśniła, że na obecnym etapie prac jest zobowiązana do wykonania czynności niezbędnych do budowy przyłącza, z czym wiąże się konieczność ustalenia właścicieli ww. działek. Jednocześnie Spółka wskazała, że nie jest obecnie możliwe określenie sposobu ustanowienia ww. służebności, ani przedłożenie dokumentu warunkującego konieczność udostępnienia przez Starostę żądanych danych, bowiem w celu zainicjowania czynności zmierzających do ustanowienia tych służebności, konieczne jest podjęcie rozmów z właścicielami wymienionych działek, a następnie ewentualne podjęcie czynności sądowych. W dalszej części pisma Spółka zawarła teoretyczne rozważania dotyczące definicji oraz istoty interesu prawnego.
Decyzją z dnia 7 września 2023 r. nr GG.6621.1846.2023, wydaną m.in. na podstawie art. 24 ust. 3 pkt 1 i ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2023, poz. 1752; dalej: "PGiK") Starosta odmówił Spółce wydania uproszczonego wypisu z rejestru gruntów działek o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym S. w gminie G. oraz działek o nr [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym O. w gminie D. W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że powołane przez Spółkę przepisy nie stanowią podstawy do wydania jej żądanej dokumentacji oraz poczynił rozważania dotyczące definicji interesu prawnego. W kontekście zaś powołanego przez Spółkę art. 145 k.c., Starosta zwrócił uwagę, że wbrew jej twierdzeniu działka inwestycyjna posiada dostęp do drogi publicznej oznaczonej jako działka nr [...] (obręb S. w gminie G.). W ocenie Starosty samo zaś wykazanie przez Spółkę potrzeby pozyskania danych osobowych właścicieli działek sąsiadujących z działką inwestycyjną, niezbędnych do ustanowienia wspomnianych służebności, nie jest uznawane za wykazanie interesu prawnego, którego kryteria nie są w sprawie spełnione. W tym względzie organ podkreślił, że nie zachodzi konkretna i aktualna sytuacja prawna (wskazująca na interes prawny wnioskodawcy), a jedynie sytuacja hipotetyczna, nie poddająca się obiektywnej weryfikacji. W ocenie Starosty zamiar realizacji przedsięwzięcia nie musi przekładać się na jego faktyczną realizację, bowiem może okazać się, że Spółka zrezygnuje z realizacji przedsięwzięcia, bądź zdecyduje się na inne rozwiązania.
Organ stwierdził, że powołane przez Spółkę przepisy oraz cel uzyskania ww. danych, może świadczyć jedynie o interesie faktycznym, którego posiadanie zdefiniował jako sytuację (obecną lub przyszłą), w której dany podmiot odniesie bezpośrednią korzyść na skutek działań lub zaniechań organu administracji. Opierając się na orzecznictwie NSA Starosta wskazał, że posiadając interes faktyczny można żądać od organu administracji podjęcia stosownych działań, jednakże żądanie to nie jest oparte na przepisach prawa chroniących sferę interesów tego podmiotu. Dochodzenie zaś żądanych przez Spółkę danych, jest możliwe w trybie postępowania cywilnego (tj. w toku procesu sąd może zobowiązać organ ewidencyjny do wydania uproszczonego wypisu z rejestru gruntów). Końcowo Starosta zwrócił uwagę na art. 24 ust. 2 PGiK, wskazując, że zawarty w nim zapis o jawności danych ewidencyjnych nie oznacza, że organ powinien ujawniać te dane w sposób nieograniczony. Za takim rozumowaniem przemawia zaś nie tylko konieczność wykazania interesu prawnego, ale również brzmienie art. 5a PGiK zobowiązującego podmioty tworzące i utrzymujące zintegrowany system informacji o nieruchomościach, do podejmowania działań, które zapewnią, że dane osobowe nie będą udostępnianie w sposób niezgodny z prawem. Udostępnianie zaś tych danych poprzez rozległe i nieograniczone rozumienie interesu prawnego, opartego na nieweryfikowalnym zamiarze, czyniłoby taką ochronę nieefektywną, fikcyjną i stałoby w sprzeczności z celem ustawodawcy.
