II SA/Bk 309/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2025-04-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek mieszkaniowydochódgospodarstwo domowestratadziałalność gospodarczaustawa o dodatkach mieszkaniowychustawa o świadczeniach rodzinnychorzecznictwo NSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę na decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, potwierdzając prawidłowość obliczenia dochodu rodziny i nieuwzględnianie strat z działalności gospodarczej.

Skarżąca J. B. kwestionowała wysokość przyznanego jej dodatku mieszkaniowego, argumentując, że organ I instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie obliczyły dochód jej rodziny, nie uwzględniając strat z działalności gospodarczej męża. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji i utrwaloną linię orzeczniczą NSA, zgodnie z którą straty z działalności gospodarczej nie mogą być odliczane od dochodu przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Sprawa dotyczyła skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego. Skarżąca zarzucała organom błędne ustalenie dochodu rodziny poprzez nieuwzględnienie strat z działalności gospodarczej męża, co skutkowało zaniżeniem należnego dodatku. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznały, że przy obliczaniu dochodu na potrzeby ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z odesłaniem do ustawy o świadczeniach rodzinnych, straty z działalności gospodarczej nie mogą być uwzględniane. Sąd powołał się na liczne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które konsekwentnie odmawia uwzględniania strat z lat ubiegłych przy ustalaniu dochodu dla celów świadczeń rodzinnych, podkreślając, że definicja dochodu w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest katalogiem zamkniętym i nie można jej utożsamiać z dochodem na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, straty z działalności gospodarczej nie mogą być odliczane od dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na utrwaloną linię orzeczniczą NSA, zgodnie z którą definicja dochodu w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest katalogiem zamkniętym i nie obejmuje strat z działalności gospodarczej, a sposób ustalania dochodu na potrzeby świadczeń rodzinnych różni się od zasad podatkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.dod.m. art. 3

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

u.dod.m. art. 5 § 1 pkt 3

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

u.dod.m. art. 5 § 4b

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

u.dod.m. art. 6 § 1 pkt 2

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

u.ś.r. art. 3 § 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Definicja dochodu jest katalogiem zamkniętym i nie obejmuje strat z działalności gospodarczej.

Pomocnicze

u.dod.m. art. 2

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

u.dod.m. art. 4

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.d.o.f. art. 9 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 9 § 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Straty z działalności gospodarczej nie mogą być uwzględniane przy obliczaniu dochodu na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych. Definicja dochodu w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest katalogiem zamkniętym i różni się od zasad podatkowych. Organy administracji prawidłowo ustaliły dochód rodziny i wysokość dodatku mieszkaniowego.

Odrzucone argumenty

Dochód rodziny powinien zostać pomniejszony o straty z działalności gospodarczej męża skarżącej. Organy administracji błędnie ustaliły dochód rodziny i wysokość dodatku mieszkaniowego.

Godne uwagi sformułowania

dochód w ujęciu rachunkowym ma w przypadku straty wartość zero, a nie ujemną nie można postawić znaku równości pomiędzy podstawami opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych, a dochodem w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych

Skład orzekający

Elżbieta Trykoszko

przewodniczący sprawozdawca

Marta Joanna Czubkowska

asesor sądowy

Barbara Romanczuk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie dochodu rodziny na potrzeby świadczeń publicznych, w szczególności dodatku mieszkaniowego, gdy jeden z członków gospodarstwa domowego ponosi straty z działalności gospodarczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o dodatkach mieszkaniowych, z odwołaniem do utrwalonego orzecznictwa NSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego, a kluczowe zagadnienie dotyczy tego, jak traktować straty z działalności gospodarczej przy ubieganiu się o pomoc publiczną, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.

Straty z firmy nie pomogą w uzyskaniu dodatku mieszkaniowego? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 309/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska,, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2024 r. nr 401.71/XI/A-1/24 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.
Skarżąca J. B. wnioskiem z 31 sierpnia 2024r. wystąpiła o przyznanie dodatku mieszkaniowego.
Decyzją z 11 października 2024r. Prezydent Miasta Białegostoku po rozpatrzeniu powyższego wniosku powołując się na przepisy art. 2, 3, 4, 5, 6, 6a. art. 7 ust. 1, 1a, 1b, 5 i 7 i art. 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1335), przyznał wnioskodawczyni, zamieszkałej w B. przy ul. [...] w lokalu o powierzchni 58.13 m2, dodatek mieszkaniowy na okres od 2024-09-01 do 2025-02-28 w wysokości po 216,10 zł miesięcznie. Wskazał w decyzji, że kwota 216,10 zł miesięcznie będzie wypłacana zarządcy budynku i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że we wskazanym w sentencji decyzji lokalu zamieszkują 3 osoby. Łączny dochód członków gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku wynosi 9347,12 zł. Dochód po przeliczaniu na jednego członka gospodarstwa domowego miesięcznie wynosi 1038,57 zł. Wydatki na lokal poniesione w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku wyniosły 762,13 zł. Zgodnie z art. 5 ust 4 b ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jeżeli wnioskodawca posiada tytuł prawny do części zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydatki na mieszkanie ustala się w proporcji odpowiadającej wielkości tej części. Powyższy przepis został zastosowany w niniejszej sprawie. W świetle przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych wnioskodawczyni spełnia warunki do przyznania dodatku w wysokości wskazanej w naliczeniu przedstawionym na odwrotnej stronie decyzji.
Od opisanej decyzji strona wniosła odwołanie zarzucając organowi błędne ustalenie dochodu rodziny poprzez brak uwzględnienia w dochodzie rodziny strat ponoszonych przez męża z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wyjaśniła, że w deklarowanym okresie mąż z tytułu prowadzonej działalności poniósł stratę w wysokości 4629,77 zł, co łącznie z alimentami ponoszonymi na córkę męża, pomniejsza dochód osiągany przez stronę o kwotę 8484,74 zł, co w konsekwencji powoduje, że rodzina wnioskodawczymi osiągnęła w okresie maj - lipiec 2024r. dochód w łącznej kwocie 5062,38 zł, a nie wysokości 9347,12 zł, jak to przyjął organ I instancji. Po skorygowaniu błędnego naliczenia, zdaniem strony, winna ona otrzymać dodatek mieszkaniowy w wysokości po 387,50 zł miesięcznie. Wnioskodawczymi wniosła o zmianę wysokości przyznanego dodatku mieszkaniowego.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z 4 grudnia 2024r. (nr 401.71/XI/A-1/24) orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej Kolegium podało następujące ustalenia.
J. B. zamieszkuje wraz z mężem i córką w lokalu Nr [...] położonym przy ul. [...] w B., prowadząc wspólne trzyosobowe gospodarstwo domowe. Tytułem prawnym do korzystania z lokalu jest umowa użyczenia zawarta w dniu 1 powierzchnia maja 2021 r. Z jej treści wynika, że powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 73,09 m2, przy czym użytkowa oddana w użyczenie wynosi 58,13 m2. Średni miesięczny dochód osiągnięty przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnienia z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, jak wskazano w deklaracji po korekcie, wynosił 9347,12 zł, a na osobę w rodzinie 1038,57 zł. i nie przekraczał 30% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej obowiązującego w dacie składania wniosku. W dniu 8 października 2024r. strona dołączyła do akt oświadczenia M. B. - męża, o wysokości dochodów uzyskanych w miesiącach: maj, czerwiec i lipiec 2024r., zaś 9 października 2024r. złożyła oświadczenie, iż w deklarowanym okresie uzyskała zwrot podatku z tytułu ulgi na dziecko w kwocie 1112,04 zł.
Następnie Kolegium przytoczyło treść art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do którego w zakresie ustalania wysokości dochodu rodziny na potrzeby wyliczenia dodatku mieszkaniowego odsyła ustawa o dodatkach mieszkaniowych.