Decyzją z dnia 5 grudnia 2023 r. nr GK-II.7221.63.2023.KT Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "PWINGiK") utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty, od której odwołała się Spółka. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił co do zasady argumentację organu I instancji, którą dodatkowo umotywował. Odnosząc się do zarzutów i treści odwołania, PGINGiK stwierdził, że zasadniczo należy zgodzić się ze Spółką, że art. 3051 i art. 3052 k.c. może niekiedy stanowić podstawę interesu prawnego uprawniającą podmiot do uzyskania żądanych informacji z ewidencji gruntów, bowiem jeżeli przedsiębiorca ma prawo by na jego rzecz obciążyć nieruchomość służebnością przesyłu, to ma wówczas interes prawny w uzyskaniu danych o tej nieruchomości, w tym o jej właścicielach. Organ odwoławczy zauważył jednak, że Spółka nie uwzględniła, że wykładni przepisów ogólnych nie można dokonywać w oderwaniu od przepisów szczególnych – zaś w tym przypadku funkcjonowanie i przyłączanie do sieci elektrowni fotowoltaicznych regulują następujące akty prawne: ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. 2022 r. poz. 1385 ze zm.; dalej: "P.e."), ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. 2023 r. poz. 1436 ze zm.; dalej: "u.o.z.e.") oraz rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz.U. 2023 r., poz. 819 ze zm.; dalej: "rozporządzenie"). W tym względzie PWINGiK zauważył, że na mocy art. 1 ust. 3 u.o.z.e. do przyłączenia instalacji odnawialnego źródła energii do sieci stosuje się przepisy P.e., zaś z art. 7 ust. 1 i 2 P.e. wynika, że za przyłączenie to odpowiada przedsiębiorstwo energetyczne, a nie właściciel instalacji. Potwierdzeniem tej reguły jest zaś § 4 ust. 1 rozporządzenia, stanowiący, że (za wskazanym tam wyjątkiem) podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci składa wniosek o określenie warunków przyłączenia w przedsiębiorstwie energetycznym zajmującym się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej, do którego sieci ubiega się o przyłączenie. Za określenie warunków przyłączenia również odpowiada przedsiębiorstwo energetyczne. W konsekwencji, w ocenie PWINGiK, w świetle ww. przepisów, argumentacja Spółki skoncentrowana na konieczności pozyskania żądanych danych, jako niezbędnych dla budowy i eksploatacji przyłącza, nie mogła odnieść skutku, skoro obowiązek wykonania przyłącza ciąży na przedsiębiorstwie energetycznym, a nie na osobie wnioskującej o przyłącze, którą obciąża z kolei obowiązek uiszczenia opłaty za przyłącze. Co więcej, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 11 P.e. oraz z § 2 pkt 14 i 32 rozporządzenia, przyłącze jest jednym z elementów sieci, która należy do przedsiębiorstwa energetycznego, a nie do wnioskującego o przyłącze. Na terenie województwa Podlaskiego, przedsiębiorstwem energetycznym jest P. S.A. a nie Spółka. Skoro zatem Spółka nie będzie właścicielem przyłącza, to (w kontekście brzmienia art. 3051 k.c.) nie ma ona podstawy prawnej, a tym samym interesu prawnego, do żądania ustanowienia służebności przesyłu. Takie prawo posiada przedsiębiorstwo energetyczne. Jeżeli zaś Spółka chce rozbudować swoją sieć w taki sposób, aby skrócić długość przyłącza, to posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny. Z kolei wedle art. 2 pkt 13 u.o.z.e. instalacja odnawialnego źródła energii służy do wytwarzania energii, a nie do jej przesyłu i dystrybucji, co leży w kompetencjach przedsiębiorstwa energetycznego. Skoro zatem Spółce nie przysługują uprawnienia wyrażone w przytoczonych przez nią przepisach k.c., to nie posiada ona interesu prawnego upoważniającego ją do uzyskania żądanych informacji z rejestru gruntów. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że wątpliwości budzi sam rozmiar planowanego obszaru służebności przesyłu – bowiem inwestycja planowana jest na działce o nr [...], która otoczona jest przez działki nr [...], [...] i [...], natomiast wnioskiem objęto łącznie 12 działek, stanowiących w sumie duży obszar, zatem działka nr [...] miałaby być z każdej strony otoczona służebnością przesyłu. Przykładowo organ zwrócił również uwagę, że działki o nr: [...], [...], [...] i [...] tworzą pas gruntu o szerokości ok 197 m. Organ uznał za nielogiczne ustanowienie na tak olbrzymim terenie służebności przesyłu w celu doprowadzenia przewodu do instalacji odnawialnego źródła energii. PWINGiK potwierdził również spostrzeżenie Starosty, że chybiony jest argument o konieczności ustanowienia służebności gruntowej, bowiem działka inwestycyjna posiada dostęp do drogi publicznej.
W skardze do sądu administracyjnego na ww. decyzję PWINGiK Spółka zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał na podstawie art. 138 § 4 k.p.a. uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i wydanie decyli merytorycznej zobowiązującej organ I instancji do wydania żądanych uproszczonych wypisów (i takie rozwiązanie powinno mieć miejsce, biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy), albo na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia celem ewentualnego uzupełnia postępowania dowodowego, albowiem skarżąca wykazała, że posiada interes prawny w uzyskaniu żądanych informacji;
b) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niezebraniu materiału dowodowego w sposób wyczerpujący w zakresie dotyczącym ustalenia, jaki podmiot odpowiada za budowę przyłącza elektroenergetycznego, co w efekcie doprowadziło organ I instancji do błędnego ustalenia, że za budowę takiego przyłącza na nieruchomościach objętych wnioskiem, odpowiada wyłącznie przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem energii elektrycznej (Operator Systemu Dystrybucyjnego), w sytuacji gdy zgodnie z wydanymi warunkami przyłączenia planowanej inwestycji do sieci, Spółka jest zobligowana do zrealizowania szeregu prac w tym właśnie do wybudowania przyłącza:
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
a) art. 24 ust. 3 pkt 1 i ust. 5 pkt 3 PGiK przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca nie ma interesu prawnego upoważniającego do uzyskania uproszczonego wypisu z ewidencji gruntów w toku realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca posiada i wykazała interes prawny w uzyskaniu żądanych wypisów;
b) art. 3051 i art. 3052 k.c. przez niezastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że skarżącej nie przysługuje uprawnienie do ustanowienia służebności przesyłu na podstawie ww. przepisów k.c.
c) ewentualnie, w przypadku uznania przez sąd, że skarżąca nie posiada uprawnienia do ustanowienia służebności przesyłu na gruncie art 3051 i art 3052 k.c. - art. 7 ust. 2 P.e. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że to wyłącznie na przedsiębiorstwie energetycznym zajmującym się przesyłaniem energii elektrycznej spoczywa obowiązek wybudowania przyłącza, w sytuacji gdy:
– przedsiębiorstwem energetycznym jest również skarżąca - zgodnie z definicją z art. 3 pkt 12 P.e. - jako podmiot wytwarzający energię elektryczną;
– zgodnie z treścią art. 7 ust. 2 P.e. umowa o przyłączenie powinna m.in. określać warunki udostępnienia przedsiębiorstwu energetycznemu nieruchomości należącej do podmiotu przyłączanego w celu budowy lub rozbudowy sieci niezbędnej do realizacji przyłączenia, co oznacza, że skarżąca musi dysponować jakimś tytułem prawnym do nieruchomości, na których ma być posadowione przyłącze, a które mają być udostępnione przedsiębiorstwu energetycznemu w celu wybudowania przyłącza; tym samym skarżąca ma interes prawny w otrzymaniu uproszczonych wypisów i ustaleniu kręgu właścicieli nieruchomości, które mają zostać obciążone służebnością przesyłu.
Z uwagi na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. W uzasadnieniu skargi szczegółowo umotywowała zaś wywiedzione w sprawie zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz podkreślając, że zarzuty podniesione w skardze nie stanowią nowych okoliczności w sprawie, lecz znane były organowi w prowadzonym postępowaniu, do których się uprzednio ustosunkował.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
W kontrolowanej sprawie Spółka domaga się wydania uproszczonego wypisu z rejestru gruntów dotyczącego dziesięciu działek położonych w obrębie ewidencyjnym S. w gminie G. oraz dwóch działek położonych w obrębie ewidencyjnym O. w gminie D. Jako uzasadnienie posiadania interesu prawnego w dostępie do danych objętych wnioskiem, Spółka wyjaśniła, że na działce nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym S. w gminie G. (będącej w dzierżawie Spółki) zamierza zrealizować przedsięwzięcie polegające na budowie elektrowni fotowoltaicznej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną obejmującą m.in. budowę drogi dojazdowej oraz przyłącza elektroenergetycznego, łączącego planowaną inwestycję z punktem przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. W ocenie Spółki zachodzi konieczność ustalenia właścicieli wymienionych we wniosku działek, na których w drodze umowy lub orzeczenia sądowego, zostanie ustanowiona na rzecz Spółki służebność przesyłu (umożliwiająca wybudowanie i eksploatację przyłącza), a także służebność gruntowa (umożliwiająca dojazd do ww. działek w celu budowy przyłącza oraz drogi dojazdowej do elektrowni fotowoltaicznej – z uwagi na brak dostępu nieruchomości będących przedmiotem inwestycji do drogi publicznej). Spółka upatruje swojego interesu prawnego w następujących przepisach prawa: art. 3051 i art. 3052 k.c. w zw. z art. 29a ust. 1 P.b. oraz w art. 285 § 1 i art. 145 k.c
Na wstępie wyjaśnić należy, że w myśl art. 24 ust. 2 PGiK informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne i na mocy art. 24 ust. 3 pkt 1 PGiK udostępniane przez starostę m.in. w formie wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu. Każdy, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 5 PGiK, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym, o czym stanowi art. 24 ust. 4 PGiK. Natomiast w treści art. 24 ust. 5 PGiK, do którego przepis powyższy się odwołuje, ustalono katalog podmiotów, na żądanie których starosta udostępnia dane ewidencji gruntów zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 PGiK (tj. dane podmiotowe m.in. właścicieli nieruchomości lub władających nimi) oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane. W katalogu tym (pkt 1-3) uwzględniono podmioty, które mają interes prawny w dostępie do danych objętych wnioskiem, nie będące podmiotami wymienionymi w pkt 1-2a tego przepisu, o czym stanowi pkt 3 tego przepisu. We wniosku inicjującym kontrolowane postępowanie, Spółka powołała się na tą podstawę prawną udostępnienia jej żądanych danych o charakterze podmiotowym (tj. danych zawierających informacje o właścicielach nieruchomości). Udostępnianie takiego rodzaju danych podlega reżymowi, o którym mowa w wyżej przywołanym art. 24 ust. 5 PGiK, co oznacza, że nie wszystkie dane zawarte w operacie podlegają nieograniczonemu dostępowi. W orzecznictwie ugruntowało się, że przedmiotem jawnych i powszechnie dostępnych informacji o gruntach, budynkach i lokalach, udzielanych w trybie art. 24 ust. 2 i 4 PGiK na żądanie każdego, tj. bez konieczności wykazywania interesu prawnego, ani władania gruntem, budynkiem lub lokalem, mogą być tylko informacje o charakterze przedmiotowym. Natomiast informacje o charakterze podmiotowym lub podmiotowo-przedmiotowym, z uwagi na ochronę danych osobowych w nich zawartych, mogą być udzielane tylko w trybie art. 24 ust. 5 PGiK, a więc z uwzględnieniem unormowanych tam ograniczeń. Wartym odnotowania jest przy tym trafny pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2009 r. (sygn. II SA/Gl 101/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), w którym skład orzekający wskazał, że jawność oznacza jedynie to, że informacje zawarte w ewidencji nie mają charakteru informacji niejawnych w rozumieniu prawa, co nie oznacza jednak powszechnego do nich dostępu. Sąd zauważa przy tym, że warunek wykazania interesu prawnego w dostępie do danych podmiotowych wynika z faktu, że są to dane osobowe, a zatem informacje podlegające szczególnej ochronie prawnej.
Z uwagi na powyższe, w ocenie składu orzekającego organy administracji obu instancji trafnie uznały, że wydanie żądanych przez skarżącą wypisów uproszczonych, wymaga wylegitymowania się przez nią interesem prawnym. Nie kwestionuje tego również skarżąca Spółka. Kwestią sporną w sprawie pozostaje natomiast ocena posiadania przez skarżącą interesu prawnego w dostępie do żądanych danych.
W tym względzie należy pokrótce wyjaśnić, że wobec braku definicji legalnej tego pojęcia, uzasadnione jest przyjęcie jego rozumienia w znaczeniu bezpośrednim, zgodnie z którym jest to interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że ustalenie interesu prawnego sprowadza się do wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Stąd też zawsze powinna to być norma, dająca się indywidualnie określić i wyodrębnić, której treść można ustalić; zawsze też powinna aktualnie i bezpośrednio dotyczyć sytuacji danego podmiotu (zob. J. Zimmermann: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego (w:) Administracja, gospodarka, samorząd, H. Olszewski, B. Popowska (red.), Poznań 1997, s. 609 i n.). Interes prawny musi być indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych danej sprawy i przesłankach zastosowania w niej określonego przepisu prawa. O jego istnieniu decydują zatem przepisy prawa przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (por. m.in. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 458/10; czy wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2889/13, CBOSA). Jeżeli zatem akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym przysługującym danemu podmiotowi.
Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem organów obu instancji, że skoro cechami interesu prawnego jest jego indywidualność, konkretność, aktualność i obiektywna sprawdzalność, to podnoszona przez skarżącą okoliczność, że żądane przez nią dane, są jej niezbędne do zainicjowania w przyszłości hipotetycznych czynności (w tym być może czynności procesowych przed sądem powszechnym) zmierzających do ustanowienia służebności przesyłu oraz służebności gruntowej na wymienionych we wniosku działkach (prawdopodobnie nie na wszystkich) w związku z planowaną inwestycją, nie stanowi na obecnym etapie tej inwestycji, podstawy do wywodzenia przez skarżącą interesu prawnego w pozyskaniu żądanych przez nią danych podmiotowych. Przede wszystkim bowiem, co dostrzegł organ I instancji, interesu prawnego (jako kategorii materialnoprawnej) w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 3 PGiK, nie tworzy przyszłe i ewentualne (hipotetyczne) postępowanie prowadzone przed sądem powszechnym. Na gruncie art. 28 k.p.a. w orzecznictwie przyjmuje się, że nie jest legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, które mogą wystąpić dopiero w przyszłości (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1916/12, CBOSA). Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne, mogą stanowić nie o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym (por. ww. wyrok NSA sygn. akt I OSK 458/10). Interes faktyczny definiowany jest natomiast w doktrynie i orzecznictwie jako subiektywny, własny pogląd podmiotu na działalność administracji publicznej, że powinna ona podjąć na jego rzecz jakieś działania lub powstrzymać się od jakiegoś działania. Pogląd ten nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązującym prawie i z tego powodu nie jest w zasadzie przez to prawo chroniony. Interes faktyczny przeobraża się w interes prawny, gdy uzyskuje odniesienie prawne tzn. gdy wynika z normy prawnej, opiera się na niej lub daje się z nią powiązać (tak J. Zimmermann Alfabet prawa administracyjnego, s. 99, uwaga 5 i 6; Wolters Kluwer 2022 r.). Za taką normę prawną (tj. normę, z której wynikałaby konieczność posiadania przez skarżącą uproszczonego wypisu z rejestru gruntów zawierającego dane właścicieli działek wymienionych przez nią we wniosku) nie można jednak uznać w niniejszej sprawie, żadnego z wyszczególnionych przez Spółkę przepisów prawa. Przypomnieć należy, że Spółka powołała w tym względzie: art. 3051 i art. 3052 k.c. w zw. z art. 29a ust. 1 P.b. oraz w art. 285 § 1 i art. 145 k.c.
W pierwszej kolejności sąd zauważa, że wbrew twierdzeniu skarżącej, zawartemu w pkt 2 załącznika do wniosku z dnia 11 lipca 2023 r., zarówno działka inwestycyjna, jak i każda z wymienionych we wniosku działek, posiada dostęp do drogi publicznej (por. wydruk mapy; k. 8 akt organu II instancji). Tymczasem wedle powołanego przez skarżącą art. 145 § 1 k.c właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna), jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, Abstrahując od faktu, że wszystkie wymienione przez skarżącą działki posiadają dostęp do drogi publicznej, przepis ten nie znajduje zastosowania w sytuacji skarżącej, która nie jest podmiotem uprawnionym do żądania ustanowienia służebności (posiadacz zależny, a więc np. dzierżawca nieruchomości nie posiada czynnej legitymacji procesowej w sprawach o ustanowienie służebności gruntowych). Poza tym, służebność drogi koniecznej ustanawiana jest w innym celu, niż umożliwienie doraźnego wjazdu na nieruchomość w celu budowy przyłącza (tj. w celu zapewnienia stałego dostępu do drogi publicznej). W związku z powyższym, sąd dostrzega również brak celowości i zasadności w ustanowieniu innej służebności gruntowej (przejazdu) na wyszczególnionych we wniosku działkach. Również i w tym przypadku Spółka nie posiada czynnej legitymacji procesowej do żądania obciążenia właścicieli tych działek owym ograniczonym prawem rzeczowym (unormowanym w art. 285 § 1 k.c.). W konsekwencji, Spółka nie może wywodzić interesu prawnego w dostępie do danych objętych jej wnioskiem, z powołanych wyżej art. 145 k.c. i art. 285 § 1 k.c.
Rację mają organy obu instancji, że interesu prawnego skarżąca nie może wywodzić również z art. 3051 i art. 3052 k.c. w zw. z art. 29a ust. 1 P.b. Jak stanowi art. 3051 k.c. nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu); natomiast wedle art. 3052 § 1 k.c. jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem. Urządzeniami, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. są natomiast urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne (urządzenia przesyłowe), zaś wedle powołanego przez skarżącą (w związku z ww. przepisami prawa cywilnego) art. 29a ust. 1 P.b. (w zw. z art. 29 ust. 1 lit. a. P.b.) budowa przyłączy elektroenergetycznych wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Należy zauważyć, że do budowy przyłączy elektroenergetycznych co do zasady stosuje się przepisy P.e., o czym stanowi art. 29a ust. 2 P.b. Również przepisy szczególne zawarte w u.o.z.e. (tj. w akcie prawnym regulującym m.in. zasady i warunki wykonywania działalności w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w instalacjach odnawialnego źródła energii) zawierają odniesienie do przepisów P.e. w zakresie przyłączania do sieci instalacji odnawialnego źródła energii (jakim niewątpliwie jest elektrownia fotowoltaiczna). Stanowi o tym wprost art. 1 ust. 3 u.o.z.e. Rację ma zatem organ odwoławczy, kiedy twierdzi, że wykładni ogólnych przepisów – do jakich należą art. 3051 i art. 3052 k.c., nie można dokonywać w oderwaniu od przepisów szczególnych zawartych w u.o.z.e., a także w przepisach P.e., do których wprost odnoszą regulacje u.o.z.e. Zasadnie zatem organ odwoławczy powołał regulacje P.e., w szczególności przepisy wyznaczające podmiot odpowiedzialny za przyłączenie instalacji odnawialnego źródła energii do sieci (tj. art. 7 ust. 1 i 2 P.e.).
Sąd zwraca przy tym dodatkowo uwagę na generalny zapis art. 7 ust. 6 P.e., wedle którego budowę i rozbudowę odcinków sieci służących do przyłączenia instalacji należących do podmiotów ubiegających się o przyłączenie do sieci zapewnia przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją energii, umożliwiając ich wykonanie zgodnie z zasadami konkurencji także innym przedsiębiorcom zatrudniającym pracowników o odpowiednich kwalifikacjach i doświadczeniu w tym zakresie. Na mocy nowelizacji z dnia 21 grudnia 2022 r. (ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r., Dz.U. 2022 r. poz. 2687) wprowadzono jednak w art. 7 ust. 9a P.e. możliwość zapewnienia, przez podmiot ubiegający się o przyłączenie, budowy i rozbudowy odcinków sieci służących do przyłączenia instalacji należących do podmiotu ubiegającego się o przyłączenie do sieci, w uzgodnieniu z przedsiębiorstwem energetycznym. Przepis ten został wprowadzony w celu wyeliminowania w wielu przypadkach opóźnień takiej rozbudowy. Oznacza to, że rację może mieć skarżąca kiedy twierdzi, że jest ona zobowiązana, na mocy warunków przyłączenia oraz umowy o przyłączenie zawartej z P. S.A. (w L.; dalej: "P."), do budowy odcinka przyłącza z instalacji odnawialnego źródła energii do miejsca przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. Skarżąca powołała w tym względzie fragment postanowienia umownego, wedle którego zobowiązana jest ona do zrealizowania własnym kosztem i staraniem zadań określonych w warunkach przyłączenia od miejsca dostarczania energii elektrycznej, zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami, w terminie do dnia przyłączenia. Spółka ww. dokumentacji nie przedłożyła jednak do akt, ani na etapie postępowania administracyjnego, ani w postępowaniu sądowym, w związku z czym twierdzenia powyższe nie poddają się sądowej weryfikacji. W szczególności nie wiadomo jaki podział obowiązków w tym zakresie uzgodniono między stronami ww. umowy i do zrealizowania jakich konkretnie zadań, określonych w warunkach przyłączenia, zobowiązała się Spółka. W konsekwencji dalsze rozważania sądu będą oparte na ogólnych normach prawa zawartych w P.e.
Jakkolwiek organowi odwoławczemu umknęło brzmienie art. 7 ust. 9a P.e., w związku z czym rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie uwzględniają całościowego stanu prawnego regulującego przyłączanie do sieci instalacji odnawialnego źródła energii, to uchybienie to nie stanowi naruszenia prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, bowiem nie ma ono wpływu na prawidłowość kontrolowanego aktu.
Po pierwsze bowiem, mimo wprowadzonego w dniu 21 grudnia 2022 r. art. 7 ust. 9a P.e., na mocy art. 7 ust. 5 P.e. zapewnienie realizacji budowy i rozbudowy sieci na potrzeby przyłączania podmiotów ubiegających się o przyłączenie, pozostaje obowiązkiem przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się przesyłaniem lub dystrybucją energii. Sąd zauważa, że powyższy przepis jest skorelowany z art. 24 ust. 5 pkt 2a lit. b. PGiK, uprawniającego operatorów systemu przesyłowego i operatorów systemu dystrybucyjnego w rozumieniu P.e. (art. 3 pkt 24 i pkt 25 P.e.) do żądania udostępnienia przez Starostę wypisów z operatu ewidencyjnego zawierających dane podmiotowe, bez konieczności wylegitymowania się interesem prawnym w dostępie do tych danych. Z powyższego wynika zatem, że mimo ustawowej możliwości zapewnienia przez Spółkę budowy lub rozbudowy odcinków sieci służących do przyłączenia do sieci planowanej przez nią instalacji, w uzgodnieniu z P. (do czego prawdopodobnie doszło w niniejszej sprawie), to na P. mimo wszystko ciąży obowiązek zapewnienia realizacji tej budowy lub rozbudowy. W ocenie sądu do obowiązku tego należy m.in. pozyskanie niezbędnych zezwoleń na wejście na cudzy grunt w celu budowy przyłącza elektroenergetycznego, nawet jeśli jego budowę zapewnia podmiot ubiegający się o przyłączenie (w tym przypadku Spółka). Pozyskaniu przedmiotowych zezwoleń służy, w ocenie sądu, przysługujące P. uprawnienie z art. 24 ust. 5 pkt 2a lit. b. PGiK.
Po drugie, nawet jeśli uznać, że faktycznie, w pewnych okolicznościach przedsiębiorstwu energetycznemu będącemu właścicielem elektrowni fotowoltaicznej może przysługiwać uprawnienie do obciążania na jego rzecz innej nieruchomości służebnością przesyłu na zasadzie art. 3051 k.c., to w tym względzie aktualne pozostają spostrzeżenia Starosty co do tego, że okoliczności przedstawione przez Spółkę, w których upatruje ona źródła interesu prawnego w pozyskaniu żądanych danych, pozostają nieskonkretyzowane i hipotetyczne oraz nie poddają się obiektywnej weryfikacji. Z dokumentacji przedłożonej do akt przez skarżącą nie wynika, ani lokalizacja inwestycji, ani jej zakres. Spółka nie przedłożyła projektu budowlanego planowanej inwestycji i przyłącza, ani nawet nie zakreśliła odręcznie na mapie prawdopodobnej lokalizacji tej inwestycji. Finalnie zatem nie wiadomo w chwili obecnej, jaki będzie przebieg rzeczonego przyłącza, ani też w którym miejscu nastąpi przyłączenie do sieci (punkt przyłączenia), a tym samym nie wiadomo przez które działki będzie przebiegała służebność przesyłu. Co istotne, Spółka objęła wnioskiem dwanaście działek położonych w bliższym lub dalszym sąsiedztwie względem działki inwestycyjnej, z których trzy okalają ją, granicząc z tą działką bezpośrednio (jedna z nich jest działką drogową). W ocenie organu odwoławczego zakres wniosku sugeruje jakoby służebność przesyłu miała otaczać działkę inwestycyjną, a ponadto przebiegać przez obszar zbyt duży, by uzasadniało to racjonalny jej przebieg.
Z akt sprawy wynika natomiast, że sama skarżąca nie wie jeszcze, jak owa służebność przesyłu będzie przebiegała, co potwierdziła w treści skargi, motywując szeroki zakres wniosku koniecznością wyznaczenia alternatywnych tras przebiegu przyłącza. Spółka odniosła się w tym względzie do dyspozycji art. 626 § 1 i § 3 k.p.c. wyznaczającego zakres wniosku o sądowe ustanowienie służebności przesyłu, w którym należy wskazać właścicieli wszystkich nieruchomości, przez które mogłaby przebiegać służebność przesyłu. Przepis ten nie może jednak stanowić o konkretnym i aktualnym interesie prawnym skarżącej w dostępie do żądanych danych, bowiem sama skarżąca nie tylko nie posiada wiedzy co do przebiegu przyłącza, ale też nie jest pewna na jakiej drodze nastąpi ustanowienie owej służebności - konsekwentnie wskazuje bowiem również na możliwość umownego jej ustanowienia. Przepis powyższy może zatem jedynie hipotetycznie stanowić o sytuacji prawnej skarżącej w przyszłości, podobnie jak powołane przez nią art. 3051 i art. 3052 k.c.
W ocenie sądu trudno zaaprobować zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez ten organ art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w uzasadnieniu którego skarżąca podnosi brak wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego i pominięcie wskutek tego istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności w zakresie ustalenia podmiotu zobowiązanego do budowy przedmiotowego przyłącza oraz umówionych z P. zasad tej budowy. Istotnie, z powodu pominięcia regulacji art. 7 ust. 9a P.e. organ odwoławczy nie uwzględnił możliwości partycypacji skarżącej w pracach budowlanych związanych z budową przyłącza, to jednak – jak to już wyżej wskazano, zaniechanie to nie miało wpływu na prawidłowość zapadłego rozstrzygnięcia. W szczególności nie stanowi ono istotnego naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W tym względzie podkreślić należy, że skarżąca, będąca podmiotem ubiegającym się o uzyskanie danych podmiotowych z rejestru gruntów, na zasadzie art. 24 ust. 5 pkt. 3 PGiK, powinna wykazać swoje uprawnienie do żądania ww. danych, aby umożliwić organowi dokonanie oceny w tym zakresie. Tymczasem skarżąca na etapie postępowania administracyjnego przedstawiła lakoniczne dane dotyczące planowanej inwestycji. Jakkolwiek skarżąca twierdzi w skardze, że nie jest jej jeszcze znany przebieg trasy przyłącza, co oznacza, że nie mogła go wskazać w toku postępowania, to – jak się okazało dopiero na etapie postępowania sądowego, skarżąca legitymuje się umową o przyłączenie zawartą z P. oraz posiada warunki przyłączenia, których to dokumentów jednak nie okazała. Trudno zatem stwierdzić, że organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a także z art. 80 k.p.a., skoro oceniając interes prawny skarżącej dysponował jedynie hipotetycznymi i szczątkowymi informacjami, a co więcej nie miał wiedzy o okolicznościach faktycznych, na które powołała się Spółka w uzasadnieniu skargi.
Jakkolwiek istotnie organ odwoławczy niezasadnie odmówił uznania skarżącej za przedsiębiorstwo energetyczne, którym skarżąca jest zgodnie z art. 3 pkt 12 lit. a P.e., to uchybienie to jednak, w kontekście argumentacji przywołanej powyżej, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przywołany w tym kontekście przez skarżącą zarzut naruszenia art. 7 ust. 2 P.e. (z którego wynika, że umowa o przyłączenie do sieci powinna zawierać warunki udostępnienia przedsiębiorstwu energetycznemu (P.) nieruchomości należącej do podmiotu przyłączanego, w celu budowy lub rozbudowy sieci niezbędnej do realizacji przyłączenia), nie zasługuje na aprobatę sądu z tego względu, że, po pierwsze dyspozycja ww. przepisu skierowana jest do stron umowy o przyłączenie, a nie do organu administracji publicznej (co dodatkowo świadczy o interesie faktycznym skarżącej, a nie prawnym w dostępie do danych objętych wnioskiem). Po drugie skarżąca niezasadnie wywodzi, że z ww. przepisu wynika jej obowiązek do zabezpieczenia nieruchomości sąsiednich względem działki inwestycyjnej w związku z realizacją przyłącza, znajdujących się na trasie przyłącza, bowiem przepis ten wymaga, aby ww. umowa zawierała warunki udostępnienia przedsiębiorstwu energetycznemu jedynie nieruchomości należącej do podmiotu przyłączanego w ww. celu, a nie nieruchomości sąsiednich. Po trzecie zaś, jak to już wyżej zostało wskazane, realizację budowy i rozbudowy sieci na potrzeby przyłączania do niej podmiotów ubiegających się o przyłączenie obowiązane jest zapewnić przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją energii (P.), a nie podmiot przyłączany (i to nawet jeśli w uzgodnieniu z tym przedsiębiorstwem, o którym mowa w art. 7 ust. 9a P.e., zapewnia on budowę i rozbudowę odcinków sieci służących do przyłączenia należącej do niego instalacji do sieci).
Końcowo już należy zauważyć, że na podstawie zgromadzonej w aktach spawy dokumentacji oraz twierdzeń przedstawionych przez skarżącą wynika, że co najwyżej może ona posiadać interes faktyczny w dostępie do żądanych danych. W istocie skarżąca wywodzi bowiem swoje uprawnienie dostępu do żądanych danych, nie z regulacji prawnych, lecz z postanowień umownych, którymi jest związana z P. Dostrzegalny jest tu wyraźny związek między wiążącymi Spółkę postanowieniami umownymi, a przedstawioną w toku sprawy sytuacją faktyczną Spółki (w tym finansową, na co skarżąca wskazuje w skardze w kontekście możliwości odstąpienia przez P. od umowy o przyłączenie w związku z niewykonaniem przez Spółkę prac w umówionym terminie).
Biorąc powyższe pod uwagę, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r., poz. 1634) orzekł o oddaleniu skargi.