Kolegium stwierdziło, że korzystając z przytoczonej regulacji prawnej organ I instancji ustalił dochód rodziny osiągnięty w okresie maj - lipiec 2024r. w wysokości 9347,12 zł. Na kwotę tą składa się dochód strony w wysokości 12435,08 zł, uzyskana w deklarowanym okresie ulga na dziecko w kwocie 1112,04 zł. W miesiącach maj - lipiec 2024r. M. B. nie osiągnął żadnego dochodu a wykazał stratę z tytułu prowadzonej działalności. Stąd też dochód jego wyniósł 0 zł.. Łączny dochód rodziny J. B. za deklarowany okres maj - lipiec 2024r. wynosił więc 13 542,12 zł i należy go pomniejszyć o wysokość poniesionych przez męża strony alimentów na rzecz córki w kwocie 4200,00 zł. Dochód stanowiący podstawę ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego wyniósł więc 9347,12 zł a średni miesięczny 3115,71 zł, a na osobę w rodzinie - 1038,57 zł. Za ostatni miesiąc przed złożeniem wniosku wnioskodawczyni poniosła wydatki na mieszkanie w wysokości 958,27 zł. Są to wydatki na cały lokal o powierzchni 73,09 m2, z czego jedynie 58,13 m2 oddano stronie w użyczenie. Zgodnie z art. 5 ust 4b ustawy o dodatkach mieszkaniowych jeżeli wnioskodawca posiada tytuł prawny do części zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydatki na mieszkanie ustala się w proporcji odpowiadającej wielkości tej części, w tym przypadku jest to kwota 762,13 zł. Wyżej ustalone wydatki są wydatkami przypadającymi na powierzchnię użytkową zajmowaną przez stronę, która jest większa od powierzchni normatywnej przewidzianej przepisem art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy dla trzech osób, wynoszącej 45 m2. Zachodzi więc konieczność rozliczenia wydatków poniesionych na powierzchnię normatywną tj. w odniesieniu do powierzchni 45m2 lokalu stosownie do art. 5 ust. 4 ustawy. Wydatki te wynoszą 589,99 zł Stosownie do treści art. 6 ust.1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego ustala się jako różnicę pomiędzy wydatkami przypadającymi normatywną powierzchnię lokalu, a 12 % dochodów trzyosobowego gospodarstwa domowego, które winny być przeznaczone na pokrycie wydatków mieszkaniowych. Wyliczenie wysokości należnego dodatku mieszkaniowego według tej zasady daje wynik 216,10 złotych (589,99 zł -12%x 3115,71 zł =216,10 zł). Wysokość dodatku mieszkaniowego ustalona w sposób matematyczny wynosi więc 216,10 zł .Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, ze organ I instancji ustalił stronie wysokość należnego dodatku mieszkaniowego w prawidłowy sposób i we właściwym trybie.
W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą ostateczną decyzję J. B. zarzuciła organowi odwoławczemu nierozpoznanie sprawy co do jej istoty, tj. nie odniesienie się przez SKO do zarzutów skargi, bez rozważenia w jakikolwiek sposób argumentacji wskazanej przez skarżącą, a w konsekwencji ograniczenie się do przytoczenia obowiązujących przepisów w niniejszej sprawie, a następnie przyjęcie za podstawę swego rozstrzygnięcia błędnego stanowiska organu wynikającego z niewłaściwej wykładni przepisów zastosowanej przez MOPR w Białymstoku, a szczegółowo wskazanej w uzasadnieniu odwołania, a następnie przytoczonych również w uzasadnieniu niniejszej skargi. Tym samym, SKO wykazało się małą wnikliwością w rozpoznaniu sprawy i brakiem odniesienia się do zarzutów odwołania, a konsekwencji poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, poczyniło również błąd ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy, a polegający na przyjęciu;
— dochodu 3-miesięcznego gospodarstwa domowego w okresie maj-lipiec 2024 r. w wysokości 9.347,12 zł, podczas gdy gospodarstwo domowe skarżącej uzyskało w tym okresie dochód w wysokości 5 062,38 złotych;
— dochodu miesięcznego na jednego członka rodziny w w/w okresie w wysokości 1038,57 zł miesięcznie podczas gdy gospodarstwo domowe skarżącej uzyskało w tym okresie dochód na jednego członka rodziny w wysokości 562,49 zł. Miesięcznie;
— kwoty wydatków na mieszkanie pokrywanej przez skarżącą w wysokości 373,89 zł miesięcznie, podczas gdy należało ją ustalić w wysokości 202,49 zł miesięcznie;
— wydatków do obliczeń pomniejszonych o kwotę pokrywaną przez skarżącą w wysokości 216,10 zł miesięcznie, podczas gdy należało je ustalić w wysokości 387,50 zł miesięcznie.
W konsekwencji powyższe błędne ustalenia doprowadziły do ustalenia kwoty przysługującego dodatku mieszkaniowego w zaniżonej wysokości tj, 216,10 zł miesięcznie podczas gdy zdaniem skarżącej, winien on wynosić 387,50 zł miesięcznie, gdyż kwota ta nie przekracza 70% sumy wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, która wynosi 412,99 zł miesięcznie. W związku z powyższym skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez przyznanie skarżącej dodatku mieszkaniowego w kwocie 387,50 zł miesięcznie ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi celem jej ponownego rozpoznania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Skarga podlegała oddaleniu
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania obowiązującej procedury administracyjnej.
Przeprowadzona przez sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. W sprawie dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych i podjęto prawidłowe rozstrzygnięcie, które zostało należycie umotywowane.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, regulujące zasady i tryb przyznawania oraz ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych. Na gruncie przepisów tej ustawy dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem mającym na celu udzielenie wsparcia poprzez dofinansowanie do wydatków mieszkaniowych ponoszonych w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Przyznanie tego dodatku zostało uzależnione przez ustawodawcę od łącznego spełnienia określonych warunków, które dotyczą:
- istnienia tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego (art. 2 ustawy),
- wysokości miesięcznego dochodu w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego (art. 3 ustawy),
- wymogu zajmowania lokalu mieszkalnego o nie większej niż dokładnie określona przez ustawodawcę, normatywnej powierzchni użytkowej, ustalonej w zależności od liczby członków gospodarstwa domowego (art. 5 ustawy).
Niespełnienie choćby jednej z przesłanek skutkuje odmową przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego. Przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie pozwalają organom orzekającym na jakąkolwiek uznaniowość w tym zakresie.
Bezspornym jest, że skarżąca J. B. korzysta na podstawie umowy użyczenia zawartej 1 maja 2021r. z lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku przy ulicy [...] w Białymstoku. Powierzchnia użytkowa tego lokalu wynosi 73,09 m2, przy czym powierzchnia użytkowa oddana w użyczenie wynosi 58,13 m2. Rodzina skarżącej składa się z trzech pełnosprawnych osób a zatem zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, normatywna powierzchnia mieszkaniowa dla obliczenia należnego dla rodziny dodatku mieszkaniowego, wynosi 45m2 i w stosunku do takiej powierzchni rozliczone zostały wydatki skarżącej na mieszkanie stosownie do treści art. 5 ust.4b ustawy o dodatkach mieszkaniowych i art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i wyniosły one 589,99 złotych.
Kwestią sporną w sprawie stało się natomiast obliczenie wysokości miesięcznego dochodu w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego rodziny skarżącej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom uprawnionym jeżeli w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o jego przyznanie średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy w gospodarstwie wieloosobowym nie przekroczył 30% przeciętego wynagrodzenia w gospodarce narodowej a zgodnie z art. 3 ust.. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, za dochód uważa się dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023r., poz. 390 ze zm.).
Organy obu instancji ustalając dochód rodziny skarżącej wzięły pod uwagę dochód skarżącej z wynagrodzenia za pracę w wysokości 12435,08 złotych i uzyskaną w deklarowanym okresie ulgę na dziecko w kwocie 1112,04 złote, łącznie 13 547,12 złotych i pomniejszyły ten dochód o kwotę poniesionych w deklarowanym okresie alimentów na rzecz córki męża skarżącej w wysokości 4200 złotych. Ustalony w taki matematyczny sposób dochód rodziny skarżącej osiągnięty w okresie maj-lipiec 2024r. wynosił – zdaniem organów – 9347,12 złotych, średni miesięczny dochód rodziny stanowił kwotę 3115,71 złotych a na osobę w rodzinie 1038,57 złotych. W konsekwencji stosownie do treści art. 6 ust.1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego ustalaną jako różnicę pomiędzy wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię lokalu a 12% dochodów trzyosobowego gospodarstwa domowego, organy obu instancji w sprawie wyliczyły na kwotę 216,10 złotych miesięcznie (589,99 - 12%x 3115,71 = 216,10zł). Zdaniem skarżącej natomiast dochód jej rodziny z trzech miesięcy maj-lipiec 2024r. wynoszący łącznie 13 547,12 złotych należało pomniejszyć także o stratę małżonka z działalności gospodarczej w wysokości 8484,74 złote a w konsekwencji uznać, że dochód rodziny za ten okres wyniósł 5 062,38 złotych a miesięczny 1 687,46 złotych a w konsekwencji dodatek mieszkaniowy powinien był zostać ustalony na kwotę 387,50 złotych miesięcznie.
Skład orzekający podziela stanowisko organów o braku podstaw do uwzględnienia straty przy obliczaniu dochodu na potrzeby ustalania prawa do dodatku mieszkaniowego. Sąd zwraca uwagę, że w kwestii niedopuszczalności rozliczania strat z działalności gospodarczej przy ustalaniu dochodu z zastosowaniem art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wielokrotnie wypowiadały się już sądy administracyjne, w tym Naczelny Sąd Administracyjny. I tak w sprawie o sygn. I OSK 437/08 Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w sprawie dotyczącej przyznania stypendium socjalnego studentowi, przy ustalaniu którego ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005r. także odsyłała do zasad określonych w ustawie z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, wyraził stanowisko, że dochód w ujęciu rachunkowym ma nawet w przypadku straty wartość zero, a nie ujemną. Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną osoby ubiegającej się o stypendium a kwestionującej nieuwzględnienie przy obliczaniu dochodu straty z działalności gospodarczej, zaakceptował stanowisko sądu I instancji - WSA w Bydgoszczy zajęte w wyroku z 5 grudnia 2007r. sygn. II SA/Bd 739/07. Sąd ten stwierdził, że w procesie obliczania poszczególnych dochodów członków rodziny występuje uwzględnienie wartości kosztów uzyskania dochodów, należnego podatku i składek ubezpieczeniowych, przy czym w sytuacji, kiedy koszt uzyskania dochodu przerósłby przychód (co do któregokolwiek członka rodziny), to jedynym efektem tego jest stwierdzenie braku dochodu (tego członka rodziny). Jak stwierdził sąd, w ujęciu rachunkowym dochód ten miałby wartość zero, nie zaś wartość ujemną.
Także w wyroku z 25 czerwca 2019r. o sygn. I OSK 2127/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny wniesioną od wyroku WSA w Rzeszowie z 6 czerwca 2017r. o sygn. II SA/Rz 254/17, stwierdził, ze strata przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie może zostać odliczona od dochodu rodziny wyliczanego na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego ( a ten ustala się w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wskazywany w skardze kasacyjnej, jako mający stanowić podstawę odliczenia od dochodu obliczanego na potrzeby ustalenia prawa do zasiłki rodzinnego straty powstałej w latach ubiegłych przy prowadzeniu działalności gospodarczej, art. 3 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dochodu zalicza przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochód z działalności gospodarczej niewątpliwie podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 tej ustawy opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Stosownie przy tym do treści art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24(24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Przy czym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 437/08, dochód w ujęciu rachunkowym ma w przypadku straty wartość zero a nie ujemną. Dochodem do opodatkowania ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania w danym roku podatkowym (tak w wyroku NSA z dnia 11 maja 1999 r., sygn. akt I SA/Łd 1027/97, Lex nr 42024). NSA dodał przy tym, że przewidziana art. 9 ust.3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych możliwość odliczenia straty z lat ubiegłych od dochodu jest szczególną instytucją, mającą zastosowanie wyłącznie na gruncie ustawy podatkowej i na warunkach w niej określonych.
Tożsame stanowisko zajął Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z 30 maja 2023r. o sygn. III OSK 21/22 wydanym na tle ustalania prawa do stypendium socjalnego studentowi, przyznawanego z zastosowaniem zasad obliczania dochodu studenta na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. NSA potwierdził, że okoliczność, że art. 9 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych daje możliwość odliczenia straty z lat ubiegłych od dochodu jest szczególną instytucją, mającą zastosowanie wyłącznie na gruncie tejże ustawy i na warunkach w niej określonych. Brak jest natomiast podstaw do uwzględnienia straty z ubiegłych lat przy obliczaniu dochodu na potrzeby ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.
NSA w uzasadnieniu powołanego wyroku podkreślił, że zgodnie z art. 3 pkt 1 u.ś.r. dochodem, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, są: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f u.p.d.o.f, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne; inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w tym przepisie. Powołany przepis odwołuje się do przepisów u.p.d.o.f, ale jedynie w zakresie ustalenia rodzajów przychodów, jakie podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu rodziny. Nie oznacza to jednak, że sposób ustalania dochodu określony w u.ś.r. jest tożsamy ze sposobem ustalania dochodu dla celów podatkowych, określony w u.p.d.o.f. Należy bowiem zauważyć, że stosownie do powołanego art. 3 pkt 1 u.ś.r. ustawodawca nakazał uwzględniać w dochodzie rodziny także dochody niepodlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zatem ustalenie dochodu rodziny do celów określonych w u.ś.r., a tym samym, z mocy art. 88 ust. 1 P.s.w., także do celów stypendialnych, następuje wyłącznie w oparciu przepisy u.ś.r. W ustawie tej ustawodawca wskazał zaś wyraźnie, że przychody pomniejsza się jedynie o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast straty z działalności gospodarczej poniesione w latach ubiegłych nie zostały wymienione jako podlegające odliczeniu, czy też wyłączeniu z uzyskanego przychodu. NSA odwołał się przy tym do swojego wcześniejszego stanowiska zajętego w wyroku NSA z 25 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2127/17.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest zatem stanowisko odmienne od zaprezentowanego w skardze. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela ugruntowaną od lat linię orzecznictwa i nie znajduje podstaw do odejścia od zaprezentowanej wyżej wykładni przepisów. Sąd w ślad za stanowiskiem WSA w Rzeszowie zajętym w sprawie o sygn. II SA/Rz 967/21 a zaakceptowanym przez NSA w wyroku opisanym wyżej o sygn. III OSK 21/22, zwraca uwagę, że definicja dochodu z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustala zamknięty katalog składników wchodzących w jego zakres. W ustawowej definicji dochodu jako składowe dochodu podlegające wyłączeniu nie zostały wymienione straty z prowadzonej działalności gospodarczej poniesione z lat ubiegłych. Nie można postawić znaku równości pomiędzy podstawami opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych, a dochodem w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca dla ustalania prawa do świadczeń rodzinnych przyjął za miarodajny dochód w roku poprzedzającym okres zasiłkowy i od jego wysokości uzależnił prawo wnioskodawcy do uzyskania świadczenia. Dodatkowo wprowadzono zasady dotyczące korygowania tego dochodu w związku z konkretnymi sytuacjami wyczerpująco określonymi w art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r. Dlatego brak jest podstaw do uwzględnienia przy obliczaniu dochodu na podstawie u.ś.r. straty powstałej w latach ubiegłych przy prowadzeniu działalności gospodarczej (tak też NSA w wyroku z dnia 25 czerwca 2019 r., o sygn. I OSK 2127/17, LEX).
Mając powyższe na uwadze zarzuty skargi sąd uznał za nieuzasadnione i w konsekwencji skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI